--- title: 'Aktarımda Şifreleme' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/bulut-yonetisimi/aktarimda-sifreleme' course: 'Bulut Yönetişimi, Güvenlik ve Maliyet' language: tr updated: '2026-08-17T18:06:55+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Aktarımda Şifreleme Aktarım şifrelemesi zorunlu kılındığında ne oluyor sayılır: 16 bağlantı bacağının 9'u açık, 4'ünün durumu bilinmiyor. Üç aşamalı zorlama 23 yapılandırma kalemi değiştiriyor ve 79 bağlantı kırıyor; 34'ü yükseltilemiyor. Altı yolun ancak biri uçtan uca kanıtlı hale geliyor, hepsi için kendi katmanında şifreleme gerekiyor. Beklemede duran veri için soru yanıtlandı. Veri hareket ettiğinde ise ortada bir kutu değil, bir **zincir** var: ölçüm ağının bir kaydı kenar cihazdan alım ucuna, oradan ağ geçidine, toplayıcıya ve veritabanına gidiyor; her sıçrama ayrı bir bacak ve her bacağın kendi durumu var. Bu dersin sorusu el sıkışmanın maliyeti değil — o ölçüm daha önce yapıldı — şifrelemenin hangi noktada sonlandığı da değil; o da ölçüldü. Buranın sorusu **zorunlu kılmaktır**: hangi bacaklar şifreli, hangileri "iç ağ" gerekçesiyle açık bırakılmış, politikayla zorunlu kılınınca **kaç bağlantı kırılıyor** ve kaç kalem yapılandırma değişiyor. Üçüncü bir durum daha var: sağlayıcının kendi ağı içindeki taşımanın şifreli olup olmadığı **kiracı tarafından doğrulanamaz**. O bacaklar "bilinmiyor" olarak durur, sağlayıcının varsayılanı bir **varsayım** olarak yazılır ve bilinmiyor olmanın kendisi bir kalem sayılır. Ölçüm **bölgesel ölçüm ağı** üzerindedir, **kurgudur** ve `node` ile yazılmış bir **modeldir**. **BG7.** Veri yolu 16 bağlantı bacağına ayrılır; bacak kataloğu, istemci sayıları, yapılandırma kalemleri ve istek hacimleri kurgudur. **BG8.** Her bacak üç ağ türünden birindedir: genel ağ, özel hat, sağlayıcı içi ağ. **BG9.** Bacağın durumu üç değerlidir — şifreli, açık, **bilinmiyor**. Üçüncü değer yalnız sağlayıcı içi taşıma için kullanılır ve doğrulanamaz. **BG10.** Her açık bacakta şifrelemeyi desteklemeyen istemci sayısı ve bunların kaçının yükseltilebildiği yazılıdır; yükseltilemeyen istemci zorlamada kalıcı olarak kırılır. **BG11.** Zorlama üç aşamadadır: önce genel ağ, sonra özel hat, sonra sağlayıcı içi ağ. Geçiş penceresi 90 gündür (kurgu) ve uyarı modunda 61 gün geçmiştir. **BG12.** "Bilinmiyor" bacakların şifreli olduğu ancak kiracının kendi katmanında şifreleme yapmasıyla kanıtlanabilir; bunun yapılandırma bedeli bacak başına yazılıdır. ## Bacaklar, Yollar ve Aşamalı Zorlama ```js // bacak.mjs — aktarim bacaklari, yollar ve asamali zorlama. MODELDIR. // Bolgesel olcum agi KURGUDUR: bacak katalogu, istemci sayilari ve istek hacimleri uydurmadir. // durum "bilinmiyor" = saglayici ici tasima; kiraci dogrulayamaz, VARSAYIM olarak durur. export const BACAK = [ // id, ad, ag, durum, istemci, destekmeyen, yapKalemi, istekBin, kanitKalemi, yukseltilebilir ["b1", "kenar cihaz -> alim ucu", "genel", "acik", 340, 54, 3, 4820, 0, 38], ["b2", "alim ucu -> ag gecidi", "saglayici-ici", "sifreli", 6, 0, 1, 4820, 0, 0], ["b3", "ag gecidi -> toplayici", "saglayici-ici", "bilinmiyor", 12, 0, 2, 4820, 4, 0], ["b4", "toplayici -> veritabani", "saglayici-ici", "acik", 12, 0, 4, 1960, 0, 0], ["b5", "toplayici -> kuyruk", "saglayici-ici", "acik", 12, 2, 2, 3100, 0, 2], ["b6", "isleyici -> kuyruk", "saglayici-ici", "acik", 9, 0, 2, 3100, 0, 0], ["b7", "isleyici -> nesne deposu", "saglayici-ici", "bilinmiyor", 9, 0, 1, 640, 3, 0], ["b8", "isleyici -> onbellek", "saglayici-ici", "acik", 9, 9, 2, 5400, 0, 0], ["b9", "servis -> gunluk toplayici", "saglayici-ici", "acik", 21, 0, 3, 8900, 0, 0], ["b10", "gunluk toplayici -> arsiv", "saglayici-ici", "bilinmiyor", 2, 0, 1, 190, 2, 0], ["b11", "arsiv -> ikincil bolge", "saglayici-ici", "bilinmiyor", 2, 0, 1, 190, 2, 0], ["b12", "fatura ihraci -> mutabakat", "genel", "sifreli", 1, 0, 1, 12, 0, 0], ["b13", "is ortagi beslemesi -> alim", "genel", "acik", 7, 3, 2, 260, 0, 1], ["b14", "operator -> yonetim ucu", "genel", "sifreli", 20, 0, 1, 45, 0, 0], ["b15", "yonetim ucu -> servis", "saglayici-ici", "acik", 20, 0, 3, 45, 0, 0], ["b16", "olcum agi bakim kanali", "ozel-hat", "acik", 28, 11, 2, 70, 0, 4], ].map(([id, ad, ag, durum, istemci, kirilan, yap, istek, kanit, yuk]) => ({ id, ad, ag, durum, istemci, kirilan, yap, istek, kanit, yuk })); export const YOL = { // bir istegin gectigi bacak dizisi "olcum alimi": ["b1", "b2", "b3", "b4"], "ozet uretimi": ["b5", "b6", "b7"], "gunluk akisi": ["b9", "b10", "b11"], "fatura ihraci": ["b4", "b7", "b12"], "yonetim erisimi": ["b14", "b15"], "is ortagi alimi": ["b13", "b3", "b4"], }; export const bul = (id) => BACAK.find((b) => b.id === id); export const AG = ["genel", "ozel-hat", "saglayici-ici"]; // zorlama asamalarinin sirasi export const PENCERE = 90, GECEN = 61; // kurgu gecis penceresi, gun const top = (l, f) => l.reduce((a, b) => a + f(b), 0); const B = [26, 7, 9, 10, 12, 13, 15]; export const yz = (h) => h.map((v, j) => j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0])) .join(""); if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { console.log(`model: ${BACAK.length} bacak, ${Object.keys(YOL).length} yol, ` + `${top(BACAK, (b) => b.istek)} bin istek/gun (kurgu)`); console.log("\n" + yz(["ag turu", "bacak", "sifreli", "acik", "bilinmiyor", "istemci", "istek(bin)"])); for (const a of AG) { const l = BACAK.filter((b) => b.ag === a); const s = (d) => l.filter((b) => b.durum === d).length; console.log(yz([a, l.length, s("sifreli"), s("acik"), s("bilinmiyor"), top(l, (b) => b.istemci), top(l, (b) => b.istek)])); } // asamali zorlama: her asamada o ag turundeki acik bacaklar sifreye cekilir. const durum = new Map(BACAK.map((b) => [b.id, b.durum])); console.log("\n" + yz(["asama", "bacak", "yap.kal.", "kirilan", "istek(bin)", "kalan acik", "bilinmiyor"])); const satir = (ad, l) => { for (const b of l) durum.set(b.id, "sifreli"); console.log(yz([ad, l.length, top(l, (b) => b.yap), top(l, (b) => b.kirilan), top(l, (b) => b.istek), [...durum.values()].filter((d) => d === "acik").length, [...durum.values()].filter((d) => d === "bilinmiyor").length])); }; satir("0. uyari modu", []); for (const a of AG) satir(`${AG.indexOf(a) + 1}. ${a}`, BACAK.filter((b) => b.ag === a && durum.get(b.id) === "acik")); // yol basina uctan uca: bir yolun her bacagi sifreliyse yol kanitli sayilir. const yolSatir = (ad, d) => { const l = YOL[ad].map(bul); const say = (x) => l.filter((b) => d(b) === x).length; console.log(yz([ad, l.length, say("sifreli"), say("acik"), say("bilinmiyor"), say("bilinmiyor") === 0 && say("acik") === 0 ? "kanitli" : "hayir", top(l.filter((b) => d(b) !== "sifreli"), (b) => b.istek)])); }; console.log("\n" + yz(["yol (zorlamadan once)", "bacak", "sifreli", "acik", "bilinmiyor", "uctan uca", "kanitsiz(bin)"])); for (const ad of Object.keys(YOL)) yolSatir(ad, (b) => b.durum); console.log("\n" + yz(["yol (uc asama sonrasi)", "bacak", "sifreli", "acik", "bilinmiyor", "uctan uca", "kanitsiz(bin)"])); for (const ad of Object.keys(YOL)) yolSatir(ad, (b) => durum.get(b.id)); } ``` ``` model: 16 bacak, 6 yol, 38372 bin istek/gun (kurgu) ag turu bacak sifreli acik bilinmiyor istemci istek(bin) genel 4 2 2 0 368 5137 ozel-hat 1 0 1 0 28 70 saglayici-ici 11 1 6 4 114 33165 asama bacak yap.kal. kirilan istek(bin) kalan acik bilinmiyor 0. uyari modu 0 0 0 0 9 4 1. genel 2 5 57 5080 7 4 2. ozel-hat 1 2 11 70 6 4 3. saglayici-ici 6 16 11 22505 0 4 yol (zorlamadan once) bacak sifreli acik bilinmiyor uctan uca kanitsiz(bin) olcum alimi 4 1 2 1 hayir 11600 ozet uretimi 3 0 2 1 hayir 6840 gunluk akisi 3 0 1 2 hayir 9280 fatura ihraci 3 1 1 1 hayir 2600 yonetim erisimi 2 1 1 0 hayir 45 is ortagi alimi 3 0 2 1 hayir 7040 yol (uc asama sonrasi) bacak sifreli acik bilinmiyor uctan uca kanitsiz(bin) olcum alimi 4 3 0 1 hayir 4820 ozet uretimi 3 2 0 1 hayir 640 gunluk akisi 3 1 0 2 hayir 380 fatura ihraci 3 2 0 1 hayir 640 yonetim erisimi 2 2 0 0 kanitli 0 is ortagi alimi 3 2 0 1 hayir 4820 ``` İlk tablo bir kalıbı hemen ele veriyor: genel ağdaki 4 bacağın 2'si şifreli, sağlayıcı içi 11 bacağın yalnız 1'i. Şifreleme dışarıya bakan yüzde uygulanmış, içeride uygulanmamıştır — gerekçe yazılıdır: "iç ağ". O gerekçenin taşıdığı hacim sayılıdır: sağlayıcı içi bacaklardan günde 33.165 bin istek geçiyor, toplamın yüzde seksen altısı. Aşama tablosu faturayı üçe bölüyor. Genel ağ aşaması ucuzdur — 2 bacak, 5 yapılandırma kalemi — ama **57 bağlantı kırar**, çünkü kenar cihazların 54'ü ve iş ortağı beslemesinin 3 istemcisi şifreli aktarımı desteklemiyor. Özel hat aşaması 1 bacak, 2 kalem, 11 kırık. Sağlayıcı içi aşama en pahalısıdır: 6 bacak, 16 kalem ve günde 22.505 bin isteğin yolu; kırdığı bağlantı ise yalnız 11'dir. Dağılım sezgiye ters çıkıyor — en çok yapılandırma değiştiren aşama, en az bağlantı kıran aşamadır. Yol tabloları asıl cümleyi kuruyor. Zorlamadan önce **altı yolun hiçbiri uçtan uca şifreli değil.** Üç aşamadan sonra da yalnız biri kanıtlı hale geliyor: yönetim erişimi, çünkü geçtiği iki bacak da doğrulanabilir. Kalan beş yol en az bir "bilinmiyor" bacak taşıdığı için kanıtlanamıyor. Kanıtsız hacim 11.600'den 4.820 bin isteğe düşüyor ama sıfırlanmıyor; sebebi tek bir bacaktır — ağ geçidiyle toplayıcı arasındaki sıçrama, ölçüm alımının ve iş ortağı alımının ortak parçası. ## Zorunlu Kılmanın Defteri ```js // kirilan.mjs — zorunlu kilmanin defteri: kirilan baglanti, kalici kirik, istisna ve kanit bedeli. import { BACAK, YOL, PENCERE, GECEN } from "./bacak.mjs"; const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0])) .join(""); const yz = gen([28, 9, 11, 10, 8, 10, 12]); // kirilan baglanti tablosu const yk = gen([27, 10, 14, 11, 13, 13, 15]); // karar tablosu const SINIR = 2; // kurgu politika: kalici istisna tavani const top = (l, f) => l.reduce((a, b) => a + f(b), 0); const ACIK = BACAK.filter((b) => b.durum === "acik"); const BILINMIYOR = BACAK.filter((b) => b.durum === "bilinmiyor"); const kalici = (b) => b.kirilan - b.yuk; console.log(yz(["kirilan bacak", "istemci", "destekmez", "yukselir", "kalici", "yap.kal.", "istek(bin)"])); for (const b of ACIK.filter((x) => x.kirilan > 0)) console.log(yz([b.ad, b.istemci, b.kirilan, b.yuk, kalici(b), b.yap, b.istek])); console.log(yz(["toplam", top(ACIK, (b) => b.istemci), top(ACIK, (b) => b.kirilan), top(ACIK, (b) => b.yuk), top(ACIK, kalici), top(ACIK, (b) => b.yap), top(ACIK, (b) => b.istek)])); // Bir karar: hangi bacaklar zorlanir, hangileri kendi katmaninda sifrelenir, vekil kurulur mu. const degerlendir = (zorlanan, kendi, vekil) => { const d = new Map(BACAK.map((b) => [b.id, b.durum])); let kirik = 0, yap = 0; for (const b of BACAK) { if (zorlanan.has(b.id)) { d.set(b.id, "sifreli"); yap += b.yap; kirik += vekil ? 0 : kalici(b); } if (kendi.has(b.id)) { d.set(b.id, "sifreli"); yap += b.kanit; } } if (vekil) yap += 3 * BACAK.filter((b) => zorlanan.has(b.id) && kalici(b) > 0).length; const kanitli = Object.values(YOL) .filter((y) => y.every((id) => d.get(id) === "sifreli")).length; const kanitsiz = top(BACAK.filter((b) => d.get(b.id) !== "sifreli"), (b) => b.istek); return { kirik, yap, kanitli, kanitsiz, istisna: BACAK.filter((b) => b.durum === "acik" && !zorlanan.has(b.id)).length }; }; const id = (l) => new Set(l.map((b) => b.id)); const bos = new Set(); const muaf = ACIK.filter((b) => kalici(b) > 0); // kalici kirik ureten bacaklar const KARAR = { "0 uyari modu": [bos, bos, false], "1 zorlama, istisnasiz": [id(ACIK), bos, false], "2 zorlama + vekil katman": [id(ACIK), bos, true], "3 vekil + kendi sifrelemen": [id(ACIK), id(BILINMIYOR), true], "4 zorlama + istisna": [id(ACIK.filter((b) => kalici(b) === 0)), bos, false], }; console.log("\n" + yk(["karar", "zorlanan", "kalici kirik", "muaf acik", "kanitli yol", "ek yap.kal.", "kanitsiz(bin)"])); for (const [ad, [z, k, v]] of Object.entries(KARAR)) { const s = degerlendir(z, k, v); console.log(yk([ad, z.size, s.kirik, s.istisna, `${s.kanitli}/${Object.keys(YOL).length}`, s.yap, s.kanitsiz])); } const acikIstek = top(ACIK, (b) => b.istek); console.log(`\ngecis penceresi: ${PENCERE} gun, ${GECEN} gun gecti, ${PENCERE - GECEN} gun kaldi; ` + `uyari modunda gecen surede ${acikIstek * GECEN} bin istek acik bacaktan gecti`); console.log(`kalici istisna siniri ${SINIR} bacak (kurgu politika); istenen ${muaf.length}, ` + `${muaf.length - SINIR} bacak sinirin disinda`); console.log(`istemci yukseltmesi: ${top(ACIK, (b) => b.yuk)} istemci, ` + `${ACIK.filter((b) => b.yuk > 0).length} bacakta; geri kalan ${top(ACIK, kalici)} istemci ` + `yukseltilemiyor`); console.log(`\nbilinmiyor kalemi: ${BILINMIYOR.length} bacak, ` + `${top(BILINMIYOR, (b) => b.istek)} bin istek/gun, kanit bedeli ` + `${top(BILINMIYOR, (b) => b.kanit)} yapilandirma kalemi`); for (const b of BILINMIYOR) console.log(` ${b.ad.padEnd(26)} ${String(b.istek).padStart(6)} bin/gun, ` + `kanit ${b.kanit} kalem, varsayim: saglayici ici tasima sifreli`); ``` ``` kirilan bacak istemci destekmez yukselir kalici yap.kal. istek(bin) kenar cihaz -> alim ucu 340 54 38 16 3 4820 toplayici -> kuyruk 12 2 2 0 2 3100 isleyici -> onbellek 9 9 0 9 2 5400 is ortagi beslemesi -> alim 7 3 1 2 2 260 olcum agi bakim kanali 28 11 4 7 2 70 toplam 458 79 45 34 23 27655 karar zorlanan kalici kirik muaf acik kanitli yol ek yap.kal. kanitsiz(bin) 0 uyari modu 0 0 9 0/6 0 33495 1 zorlama, istisnasiz 9 34 0 1/6 23 5840 2 zorlama + vekil katman 9 0 0 1/6 35 5840 3 vekil + kendi sifrelemen 9 0 0 6/6 46 0 4 zorlama + istisna 5 0 4 1/6 14 16390 gecis penceresi: 90 gun, 61 gun gecti, 29 gun kaldi; uyari modunda gecen surede 1686955 bin istek acik bacaktan gecti kalici istisna siniri 2 bacak (kurgu politika); istenen 4, 2 bacak sinirin disinda istemci yukseltmesi: 45 istemci, 4 bacakta; geri kalan 34 istemci yukseltilemiyor bilinmiyor kalemi: 4 bacak, 5840 bin istek/gun, kanit bedeli 11 yapilandirma kalemi ag gecidi -> toplayici 4820 bin/gun, kanit 4 kalem, varsayim: saglayici ici tasima sifreli isleyici -> nesne deposu 640 bin/gun, kanit 3 kalem, varsayim: saglayici ici tasima sifreli gunluk toplayici -> arsiv 190 bin/gun, kanit 2 kalem, varsayim: saglayici ici tasima sifreli arsiv -> ikincil bolge 190 bin/gun, kanit 2 kalem, varsayim: saglayici ici tasima sifreli ``` Kırılan bağlantı tablosu tek bir sayıyı ayırıyor: 79 istemci şifreli aktarımı desteklemiyor, 45'i yükseltilebiliyor ve **34'ü yükseltilemiyor**. En sert satır önbellek bacağıdır: 9 istemcinin 9'u da desteklemiyor, hiçbiri yükseltilemiyor ve o bacak günde 5.400 bin istek taşıyor. İkincisi kenar cihazlarıdır: 54 cihazın 16'sı sahada duran, yazılımı değişmeyen donanım. Karar tablosu beş yolu yan yana koyuyor. Uyarı modu hiçbir şey kırmaz ve hiçbir şeyi kanıtlamaz; 61 günde açık bacaklardan 1.686.955 bin istek geçmiştir ve bu geriye dönük kapatılamaz. İstisnasız zorlama 23 kalem değiştirir ve 34 bağlantıyı kalıcı koparır. Vekil katman kırığı sıfırlar, 12 kalem ekler: 35. Bu üç kararın hiçbiri kanıtlı yolu 1/6'nın üstüne çıkarmaz; çıkaran tek satır dördüncüsüdür — "bilinmiyor" bacakları kendi katmanında şifrelemek 11 kalem daha ekler, toplam 46 olur ve **6/6 yol kanıtlı** hale gelir. Son karar tersini gösteriyor: kalıcı kırık üreten 4 bacağı muaf tutmak yükü 14 kaleme indirir ve hiçbir bağlantı kırmaz, ama kanıtsız hacim 16.390 bin istek/güne çıkar. Kurgu politika 2 kalıcı istisna tanıyor; istenen 4'tür ve **2 bacak sınırın dışındadır.** Geçiş penceresinin 90 gününün 61'i geçti, **29 gün kaldı.** Dört "bilinmiyor" bacağın her birinin yanında aynı cümle var: varsayım, sağlayıcı içi taşımanın şifreli olduğudur. Günde 5.840 bin istek taşıyorlar ve durumları kiracının hiçbir yapılandırmasından okunmuyor. Bilinmemek, açık olmakla aynı şey değildir ama **kanıtlanabilir olmakla da aynı şey değildir.** ## Özet - 16 bacağın 3'ü şifreli, 9'u açık, 4'ünün durumu bilinmiyor; sağlayıcı içi 11 bacağın yalnız 1'i şifreli ve o bacaklardan günde 33.165 bin istek geçiyor. - Üç aşamalı zorlama 23 kalem değiştiriyor; en pahalı aşama (sağlayıcı içi, 16 kalem) en az bağlantı kırandır (11), en ucuz aşama 57 bağlantı kırar. - 79 istemci şifreli aktarımı desteklemiyor; 45'i yükseltilebiliyor, 34'ü yükseltilemiyor ve vekil katman bu 34'ü kurtarırken 12 kalem ekliyor. - Zorlamadan önce hiçbir yol uçtan uca şifreli değil; üç aşamadan sonra 1/6, kendi katmanında şifreleme eklenince 6/6 ve kanıtsız hacim 33.495'ten sıfıra iner. - Muafiyet yolu yükü 14 kaleme indiriyor, kanıtsız hacmi 16.390 bin istek/güne çıkarıyor; kurgu politika 2 istisna tanıyor, 2 bacak sınırın dışında. Geçiş penceresinden 29 gün kaldı. ## Sonraki Adım Veri beklemede ve aktarımda şifreli hale getirildi. İkisi de aynı şeye dayanıyor: bir anahtar ya da kimlik bilgisi bir yerde saklanıyor ve servisler onu okuyor. Bir sonraki ders o saklama katmanına döner ve tek bir soruyu ölçer: sır döndürüldüğünde eski ile yeni değerin birlikte geçerli olduğu **pencere** ne kadar olmalı — kısa pencere kaç istemciyi kaçırıyor, uzun pencere sızıntı süresini ne kadar uzatıyor.