--- title: 'Yazılım Malzeme Listesi' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/ci-cd/yazilim-malzeme-listesi' course: 'Sürekli Tümleştirme ve Teslimat' language: tr updated: '2026-08-17T18:09:03+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Yazılım Malzeme Listesi Yapı çıktısının içindeki bileşenler bir envanter olarak üretilir ve üç sayıyla ölçülür: envanterin gördüğü doğrudan, geçişli ve derleme zamanı bileşenleri, hiç göremediği üç sınıf, ve bir kusur duyurusu geldiğinde yanıtın kaç sorguya indiği. Önceki ders sırrın depoda şifreli durabildiğini ölçtü: anahtar bir yerde, çözebilen özne sayılı, döndürme belli sayıda kaydı yeniden yazıyor. Depoya giren yapılandırma artık bildirilmiştir — ama bildirilen yalnız yapılandırmadır. Hattın ürettiği çıktının **içinde ne olduğu** hâlâ hiçbir yerde yazmaz. Bu ders o beyanı üretir. Ölçü üç sayıdır: envanter kaç bileşeni görüyor, kaçını hiç göremiyor, bir kusur duyurusu geldiğinde yanıt kaç sorguya iniyor. M22/K02 taramanın yakaladığı ve kaçırdığı kusurları saymıştı; o sayım tekrarlanmaz. Buradaki nesne envanterin kendisidir — **hattın ürettiği bir çıktı** olarak. **DD19.** Kurgu bölgesel ölçüm ağı dört servistir ve 64 bileşenlik bir havuzu paylaşır; ağaç `node` ile diske yazılır ve bir modeldir. **DD20.** Envanter üreteci yalnız beyan dosyalarını okur: bildirim, çözüm ve derleme. **DD21.** Beyan edilmeyen üç yol vardır — kaynağa kopyalanmış, ikiliye gömülü, koşum anında inen; üretecin tohumu `20260214` görünürdür. ## Envanteri Üretmek ```js // olcum-agi/envanter.mjs — kurgu bagimlilik agaci diske yazilir, envanter uretilir import { mkdirSync, rmSync, writeFileSync, readFileSync, statSync } from "node:fs"; import { join, dirname } from "node:path"; const KOK = join(process.env.TMPDIR ?? "/tmp", "olcum-agi-envanter"); rmSync(KOK, { recursive: true, force: true }); const uretec = (tohum) => () => (tohum = (tohum * 1103515245 + 12345) % 2147483648) / 2147483648; const r = uretec(20260214); // tohum gorunur const sec = (d) => d[Math.floor(r() * d.length)]; // Kurgu bolgesel olcum agi: dort servis. Havuz paylasilir, ayni bilesen birden cok serviste gecer. const HAVUZ = Array.from({ length: 64 }, (_, i) => `bilesen-${String(i + 1).padStart(2, "0")}`); const SURUM = ["1.4", "2.0", "2.3", "2.6", "3.1", "3.4"]; const SERVIS = [ // kopya/gomulu/kosum: beyan edilmeyen bilesenler { ad: "toplayici", dogrudan: 9, arac: 5, kopya: 2, gomulu: 1, kosum: 1, ickopya: 1 }, { ad: "dogrulayici", dogrudan: 7, arac: 4, kopya: 1, gomulu: 1, kosum: 0, ickopya: 1 }, { ad: "faturalama", dogrudan: 12, arac: 6, kopya: 2, gomulu: 2, kosum: 2, ickopya: 1 }, { ad: "is-emri", dogrudan: 6, arac: 4, kopya: 1, gomulu: 0, kosum: 1, ickopya: 0 }, ]; const yaz = (yol, icerik) => { mkdirSync(dirname(yol), { recursive: true }); writeFileSync(yol, icerik); }; for (const s of SERVIS) { const alinan = new Set(); const yeni = () => { let a; do { a = sec(HAVUZ); } while (alinan.has(a)); alinan.add(a); return a; }; const dogrudan = {}, cozum = {}, araclar = {}; for (let i = 0; i < s.dogrudan; i++) { const ad = yeni(); cozum[ad] = { surum: (dogrudan[ad] = sec(SURUM)), gerektiren: "" }; for (let k = 0, n = Math.floor(r() * 4); k < n; k++) // gecisli cocuklar cozum[yeni()] = { surum: sec(SURUM), gerektiren: ad }; } for (let i = 0; i < s.arac; i++) araclar[yeni()] = sec(SURUM); yaz(join(KOK, s.ad, "bildirim.json"), JSON.stringify({ servis: s.ad, dogrudan }, null, 1)); yaz(join(KOK, s.ad, "cozum.json"), JSON.stringify(cozum, null, 1)); yaz(join(KOK, s.ad, "derleme.json"), JSON.stringify({ araclar }, null, 1)); for (let i = 0; i < s.kopya; i++) // kaynaga kopyalanmis ucuncu taraf yaz(join(KOK, s.ad, "kaynak", `k${i}.js`), `// kopyalanmis: ${yeni()}@${sec(SURUM)}\n`); for (let i = 0; i < s.ickopya; i++) // kendi kodu, ucuncu taraf degil yaz(join(KOK, s.ad, "kaynak", `i${i}.js`), `// kopyalanmis: ic-kitaplik-olcum@1.0\n`); for (let i = 0; i < s.gomulu; i++) // ikilinin icine gomulu yaz(join(KOK, s.ad, "cikti", "gomulu", `g${i}.bin`), Buffer.concat( [Buffer.from(`GOMULU:${yeni()}@${sec(SURUM)}\n`), Buffer.alloc(2048, "x")])); const inen = Array.from({ length: s.kosum }, () => `${yeni()}@${sec(SURUM)}`); yaz(join(KOK, s.ad, "cikti", "indirilenler.json"), JSON.stringify({ inen }, null, 1)); yaz(join(KOK, s.ad, "cikti", "govde.js"), `// ${s.ad} yapi ciktisi\n`); } // Envanter ureteci YALNIZ beyan dosyalarini okur; okunan dosya ve bayt sayilir. let dosya = 0, bayt = 0; const oku = (y) => { dosya++; bayt += statSync(y).size; return JSON.parse(readFileSync(y)); }; const envanter = []; for (const s of SERVIS) { const bildirim = oku(join(KOK, s.ad, "bildirim.json")).dogrudan; const cozum = oku(join(KOK, s.ad, "cozum.json")); for (const [ad, k] of Object.entries(cozum)) envanter.push({ servis: s.ad, ad, surum: k.surum, tur: ad in bildirim ? "dogrudan" : "gecisli", gerektiren: k.gerektiren }); for (const [ad, sur] of Object.entries(oku(join(KOK, s.ad, "derleme.json")).araclar)) envanter.push({ servis: s.ad, ad, surum: sur, tur: "derleme", gerektiren: "(derleme)" }); } const yolEnv = join(KOK, "envanter.json"); yaz(yolEnv, JSON.stringify(envanter, null, 1)); yaz(join(KOK, "maliyet.json"), JSON.stringify({ dosya, bayt })); const say = (t) => envanter.filter((k) => k.tur === t).length; console.log(`tohum 20260214; servis ${SERVIS.length}, havuz ${HAVUZ.length} bilesen`); console.log(`envanteri uretmek icin okunan beyan dosyasi ${dosya}, ${bayt} bayt`); console.log(`envanter kaydi ${envanter.length} -> dogrudan ${say("dogrudan")}, ` + `gecisli ${say("gecisli")}, derleme zamani ${say("derleme")}`); console.log(`envanter dosyasi ${statSync(yolEnv).size} bayt, ` + `benzersiz bilesen ${new Set(envanter.map((k) => k.ad)).size}`); ``` ``` tohum 20260214; servis 4, havuz 64 bilesen envanteri uretmek icin okunan beyan dosyasi 12, 7124 bayt envanter kaydi 107 -> dogrudan 34, gecisli 54, derleme zamani 19 envanter dosyasi 12659 bayt, benzersiz bilesen 56 ``` Dört servis toplam **34 doğrudan bağımlılık** bildirir. Envanter 107 kayıt üretir: o 34'ün yanına **54 geçişli** bileşen ve **19 derleme zamanı aracı** gelir. Beyan edilenle taşınan arasındaki oran buradadır — ekip 34 ad yazar, çıktıya 88 bileşen girer. Yalnız doğrudan bağımlılıklara bakan bir kapı, beyan edilen 88 koşum bileşeninin **34'ünü** (%39) görür. Üretimin maliyeti ortamdan bağımsız niceliklerle yazılır: **12 beyan dosyası, 7.124 bayt okuma, 107 kayıt, 12.659 baytlık envanter.** Süre basılmaz: süre makineye bağlıdır, okunan dosya sayısı değildir. 107 kaydın arkasında **56 benzersiz bileşen** vardır: aynı bileşen birden çok serviste geçer. "Hangi servisler etkileniyor" sorusunun tek bir dosyadan yanıtlanabilmesi buna dayanır. ## Envanterin Görmediği Üreteç beyan dosyalarını okur. Beyan dosyası **niyeti** anlatır: neyin çekilmesi istendiğini. Çıktı ağacı ise **sonucu** taşır. İkisi aynı olmak zorunda değildir. **DD22.** Derleme zamanı araçları üretimde koşmaz; koşan bileşen kümesine girmez. **DD23.** Denetçi ağacı gezer ve `kopyalanmis:` ya da `GOMULU:` başlığı taşıyan her dosyayı beyan dışı sayar; kendi kodunun kopyası da aynı başlığı taşır. ```js // olcum-agi/kapsam.mjs — envanterin gormedigi: cikti agaci gezilir, beyanla karsilastirilir import { readdirSync, readFileSync, writeFileSync, statSync } from "node:fs"; import { join } from "node:path"; const KOK = join(process.env.TMPDIR ?? "/tmp", "olcum-agi-envanter"); const envanter = JSON.parse(readFileSync(join(KOK, "envanter.json"))); const maliyet = JSON.parse(readFileSync(join(KOK, "maliyet.json"))); // ureticin okudugu const SERVIS = ["toplayici", "dogrulayici", "faturalama", "is-emri"]; const dolas = (kok, alt = "") => readdirSync(join(kok, alt), { withFileTypes: true }) .flatMap((g) => g.isDirectory() ? dolas(kok, join(alt, g.name)) : [join(alt, g.name)]); // Denetci beyan dosyalarini degil, agacin kendisini okur. let gezilenDosya = 0, gezilenBayt = 0; const bulgu = []; for (const s of SERVIS) { for (const yol of dolas(join(KOK, s))) { if (yol.endsWith(".json")) continue; // beyan dosyalari denetcinin girdisi degil const tam = join(KOK, s, yol); gezilenDosya++; gezilenBayt += statSync(tam).size; const bas = readFileSync(tam).subarray(0, 120).toString("latin1"); const k = bas.match(/kopyalanmis: (\S+)@(\S+)/); if (k) bulgu.push({ servis: s, ad: k[1], surum: k[2], nasil: "kaynaga kopyalanmis" }); const g = bas.match(/GOMULU:(\S+)@(\S+)/); if (g) bulgu.push({ servis: s, ad: g[1], surum: g[2], nasil: "ikiliye gomulu" }); } const { inen } = JSON.parse(readFileSync(join(KOK, s, "cikti", "indirilenler.json"))); for (const kayit of inen) { const [ad, surum] = kayit.split("@"); bulgu.push({ servis: s, ad, surum, nasil: "kosum aninda inen" }); } } // Beyan edilmis kosum bileseni: derleme araclari uretimde kosmaz, kosum kumesine girmez. const beyanli = new Set(envanter.filter((k) => k.tur !== "derleme").map((k) => `${k.servis}|${k.ad}`)); const ucuncuTaraf = (ad) => ad.startsWith("bilesen-"); const beyansiz = bulgu.filter((b) => ucuncuTaraf(b.ad) && !beyanli.has(`${b.servis}|${b.ad}`)); const yanlisTutulan = bulgu.filter((b) => !ucuncuTaraf(b.ad)); const say = (nasil) => beyansiz.filter((b) => b.nasil === nasil).length; const kosanBeyanli = envanter.filter((k) => k.tur !== "derleme").length; const kosanToplam = kosanBeyanli + beyansiz.length; console.log(`envanterin gordugu kosum bileseni ${kosanBeyanli}, ` + `derleme zamani ${envanter.length - kosanBeyanli}`); console.log(`envanterin gormedigi ${beyansiz.length} -> ` + `kaynaga kopyalanmis ${say("kaynaga kopyalanmis")}, ` + `ikiliye gomulu ${say("ikiliye gomulu")}, kosum aninda inen ${say("kosum aninda inen")}`); console.log(`kapsam %${(100 * kosanBeyanli / kosanToplam).toFixed(0)} ` + `(${kosanBeyanli}/${kosanToplam} kosan bilesen)`); const SUTUN = [28, 22, 10, 16, 0]; const satir = (s) => console.log(s.map((v, i) => String(v).padEnd(SUTUN[i])).join("")); console.log(""); satir(["kapi", "okudugu", "tuttugu", "yalniz kendisi", "yanlis tuttugu"]); satir(["beyan dosyalarini okur", `${maliyet.dosya} dosya / ${maliyet.bayt} bayt`, 0, 0, 0]); satir(["cikti agacini gezer", `${gezilenDosya} dosya / ${gezilenBayt} bayt`, beyansiz.length, beyansiz.length, yanlisTutulan.length]); console.log(`yanlis tutulan ${yanlisTutulan.length} kayit: ` + `${yanlisTutulan.map((b) => b.servis).join(", ")} -> ${yanlisTutulan[0].ad}`); // Gercek kosan kume sonraki bloga birakilir: beyanli + beyansiz. writeFileSync(join(KOK, "gercek.json"), JSON.stringify([ ...envanter.filter((k) => k.tur !== "derleme") .map(({ servis, ad, surum }) => ({ servis, ad, surum, gorunur: true })), ...beyansiz.map(({ servis, ad, surum }) => ({ servis, ad, surum, gorunur: false })), ])); ``` ``` envanterin gordugu kosum bileseni 88, derleme zamani 19 envanterin gormedigi 14 -> kaynaga kopyalanmis 6, ikiliye gomulu 4, kosum aninda inen 4 kapsam %86 (88/102 kosan bilesen) kapi okudugu tuttugu yalniz kendisi yanlis tuttugu beyan dosyalarini okur 12 dosya / 7124 bayt 0 0 0 cikti agacini gezer 17 dosya / 8685 bayt 14 14 3 yanlis tutulan 3 kayit: toplayici, dogrulayici, faturalama -> ic-kitaplik-olcum ``` Koşan 102 bileşenin 88'i envanterde görünür; **14'ü görünmez** — 6'sı kaynağa kopyalanmış, 4'ü ikiliye gömülü, 4'ü koşum anında inen. **Kapsam %86'dır.** Eksik %14 ölçünün en pahalı parçasıdır, çünkü envanter bu bileşenleri "yok" diye değil, hiç göstermeyerek raporlar. Tablo iki kapıyı yan yana koyar. Beyan dosyalarını okuyan kapı beyan dışı bileşenlerin **sıfırını** tutar; tutamaz, çünkü baktığı yer beyanın kendisidir. **Kapı olarak marjinal değeri sıfırdır** ve kapı olarak durması gerekmez: envanteri üretmesi yeterlidir, geçişe izin verme yetkisi ona hiçbir şey kazandırmaz. **Kaldırılması daha iyi olan kapı budur.** Çıktı ağacını gezen kapı 14'ün 14'ünü tutar ve **hepsini yalnız kendisi tutar** — marjinal değeri tuttuğunun tamamıdır. Okuma bedeli küçüktür: 12 dosya ve 7.124 bayta karşı 17 dosya ve 8.685 bayt, farklı bir okuma, daha büyük bir okuma değil. **Asıl bedel yanlış tutmadır:** 17 bulgunun 3'ü kendi kodunun kopyasıdır. Her altı bulgudan biri boşuna bir incelemedir ve bu oranın ürettiği davranış bilinir — liste bir kez toptan "bilinen" diye işaretlenir, sonraki gerçek bulgu da aynı işaretin altında kalır. ## Duyuru Geldiğinde Envanterin değeri üretildiği anda değil, sorulduğu anda ölçülür. Soru hep aynı biçimdedir: şu bileşenin şu sürümünün altındakiler açık — bizde var mı, nerede? **DD24.** Kusur duyurusu bir bileşen adı ve bir eşik sürümüdür; eşiğin altındaki sürümler açık sayılır. Duyuru çekilişinin tohumu `884301` görünürdür. ```js // olcum-agi/duyuru.mjs — kusur duyurusu geldiginde yanit: envanterli ve envantersiz yol import { readFileSync } from "node:fs"; import { join } from "node:path"; const KOK = join(process.env.TMPDIR ?? "/tmp", "olcum-agi-envanter"); const SERVIS = ["toplayici", "dogrulayici", "faturalama", "is-emri"]; const SURUM = ["1.4", "2.0", "2.3", "2.6", "3.1", "3.4"]; const oku = (ad) => JSON.parse(readFileSync(join(KOK, ad))); const envanter = oku("envanter.json"), maliyet = oku("maliyet.json"); const gercek = oku("gercek.json"); // onceki blogun denetimi: beyanli + beyansiz const uretec = (tohum) => () => (tohum = (tohum * 1103515245 + 12345) % 2147483648) / 2147483648; const r = uretec(884301); // duyuru cekilisinin tohumu gorunur const ADLAR = [...new Set(gercek.map((k) => k.ad))].sort(); const DUYURU = Array.from({ length: 9 }, () => ({ ad: ADLAR[Math.floor(r() * ADLAR.length)], esik: SURUM[1 + Math.floor(r() * (SURUM.length - 1))], // bu surumun altindakiler acik })); const etkilenen = (kume, d) => new Set(kume .filter((k) => k.ad === d.ad && SURUM.indexOf(k.surum) < SURUM.indexOf(d.esik)) .map((k) => k.servis)); console.log(`gercek kosan kayit ${gercek.length} ` + `(gorunmeyen ${gercek.filter((k) => !k.gorunur).length}), duyuru ${DUYURU.length}; tohum 884301`); console.log(""); console.log("duyuru".padEnd(24) + "envanter yaniti".padEnd(17) + "gercek".padEnd(9) + "durum"); let dogru = 0, eksik = 0, etkiliDuyuru = 0; for (const d of DUYURU) { const yanit = etkilenen(gercek.filter((k) => k.gorunur), d), ger = etkilenen(gercek, d); if (ger.size) etkiliDuyuru++; yanit.size === ger.size ? dogru++ : eksik++; console.log(`${d.ad} < ${d.esik}`.padEnd(24) + `${yanit.size} servis`.padEnd(17) + `${ger.size} servis`.padEnd(9) + (yanit.size === ger.size ? "tam" : "eksik")); } const BEYAN = SERVIS.length * 3; // depo basina bildirim, cozum, derleme console.log(""); console.log("yol".padEnd(30) + "duyuru basina".padEnd(26) + `${DUYURU.length} duyuru icin`); console.log("envanter dosyasina sorgu".padEnd(30) + `1 sorgu / ${envanter.length} kayit`.padEnd(26) + `1 uretim (${maliyet.dosya} dosya) + ${DUYURU.length} sorgu`); console.log("depolari tek tek acmak".padEnd(30) + `${SERVIS.length} depo / ${BEYAN} dosya`.padEnd(26) + `${DUYURU.length * SERVIS.length} depo acilisi, ${DUYURU.length * BEYAN} dosya`); console.log(""); console.log(`etkilenen servisi olan duyuru ${etkiliDuyuru}/${DUYURU.length}; ` + `envanterin tam yanitladigi ${dogru}, eksik yanitladigi ${eksik}`); ``` ``` gercek kosan kayit 102 (gorunmeyen 14), duyuru 9; tohum 884301 duyuru envanter yaniti gercek durum bilesen-47 < 2.6 0 servis 1 servis eksik bilesen-49 < 3.4 0 servis 1 servis eksik bilesen-59 < 2.3 0 servis 0 servis tam bilesen-41 < 2.0 0 servis 0 servis tam bilesen-12 < 2.0 0 servis 0 servis tam bilesen-12 < 2.3 0 servis 0 servis tam bilesen-05 < 3.1 1 servis 1 servis tam bilesen-58 < 2.3 0 servis 0 servis tam bilesen-15 < 2.6 1 servis 2 servis eksik yol duyuru basina 9 duyuru icin envanter dosyasina sorgu 1 sorgu / 107 kayit 1 uretim (12 dosya) + 9 sorgu depolari tek tek acmak 4 depo / 12 dosya 36 depo acilisi, 108 dosya etkilenen servisi olan duyuru 4/9; envanterin tam yanitladigi 6, eksik yanitladigi 3 ``` Dokuz duyurunun **beşi hiçbir servisi etkilemez.** En sık verilen yanıt "bizde yok"tur ve envanterin değeri öncelikle buradadır: o yanıt tek sorguda gelir. Envantersiz yol aynı yanıta ulaşmak için her duyuruda **dört depoyu açar, on iki beyan dosyası okur** — dokuz duyuru için 36 depo açılışı ve 108 dosya. Bu, kapının eklediği sürenin yönünü belirler. Envanter üretimi hatta bir aşama ekler ve o aşama **her değişiklikte** 12 dosya okur; buna karşılık yanıt **duyuru başına** dört depo açılışından bir sorguya düşer. **Kapının bedeli değişiklik başına, getirisi duyuru başınadır**; oranı duyuru sıklığı belirler, kapının kendisi değil. Son satır kapsamın bedelidir. Envanter 9 duyurunun **6'sını tam, 3'ünü eksik** yanıtlar. İkisinde yanıt "0 servis", gerçek "1 servis"tir; duyuru ilgisiz diye kapatılır. Üçüncüsü daha kötüdür: `bilesen-15` için envanter "1 servis" der, gerçek "2 servis"tir. Sıfır bir yanıt bazen sorgulanır, **bir sayı sorgulanmaz** — iş yapılmış görünür. Görünmeyen 14 bileşenin bedeli budur ve çıktı ağacını gezen kapı kaldırıldığında geri gelir. ## Özet - Dört servis 34 doğrudan bağımlılık bildirir; envanter 107 kayıt üretir — 34 doğrudan, 54 geçişli, 19 derleme zamanı aracı. Yalnız doğrudan bağımlılığa bakan bir kapı beyan edilen 88 koşum bileşeninin 34'ünü görür. - Üretim maliyeti ortamdan bağımsız yazılır: 12 beyan dosyası, 7.124 bayt okuma, 107 kayıt, 12.659 baytlık envanter, 56 benzersiz bileşen. - Koşan 102 bileşenin 88'i envanterde görünür, 14'ü görünmez: 6 kaynağa kopyalanmış, 4 ikiliye gömülü, 4 koşum anında inen. Kapsam %86'dır. - Beyan dosyalarını okuyan kapı beyan dışı bileşenin sıfırını tutar ve kapı olarak kaldırılabilir; çıktı ağacını gezen kapı 14'ünü tutar, hepsini yalnız kendisi tutar, bedeli 17 bulgunun 3'ünü yanlış tutmasıdır. - Yanıt duyuru başına 4 depo açılışından 1 sorguya iner: 9 duyuru için 36 depo açılışına karşı bir üretim ve 9 sorgu. Envanter 6 duyuruyu tam, 3'ünü eksik yanıtlar; eksiklerden biri "0" değil "1" der. ## Sonraki Adım Envanter artık var, kapsamı sayılı ve sorgulanabilir. Ama 12.659 baytlık bu dosya ile tarif ettiği çıktı arasında **hiçbir bağ yoktur.** Envanter ayrı bir dosyadır: yanına başka bir envanter konabilir, içindeki bir kayıt değiştirilebilir, bambaşka bir yapı çıktısı aynı envanterle eşleştirilebilir. 107 kaydın hiçbiri, tarif ettiği baytların gerçekten o baytlar olduğunu söylemez. Aynı boşluk zincirin öteki halkalarında da vardır: kaynak işlemesi ile yapı çıktısı arasında, yapı çıktısı ile dağıtılan şey arasında. Bir sonraki ders bu halkaları gerçek bir anahtar çiftiyle bağlar ve iki soruyu sayıya çevirir: doğrulama zincirin hangi noktasında yapılırsa kaç sahte çıktı geçer, ve o anahtarı elinde tutan kaç özne vardır?