Ünite 03 / 03

Etik ve Sorumluluk

Ölçüsü iyi çıkan bir sistemin kime zarar verdiğinin sayılması: veri, etiket ve dağıtım yanlılığının ayrı ayrı ölçülmesi ve üçünün aynı sayıya farklı yollardan vurması, oran eşitliği, yakalama eşitliği ve isabet eşitliğinin aynı anda sağlanamaması ile birini düzeltmenin öbürünü ne kadar bozduğu, tek bir kaydın eklenip çıkarılmasının çıktıyı ne kadar oynattığı ve gürültü düzeyi süpürüldükçe doğruluktan gidenle duyarlılıktan düşenin yan yana okunması, kimliksizleştirmenin tek başına yetmemesi, bir modeli devralan kişinin sorularından kaçının belgeyle cevaplandığı, sabitlenmemiş tek kalemin oynattığı sayı ve müfredat boyunca biriken toplam kalem sayısı.

Yayın 7 Ağustos 2026 Güncelleme 21 Ekim 2026

Dersler

01 Yanlılık Kaynakları Aynı zararın üç ayrı yerde doğduğunun ayrı ayrı sayılması: on üç alt grupta ölçülen doğrusal model bütünde 0,8194 doğruluk ve 0,3704 duyarlılık verirken az okuması olan abonelerde duyarlılık 0,2222'de kalıyor. Tabloya hiç girmeyen 69 abone yüzünden az okumalıların payı 0,3695 yerine 0,3349 okunuyor; yalnız tam okumalılardan kurulan eğitim kümesi o alt grupta kesinliği 0,5455'ten 0,3774'e indiriyor, kayda geçmeyen 19 şüpheli duyarlılığı 0,0370'e düşürüyor, kırk ziyaretlik kapasite ise aynı alt gruba 0,0359 oranında uygulanıp duyarlılığı 0,1111'de bırakıyor. Üçünde de bütündeki doğruluk en çok 0,0337 oynuyor. 5 dk okuma
02 Adalet Ölçütleri Üç adalet ölçütünün aynı anda sağlanamadığının sayılması: taban oranı 0,4578 olan doğu bölgesi ile 0,1663 olan diğer dört bölge arasında tek eşikte oran açıklığı 0,3984, yakalama açıklığı 0,4842, isabet açıklığı 0,1242. Aynı sayıda abone işaretlenirken eşik çiftini oran eşitliğine ayarlamak isabet açıklığını 0,4800'e, yakalama eşitliğine ayarlamak 0,4262'ye, isabet eşitliğine ayarlamak ise yakalama açıklığını 0,7038'e çıkarıyor. Seçilme oranının duyarlılık ile taban oranın çarpımının kesinliğe bölümü olduğu kimliği doğrulanıyor ve iki ölçüt eşitlendiğinde seçilme oranlarının oranının taban oranların oranı olan 2,7535'e kilitlendiği gösteriliyor; kapasite sabitken üçünü birlikte veren eşik çifti yok, en iyi deneme 0,2727 açıklık bırakıyor. 9 dk okuma
03 Mahremiyet Koruyan Öğrenme Modelin kendi eğitim kayıtları hakkında ne söylediğinin savunma tarafından sayılması: abone numarası silinmiş 1.260 satırlık tabloda dört alt grup ekseni 72 birleşim üretiyor ve 6 kayıt tek başına kalıyor, altıncı alan eklendiğinde bu sayı 1.242'ye, yani 0,9857'ye çıkıyor. Tek bir eğitim kaydının çıkarılması doğrusal modelin çıktısını en çok 0,0313 oynatıyor ve iki tahmini değiştiriyor; aynı kayıt hücre tablosuna dayanan modelde çıktıyı 0,7778 oynatıyor ve 14 tahmini değiştiriyor, çünkü 66 hücrenin 13'ünde tek bir kayıt var. Gürültü on düzeyde süpürüldüğünde doğrusal modelin izini örtmek 0,04 gürültü ve 0,0022 doğruluk istiyor, hücre modelininki 0,80 gürültü ve tabanın 0,1669 altına düşmek istiyor. 9 dk okuma
04 Model Belgeleme Modeli devralan kişinin sorularından kaçının yazılı beyanla kapandığının sayılması: aynı model sınama kümesinde bütünde 0,7778 doğruluk ve taban çizgisinin 0,0198 üstünü verirken, dört eksende kurulan 14 alt grubun ölçülebilen 12'sinde en iyi 0,9688 ve en kötü 0,6111 okunuyor, alt grup açıklığı 0,3576 ve üç alt grup kendi tabanının altında kalıyor. Yirmi iki soruluk devir soru kümesinden yalnız bütünde ölçülen sayıyı taşıyan beyan 5'ini, alt grup tablosunu ekleyen beyan 12'sini, kullanım sınırını da yazan beyan 18'ini kapatıyor; kalan 4 soru hiçbir sürümde kapanmıyor çünkü hiçbiri bir ölçüm sorusu değil. Beş kullanım kararında ilk sürüm 4, ikincisi 1 yanlış karar ürettiriyor, üçüncüsü ölçülmeyen alt grup için bilinmiyor diyebildiği için hiç yanlış karar ürettirmiyor. 5 dk okuma
05 Yeniden Üretilebilirlik Aynı sayının ikinci kez üretilmesi için sabitlenmesi gereken kalemin sayılması ve sabitlenmemiş tek kalemin ne kadar oynattığı: değerlendirmenin kendi 9 kaleminin 6'sı tek başına sınama sayısını oynatıyor, en büyük oynama 0,0370 ile 7 abone; aynı kalemlerin 8'i alt grup açıklığını oynatıyor ve en büyük oynama 0,0989 ile bütünde okunanın 2,7 katı. Alt grup en az boyu serbest bırakıldığında iki başlık sayısı da hiç değişmiyor ama ölçülen alt grup 12'den 11'e iniyor. M26/K03'ün 39, M26/K04'ün 9, M26/K06'nın 11, M27/K02'nin 4 ve M27/K05'in 8 kaleminin üstüne değerlendirmenin 9 kalemi eklenir ve M27'nin tam listesi 80 olur. Kurs kapanışı on beş dersi bütünde ve en kötü alt grupta, müfredat kapanışı M27'nin sekiz kursunu ve 121 dersini tek tabloda toplar. 10 dk okuma