---
title: 'Barındırma Modelleri'
source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/internet-nasil-calisir/barindirma-modelleri'
course: 'İnternet Nasıl Çalışır'
language: tr
updated: '2026-08-17T18:07:03+00:00'
license: 'CC BY-SA 4.0'
---
# Barındırma Modelleri
Sunucunun sürekli çalışması gerekliliği, ada dayalı sanal barındırmanın işleyişi ve paylaşımlı, sanal, adanmış ve yönetilen modeller arasındaki ödünleşimler.
Önceki ders `ornek.test` adının `192.0.2.10` adresini gösterdiğini kurdu. Geriye şu soru
kalır: o adreste ne vardır?
Yanıt, İstemci–Sunucu Modeli dersinde yazılan programın bir benzeridir: bir bağlantı
noktasında bekleyen, isteği alıp yanıtlayan bir süreç. Bu ders, o sürecin nerede ve nasıl
çalıştırıldığını ele alır.
## Barındırmanın Çözdüğü Sorun
Sunucu programının çalışması için üç koşulun sağlanması gerekir; üçü de daha önceki
derslerde ayrı ayrı kurulmuştu.
**Kararlı ve erişilebilir bir adres.** IP Adresi Kavramı dersinde görüldüğü gibi özel
adresli bir makineye dışarıdan bağlanılamaz ve otomatik atanan adresler değişir. Sunucunun
genel ve değişmeyen bir adrese gereksinimi vardır.
**Sürekli çalışma.** İstemci–Sunucu Modeli dersinde kurulduğu üzere sunucu, isteğin ne
zaman geleceğini bilmez; her an dinliyor olmalıdır. Bu, makinenin kapanmaması, ağ
bağlantısının kesilmemesi ve sürecin çökerse yeniden başlatılması demektir.
**İşletme.** Donanımın arızalanması, yazılımın güncellenmesi, yedeklerin alınması ve
yükün artması ele alınmalıdır.
**Barındırma (hosting)**, bu üç koşulun bir hizmet olarak sağlanmasıdır. Bir kuruluşun
kendi binasında sürekli çalışan bir makine bulundurması da barındırmadır; aradaki fark
koşulları kimin karşıladığıdır.
## Bir Adres, Birden Çok Ad
Barındırmanın işletilebilir olmasının teknik dayanağı, bir adresin birden çok alan adına
hizmet verebilmesidir. Adresler sınırlı bir kaynaktır; her alan adı için ayrı bir adres
gerekseydi maliyet çok yüksek olurdu.
Sorun şudur: paket adrese gelir, adres tek bir makineyi gösterir. Sunucu, isteğin hangi
alan adı için yapıldığını nereden bilecektir?
Yanıt, isteğin kendisinde taşınır. İstemci, bağlandığı adı isteğin içinde `Host` başlığıyla
bildirir. İstemci–Sunucu Modeli dersindeki çıktıda bu satır zaten görünmüştü:
```
> GET / HTTP/1.1
> Host: ornek.test:8080
```
Sunucu bu başlığa bakarak hangi siteyi sunacağına karar verir. Bu düzene **ada dayalı
sanal barındırma (name-based virtual hosting)** denir.
Aşağıdaki sunucu tek bir adres ve bağlantı noktasında dinler, ancak iki ayrı site sunar:
```python
from http.server import BaseHTTPRequestHandler, HTTPServer
SITELER: dict[str, bytes] = {
"ornek.test": b"Ornek Sitesi
\n",
"deneme.test": b"Deneme Sitesi
\n",
}
class Isleyici(BaseHTTPRequestHandler):
protocol_version = "HTTP/1.1"
def log_message(self, bicem: str, *arg: object) -> None:
pass
def do_GET(self) -> None:
ad = self.headers.get("Host", "").split(":")[0]
govde = SITELER.get(ad, b"Bilinmeyen konak
\n")
durum = 200 if ad in SITELER else 404
self.send_response_only(durum)
self.send_header("Content-Type", "text/html; charset=utf-8")
self.send_header("Content-Length", str(len(govde)))
self.end_headers()
self.wfile.write(govde)
HTTPServer(("127.0.0.1", 8080), Isleyici).serve_forever()
```
Sunucu çalışırken üç istek yapılır. Üçü de aynı adrese gider; yalnızca bildirilen ad
değişir.
```sh
curl -s --resolve ornek.test:8080:127.0.0.1 http://ornek.test:8080/
curl -s --resolve deneme.test:8080:127.0.0.1 http://deneme.test:8080/
curl -s --resolve baska.test:8080:127.0.0.1 http://baska.test:8080/
```
```
Ornek Sitesi
Deneme Sitesi
Bilinmeyen konak
```
Üç istek `127.0.0.1` adresinin 8080 numaralı bağlantı noktasına gitti ve üç farklı yanıt
aldı. Ayrımı yapan tek şey `Host` başlığıydı.
Bunun iki sonucu vardır. Birincisi, bir adresi paylaşan siteler birbirini adres düzeyinde
göremez; ayrım sunucu programının içinde yapılır. İkincisi, bu başlık zorunludur: bildirmeyen
bir istemci, sunucunun hangi siteyi sunacağını belirlemesini olanaksız kılar.
## Barındırma Modelleri
Üç koşulun kimin tarafından ve hangi düzeyde karşılandığı, modelleri ayırır.
### Paylaşımlı Barındırma
Bir makine, çok sayıda müşterinin sitesini aynı işletim sistemi üzerinde çalıştırır.
Yukarıdaki sanal barındırma düzeni doğrudan bu modelin temelidir.
Kaynaklar paylaşıldığı için maliyeti en düşük modeldir ve işletme yükünün tamamı
sağlayıcıdadır. Bedeli yalıtımın zayıflığıdır: bir sitenin tükettiği kaynak, aynı makinedeki
diğer siteleri etkiler. Yapılandırma seçenekleri sağlayıcının izin verdiğiyle sınırlıdır;
işletim sistemi düzeyinde denetim yoktur.
### Sanal Özel Sunucu
Bir fiziksel makine, sanallaştırma yoluyla birbirinden yalıtılmış birden çok sanal makineye
bölünür. Her müşteri kendi işletim sistemine ve kendi yönetici yetkisine sahiptir.
Kaynaklar tanımlı sınırlarla ayrıldığı için komşu etkisi belirgin biçimde azalır; yazılım
seçimi ve yapılandırma müşterinin denetimindedir. Buna karşılık işletim sisteminin bakımı,
güvenlik güncellemeleri ve yedekleme müşterinin sorumluluğuna geçer.
Yalıtımın nasıl sağlandığı — ad alanları, denetim grupları ve sanallaştırma — Çekirdek
Arayüzleri ve İzolasyon kursunun kapsamındadır.
### Adanmış Sunucu
Fiziksel makinenin tamamı tek bir müşteriye ayrılır. Kaynak paylaşımı yoktur; donanım
seçimi ve başarım öngörülebilirliği en yüksek düzeydedir.
Maliyet, kullanılsın kullanılmasın makinenin tamamı için ödenir. Donanım arızasının
etkisi doğrudandır ve yedeklilik ayrıca kurulmalıdır.
### Yönetilen Barındırma
Ayırıcı ölçüt donanım değil, **sorumluluğun sınırıdır.** Yönetilen bir modelde sağlayıcı
yalnızca makineyi değil, üzerindeki yazılımın işletimini de üstlenir: güncelleme,
yedekleme, izleme ve ölçekleme.
Müşteri, yapılandırma özgürlüğünün bir bölümünden vazgeçerek işletme yükünden kurtulur. Bu
model diğer üçüyle aynı eksende değildir; bir sanal özel sunucu da adanmış bir sunucu da
yönetilen biçimde sunulabilir.
### Karşılaştırma
| Ölçüt | Paylaşımlı | Sanal özel | Adanmış | Yönetilen |
|---|---|---|---|---|
| Yalıtım | Zayıf | Tanımlı sınırlarla | Tam | Modele bağlı |
| Yönetici yetkisi | Yok | Var | Var | Sınırlı |
| İşletme yükü | Sağlayıcıda | Müşteride | Müşteride | Sağlayıcıda |
| Başarım öngörülebilirliği | Düşük | Orta | Yüksek | Modele bağlı |
| Göreli maliyet | En düşük | Orta | En yüksek | Hizmete bağlı |
Ölçütlerin hiçbirinde tek bir seçenek üstün değildir. Seçim, sitenin gereksinimleri ile
işletmeye ayrılabilecek emek arasındaki dengeye bağlıdır.
## Durağan ve Devingen İçerik
Barındırma gereksinimini belirleyen bir ayrım da içeriğin nasıl üretildiğidir.
**Durağan içerikte** sunucu, diskteki bir dosyayı olduğu gibi gönderir. Her istek aynı
yanıtı üretir. Bu tür içerik hesaplama gerektirmez ve çoğaltılması ucuzdur.
**Devingen içerikte** yanıt, istek geldiğinde hesaplanır: veritabanı sorgulanır, kullanıcıya
özel bölümler üretilir. Her istek işlemci ve bellek tüketir; ölçeklenmesi durağan içerikten
belirgin biçimde güçtür.
Bu ayrım bir yerleştirme kararına yol açar. Durağan içerik, kullanıcılara yakın konumlara
dağıtılmış sunucularda çoğaltılabilir. Bu düzende bir kullanıcının isteği kendisine en yakın
kopyaya gider; gecikme, Ağ Nedir dersinde kurulduğu üzere yayılma mesafesiyle sınırlı
olduğundan kazanç doğrudandır. Devingen içerik ise durumun tutulduğu yere bağlı kalır ve bu
biçimde çoğaltılamaz.
Bu yüzden pratikte iki içerik türü ayrılır: sayfanın değişmeyen bölümleri dağıtılmış
kopyalardan, kullanıcıya özel bölümleri kaynak sunucudan gelir.
## Özet
- Barındırma, sunucu programı için kararlı bir adres, sürekli çalışma ve işletme
koşullarını sağlar.
- Ada dayalı sanal barındırma, isteğin `Host` başlığına bakarak tek bir adreste birden çok
siteyi sunar; ayrım adres düzeyinde değil sunucu programının içinde yapılır.
- Paylaşımlı barındırma en düşük maliyet ve en zayıf yalıtımı, adanmış sunucu tersini
verir; sanal özel sunucu ikisinin arasındadır.
- Yönetilen barındırma donanımla değil sorumluluğun sınırıyla tanımlanır ve diğer
modellerin üzerine uygulanabilir.
- Durağan içerik çoğaltılarak kullanıcıya yaklaştırılabilir; devingen içerik durumun
tutulduğu yere bağlıdır.
## Sonraki Adım
Bu konu, adres satırına yazılan adın nasıl bir sunucuya vardığını baştan sona kurdu: ad
yapısı, çözümleme zinciri, kayıtlar ve o adresteki makine. Buna karşın sunucuya varıldıktan
sonra ne söylendiği hep aynı iki satırla geçiştirildi. Sonraki konu o alışverişin kendisini
açar: isteğin ve yanıtın hangi parçalardan oluştuğunu, durum kodlarının ne bildirdiğini ve
sunucunun istekler arasında neden hiçbir şey anımsamadığını ele alacak.