--- title: 'Eşzamansız Hata Yönetimi' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/eszamansiz-javascript/eszamansiz-hata-yonetimi' course: 'Eşzamansız JavaScript ve Çalışma Zamanı' language: tr updated: '2026-08-17T18:09:44+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Eşzamansız Hata Yönetimi Reddetmenin zincirde yayılması, try/catch ile catch yazımının ayrıştığı noktalar, hata bilgisinin kaybı, neden zinciri ve işlenmeyen reddetmelerin izlenmesi. Önceki ders hata yolunu bilinçli olarak dışarıda bıraktı. Oysa eşzamansız kodda hata, eşzamanlı koddakinden farklı davranır: yığıt çoktan boşalmış olduğu için hatanın "yukarıya" fırlayacağı bir çağıran yoktur. Reddetme, yığıt yerine **sözün kendisi** üzerinden taşınır. Bu ders reddetmenin nasıl yayıldığını, hangi yazımın hangi hatayı yakaladığını ve hiç kimsenin işlemediği bir reddetmenin ne olduğunu kurar. Ölçüm akışı burada arızalı istasyonlara dayanıklı hale gelir. ## Reddetme `try`/`catch` ile Yakalanır `await` ile beklenen bir söz reddedilirse, bekleme noktasında bir hata atılmış gibi davranılır. Bu, `try`/`catch`/`finally` yapısını eşzamansız kodda yeniden kullanılabilir kılan tek kuraldır. Kaynak tablosuna ikinci bir arızalı istasyon eklendi; `E5` daha kısa gecikmeyle reddediyor. Bu, hata sırasının önemli olduğu örneklerde kullanılacak. ```js const KAYNAK = { A1: { gecikme: 30, deger: 21.4 }, B2: { gecikme: 10, deger: 19.8 }, C3: { gecikme: 20, deger: 23.1 }, D4: { gecikme: 15, hata: "sensör arızası" }, E5: { gecikme: 5, hata: "bağlantı yok" }, }; function olcumGetir(istasyon) { return new Promise((karar, red) => { const kayit = KAYNAK[istasyon]; setTimeout(() => { if (kayit.hata) red(new Error(`${istasyon}: ${kayit.hata}`)); else karar({ istasyon, deger: kayit.deger }); }, kayit.gecikme); }); } try { const olcum = await olcumGetir("D4"); console.log("bu satır çalışmaz:", olcum.deger); } catch (hata) { console.log("yakalandı:", hata.message); } finally { console.log("finally: kaynak serbest bırakıldı"); } ``` ``` yakalandı: D4: sensör arızası finally: kaynak serbest bırakıldı ``` `finally` bloğu eşzamanlı koddaki anlamını korur: sonuç ne olursa olsun çalışır ve sonucu değiştirmez. Açılmış bir kaynağın kapatılması, kurulmuş bir zamanlayıcının iptali gibi temizlik işleri buraya yazılır. ## `then`in İkinci Parametresi ile `catch` Aynı Şey Değil Zincir yazımında hata işleyici iki yere konabilir ve ikisi farklı şeyler yakalar. `then(basari, hata)` biçiminde verilen ikinci geri çağrı, yalnız **kendisinden önceki** sözün reddetmesini işler; aynı `then` çağrısındaki başarı geri çağrısının attığı hatayı işlemez. ```js Promise.resolve("ham değer") .then( () => { throw new Error("işleme adımında hata"); }, (hata) => console.log("bu geri çağrı çalışmaz:", hata.message), ) .catch((hata) => console.log("zincirin sonunda yakalandı:", hata.message)); ``` ``` zincirin sonunda yakalandı: işleme adımında hata ``` Kural şudur: hata işleyici, hatanın oluştuğu adımdan **sonra** gelmelidir. Bu nedenle varsayılan seçim, zincirin sonuna tek bir `catch` koymaktır; iki parametreli biçim ancak "bu adımın kendi hatasını başkası işlesin" denmek istendiğinde anlamlıdır. ## Bekleyerek Döndürmek `async` bir fonksiyonda `return olcumGetir(...)` ile `return await olcumGetir(...)` çoğu bağlamda aynı sonucu verir. `try` bloğunun içinde vermez. ```js const KAYNAK = { D4: { gecikme: 15, hata: "sensör arızası" }, }; function olcumGetir(istasyon) { return new Promise((karar, red) => { const kayit = KAYNAK[istasyon]; setTimeout(() => { if (kayit.hata) red(new Error(`${istasyon}: ${kayit.hata}`)); else karar({ istasyon, deger: kayit.deger }); }, kayit.gecikme); }); } async function beklemedenDondur(istasyon) { try { return olcumGetir(istasyon); } catch (hata) { return "catch çalıştı"; } } async function bekleyerekDondur(istasyon) { try { return await olcumGetir(istasyon); } catch (hata) { return "catch çalıştı"; } } console.log("bekleyerek:", await bekleyerekDondur("D4")); try { await beklemedenDondur("D4"); } catch (hata) { console.log("beklemeden: hata dışarı sızdı —", hata.message); } ``` ``` bekleyerek: catch çalıştı beklemeden: hata dışarı sızdı — D4: sensör arızası ``` Beklenmeden döndürülen sözde fonksiyon, söz sonuçlanmadan önce geri döner; `try` bloğu o anda kapanmıştır ve reddetme çağırana geçer. Kural: **bir sözü kendi `try` bloğunuzda yakalamak istiyorsanız, döndürmeden önce beklemelisiniz.** ## Hata Bilgisinin Kaybı Birleştiriciler hatayı farklı biçimlerde taşır. `Promise.all` yalnız ilk reddetmeyi verir; diğerleri sessizce kaybolur. ```js const KAYNAK = { D4: { gecikme: 15, hata: "sensör arızası" }, E5: { gecikme: 5, hata: "bağlantı yok" }, }; function olcumGetir(istasyon) { return new Promise((karar, red) => { const kayit = KAYNAK[istasyon]; setTimeout(() => { if (kayit.hata) red(new Error(`${istasyon}: ${kayit.hata}`)); else karar({ istasyon, deger: kayit.deger }); }, kayit.gecikme); }); } try { await Promise.all([olcumGetir("D4"), olcumGetir("E5")]); } catch (hata) { console.log("all yalnız ilk hatayı verir:", hata.message); } const sonuclar = await Promise.allSettled([olcumGetir("D4"), olcumGetir("E5")]); const hatalar = sonuclar.filter((s) => s.status === "rejected").map((s) => s.reason.message); console.log("allSettled hepsini verir:", hatalar.join(" | ")); ``` ``` all yalnız ilk hatayı verir: E5: bağlantı yok allSettled hepsini verir: D4: sensör arızası | E5: bağlantı yok ``` İki istasyon da arızalıydı; `all` yalnız daha erken reddedeni bildirdi. Tanı için bütün hataların gerekli olduğu durumlarda — örneğin hangi istasyonların düştüğünü kütüğe yazmak gerektiğinde — `allSettled` kullanılmalıdır. ## Neden Zinciri Bir hatayı yakalayıp yerine daha anlamlı bir hata atmak yaygındır; ancak kök neden kaybolursa tanı zorlaşır. Hata nesnesinin `cause` seçeneği, alt düzey hatayı üst düzey hataya iliştirir. ```js const KAYNAK = { D4: { gecikme: 15, hata: "sensör arızası" }, }; function olcumGetir(istasyon) { return new Promise((karar, red) => { const kayit = KAYNAK[istasyon]; setTimeout(() => { if (kayit.hata) red(new Error(`${istasyon}: ${kayit.hata}`)); else karar({ istasyon, deger: kayit.deger }); }, kayit.gecikme); }); } async function olcumOku(istasyon) { try { return await olcumGetir(istasyon); } catch (hata) { throw new Error(`istasyon okunamadı: ${istasyon}`, { cause: hata }); } } try { await olcumOku("D4"); } catch (hata) { console.log("üst düzey hata:", hata.message); console.log("kök neden:", hata.cause.message); } ``` ``` üst düzey hata: istasyon okunamadı: D4 kök neden: D4: sensör arızası ``` Bu kalıp, katmanlar arasında bağlam eklerken bilgi kaybını önler: üst katman "hangi istasyon" der, alt katman "neden" der, ikisi tek nesnede taşınır. ## İşlenmeyen Reddetmeler Bir söz reddedilir ve ona hiçbir hata işleyici bağlanmamışsa, ortaya hiçbir yerde yakalanmayan bir hata çıkar. Çalışma zamanı bunu izler ve bildirir. ```js const KAYNAK = { D4: { gecikme: 15, hata: "sensör arızası" }, }; function olcumGetir(istasyon) { return new Promise((karar, red) => { const kayit = KAYNAK[istasyon]; setTimeout(() => { if (kayit.hata) red(new Error(`${istasyon}: ${kayit.hata}`)); else karar({ istasyon, deger: kayit.deger }); }, kayit.gecikme); }); } process.on("unhandledRejection", (neden) => { console.log("1 — işlenmeyen reddetme bildirildi:", neden.message); }); process.on("rejectionHandled", () => { console.log("3 — reddetme sonradan işlendi"); }); const soz = olcumGetir("D4"); setTimeout(() => soz.catch((hata) => console.log("2 — geç yakalama:", hata.message)), 50); ``` ``` 1 — işlenmeyen reddetme bildirildi: D4: sensör arızası 2 — geç yakalama: D4: sensör arızası 3 — reddetme sonradan işlendi ``` İşleyici sonradan bağlandı ve hata gerçekten yakalandı; ama çalışma zamanı bu arada "işlenmeyen reddetme" bildirimini çoktan yapmıştı. Bildirim, mikro görev kuyruğu boşaldığında hâlâ işleyicisiz kalan reddetmeler için üretilir. Bunun iki pratik sonucu vardır. Birincisi, hata işleyici sözü *oluşturduğunuz* yerde bağlanmalıdır; sonraya bırakmak yanlış alarm üretir. İkincisi, dinleyici hiç kaydedilmemişse çalışma zamanı varsayılan davranışını uygular: sunucu ortamında tanı iletisi yazılır ve süreç sıfırdan farklı bir çıkış koduyla sonlanır. Bu nedenle işlenmeyen reddetme, kütüğe yazılıp geçilecek bir uyarı değil, düzeltilmesi gereken bir kusurdur. ## Dayanıklı Ölçüm Toplama Bu dersin araçları birleştirildiğinde, ölçüm akışının arızaya dayanıklı biçimi ortaya çıkar: her istasyon için sonuç ya da nedeni bilinen bir başarısızlık üretilir, hiçbir hata sessizce kaybolmaz ve toplama tek bir arıza yüzünden durmaz. Kalan tek boşluk, hiç yanıt vermeyen bir istasyondur; onu ne `catch` ne `allSettled` çözer, çünkü ortada reddedilen bir söz yoktur. Bu boşluk zaman aşımı düzeneğiyle kapatılacak. ## Özet - Reddetme yığıt üzerinden değil söz üzerinden taşınır; `await` ile beklenen bir söz reddedildiğinde bekleme noktasında hata atılmış gibi davranılır. - `then`in ikinci parametresi yalnız önceki adımın hatasını işler; zincirin sonuna konan `catch` kendinden önceki tüm adımları kapsar. - Bir sözü kendi `try` bloğunda yakalamak için döndürmeden önce beklemek gerekir. - `all` yalnız ilk reddetmeyi taşır; bütün hatalar gerekiyorsa `allSettled` kullanılır. - `cause` seçeneği kök nedeni koruyarak hata sarmalamayı mümkün kılar. - İşlenmeyen reddetme, mikro görev kuyruğu boşaldığında işleyicisiz kalan reddetmedir ve çalışma zamanı tarafından bildirilir. ## Sonraki Adım Buraya kadar her ölçüm tek seferlik bir sonuçtu: iste, bekle, al. Ölçüm istasyonları ise sürekli veri üretir; sonucu tek bir söz değil, ucu açık bir dizi temsil eder. Sonraki ders bu diziyi ele alır: eşzamansız yineleyici protokolü, `for await` döngüsü, eşzamansız üreteçler ve tüketicinin üreticiden yavaş olduğu durumda ortaya çıkan geri basınç sorunu.