--- title: 'Sürüm Yayımlama Düzeni' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/kod-inceleme/surum-yayimlama-duzeni' course: 'Kod İnceleme ve Ekip Süreci' language: tr updated: '2026-08-17T18:10:47+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Sürüm Yayımlama Düzeni Yirmi dört iş öğesi ve altı okur sorusu 144 karar eder: ham değişiklik listesi 22'sini yanıtlar (0,153), sınıflanmış liste 44'ünü, anlam listesi 88'ini, etiket ve dağıtım varlığıyla birlikte 132'sini (0,917); yanıtsız kalan 12 kararın 12'si de eksik gereksinim sınıfındandır. Önceki ders zincirin sonundaki geçişi bir sayıyla gördü: tümleşen iş bir noktaya bağlanıp dışarıya bildiriliyordu. O bildirimin kendisi bir metindir ve bir okuru vardır — kursun boyunca hiç görünmeyen biri. İnceleme yazanı ve inceleyeni tanır; **sürüm notunun okuru ise ne değişikliği görmüştür ne tartışmayı.** Bu dersin sorusu notun nasıl üretildiği değil. Soru şudur: **not okura ne söylüyor?** Değişikliklerin listesi ile değişikliklerin **anlamının** listesi arasındaki fark kaç soruya yanıt veriyor, ve okurun sorduğu sorulardan kaçı hiçbir biçimde yanıt bulamıyor? ## Okur Neyi Sorar Sürüm notunu okuyan kişi sürümü merak etmez; **kendi durumunu** merak eder. Altı soru sorar ve her sorunun yanıtı notta ancak belirli bir alan yazılmışsa bulunur. `değişti mi` sorusunun yanıtı **başlıktadır** — bir şeyin değiştiğini söyleyen en az alan budur. `hangi alan` sorusu **sınıf** ister: değişiklik nereye dokundu. `beni etkiler mi` sorusu **etki** ister; `ne yapmalıyım` sorusu **eylem** ister. `hangi noktadan sonra` sorusunun yanıtı bir **sınırdır** ve onu etiket verir. `nasıl edinirim` sorusunun yanıtı bir **varlıktır** ve onu dağıtım varlığı verir. Etiketin nasıl konduğu ve neyi işaretlediği **Sürüm Kontrolüne Giriş** kursunda kuruldu; sürümün hangi hattan geçerek yayımlandığı **Sürekli Tümleştirme ve Teslimat** kursunun konusudur. İkisi de burada tekrarlanmaz. Bu derste etiket ve **dağıtım varlığı (release asset)** yalnız birer **alan** olarak sayılır: okurun iki sorusunu yanıtlayan iki alan. ## İki Liste Aynı sürüm iki biçimde yazılabilir ve ikisi aynı bilgiden üretilir. ```text # örnek sürüm notu — iki biçim, çalıştırılmamıştır ## değişiklik listesi - #377 ödeme çağrısında zaman aşımı ayarı - #381 yeniden deneme sayacı düzeltmesi - #388 günlük biçimi güncellendi ## anlam listesi ### Dış çağrı yapan uygulamalar - Zaman aşımı süresi artık ayarlanabilir; varsayılan değişmedi. Yapılacak: ayar verilmezse davranış aynıdır, işlem gerekmez. - Yeniden deneme sayısı üç yerine iki. Yapılacak: üç deneme bekleyen çağrı yolları gözden geçirilmeli. ### İç değişiklikler - Günlük biçimi ve biçim düzeltmeleri; okur tarafında etkisi yok. ``` Fark uzunlukta değil. Birinci liste **ne yapıldığını** söylüyor, ikincisi **okura ne olduğunu**. Birinci listede üç satır da aynı ağırlıkta duruyor; ikincisinde okuru ilgilendirmeyen değişiklik tek bir satıra toplanmış ve okurun gerçekten bakması gereken iki madde ayrılmış. Ölçüm bu iki farkı ayrı ayrı sayar: **yanıtlanan soru** ve **taranan satır**. Ölçümün varsayımları: - **EA29** — Sürümün iş öğeleri ortak tanımın kümesinden alınır: **24** öğe ve sınıf dağılımı kursun sabit dağılımıdır. `degisiklik` ve sınıf listesi değiştirilmez. - **EA30** — **Eksik gereksinim** sınıfındaki öğe birleştirilmemiştir; hiçbir not biçimine giremez. Nota giren öğe sayısı bu yüzden **22**'dir. - **EA31** — Okurun altı sorusu vardır ve her sorunun yanıtı tek bir alanda durur. Alan yazılıysa soru yanıtlanır, yazılmamışsa yanıtsız kalır; yanlış yanıt bu ölçümde yoktur. - **EA32** — Dört not biçimi denenir ve her biri bir öncekinin alanlarını kapsar: başlık; başlık ve sınıf; anlam listesi; anlam listesine etiket ve dağıtım varlığının eklenmiş hâli. - **EA33** — Okura dönük sınıflar **arayüz**, **gerçekleştirim** ve **belgedir**; test ve biçim öğeleri okurun durumunu değiştirmez. Sınıf alanı yazılmamışsa okur ayrım yapamaz ve nota giren bütün satırları tarar. - **EA34** — Kümenin çözünürlüğü 24 öğede **1/24**, karar ölçeğinde **1/144**'tür; bir öğenin bir sorusu bu ölçümde ölçülebilen en küçük birimdir. ## Ölçüm ```python """Surum notu: degisiklik listesi ile anlam listesi arasindaki fark. Bolum 1 - dort not bicimi ve okurun alti sorusu. Bolum 2 - okurun taradigi satir ile isine yarayan satir. """ TOHUM = 20260815 EKSENLER = ("arayuz", "gerceklestirim", "test", "belge", "bicim") YAZILMAYAN = "eksik gereksinim" SINIFLAR = EKSENLER + (YAZILMAYAN,) OBEK = 50 # Okurun sorusu -> yanıtı taşıyan alan. SORULAR = {"değişti mi": "başlık", "hangi alan": "sınıf", "beni etkiler mi": "etki", "ne yapmalıyım": "eylem", "hangi noktadan sonra": "sınır", "nasıl edinirim": "varlık"} BICIMLER = { "ham değişiklik listesi": ("başlık",), "sınıflanmış liste": ("başlık", "sınıf"), "anlam listesi": ("başlık", "sınıf", "etki", "eylem"), "anlam + etiket + varlık": ("başlık", "sınıf", "etki", "eylem", "sınır", "varlık"), } # Okura donuk sinif: surum notunun okuru bunlari arar. DISARI = {"arayuz", "gerceklestirim", "belge"} def uretec(tohum): d = tohum % 2147483646 + 1 def r(n): nonlocal d d = (d * 48271) % 2147483647 return d % n return r def degisiklik(satir, kusur_sayisi=24, tohum=TOHUM): r, kusurlar = uretec(tohum), [] obek_sayisi = max(1, satir // OBEK) for i in range(kusur_sayisi): kusurlar.append({"no": i + 1, "sinif": SINIFLAR[r(6)], "obek": r(obek_sayisi)}) return {"satir": satir, "obek": obek_sayisi, "kusurlar": kusurlar} d = degisiklik(600) # Sürümün iş öğeleri: sınıf dağılımı kursun sabit dağılımıdır. OGELER = [{"no": k["no"], "sinif": k["sinif"]} for k in d["kusurlar"]] # Yazılmayan sınıf birleştirilmemiştir; hiçbir not biçimine giremez. NOTTA = [o for o in OGELER if o["sinif"] != YAZILMAYAN] dagilim = {s: sum(1 for o in OGELER if o["sinif"] == s) for s in SINIFLAR} print("sürüm: " + ", ".join(f"{s} {n}" for s, n in dagilim.items())) print(f"iş öğesi {len(OGELER)} | nota giren {len(NOTTA)} | okur sorusu " f"{len(SORULAR)} | karar {len(OGELER) * len(SORULAR)}") print() print(f"{'not biçimi':<24s} {'alan':>4s} {'yanıtlanan':>10s} {'yanıtsız':>8s} " f"{'oran':>6s} {'yazılmayandan':>13s}") toplam = len(OGELER) * len(SORULAR) for ad, alanlar in BICIMLER.items(): yanit = sum(1 for o in NOTTA for s in SORULAR if SORULAR[s] in alanlar) yazsiz = (len(OGELER) - len(NOTTA)) * len(SORULAR) print(f"{ad:<24s} {len(alanlar):4d} {yanit:10d} {toplam - yanit:8d} " f"{yanit / toplam:6.3f} {yazsiz:13d}") print() print(f"{'not biçimi':<24s} {'taranan satır':>13s} {'işe yarayan':>11s} " f"{'oran':>6s}") for ad, alanlar in BICIMLER.items(): # Sınıf alanı yoksa okur bütün satırları tarar; varsa dış gruba iner. taranan = (len(NOTTA) if "sınıf" not in alanlar else sum(1 for o in NOTTA if o["sinif"] in DISARI)) yarayan = sum(1 for o in NOTTA if o["sinif"] in DISARI) print(f"{ad:<24s} {taranan:13d} {yarayan:11d} {yarayan / taranan:6.3f}") ``` ``` sürüm: arayuz 3, gerceklestirim 6, test 3, belge 3, bicim 7, eksik gereksinim 2 iş öğesi 24 | nota giren 22 | okur sorusu 6 | karar 144 not biçimi alan yanıtlanan yanıtsız oran yazılmayandan ham değişiklik listesi 1 22 122 0.153 12 sınıflanmış liste 2 44 100 0.306 12 anlam listesi 4 88 56 0.611 12 anlam + etiket + varlık 6 132 12 0.917 12 not biçimi taranan satır işe yarayan oran ham değişiklik listesi 22 12 0.545 sınıflanmış liste 12 12 1.000 anlam listesi 12 12 1.000 anlam + etiket + varlık 12 12 1.000 ``` ## Farkın Okunması Yüz kırk dört kararın ham değişiklik listesinde **22**'si yanıtlanıyor — oran **0,153**. Liste eksiksizdir, hiçbir iş öğesi atlanmamıştır ve okurun altı sorusundan beşine yanıt vermez. Eksiksizlik ile yanıtlayıcılık aynı şey değildir. Sınıf alanının eklenmesi yanıtlananı **44**'e çıkarıyor, anlam listesi **88**'e. Asıl sıçrama üçüncü satırdadır: **etki** ve **eylem** alanları tek başlarına **44** karar taşıyor, yani kümenin yaklaşık üçte biri. Bu iki alanın ortak yanı, ikisinin de değişiklikten **türetilemez** olmasıdır. Başlık ve sınıf birleştirilen işten çıkarılabilir; etki ve eylem ancak biri yazarsa vardır. Dördüncü satırda oran **0,917**'ye çıkıyor. Bu sayı kursta tanıdıktır: 100 satırlık değişiklikte bulunan kusurun oranı da **0,917**'ydi. Tesadüf değil — her ikisinde de dışarıda kalan tam olarak **2/24**'tür ve o iki öğe aynı sınıftandır. Alttaki tablo ikinci farkı veriyor. Ham listede okur **22** satır tarıyor ve **12**'si işine yarıyor: oran **0,545**. Okurun yarıya yakını boşa okuma. Sınıf alanı eklendiğinde taranan **12**'ye iniyor ve oran **1,000** oluyor. Dikkat çekici olan, bu kazancın **ikinci** satırda sağlanmasıdır: gruplama, etki ve eylem yazılmadan da okurun taramasını yarıya indiriyor. **En ucuz iyileştirme, notu yeniden yazmak değil, sınıflamaktır.** ## Özet - Sürüm notunun okuru ne değişikliği ne tartışmayı görmüştür; altı sorusu vardır ve her sorunun yanıtı notta yazılmış tek bir alanda durur. - Yüz kırk dört kararın ham değişiklik listesi **22**'sini yanıtlar (**0,153**), sınıflanmış liste **44**'ünü, anlam listesi **88**'ini, etiket ve dağıtım varlığıyla birlikte **132**'sini (**0,917**). - **Etki** ve **eylem** alanları tek başlarına **44** karar taşır ve ikisi de birleştirilen işten türetilemez; ancak biri yazarsa vardır. - Okur ham listede **22** satır tarayıp **12**'sini kullanır (**0,545**); sınıf alanı taramayı **12**'ye indirir ve oranı **1,000** yapar — bu kazanç etki ve eylem yazılmadan elde edilir. - Yanıtsız kalan **12** kararın **12**'si de **eksik gereksinim** sınıfındandır; birleştirilmemiş iş hiçbir not biçiminde görünmez. ## Kurs Kapanışı Kurs tek bir ölçüyle yürüdü: bir incelemenin sayısı **bakan kişi sayısı değil, bakılan eksen sayısı ve okunan öbek sayısıdır.** On beş ders bu ölçüyü ayrı yerlere uyguladı. | ders | ölçülen | bulunan ya da kaçan | |---|---|---| | Kod İncelemenin Amacı | eksen çeşitliliğinin bulduğu | üç inceleyen aynı eksende 6, ayrı eksende 15, tek inceleyen beş eksende 22, beş inceleyen yine 22; dördünde de 2 eksik gereksinim kaçar | | Arayüz Anlamı | bir ekseni kapatmanın bedeli | beş eksenin kümeleri ayrık, ikili kesişimlerin toplamı 0; arayüz kapatılınca bulunan 22'den 19'a iner ve arayüzsüz on inceleyen 19'da kalır | | Gerçekleştirim Anlamı | bir eksenin marjinal katkısı | gerçekleştirim iki sırada da 6, biçim 7, kalan üçü 3'er ekler; aynı eksene 1, 3 ve 12 okuma 6'da kalır, oran 0,250 | | Testlerin İncelenmesi | testin kendisinin taşıdığı kusur | üç test kusuru 9, 1 ve 7 numaralı öbeklerde ve o öbeklerde 1, 2, 1 başka eksen bulgu vermiş; okunmamış öbekte kaçan beş eksende de 0, test ekseni kapatılınca bulunan 22'den 19'a iner | | Belgelendirme İncelemesi | belge ekseni kapatıldığında kaçan | beş eksenin tek tek kapanış bedeli 3, 6, 3, 3 ve 7; belge kapatılınca bulunan 22'den 19'a iner, belge ekseni açıkken belge kaçan 0 ve yazılmayan kaçan yine 2 | | Kod Biçimi ve Otomasyon | biçim ekseni araca devredilince dikkatin kayması | insanın bulgusu 22'den 15'e, biçim payı 0,318'den 0,000'a iner; aracın katkısı kapsanmayan eksen kadardır — beş eksen kapsanıyorsa 0, üç inceleyende 15'ten 22'ye, ve araçlı en iyi durumda kaçan yine 2 | | Değişiklik Boyutu | sabit dikkat karşısında boyut | 100 ve 300 satırda 22 (0,917), 900'de 18 (0,750), 2400'de 2 (0,083); 48 öbeğin 36'sı hiç okunmaz | | Geri Bildirim Dili | aynı bulgunun yazımının ürettiği tur | eyleme dönük 2 tur / 12 bekleme / 44 not-turu, gözlem 3 / 18 / 66, ölçütsüz 4 / 24 / 88; bulunan 22 ve kaçan 2 değişmez | | Anlaşmazlık Çözümü | kararsız bulgunun taşındığı tur | kural yokluğu 6 tur / 36 bekleme ve kodda 8 kusur; ölçüte bağlama 3 tur / 18 birim ve kodda yalnız 2 | | İnceleme Ölçütleri | bekleme, tur ve kuyruk sağlığı | üç inceleyen aynı eksende 6 tur / 36 bekleme / 3 kalan, tek inceleyen beş eksende 2 / 12 / 0; kuyrukta en uzun açık kalma 2 tura karşı 15 tur | | İş Takibi ve Panolar | zincir beklemesi ve incelemenin payı | inceleme dışı 19 sabit, halka 12 ile 36 arası, pay 0,387 ile 0,655; kalan 3 kusur zinciri 55'ten 105'e taşır | | Katkı Rehberleri | yazılı beklentinin kapattığı tur | dar incelemede tur 6, 5, 4, 3, 2 ve bekleme 36'dan 12'ye; gereksinim beyanı eksik gereksinim kaçanını 2'den 0'a indirir | | Sahiplik ve Onay Kuralları | zorunlu inceleyenin eksen çeşitliliğine etkisi | onay 1'den 3'e çıkarken bulunan 6, tur 6, bekleme 36 sabit; eksen kısıtsız tek onay 22 bulur, dar sahiplikte 4 eksen açık ve orada 16 kusur | | Depo Platformu Yetenekleri | her yeteneğin kısalttığı geçiş | zincir 45'ten 21'e, kazanç 24; bulunan 15, kaçan 9 ve yazılmayan 2 her satırda sabit; tartışmanın kazancı 4, 6, 12 | | Sürüm Yayımlama Düzeni | notun okura yanıtladığı soru | 144 kararın 22'si (0,153), 44'ü, 88'i ve 132'si (0,917); yanıtsız kalan 12'nin 12'si eksik gereksinim | Tablodan üç okuma çıkar. **Birincisi:** sayıyı büyüten şey kişi değil eksendir ve bu her konuda yeniden doğrulandı — aynı eksene bakan üçüncü kişi 0, yeni bir eksen 3 ile 7 arası kusur ekler. **İkincisi:** turu ve beklemeyi belirleyen şey ilk turda görülemeyendir; rehber, sahiplik kuralı ve platform yetenekleri beklemeye dokunur, bulunana dokunmaz. **Üçüncüsü:** on beş satırın hepsinde aynı iki kusur kaçar. Eksen eklemek, boyut küçültmek, tur kısaltmak, kural yazmak, yüzey açmak — hiçbiri onlara ulaşmaz. Onlara ulaşan tek düzenek, yazanın gereksinimi **yazmasını** isteyen rehber maddesiydi ve o bir inceleme aracı değildi. Üçüncü okuma kursun sınırını çiziyor. **İnceleme yazılana bakar.** Gönderilen değişikliğin içindeki her şeyi — arayüzü, gerçekleştirimi, testi, belgeyi, biçimi — yeterince çok eksenle ve yeterince küçük bir boyutla görmek mümkündür. Gönderilmemiş olanın yokluğu ise incelemenin konusu değildir; onu ancak **yazmak** kapatır. Sonraki kurs — Teknik Yazarlık ve Dokümantasyon — tam bu işi ele alır: doküman türlerinin birbirinden ayrılması, öğretici ile referansın ayrı yapıları, deponun kendi belgeleri, arayüz referansının düzeni ve sürüm notlarının okura anlamıyla yazılması. Bu dersin son ölçümü oraya bir sayı bırakıyor: notun altı sorudan kaçını yanıtladığı, notu kimin yazdığına değil, **hangi alanların yazıldığına** bağlıydı. Ayrım baştan konmalıdır: **inceleme yazılana bakar; yazılmayanı yazmak ayrı bir iştir.** Bu kursun bıraktığı ölçü, orada yazılan her belgenin kaç soruyu yanıtladığını saymakta kullanılacak birimdir.