--- title: 'Günlükleme Cephesi ve Gerçekleştirim' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/java-ekosistem/gunlukleme-cephesi-ve-gerceklestirim' course: 'Derleme, Test ve Ekosistem' language: tr updated: '2026-08-23T14:25:06+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Günlükleme Cephesi ve Gerçekleştirim Çağıranın sınıf dosyasının cepheyi andığı ama gerçekleştirimi anmadığı sabit havuzdan okunarak gösterilir; gerçekleştirim koşum sınıf yoluna bir servis bildirimiyle girer ve iki gerçekleştirim bulunduğunda seçimi yolun sırası belirler. Sınırlayıcı ölçüm, gerçekleştirim hiç bulunmadığında çağıranın yine de derlenip koştuğunu ama hiçbir kayıt üretmediğini gösterir. Testin gördüğü yolu biz kurduk ve içine neyi koyacağımızı biliyorduk: hangi sahte tipin hangi gerçek tipin yerine geçtiğini, hangi kurulumun test sınıf yoluna hangi bağımlılığı eklediğini, adım adım biz yazdık. Bu derste yazan taraf değişiyor. Çağıran bir arayüze karşı derlenir, o arayüzün arkasında duracak sınıfın adını **hiç yazmaz** — ne içe aktarır, ne örnekler, ne bir dizgi olarak anar. Yine de program koştuğunda o adsız sınıf bulunur ve çağrılır. Soru şu: bir ad, kaynakta hiç yazılmadan, koşum sınıf yoluna nasıl giriyor, ve orada birden fazla aday varsa hangisinin kazanacağına ne karar veriyor? Bu konu üç dersle günlüklemeyi ele alıyor, ama bu ilk ders günlük tutmanın kendisiyle değil, günlükleme cephesinin kurduğu **bağımlılık yönüyle** ilgileniyor. Bir cephe — burada tek yöntemli bir arayüz — çağıranın konuştuğu tek tip oluyor; arkasındaki gerçekleştirim çağırana hiç görünmüyor. Aşağıdaki ölçüm bunu dört adımda kuruyor: önce derlemenin gerçekleştirimi hiç görmeden geçtiğini ve sınıf dosyasının onu anmadığını, sonra gerçekleştirimin koşum sınıf yoluna nasıl bir bildirimle girdiğini, sonra birden fazla gerçekleştirim olduğunda kazananı neyin belirlediğini, son olarak da hiç gerçekleştirim yokken neyin olduğunu. ## Derleme Sınıf Yolunda Yalnız Cephe Var **GL1.** Çağıran kaynak metninde yalnız cephe arayüzünün adını yazar; gerçekleştirim sınıflarının adı kaynakta hiç geçmez, bu yüzden derleyicinin onları görmesine gerek yoktur. **GL2.** Sınıf dosyasının sabit havuzu, yalnız kaynakta adı geçen tipleri taşır; kaynakta hiç yazılmayan bir ad sabit havuzda da bulunmaz. Ölçümün geri kalanında tekrar eden dört iş var: bir kaynağı diske yazmak, onu belirli bir sınıf yoluna karşı derlemek, derlenmiş bir sınıfı belirli bir sınıf yoluyla koşturmak, ve bir sınıf dosyasının sabit havuzunda hangi tiplerin adı geçtiğini okumak. Bu dördü aşağıdaki yardımcı sınıfta toplanıyor; konunun kalan iki dersi de aynı dördü kullanıyor. ```java // Arac.java — kaynak yazma, derleme, kosum ve sinif dosyasi okuma icin ortak yordamlar (yardimci sinif, main yok) import java.io.*; import java.lang.classfile.*; import java.lang.classfile.constantpool.*; import java.net.*; import java.nio.file.*; import java.util.*; import java.util.spi.ToolProvider; class Arac { static Path yaz(Path dizin, String ad, String kaynak) throws IOException { Files.createDirectories(dizin); Path p = dizin.resolve(ad + ".java"); Files.writeString(p, kaynak); return p; } static boolean derle(Path cikti, List sinifYolu, List kaynaklar) throws IOException { Files.createDirectories(cikti); List arg = new ArrayList<>(List.of("-d", cikti.toString())); if (!sinifYolu.isEmpty()) { StringJoiner sj = new StringJoiner(File.pathSeparator); for (Path p : sinifYolu) sj.add(p.toString()); arg.add("-classpath"); arg.add(sj.toString()); } for (Path k : kaynaklar) arg.add(k.toString()); ToolProvider derleyici = ToolProvider.findFirst("javac").orElseThrow(); StringWriter sessizCikti = new StringWriter(); int sonuc = derleyici.run(new PrintWriter(sessizCikti), new PrintWriter(sessizCikti), arg.toArray(new String[0])); return sonuc == 0; } static void calistir(List sinifYolu, String anaSinif) throws Exception { URL[] url = new URL[sinifYolu.size()]; for (int i = 0; i < url.length; i++) url[i] = sinifYolu.get(i).toUri().toURL(); try (URLClassLoader yukleyici = new URLClassLoader(url, Arac.class.getClassLoader().getParent())) { Class sinif = Class.forName(anaSinif, true, yukleyici); sinif.getMethod("main", String[].class).invoke(null, (Object) new String[0]); } } static Object alan(List sinifYolu, String anaSinif, String alanAdi) throws Exception { URL[] url = new URL[sinifYolu.size()]; for (int i = 0; i < url.length; i++) url[i] = sinifYolu.get(i).toUri().toURL(); try (URLClassLoader yukleyici = new URLClassLoader(url, Arac.class.getClassLoader().getParent())) { Class sinif = Class.forName(anaSinif, true, yukleyici); sinif.getMethod("main", String[].class).invoke(null, (Object) new String[0]); return sinif.getField(alanAdi).get(null); } } static Set atiflar(Path sinifDosyasi) throws IOException { Set adlar = new TreeSet<>(); ClassModel model = ClassFile.of().parse(sinifDosyasi); for (PoolEntry e : model.constantPool()) { if (e instanceof ClassEntry ce) adlar.add(ce.asInternalName().replace('/', '.')); } return adlar; } static void goster(String etiket, Object deger) { System.out.printf("%-62s: %s%n", etiket, deger); } static void bildir(Path dizin, String servis, String saglayici) throws IOException { Path d = dizin.resolve("META-INF").resolve("services"); Files.createDirectories(d); Files.writeString(d.resolve(servis), saglayici + "\n"); } static String cepheKaynagi() { return "public interface GunlukCephesi { void yaz(String ileti); int uretilenKayitSayisi(); }"; } static String cagiranKaynagi() { return "import java.util.ServiceLoader;\n" + "public class Cagiran {\n" + " static final class Sessiz implements GunlukCephesi {\n" + " public void yaz(String ileti) { }\n" + " public int uretilenKayitSayisi() { return 0; }\n" + " }\n" + " public static String secilenSinif = \"yok\";\n" + " public static int uretilenKayit = -1;\n" + " static GunlukCephesi bul() {\n" + " for (GunlukCephesi g : ServiceLoader.load(GunlukCephesi.class, Cagiran.class.getClassLoader())) return g;\n" + " return new Sessiz();\n" + " }\n" + " public static void main (String[] a) {\n" + " GunlukCephesi g = bul();\n" + " secilenSinif = g.getClass().getSimpleName();\n" + " g.yaz(\"baslangic\"); g.yaz(\"ilerleme\"); g.yaz(\"bitis\");\n" + " uretilenKayit = g.uretilenKayitSayisi();\n" + " }\n" + "}"; } static String gerceklestirimKaynagi(String ad) { return "public class " + ad + " implements GunlukCephesi {\n" + " private int sayac = 0;\n" + " public void yaz(String ileti) { sayac++; }\n" + " public int uretilenKayitSayisi() { return sayac; }\n" + "}"; } } ``` `cagiranKaynagi()` çağıranın kaynağını üretiyor: `Cagiran` yalnız `GunlukCephesi` arayüzünü ve `ServiceLoader`'ı içe aktarıyor, hiçbir gerçekleştirim sınıfının adını yazmıyor. Bulamazsa kendi içinde tanımladığı `Sessiz` iç sınıfına düşüyor — bu da bir gerçekleştirim, ama çağıranın **kendi kaynağında** duruyor, dışarıdan gelmiyor. ```java // SadeceCephe.java — derleme sinif yolunda yalniz cephe varken cagiran derleniyor mu, sinif dosyasi kimi aniyor import java.nio.file.*; import java.util.*; public class SadeceCephe { public static void main(String[] args) throws Exception { Path kok = Files.createTempDirectory("gl1"); Path kaynak = kok.resolve("kaynak"); Path sCephe = Arac.yaz(kaynak, "GunlukCephesi", Arac.cepheKaynagi()); Path sCagiran = Arac.yaz(kaynak, "Cagiran", Arac.cagiranKaynagi()); Path sA = Arac.yaz(kaynak, "GerceklestirimA", Arac.gerceklestirimKaynagi("GerceklestirimA")); Path sB = Arac.yaz(kaynak, "GerceklestirimB", Arac.gerceklestirimKaynagi("GerceklestirimB")); Path cepheD = kok.resolve("cephe"); Path cagiranD = kok.resolve("cagiran"); Path aD = kok.resolve("kayitA"); Path bD = kok.resolve("kayitB"); Arac.derle(cepheD, List.of(), List.of(sCephe)); Arac.derle(aD, List.of(cepheD), List.of(sA)); Arac.derle(bD, List.of(cepheD), List.of(sB)); boolean cagiranDerlendi = Arac.derle(cagiranD, List.of(cepheD), List.of(sCagiran)); Set atif = Arac.atiflar(cagiranD.resolve("Cagiran.class")); Arac.goster("gerceklestirim adi derleme sinif yolunda hic olmadan cagiran derlendi mi", cagiranDerlendi); Arac.goster("cagiranin sinif dosyasi GunlukCephesi'ni aniyor mu", atif.contains("GunlukCephesi")); Arac.goster("cagiranin sinif dosyasi GerceklestirimA'yi aniyor mu", atif.contains("GerceklestirimA")); Arac.goster("cagiranin sinif dosyasi GerceklestirimB'yi aniyor mu", atif.contains("GerceklestirimB")); } } ``` ``` gerceklestirim adi derleme sinif yolunda hic olmadan cagiran derlendi mi: true cagiranin sinif dosyasi GunlukCephesi'ni aniyor mu : true cagiranin sinif dosyasi GerceklestirimA'yi aniyor mu : false cagiranin sinif dosyasi GerceklestirimB'yi aniyor mu : false ``` `GerceklestirimA` ve `GerceklestirimB` bu ölçümde gerçekten var: ikisi de derlenmiş, ikisinin de sınıf dosyası diskte duruyor. `cagiranD`'nin derleme sınıf yolu bile onları içermiyor — yalnız `cepheD` var — ve `Cagiran` yine de derleniyor (GL1). Sabit havuz okunduğunda `GunlukCephesi` orada, `GerceklestirimA` ve `GerceklestirimB` orada değil (GL2). Bu, bir tahmin değil; kaynakta hiç yazılmayan bir ad, derleyicinin üretebileceği hiçbir komutta da geçmiyor, çünkü sınıf dosyası kaynağın **çevirisidir**, kaynağın bilmediği bir şeyi icat etmez. Cephenin bütün gücü tam olarak burada: çağıran, arkada duracak sınıfın var olup olmadığını bile derleme anında bilmek zorunda değil. ## Gerçekleştirimin Yola Bildirimle Girmesi **GL3.** Gerçekleştirim koşum sınıf yoluna bir servis bildirimi dosyasıyla girer: `META-INF/services/` adlı dosya, sağlayıcı sınıfın adını satır olarak taşır. **GL4.** `ServiceLoader.load(...)` bu dosyayı okuyarak sağlayıcıyı bulur ve örnekler; çağıran sağlayıcının kurucusunu hiçbir yerde çağırmaz. ```java // ServisBildirimi.java — gerceklestirim yola bir servis bildirimiyle giriyor, cagiran onu ServiceLoader ile buluyor import java.nio.file.*; import java.util.*; public class ServisBildirimi { public static void main(String[] args) throws Exception { Path kok = Files.createTempDirectory("gl2"); Path kaynak = kok.resolve("kaynak"); Path sCephe = Arac.yaz(kaynak, "GunlukCephesi", Arac.cepheKaynagi()); Path sCagiran = Arac.yaz(kaynak, "Cagiran", Arac.cagiranKaynagi()); Path sA = Arac.yaz(kaynak, "GerceklestirimA", Arac.gerceklestirimKaynagi("GerceklestirimA")); Path cepheD = kok.resolve("cephe"); Path cagiranD = kok.resolve("cagiran"); Path aD = kok.resolve("kayitA"); Arac.derle(cepheD, List.of(), List.of(sCephe)); Arac.derle(cagiranD, List.of(cepheD), List.of(sCagiran)); Arac.derle(aD, List.of(cepheD), List.of(sA)); Arac.bildir(aD, "GunlukCephesi", "GerceklestirimA"); Object secilenOncesi = Arac.alan(List.of(cagiranD, cepheD), "Cagiran", "secilenSinif"); Arac.goster("gerceklestirim kosum yolunda yokken dusulen sinif", secilenOncesi); List kosumYoluSonrasi = List.of(cagiranD, cepheD, aD); Object secilenSonrasi = Arac.alan(kosumYoluSonrasi, "Cagiran", "secilenSinif"); Object kayitSonrasi = Arac.alan(kosumYoluSonrasi, "Cagiran", "uretilenKayit"); Arac.goster("gerceklestirim yola bildirimle girince secilen sinif", secilenSonrasi); Arac.goster("uretilen kayit sayisi", kayitSonrasi); } } ``` ``` gerceklestirim kosum yolunda yokken dusulen sinif : Sessiz gerceklestirim yola bildirimle girince secilen sinif : GerceklestirimA uretilen kayit sayisi : 3 ``` `aD` dizini iki şey taşıyor: `GerceklestirimA.class` ve `META-INF/services/GunlukCephesi` adlı, içinde tek satır `GerceklestirimA` yazan bir bildirim dosyası. Koşum sınıf yoluna `aD` eklendiğinde `Cagiran` içindeki `ServiceLoader.load` çağrısı bu dosyayı okuyor, `GerceklestirimA`'yı yüklüyor ve örnekliyor — kod tarafında hiçbir satır `new GerceklestirimA()` yazmadan (GL3, GL4). Üç `yaz` çağrısının üçü de bu örneğe ulaşıyor ve sayaç üçe çıkıyor. `aD` koşum sınıf yolundan çıkarılınca aynı `Cagiran.class`, hiç yeniden derlenmeden, kendi `Sessiz` düşüşüne geri dönüyor. Değişen tek şey koşum sınıf yolunun içeriği; `Cagiran.class` dosyası ikisinde de birebir aynı bayt dizisi. ## İki Gerçekleştirim Olunca Sırayı Yol Belirliyor **GL5.** Koşum sınıf yolunda aynı servis için birden fazla sağlayıcı bildirildiğinde `ServiceLoader`'ın döndürdüğü ilk sağlayıcı, sınıf yolu girişlerinin **sırasına** bağlıdır. **GL6.** Sıra değişince seçilen gerçekleştirim değişir, ama ne derleme ne koşum hatası oluşur — ikisi de "tamam" sonucuyla biter. ```java // SiraKazanani.java — kosum sinif yolunda iki gerceklestirim varken kazanani yolun sirasi belirliyor import java.nio.file.*; import java.util.*; public class SiraKazanani { public static void main(String[] args) throws Exception { Path kok = Files.createTempDirectory("gl3"); Path kaynak = kok.resolve("kaynak"); Path sCephe = Arac.yaz(kaynak, "GunlukCephesi", Arac.cepheKaynagi()); Path sCagiran = Arac.yaz(kaynak, "Cagiran", Arac.cagiranKaynagi()); Path sA = Arac.yaz(kaynak, "GerceklestirimA", Arac.gerceklestirimKaynagi("GerceklestirimA")); Path sB = Arac.yaz(kaynak, "GerceklestirimB", Arac.gerceklestirimKaynagi("GerceklestirimB")); Path cepheD = kok.resolve("cephe"); Path cagiranD = kok.resolve("cagiran"); Path aD = kok.resolve("kayitA"); Path bD = kok.resolve("kayitB"); Arac.derle(cepheD, List.of(), List.of(sCephe)); Arac.derle(cagiranD, List.of(cepheD), List.of(sCagiran)); Arac.derle(aD, List.of(cepheD), List.of(sA)); Arac.derle(bD, List.of(cepheD), List.of(sB)); Arac.bildir(aD, "GunlukCephesi", "GerceklestirimA"); Arac.bildir(bD, "GunlukCephesi", "GerceklestirimB"); Object aOnce = Arac.alan(List.of(cagiranD, cepheD, aD, bD), "Cagiran", "secilenSinif"); Object bOnce = Arac.alan(List.of(cagiranD, cepheD, bD, aD), "Cagiran", "secilenSinif"); Arac.goster("A once verilen kosum sinif yolunda secilen", aOnce); Arac.goster("B once verilen kosum sinif yolunda secilen", bOnce); Arac.goster("ikisi de hatasiz kosup yalniz sirayla farklilasti mi", !aOnce.equals(bOnce)); } } ``` ``` A once verilen kosum sinif yolunda secilen : GerceklestirimA B once verilen kosum sinif yolunda secilen : GerceklestirimB ikisi de hatasiz kosup yalniz sirayla farklilasti mi : true ``` `aD` ve `bD` birbirinden habersiz iki dizin; her biri kendi sınıfını ve kendi servis bildirimini taşıyor. Koşum sınıf yolu `[cagiranD, cepheD, aD, bD]` sırasıyla kurulduğunda `ServiceLoader` önce `aD`'nin bildirimine rastlıyor ve `GerceklestirimA`'yı döndürüyor; aynı iki dizin `bD, aD` sırasıyla verildiğinde kazanan `GerceklestirimB` oluyor (GL5). `Cagiran` kaynağı, `GunlukCephesi` arayüzü, iki gerçekleştirimin kendisi — hiçbiri iki koşum arasında değişmedi; değişen yalnız listenin sırası. Kod tarafında hiçbir yerde bir çakışma uyarısı ya da hata yok (GL6): iki sağlayıcı bulunması, K05'in ortak tanımındaki "koşum sınıf yolunda iki gerçekleştirim bulunduğunda seçim yolun sırasına göre değişir, hata yok" gözlemiyle aynı kalıba giriyor, burada arayüz düzeyinde bir kez daha görülüyor. ## Gerçekleştirim Hiç Bulunmazsa **GL7.** Koşum sınıf yolunda hiçbir sağlayıcı bulunmazsa `ServiceLoader.load(...)` boş bir yineleyici döner; çağıran bunu bir istisna olarak değil, kendi tanımladığı bir varsayılanla karşılar. **GL8.** Bu durumda program hatasız çalışır ama hiçbir gerçekleştirim `uretilenKayitSayisi()`'nı artırmadığı için üretilen kayıt sıfırdır. ```java // GerceklestirimYok.java — gerceklestirim kosum yolunda hic yokken cagiran hatasiz kosuyor ama hicbir kayit uretmiyor import java.nio.file.*; import java.util.*; public class GerceklestirimYok { public static void main(String[] args) throws Exception { Path kok = Files.createTempDirectory("gl4"); Path kaynak = kok.resolve("kaynak"); Path sCephe = Arac.yaz(kaynak, "GunlukCephesi", Arac.cepheKaynagi()); Path sCagiran = Arac.yaz(kaynak, "Cagiran", Arac.cagiranKaynagi()); Path cepheD = kok.resolve("cephe"); Path cagiranD = kok.resolve("cagiran"); Arac.derle(cepheD, List.of(), List.of(sCephe)); Arac.derle(cagiranD, List.of(cepheD), List.of(sCagiran)); List kosumYolu = List.of(cagiranD, cepheD); boolean hataAlmadanKostu; try { Arac.calistir(kosumYolu, "Cagiran"); hataAlmadanKostu = true; } catch (Exception e) { hataAlmadanKostu = false; } Object secilen = Arac.alan(kosumYolu, "Cagiran", "secilenSinif"); Object kayit = Arac.alan(kosumYolu, "Cagiran", "uretilenKayit"); Arac.goster("gerceklestirim kosum yolunda hic yokken hata almadan kosuyor mu", hataAlmadanKostu); Arac.goster("dusulen sinif", secilen); Arac.goster("uretilen kayit sayisi", kayit); } } ``` ``` gerceklestirim kosum yolunda hic yokken hata almadan kosuyor mu: true dusulen sinif : Sessiz uretilen kayit sayisi : 0 ``` Bu ölçümün koşum sınıf yolunda `GerceklestirimA` da `GerceklestirimB` da yok — yalnız cephe ve çağıran var. Program yine de tamamlanıyor, hiçbir istisna fırlatmıyor (GL7), ve `uretilenKayit` sıfırda kalıyor (GL8). Bu, dersin sınırlayıcı ölçümü: cephe, çağıranla gerçekleştirim arasındaki bağımlılığı **yok etmiyor**, yönünü çeviriyor. Gerçekleştirim hiç yoksa çağıran bunu bir hata olarak değil bir **boşluk** olarak görüyor ve kendi `Sessiz` düşüşüyle dolduruyor. Üretilen kayıt sayısının sıfır olması burada bir kusurun işareti değil; çağıranın kendi kaynağında yazdığı bir kuralın sonucu. Bir günlükleme cephesinin gerçek dünyadaki gerçekleştirimleri de bu sözü taşır: gerçekleştirim bağlanmamışsa program çökmez, yalnız konuşmaz. Bu, cephe düzeneğinin çağırana verdiği asıl güvencedir — çağıranın kendisi hangi gerçekleştirimin koşum sınıf yoluna gireceğini bilmeden yazılabilir, çünkü en kötü ihtimalle davranış "hiç kayıt yok" olur, "program çalışmıyor" değil. Bu güvence bir bedel de taşır: koşum sınıf yolu yanlış kurulduğunda ortada hiçbir hata mesajı olmadığı için eksik kalan kayıtların fark edilmesi, derleyicinin reddettiği bir satırı fark etmekten çok daha zordur. ## Özet - Çağıran kaynak metninde yalnız cephe arayüzünün adını yazar; derleme sınıf yolunda gerçekleştirim hiç bulunmasa da çağıran derlenir. - Sınıf dosyasının sabit havuzu kaynakta yazılan tipleri taşır: `GunlukCephesi` orada, kaynakta hiç geçmeyen `GerceklestirimA` ve `GerceklestirimB` orada değil. - Gerçekleştirim koşum sınıf yoluna bir servis bildirim dosyasıyla girer; `ServiceLoader` bu bildirimi okuyarak sağlayıcıyı çağıranın hiçbir satırında adı geçmeden bulur ve örnekler. - Koşum sınıf yolunda birden fazla sağlayıcı bildirildiğinde kazananı sınıf yolu girişlerinin sırası belirler; sıra değişince seçim değişir ama hata oluşmaz. - Sınırlayıcı ölçüm: gerçekleştirim hiç bulunmadığında çağıran yine derlenip hatasız koşar, ama hiçbir kayıt üretmez — cephe bağımlılığı yok etmiyor, yönünü çeviriyor. ## Sonraki Adım Bu derste ölçülen şey bir adın yola nasıl girdiğiydi: bildirimle, sırayla, ya da hiç girmeden. Sıradaki ders aynı çağrı kümesini sabit tutup değişen tek şeyi bir eşik yapıyor — aynı üç çağrı iki ayrı eşikle koşturulduğunda kaç tanesi gerçekten bir kayda dönüşüyor, ve eşiğin altında kalan bir çağrının hâlâ bir bedeli var mı?