--- title: 'Çekirdek Dökümü Çözümlemesi' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/cekirdek-arayuzleri/cekirdek-dokumu-cozumlemesi' course: 'Çekirdek Arayüzleri ve İzolasyon' language: tr updated: '2026-08-17T18:09:58+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Çekirdek Dökümü Çözümlemesi Koşum bedeli sıfır olan kanalın ölçülmesi: çekirdek dökümü sıkı demetin kapattığı 14 olgudan 3'ünü geri getiriyor, açık yüzey 13 oluyor ve dört kanal birlikte 8 olgu geri getirerek geri gelme oranını 0,5714'e çıkarıyor; dökümün bedeli koşumda değil, taşıdığı hassas veride. Üç kanal ölçüldü ve üçü de koşum sırasında çalıştı: sistem çağrısı izlemesi yüzde 34, çekirdek içi izleme yüzde 6, örnekleme profili yüzde 3 bedelle. Dördüncü kanal bu düzenin dışındadır. Çekirdek dökümü, süreç çöktükten **sonra** yazılır; koşan sürece hiçbir şey ödetmez, koşum bedeli **yüzde 0**'dır. Bedeli sıfır olan bir kanalın zararsız olması beklenir. Ölçü tersini söyler: döküm geri getirdiği olgu sayısında **3** ile en yüksek ikilinin içindedir ve getirdikleri arasında kullanıcı kimlik eşlemesi ile yetenek kümesi vardır. Bu ders o çelişkiyi çözer — sıfır bedel koşumda ödenmez, **saklamada** ödenir — ve kursu kapatır. ## Koşum Bittikten Sonra Bakan Kanal Bir süreç ölümcül bir sinyalle sonlandığında çekirdek, sürecin bellek görüntüsünü bir dosyaya yazabilir. Bu dosya bir olay akışı değildir; tek bir **anlık kesittir** ve sürecin son durumunu taşır: bellek içeriği, yetki durumu, kimlik alanları, açık kaynakların izleri. Varsayımlar sürüyor. Döküm süreç sonlandığında yazılır ve koşum sırasında hiçbir şey ödetmez (**GZ22**). Dökümün taşıdığı dört olgu koddaki listedir (**GZ23**). Bedeller **modeldeki yüzdelerdir, gerçek ölçüm değildir**; taban koşum 1000 zaman birimidir (**GZ24**). Döküm tek anlıktır: koşum boyunca değişen bir olgunun yalnız son değeri görünür (**GZ25**). Döküm dosyası kalıcıdır; okunabildiği sürece taşıdığı olgular görünür kalır (**GZ26**). Dört kanal aynı anda açık olabilir ve koşum bedelleri toplanır (**GZ27**). Dökümün boyutu ve saklama süresi modelde yoktur (**GZ28**) ve bu, ölçünün dışında kalan asıl maliyettir. ```text # ornek dokum , calistirilmis degildir $ cat /proc/sys/kernel/core_pattern $ ulimit -c $ ls -l -rw------- 1 core.. ``` Blok çalıştırılmadı ve değerleri kurgudur. Dosyanın izin bitlerinin dar olması rastlantı değildir; nedeni aşağıda ölçülür. ```python # M03/K05 ortak tanim -- bu ders dort kanalin tamamini kurar. OLGULAR = [ ("oteki-sureclerin-listesi", "surec"), ("kendi-surec-numarasi", "surec"), ("ata-surec-zinciri", "surec"), ("kok-dosya-agaci", "takma"), ("oteki-takmalar", "takma"), ("paylasilan-gecici-dizin", "takma"), ("makine-arayuzleri", "ag"), ("makine-yonlendirme-tablosu", "ag"), ("dinleyen-baglanti-noktalari", "ag"), ("kullanici-kimlik-esleme", "kullanici"), ("dosya-sahipligi", "kullanici"), ("makine-adi", "makine"), ("islemci-payi", "kaynak"), ("bellek-siniri", "kaynak"), ("kullanilan-bellek", "kaynak"), ("islemci-sayisi", "kaynak"), ("cekirdek-surumu", "cekirdek"), ("cekirdek-ayarlari", "cekirdek"), ("sistem-yuku", "cekirdek"), ("saat", "cekirdek"), ("yetenek-kumesi", "yetki"), ("dosya-yetkileri", "yetki"), ("erisim-etiketi", "etiket"), ("politika-kurallari", "etiket"), ] DUZENEK = { "surec-ad-alani": {"eksen": ["surec"], "acik_kalan": ["kendi-surec-numarasi"]}, "takma-ad-alani": {"eksen": ["takma"], "acik_kalan": ["kok-dosya-agaci"]}, "ag-ad-alani": {"eksen": ["ag"], "acik_kalan": []}, "kullanici-ad-alani": {"eksen": ["kullanici"], "acik_kalan": ["dosya-sahipligi"]}, "makine-ad-alani": {"eksen": ["makine"], "acik_kalan": []}, "denetim-grubu": {"eksen": ["kaynak"], "acik_kalan": ["islemci-sayisi"]}, "yetenek-kirpma": {"eksen": ["yetki"], "acik_kalan": ["dosya-yetkileri"]}, "zorunlu-etiket": {"eksen": ["etiket"], "acik_kalan": ["erisim-etiketi"]}, } SIKI_DEMET = ["surec-ad-alani", "takma-ad-alani", "ag-ad-alani", "makine-ad-alani", "denetim-grubu", "yetenek-kirpma", "kullanici-ad-alani", "zorunlu-etiket"] KANAL = { "sistem-cagrisi-izleme": ["kok-dosya-agaci", "oteki-takmalar", "dosya-sahipligi", "yetenek-kumesi", "saat"], "ornekleme-profili": ["islemci-payi", "islemci-sayisi", "sistem-yuku"], "cekirdek-ici-izleme": ["oteki-sureclerin-listesi", "ata-surec-zinciri", "dinleyen-baglanti-noktalari", "cekirdek-ayarlari", "sistem-yuku"], "cekirdek-dokumu": ["kullanilan-bellek", "yetenek-kumesi", "erisim-etiketi", "kullanici-kimlik-esleme"], } # GZ24: bedeller MODELDEKI yuzdelerdir , gercek olcum degildir KANAL_BEDELI = {"sistem-cagrisi-izleme": 34, "ornekleme-profili": 3, "cekirdek-ici-izleme": 6, "cekirdek-dokumu": 0} TABAN_SURE = 1000 def gorunen(duzenekler, olgular=OLGULAR): kapali = set() for d in duzenekler: v = DUZENEK[d] for e in v["eksen"]: kapali |= {o for o, x in olgular if x == e} kapali -= set(v["acik_kalan"]) return [o for o, _ in olgular if o not in kapali] def geri_gelen(duzenekler, kanallar, olgular=OLGULAR): kapali = {o for o, _ in olgular} - set(gorunen(duzenekler, olgular)) geri = set() for k in kanallar: geri |= set(KANAL[k]) & kapali return sorted(geri) def yuzey(duzenekler, kanallar=(), olgular=OLGULAR): g = set(gorunen(duzenekler, olgular)) geri = set(geri_gelen(duzenekler, kanallar, olgular)) return {"gorunen": len(g), "geri_gelen": len(geri), "acik_yuzey": len(g | geri), "acik_eksen": len({e for o, e in olgular if o in (g | geri)})} g = set(gorunen(SIKI_DEMET)) kapatilan = len(OLGULAR) - len(g) ys = yuzey(SIKI_DEMET, ["cekirdek-dokumu"]) print("olgu:", len(OLGULAR), "| eksen:", len({e for _, e in OLGULAR}), "| siki demet: gorunen", len(g), "kapattigi", kapatilan) print() print("dokumun tasidigi olgu eksen siki demette durumu") for o in KANAL["cekirdek-dokumu"]: print(f" {o:26s}{dict(OLGULAR)[o]:11s}" f"{'zaten goruluyor' if o in g else 'GERI GELIYOR'}") print() print("kanal geri acik yuzey acik eksen bedel kosum") for k in KANAL: y = yuzey(SIKI_DEMET, [k]) b = KANAL_BEDELI[k] print(f" {k:22s} {y['geri_gelen']:4d} {y['acik_yuzey']:10d} {y['acik_eksen']:10d}" f" {b:5d} {TABAN_SURE * (100 + b) // 100:5d}") h = yuzey(SIKI_DEMET, list(KANAL)) bh = sum(KANAL_BEDELI.values()) print(f" {'DORT KANAL BIRDEN':22s} {h['geri_gelen']:4d} {h['acik_yuzey']:10d}" f" {h['acik_eksen']:10d} {bh:5d} {TABAN_SURE * (100 + bh) // 100:5d}") print() print("siki demetin kapattigi olgu:", kapatilan) print("dort kanalla geri gelen :", h["geri_gelen"]) print("geri gelme orani :", round(h["geri_gelen"] / kapatilan, 4)) print("hicbir kanalin getirmedigi :", sorted(set(o for o, _ in OLGULAR) - g - set(geri_gelen(SIKI_DEMET, list(KANAL))))) print() print("OLGU KUMESI SUPURMESI (dort kanal birden)") de = [o for o, _ in OLGULAR if yuzey(SIKI_DEMET, list(KANAL), [x for x in OLGULAR if x[0] != o])["acik_yuzey"] != h["acik_yuzey"]] buyuten = [e for e in sorted({e for _, e in OLGULAR}) if yuzey(SIKI_DEMET, list(KANAL), OLGULAR + [("yeni-olgu", e)])["acik_yuzey"] > h["acik_yuzey"]] print(" cikarma: acik yuzey", h["acik_yuzey"], "| degistiren", len(de), "| degistirmeyen", len(OLGULAR) - len(de)) print(" ekleme : yuzeyi buyuten eksen", buyuten, "-> acik yuzey", h["acik_yuzey"] + 1) ``` ``` olgu: 24 | eksen: 9 | siki demet: gorunen 10 kapattigi 14 dokumun tasidigi olgu eksen siki demette durumu kullanilan-bellek kaynak GERI GELIYOR yetenek-kumesi yetki GERI GELIYOR erisim-etiketi etiket zaten goruluyor kullanici-kimlik-esleme kullanici GERI GELIYOR kanal geri acik yuzey acik eksen bedel kosum sistem-cagrisi-izleme 2 12 7 34 1340 ornekleme-profili 1 11 7 3 1030 cekirdek-ici-izleme 3 13 8 6 1060 cekirdek-dokumu 3 13 7 0 1000 DORT KANAL BIRDEN 8 18 8 43 1430 siki demetin kapattigi olgu: 14 dort kanalla geri gelen : 8 geri gelme orani : 0.5714 hicbir kanalin getirmedigi : ['bellek-siniri', 'makine-adi', 'makine-arayuzleri', 'makine-yonlendirme-tablosu', 'paylasilan-gecici-dizin', 'politika-kurallari'] OLGU KUMESI SUPURMESI (dort kanal birden) cikarma: acik yuzey 18 | degistiren 18 | degistirmeyen 6 ekleme : yuzeyi buyuten eksen ['cekirdek'] -> acik yuzey 19 ``` ## Kâhin, Kanal, Geri Gelen Olgu Üç sayı yan yana durur. **Kâhin:** sürecin 24 olgusu, dokuz eksende. **Kanal:** çekirdek dökümü dört olgu taşıyor. **Geri gelen olgu ve açık yüzey:** dördünden **3'ü** sıkı demetin kapattığı olgulardır ve geri gelir; açık yüzey **10'dan 13'e** çıkar, açık eksen **7'de** kalır. Geri gelen üçlü `kullanilan-bellek`, `yetenek-kumesi` ve `kullanici-kimlik-esleme`dir. Üçü de üç ayrı düzeneğin kapattığı olgulardır: sırasıyla denetim grubu, yetenek kırpma ve kullanıcı ad alanı. Tek bir dosya, üç ayrı izolasyon kararını aynı anda geçersizleştirir. Dördüncü olgu `erisim-etiketi` sıkı demet altında zaten görünüyordu; zorunlu etiket düzeneği kendi ekseninde onu bilerek açık bırakıyor. Açık eksenin 7'de kalması, önceki derste görülen ayrımı doğrular: döküm hiçbir kapalı ekseni yeniden açmaz, üç açık ekseni kalınlaştırır. Buna karşın açık yüzeyi **13**'e çıkarır ve bu, çekirdek içi izlemeyle birlikte dört kanalın en büyük tekil yüzeyidir. Bedeli en düşük olan kanal, yüzeyi en çok büyüten iki kanaldan biridir. ## Sıfır Bedel Nerede Ödeniyor Koşum bedeli sıfırdır çünkü döküm koşan sürece dokunmaz. Bedel başka yerdedir ve üç biçimde ortaya çıkar. Birincisi **kalıcılıktır** (**GZ26**). Öteki üç kanal, açık oldukları sürece bilgi verir; kapatıldıklarında görünürlük biter. Döküm bir **dosyadır**: bir kez yazıldığında, silinene kadar taşıdığı olguları göstermeye devam eder. Bir saatliğine açılan izleme bir saatlik görünürlük üretir, bir kez yazılan döküm ise saklandığı süre boyunca görünürlük üretir. İkincisi dosyanın **içeriğidir**. Döküm, sürecin bellek görüntüsünü taşır; bellekte o anda ne varsa dökümde de vardır. Bu, ölçüde sayılan dört olgunun çok ötesinde bir kümedir: işlenen veri, oturum bilgileri, yapılandırma değerleri ve kimlik bilgileri bellekte bulunabilir. **Çekirdek dökümü hassas veri taşır.** Bu kurs dökümün içinden gizli veri çıkarma yordamını **yazmaz**; ölçtüğü şey dökümün hangi olguyu görünür kıldığıdır, o görünürlüğün nasıl kötüye kullanılacağı değil. Üçüncüsü **erişimdir**. Dökümün üretildiği yol ve dosyanın sahipliği, kimin okuyabileceğini belirler. Paylaşılan bir dizine yazılan bir döküm, izolasyon demetinin dışındaki süreçler için de okunabilir olabilir. Daraltma yolları buradan doğrudan çıkar. Döküm üretimi **kapatılabilir** ya da süreç başına kaynak sınırıyla boyut sınırına bağlanabilir; yetki yükselten süreçler için döküm üretimi ayrıca engellenebilir. Dosya **dar izinlerle** ve yalnız ayrıcalıklı sürecin okuyabileceği bir dizine yazılır, paylaşılan geçici dizinlere değil. Dökümler bir **saklama politikasına** bağlanır: tanı bittiğinde silinir. Dinlenirken şifreleme, dosyayı yedeklere ve kopyalara karşı da korur. Dördü birlikte, koşum bedeli sıfır olan kanalın gerçek bedelini yönetilebilir kılar. ## Dört Kanalın Toplamı Dört kanal birlikte açıldığında sonuç kursun üçüncü iddiasıdır. Sıkı demet 24 olgudan **14'ünü** kapatıyordu; dört kanal bunların **8'ini** geri getirir. Geri gelme oranı **0,5714**'tür: **izolasyonun kapattığı olguların yarıdan fazlası gözlemle geri geliyor.** Açık yüzey 10'dan **18'e**, açık eksen 7'den **8'e** çıkar. Toplam koşum bedeli **yüzde 43**'tür ve koşum 1430'a uzar; dördünü aynı anda açık tutmak ender bir kurulumdur, ama kurulumun sınırını bu satır çizer. Geri gelmeyen altı olgu da öğreticidir: `bellek-siniri`, `makine-adi`, `makine-arayuzleri`, `makine-yonlendirme-tablosu`, `paylasilan-gecici-dizin` ve `politika-kurallari`. Bunlar hiçbir kanalın listesinde yoktur ve kapalı kalırlar. İzolasyon, gözlem kanallarının bakmadığı yerlerde çalışmaya devam eder; delinen şey izolasyonun tamamı değil, **kanalların kesiştiği kısmıdır**. Olgu kümesi süpürmesi son kez koşar. Çıkarma tarafında açık yüzeyi 24 olgunun **18'i** değiştiriyor, **6'sı** değiştirmiyor — değiştirmeyenler tam olarak yukarıdaki altılıdır. Ekleme tarafında yüzey yine yalnız **`cekirdek`** ekseninde büyüyor (18'den 19'a). Dört dersin dördünde de aynı sonuç çıktı: kapatıcısı olmayan eksen, listeye eklenen her olguyu doğrudan yüzeye yazar. ## Özet - Çekirdek dökümü dört olgu taşıyor; **3'ü** geri geliyor (`kullanilan-bellek`, `yetenek-kumesi`, `kullanici-kimlik-esleme`) ve açık yüzey **13** oluyor. - Koşum bedeli **yüzde 0**'dır; bedel kalıcılıkta, dosyanın içeriğinde ve erişimindedir. Döküm **hassas veri taşır** ve saklama ile erişimi sınırlanmalıdır. - Tek bir dosya üç ayrı düzeneğin — denetim grubu, yetenek kırpma, kullanıcı ad alanı — kararını aynı anda geçersizleştiriyor. - Dört kanal birlikte: geri gelen **8**, açık yüzey **18**, açık eksen **8**, toplam bedel **yüzde 43**; geri gelme oranı **0,5714**. - Altı olgu hiçbir kanalla geri gelmiyor; izolasyon kanalların bakmadığı yerde çalışmayı sürdürüyor. - Daraltma: döküm üretiminin kapatılması ya da boyut sınırına bağlanması, dar izinli ve paylaşılmayan bir dizin, saklama politikası ve dinlenirken şifreleme. ## Kurs Kapanışı Kurs tek bir kuralla yürüdü: **bir izolasyonun sayısı kapattığı yüzey değil, açık bıraktığı yüzeydir; neyin hâlâ görüldüğü yazılmayan izolasyon ölçülmemiş sayılır.** Aşağıdaki tablo dokuz dersi aynı ölçüyle yan yana koyar. `gozlem` konusunun dört satırı bu konuda ölçülen sayılardır; `izolasyon` konusunun beş satırı o derslerin kendi sayılarıyla doldurulur. | Ders | Kâhin | İzolasyon ya da kanal | Açık yüzey / geri gelen | |---|---|---|---| | Ad Alanları | 24 olgu / 9 eksen | beş ad alanı | **15** görünen; ağ ve makine ad alanı kendi eksenini **tam** kapatan tek ikili | | Denetim Grupları | 24 olgu / 9 eksen | + denetim grubu | **12** görünen; 3 olgu kapanıyor, `islemci-sayisi` **açık kalıyor** | | Yetkiler | 24 olgu / 9 eksen | + yetenek kırpma | **11** görünen; beş yetenek kümesinden yalnız biri kapanıyor, **dosya yetkileri açık** | | Zorunlu Erişim Denetimi | 36 erişim çiftinin 8'i gerekli | + zorunlu etiket | **10** görünen (sıkı demet); politikasız **28 fazla izin**, kaba politika **10**, dar politika **1**; denetim kipinde yüzey 10 yerine **11** | | Konteyner Çalışma Zamanı | 24 olgu / 9 eksen | yaygın 6 düzenek / sıkı 8 düzenek | **12**'ye karşı **10**; iki düzenek yüzeyi yalnız **2 olgu** daraltıyor, **açık eksen 7'de duruyor** | | Sistem Çağrısı İzleme | 24 olgu / 9 eksen | kanal: 5 olgu gösteriyor, bedel yüzde 34 | geri gelen 2, açık yüzey 12, açık eksen 7 | | Başarım Profilleme | 24 olgu / 9 eksen | kanal: 3 olgu gösteriyor, bedel yüzde 3 | geri gelen 1, açık yüzey 11, açık eksen 7 | | Çekirdek İçi İzleme | 24 olgu / 9 eksen | kanal: 5 olgu gösteriyor, bedel yüzde 6 | geri gelen 3, açık yüzey 13, açık eksen 8 | | Çekirdek Dökümü Çözümlemesi | 24 olgu / 9 eksen | kanal: 4 olgu taşıyor, bedel yüzde 0 | geri gelen 3, açık yüzey 13, açık eksen 7 | Kursun iki konusu birbirinin karşıtıydı ve ölçü bunu sayıyla yazdı: izolasyon 14 olgu kapattı, gözlem 8'ini geri getirdi. Bu ders M03 müfredatının da sonudur. Beş kurs tek bir ekseni izledi: **sistemin gerçek durumu ile operatörün elindeki kanıt arasındaki farkı ölçmek.** Linux'a Giriş adları ve izinleri okumayı, Kabuk Programlama komutu bir araca dönüştürmeyi, Sistem Yönetimi çıktıdan çıkarılan tanının kaç kez yanlış olduğunu, Linux Ağ Yönetimi ve Sorun Giderme bir arızayı katman katman daraltmayı, Çekirdek Arayüzleri ve İzolasyon da izolasyonun açık bıraktığı yüzeyi ölçtü. İki borç da ödendi. Ad alanı ve denetim grubu, Sistem Yönetimi kursunun servis yöneticisi dersinde ve Linux Ağ Yönetimi kursunun ağ yapılandırması bölümünde iki kez bu kursa havale edilmişti. Bu kurs ikisini de kurdu ve ikisini de **açık bıraktıkları yüzeyle birlikte** ölçtü: süreç ad alanı kendi süreç numarasını, denetim grubu işlemci sayısını açık bırakıyor, gözlem kanalları ise ikisinin kapattığı olguların bir kısmını geri getiriyor. Sırada Bilgisayar Ağları müfredatı var. Bu kursta ağ, yalnız bir **eksen** olarak geçti: kapatılan üç olgu, yeniden açan bir kanal. Ağın kendisi — paketin iki uç arasında izlediği yol, katmanların görevleri, adresleme ve protokoller — orada kurulur. İlk kurs İnternet Nasıl Çalışır, bir adres satırına yazılan isteğin uçtan uca yolculuğunu izleyerek başlar.