--- title: 'Satıcı Bağımlılığı' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/bulut-yonetisimi/satici-bagimliligi' course: 'Bulut Yönetişimi, Güvenlik ve Maliyet' language: tr updated: '2026-08-17T18:06:55+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Satıcı Bağımlılığı Kiralanan on iki kalem taşınabilirlik derecesine ayrılır ve fatura ağırlığının taşınabilirliği hiç ölçmediği çıkar: aylık faturanın %48,3'ü kolay taşınır iki kalemden, %9,6'sı hiç taşınamayan üç kalemden gelir. Çıkış faturası 879 kurgu birimdir ve %52'si bayt değil istek ücretidir; yine de toplam taşıma bedelinin yalnız %9,1'i, gerisi 257 kişi-günlük iş yüküdür. Bağımlılığı azaltmanın üç yolu hazırlık, taşıma ve kaybettiği yetenekle ölçülür: en düşük başabaş noktası %48,9'dur ve bir yolun başabaşı %466'dır — taşıma kesin olsa bile ödemez. Önceki ders sınırları ölçek planına kattı ve her satırda aynı şey durdu: sınırın değerini de artırılıp artırılamayacağını da kiralanan taraf belirliyor. Bu dersin sorusu o cümlenin sonundadır — **başka bir yere gitmek** ne kadar mümkün ve ne tutar. ## Kalemler, Dereceler ve Çıkış Faturası Örnek kurgu **bölgesel ölçüm ağı**dır: beş ekip, üç ortam, kiralanmış makine, ağ, depo, işlev ve kenar katmanı. Kalemler ve tutarlar kurgudur; **para birimi de kurgudur** ve `br` diye anılır. **BM31:** on iki kalem dört **taşınabilirlik derecesine** ayrılır — standart arayüzle taşınan, uyarlamayla taşınan, yeniden yazım gerektiren, taşınamayan. **BM32:** her kalemin bir taşıma iş yükü vardır; taşınamaz kalemlerde bu sayı **yerine kurulacak şeyin** iş yüküdür. **BM33:** her kalem sağlayıcıya özgü bir yetenek kümesi kullanır ve hazırlık bunların bir kısmını kaybettirir. **BM34:** çıkış ücreti bir kereliktir ve iki parçadan oluşur — bayt ve istek. **BM35:** ufuk 36 aydır; hazırlık bu süre boyunca, taşıma yalnız taşıma olursa ödenir. Kalemler ve yollar süreç içi bir **modeldir**. ```js // maliyet/tasinabilirlik.mjs — kiralanan kalemlerin tasinabilirlik modeli: gercek bir envanter // yok. Her kalem bir *tasinabilirlik derecesine*, bir tasima is yukune ve saglayiciya ozgu // yetenek sayisina baglidir. Para birimi kurgudur ve `br` diye anilir; birim fiyatlar bu // konunun ilk dersindeki kurgu listeden alinmistir. export const KISI_GUN = 34; // bir kisi-gunun kurgu bedeli (br) export const CIKIS_GB = 0.082, OKUMA = 0.36; // GB basina cikis, milyon istek basina okuma export const UFUK = 36; // degerlendirme ufku (ay) // ad, derece, is yuku (kisi-gun), aylik br, GB, nesne (milyon), ozel yetenek, yerine ne konur export const KALEM = [ ["ham olcum deposu", "standart arayuz", 4, 6.5, 308.6, 1244.16, 0, "-"], ["kiralanmis makine", "standart arayuz", 6, 535.7, 0, 0, 0, "-"], ["anlik goruntu", "uyarlama", 9, 102.7, 2140, 0.4, 2, "-"], ["kayit deposu", "uyarlama", 7, 23.1, 1360, 8, 1, "-"], ["ozel baglanti", "uyarlama", 9, 46.0, 0, 0, 3, "-"], ["yonetilen dizi depo", "uyarlama", 18, 196.0, 640, 3, 4, "-"], ["olay kuyrugu", "yeniden yazim", 22, 58.0, 90, 6, 5, "-"], ["islev calistirma", "yeniden yazim", 34, 47.2, 0, 0, 6, "-"], ["kimlik ve politika", "yeniden yazim", 41, 0, 0, 0, 7, "-"], ["anahtar yonetimi", "tasinamaz", 38, 34.0, 0, 0, 3, "kendi anahtar deposu"], ["denetim kaydi hatti", "tasinamaz", 24, 23.1, 620, 5, 2, "kendi kayit hatti"], ["tehdit tespiti", "tasinamaz", 45, 51.0, 0, 0, 4, "kural yazimi ve bakim"], ]; export const DERECE = ["standart arayuz", "uyarlama", "yeniden yazim", "tasinamaz"]; // bagimliligi azaltmanin yollari. Carpanlar dort dereceye sirayla uygulanir: hazirlik // yapilmisken tasima is yukunun ne kadari kalir. Cikis carpani veri karsi tarafta duruyorsa // duser. ad, bir kerelik kisi-gun, aylik kisi-gun, aylik ek br, carpanlar, cikis, yetenek kaybi export const YOL = [ ["hicbir sey", 0, 0.0, 0.0, [1.00, 1.00, 1.00, 1.00], 1.00, 0.00], ["soyutlama", 25, 0.6, 0.0, [1.00, 0.25, 0.35, 1.00], 1.00, 0.45], ["iki saglayici", 45, 0.0, 512.3, [0.00, 0.00, 0.50, 1.00], 0.05, 0.75], ["ortak ozellik", 0, 3.2, 0.0, [0.60, 0.30, 0.35, 0.00], 1.00, 0.85], ]; export const topla = (v) => v.reduce((a, b) => a + b, 0); export const kova = (d) => KALEM.filter((k) => k[1] === d); ``` ```js // maliyet/cikis.mjs — kalemler tasinabilirlik derecesine ayrilir, cikis faturasi toplanir ve // bagimliligi azaltmanin uc yolu hazirlik, tasima ve *kaybettigi yetenek* ile olculur; tasima // olasiligi taranarak her yolun basabas noktasi cikarilir. Sayilar yalniz modelden turer. import { KALEM, DERECE, YOL, KISI_GUN, CIKIS_GB, OKUMA, UFUK, topla, kova } from "./tasinabilirlik.mjs"; const yaz = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join("")); const t0 = process.hrtime.bigint(); const AYLIK = topla(KALEM.map((k) => k[3])), IS = topla(KALEM.map((k) => k[2])); const GB = topla(KALEM.map((k) => k[4])), NES = topla(KALEM.map((k) => k[5])); const YET = topla(KALEM.map((k) => k[6])), CIKIS = GB * CIKIS_GB + NES * OKUMA; console.log(`${KALEM.length} kiralanmis kalem, aylik ${AYLIK.toFixed(1)} br (kurgu birim)`); console.log("\n1. tasinabilirlik derecesi, fatura agirligi ve cikis faturasi"); const A = [-17, 6, 6, 10, 8, 8, 8, 11, 10]; yaz(A, "derece", "kalem", "is", "aylik br", "fatura", "yetenek", "GB", "nesne (mn)", "cikis br"); for (const d of DERECE) { const g = kova(d), br = topla(g.map((k) => k[3])); const gb = topla(g.map((k) => k[4])), n = topla(g.map((k) => k[5])); yaz(A, d, g.length, topla(g.map((k) => k[2])), br.toFixed(1), `%${(100 * br / AYLIK).toFixed(1)}`, topla(g.map((k) => k[6])), gb.toFixed(0), n.toFixed(2), (gb * CIKIS_GB + n * OKUMA).toFixed(1)); } yaz(A, "toplam", KALEM.length, IS, AYLIK.toFixed(1), "%100", YET, GB.toFixed(0), NES.toFixed(2), CIKIS.toFixed(1)); console.log(" tasinamaz kalemlerin yerine: " + kova("tasinamaz").map((k) => k[7]).join(", ")); const ham = KALEM[0]; console.log(` cikisin %${(100 * NES * OKUMA / CIKIS).toFixed(0)}'si istek ucreti: ham olcum`); console.log(` deposunda ${(ham[4] * CIKIS_GB).toFixed(1)} br bayta karsilik ` + `${(ham[5] * OKUMA).toFixed(1)} br istek dusuyor`); console.log(` cikis ${CIKIS.toFixed(0)} br, aylik faturanin ` + `%${(100 * CIKIS / AYLIK).toFixed(0)}'i; is yuku ${(IS * KISI_GUN).toFixed(0)} br`); console.log(` cikis toplam tasima bedelinin ` + `%${(100 * CIKIS / (CIKIS + IS * KISI_GUN)).toFixed(1)}'i`); const olc = (y) => { const [, birKerelik, aylikGun, aylikBr, carp, cikisCarp, kayip] = y; const is = topla(DERECE.map((d, i) => topla(kova(d).map((k) => k[2])) * carp[i])); return { hazirlik: birKerelik * KISI_GUN + UFUK * (aylikGun * KISI_GUN + aylikBr), is, tasima: is * KISI_GUN + CIKIS * cikisCarp, kayip: YET * kayip }; }; console.log("\n2. bagimliligi azaltmanin uc yolu (36 aylik ufuk)"); const C = [-15, 13, 10, 11, 9, 10]; yaz(C, "yol", "hazirlik br", "kalan is", "tasima br", "yetenek", "basabas"); const taban = olc(YOL[0]); for (const y of YOL) { const o = olc(y), p = y === YOL[0] ? null : o.hazirlik / (taban.tasima - o.tasima); yaz(C, y[0], o.hazirlik.toFixed(0), o.is.toFixed(1), o.tasima.toFixed(0), o.kayip ? `-${o.kayip.toFixed(0)}` : "0", p === null ? "-" : `%${(100 * p).toFixed(1)}`); } console.log(` ${YET} ozel yetenek var; her yol tasima bedelini yetenekle satin aliyor`); console.log("\n3. tasima olasiligi taraniyor: beklenen bedel ve en ucuz yol"); const D = [9, 12, 11, 15, 15, 16]; yaz(D, "olasilik", ...YOL.map((y) => y[0]), "en ucuz"); for (const p of [0.05, 0.25, 0.50, 0.70, 1.00]) { const v = YOL.map((y) => { const o = olc(y); return o.hazirlik + p * o.tasima; }); yaz(D, `%${(100 * p).toFixed(0)}`, ...v.map((x) => x.toFixed(0)), YOL[v.indexOf(Math.min(...v))][0]); } const ps = YOL.slice(1).map((y) => [y[0], olc(y).hazirlik / (taban.tasima - olc(y).tasima)]); const en = ps.reduce((a, b) => (a[1] <= b[1] ? a : b)); console.log(` en dusuk basabas ${en[0]}: %${(100 * en[1]).toFixed(1)}; altinda hicbir ` + `hazirlik odemiyor`); console.log(` ${ps.filter((x) => x[1] > 1).length} yolun basabasi %100'un ustunde: tasima ` + `kesin olsa bile odemiyor`); const ms = Number(process.hrtime.bigint() - t0) / 1e6; // ham olcum basilmaz, bant denetlenir console.log(`\nuc tablo 2000 ms bandinda: ${ms < 2000 ? "evet" : "hayir"}`); ``` ``` 12 kiralanmis kalem, aylik 1123.3 br (kurgu birim) 1. tasinabilirlik derecesi, fatura agirligi ve cikis faturasi derece kalem is aylik br fatura yetenek GB nesne (mn) cikis br standart arayuz 2 10 542.2 %48.3 0 309 1244.16 473.2 uyarlama 4 43 367.8 %32.7 10 4140 11.40 343.6 yeniden yazim 3 97 105.2 %9.4 18 90 6.00 9.5 tasinamaz 3 107 108.1 %9.6 9 620 5.00 52.6 toplam 12 257 1123.3 %100 37 5159 1266.56 879.0 tasinamaz kalemlerin yerine: kendi anahtar deposu, kendi kayit hatti, kural yazimi ve bakim cikisin %52'si istek ucreti: ham olcum deposunda 25.3 br bayta karsilik 447.9 br istek dusuyor cikis 879 br, aylik faturanin %78'i; is yuku 8738 br cikis toplam tasima bedelinin %9.1'i 2. bagimliligi azaltmanin uc yolu (36 aylik ufuk) yol hazirlik br kalan is tasima br yetenek basabas hicbir sey 0 257.0 9617 0 - soyutlama 1584 161.7 6377 -17 %48.9 iki saglayici 19973 155.5 5331 -28 %466.0 ortak ozellik 3917 52.8 2676 -31 %56.4 37 ozel yetenek var; her yol tasima bedelini yetenekle satin aliyor 3. tasima olasiligi taraniyor: beklenen bedel ve en ucuz yol olasilik hicbir sey soyutlama iki saglayici ortak ozellik en ucuz %5 481 1903 20239 4051 hicbir sey %25 2404 3179 21306 4586 hicbir sey %50 4808 4773 22638 5255 soyutlama %70 6732 6048 23704 5790 ortak ozellik %100 9617 7961 25304 6593 ortak ozellik en dusuk basabas soyutlama: %48.9; altinda hicbir hazirlik odemiyor 1 yolun basabasi %100'un ustunde: tasima kesin olsa bile odemiyor uc tablo 2000 ms bandinda: evet ``` Sayılar **ölçüm** sınıfındadır; girdileri yukarıdaki varsayımlardır. ## Fatura Ağırlığı Taşınabilirliği Ölçmüyor Birinci tablo iki sıralamayı yan yana koyar ve ikisi terstir. Faturanın **%48,3'ü** standart arayüzle taşınan iki kalemdendir ve o iki kalemin iş yükü **10 kişi-gündür**. Yeniden yazım gerektiren üç kalem faturanın %9,4'ünü tutar ama 97 kişi-gün, taşınamayan üçü %9,6'yı tutar ve 107 kişi-gün ister. Aynı ters ilişki yetenek sütununda da vardır: faturanın yarısını tutan iki kalem sağlayıcıya özgü **sıfır** yetenek kullanır, %19'unu tutan yedi kalem 27 yeteneğin tamamını. Bağımlılık harcanan parayla değil **kullanılan özellikle** birikir. Taşınamayan üç kalemin yerine ne konacağı adıyla yazılıdır: kendi anahtar deposu, kendi kayıt hattı, kural yazımı. Üçünde de yerine konan şey hizmet değil **sürekli bir iştir**. ## Çıkış Faturası Nerede Birikiyor Çıkış faturası **879 birimdir** — aylık faturanın %78'i, tek seferde. Bunun **%52'si bayt değil istek ücretidir** ve farkı tek kalem üretir: ham ölçüm deposunda 25,3 birimlik bayta karşılık **447,9 birim** istek düşer. Konunun ilk dersindeki parçalama kararı burada ikinci kez ödenir. Ama çıkış taşımanın büyük kalemi değildir: 257 kişi-günlük iş **8.738 birim** tutar ve çıkış toplamın yalnız **%9,1'idir**. Çıkış tek satırda görünür; asıl kalem hiçbir faturada görünmez. ## Hazırlığın Bedeli Yetenektir İkinci tablo üç azaltma yolunu ölçer. **Soyutlama katmanı** 36 ayda 1.584 birim tutar, taşımayı 9.617'den 6.377 birime indirir ve 37 yetenekten **17'sini** kaybettirir. **İki sağlayıcıda birden koşmak** taşımayı 5.331 birime indirir ve çıkışı neredeyse sıfırlar, ama hazırlığı **19.973 birimdir** — taşımanın kendisinden iki kat pahalı. **Yalnız ortak özellikleri kullanmak** en ucuz taşımayı verir (2.676 birim), hazırlığı 3.917'dir ve 37 yeteneğin **31'ini** alır. Üç yolun ortak yanı sütunda durur: hiçbiri taşınabilirliği parayla satın almaz, **yetenekle takas eder**. Taşınamayan üç kaleme hiçbiri dokunmaz. ## Bağımlılığın Kabul Edilebilir Olduğu Yer Üçüncü tablo taşıma olasılığını tarar. **%5 ve %25'te en ucuz yol hiçbir şey yapmamaktır**; %50'de soyutlama, %70 ve üstünde ortak özellik öne geçer. En düşük başabaş **%48,9'dur**: üç yıl içinde taşıma olasılığı bunun altındaysa hiçbir hazırlık kendini ödemez. İki sağlayıcıda koşmanın başabaşı **%466'dır**; bir olasılık olarak anlamsız oluşu sonucun kendisidir. Üç yıllık ikinci fatura tek seferlik taşımadan pahalı olduğu için o yol, taşıma kesin olsa bile ödemez. Bağımlılık bu tabloda bir hata değil bir **fiyattır**; ölçü "bağımlı mıyız" değil, **"taşıma olasılığımız %48,9'un üstünde mi"** sorusudur. ## Özet - Fatura ağırlığı taşınabilirliği ölçmez: faturanın **%48,3'ü** en kolay taşınan iki kalemdendir ve o iki kalem sıfır özel yetenek kullanır; %19'unu tutan yedi kalem 27 yetenek kullanır. - Üç kalem hiç taşınmaz; yerlerine konan şey hizmet değil **sürekli iştir** (107 kişi-gün). - Çıkış faturası **879 birimdir** ve %52'si istek ücretidir — ham ölçüm deposunda baytın on yedi katı. Yine de taşımanın **%9,1'idir**; 257 kişi-günlük iş 8.738 birimle asıl kalemdir ve hiçbir faturada görünmez. - Üç yol da taşınabilirliği **yetenekle takas eder** (17, 28, 31 yetenek) ve hiçbiri taşınamayan üç kaleme dokunmaz. En düşük başabaş **%48,9**, en yükseği **%466'dır**. ## Kurs Kapanışı | Ders | Kim yapabiliyor / görebiliyor | Sınır ve kalan | Daraltmanın ya da ölçmenin bedeli | |---|---|---|---| | kimlik/01 | grupta 231 etkin izin, 157 gerekli | 4 ayrılandan 3'ü kapanmıyor | kısma 142 meşru izni düşürür | | kimlik/02 | tek yıldız 132 kat kapsam açıyor | 88 istekte açık ret kazanıyor | koşul 130 meşru okumayı durdurur | | kimlik/03 | 840 isteğin 131'i izinli | 555 istek hesap sınırını aşıyor | belgeler kalkınca 15 iş durur | | kimlik/04 | 30 çiftin 17'si güven listesinde | çağrı sınırına 480 kaldı | rol kapanınca günde 90 işlem durur | | kimlik/05 | 79 anahtar kopyası, 49'u kayıtsız | 30 örneğin 3'ü kimlik alamıyor | konak kapsamı 54 fazla izin | | kimlik/06 | 46 kalem açık, gereken 27 | güvenli eşik 275 gün, gözlenen 90 | 1 günlük pencere 8 yol durdurur | | kimlik/07 | patlama yarıçapı 24 → 8 → 3 | kotada 1.142 aşım, 580 kalan | 24 belge 57 belgeye çıkıyor | | güvenlik/01 | çözebilen çift 45'ten 20'ye | anahtar dönemine 43 gün kaldı | günde 132 meşru okuma durur | | güvenlik/02 | 16 bacağın 4'ü bilinmiyor | geçiş penceresine 29 gün kaldı | 34 istemci yükseltilemiyor | | güvenlik/03 | 90 günde 34 sırrı insan okudu | 17 sır hiç döndürülmedi | sıfır kaçıran pencere 601.584 dk | | güvenlik/04 | 480 olayın 273'ü, varsayılanda 88 | kaydı 11 özne silebilir | ayrı hesap 6 meşru işi durdurur | | güvenlik/05 | 46 ateşlemenin 32'si gerçek | tarama kotası 240, kalan 108 | düzelt kipi 8 yapılandırma bozar | | güvenlik/06 | 25 erişimin 14'ü genel internetten | 18 uçtan 12 dolu, 6 boşta | kapatma 12 meşru erişimi kırar | | güvenlik/07 | 11 zararlının 9'u, 8'i tek kaynakla | toplama 60 GB/gün, kalan 5 | eşik 3'te yakalanan 7'ye iner | | güvenlik/08 | 26 kanıtın 7'si sağlayıcıdan | kanıt deposu 12 GB, kalan 4,28 | yılda 139 br, 160 kişi-saat | | maliyet/01 | faturanın %50,8'i platform kararı | 14 ayrım var, 90 gerekli | istek kesişimi 693.370 kalem | | maliyet/02 | geçerli kapsam %75,0 | etiket anahtarı 10, kalan 3 | zorunluluk 511,9 birimlik işi durdurur | | maliyet/03 | ilk uyarıda bütçenin %86,4'ü gitmiş | kalan 204 br | uyarı 90 günün 68'inde açık | | maliyet/04 | p95 doluluk %31,4 | merdivende 16 kademe kaldı | tasarrufun %88,0'ı kesinti ister | | maliyet/05 | 6/8 sınır beş ekipte ortak | en dolusunda 3 birim kaldı | 116 sınır-gün, 2.195 br | | maliyet/06 | faturanın %48,3'ü kolay taşınır | 3 kalem taşınamaz, 37 özel yetenek | başabaş %48,9'un altında ödemez | | Kurs | Ölçü ekseni | Ölçü birimi | |---|---|---| | K01 Bulut Temelleri | kiralamanın bedeli | devredilen karar | | K02 Bulutta Hesaplama ve Ağ | devredilen karar somut kalemde | geri alınamayan kalem | | K03 Bulutta Depolama ve Veri | veri kiralandığında | çıkış ve aktarım | | K04 Sunucusuz ve Kenar Bilişim | devredilen karar kısıt olarak geri gelir | kısıt kalemi | | K05 Bulut Yönetişimi, Güvenlik ve Maliyet | kiralananın sahibi ve sınırı | yetki, görünürlük, kota | M23 boyunca sorulan tek soru **neyi devrettiğin ve karşılığında neyi bıraktığındı**. Beş kurs aynı kiralanmış ağı beş kez ölçtü ve her ölçüm aynı biçimi aldı: bir karar devredildi, bir kalem geri alınamaz oldu. Bu kursta o kalem bir sahip ve bir sınır kazandı. **Çıkış** sütunu beş kursta da taşındı ve toplamı burada okundu: taşınamayan üç kalem, 257 kişi-günlük iş, 879 birimlik çıkış faturası, %48,9'luk başabaş. Bağımlılık kiralamanın kusuru değil **fiyatıdır**.