--- title: 'Güvenlik Araçları ve Sızma Testi' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi' language: tr updated: '2026-08-17T04:39:59+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' lessons: 18 outcomes: - 'Yetkilendirilmiş test sürecinin kapsamını ve katılım kurallarını programlı denetime çevirir' - 'Keşif, tarama ve çözümleme araçlarının ürettiği adayı kanıta dönüştürür' - 'Her adımın savunmada bıraktığı izi sayar ve bulguyu yeniden üretilebilir biçimde raporlar' --- # Güvenlik Araçları ve Sızma Testi Yetkilendirilmiş bir değerlendirmede aday bulgu ile kanıtlanmış bulgu arasındaki fark: halka açık bilgiden saldırı yüzeyi adayı çıkarma, alan adı ve kayıt sorgulamanın sahiplik kanıtı olarak değeri, alt alan ve varlık keşfinin bulduğu sahipsiz kalem, tarama türlerinin savunmada bıraktığı iz, servis ve sürüm parmak izi, paket yakalama ve protokol çözümlemesinin kanıt değeri, vekil araçlarla istek değiştirme, sanal alan çözümlemesi, çoklu motor itibar servislerinin çoğunluk kararı, istismar çerçevelerinin doğrulama amaçlı sınırı, yasal alıştırma ortamları, katılım kuralları ve kapsamın programlı denetimi, kara, gri ve beyaz kutu değerlendirmeleri, yanlış pozitifin elenmesi, bulgunun iş etkisiyle ifadesi, yeniden üretim adımları ve sorumlu açıklama. ## Keşif Yetkilendirilmiş bir değerlendirmenin dışarıdan görünen envanteri: halka açık kaynaklardan çıkan saldırı yüzeyi adayının kaçının gerçekten kuruma ait olduğu, alan adı ve kayıt sorgulamada hangi kaydın sahipliği kanıtlayıp hangisinin yalnız ipucu kaldığı, alt alan ve varlık keşfinin bulduğu sahipsiz kalem, bağlantı noktası tarama türlerinin bulduğu aday ile savunmada bıraktığı kayıt arasındaki denge ve servis parmak izinin kaç adayı tek bir sürüme indirgeyebildiği. ### Açık Kaynak İstihbaratı Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/acik-kaynak-istihbarati Halka açık kalemden saldırı yüzeyi adayına: 29 kalemden 26 anma ve 20 benzersiz aday çıkması, bunların 9'unun kanıt ve 6'sının yanlış pozitif olması (%30), en isabetli kaynağın %83 ve en verimsizinin %0 kanıt üretmesi, 45 doğrulama adımının 12'sinin sıfır kanıt getirmesi, dört kaynaktan sonra kanıt sayısının sabitlenip isabetin %69'dan %45'e düşmesi ve 13 kalemlik envanterin yalnız 9'unun dışarıdan görünmesi. Bir önceki kurs, hangi halkanın kırılabildiğini kâğıt üzerinde saydı ve şu soruyla kapandı: bir savunmanın gerçekten tuttuğunu ancak yetkili biri deneyerek gösterebilir. Bu kurs o denemenin kendisidir. İlk adımı, deneyecek kişinin **neye bakacağını** bilmesidir — ve o listeyi kurumun kendisi vermez; dışarıda zaten duran kalemlerden çıkarılır. **Açık kaynak istihbaratı (open-source intelligence)**, halka açık kalemlerden hedefe ait olabilecek varlıkların çıkarılmasıdır. Buradaki kritik sözcük **olabilecek**tir. Bu kursun ölçü birimi bulgu sayısı değil, **kanıtlanmış bulgu** sayısıdır ve ayrım daha ilk adımda başlar: bir ad listede geçiyor olması, o adın kuruma ait olduğunu göstermez. #### Aday, Kanıt ve Yanlış Pozitif Bu değerlendirme **yetkilendirilmiştir**: kapsam sahibi yazılı yetki vermiş ve hangi varlıkların test edilebileceğini tanımlamıştır. Aynı adımların yazılı yetki ve tanımlı kapsam dışında yapılması hem yasadışı hem meslek dışıdır. **KS1:** her kaynak türü dört sayı taşır — kaç kalem alındığı, hedef tarafta kaç kayıt bıraktığı, kaç uyarı tetiklediği ve aday başına kaç doğrulama adımı gerektirdiği. **KS2:** bir adayın bir kaynakta geçmesine *anma* denir; aynı aday birden çok kaynakta geçebilir, bu yüzden anma sayısı aday sayısından büyüktür. **KS3:** kapsam sahibinin onayladığı envanter bu ölçümün hakemidir; envanterde olan aday **kanıt**, envanterde olmayıp kuruma hizmet ettiği görülen **ipucu**, envanterle hiç örtüşmeyen **yanlış pozitif** sayılır. ```js // kesif/kaynak.mjs — kurgu bir olcum aginin halka acik kalem kumesi (model): gercek bir alan // adi, gercek bir genel adres, gercek bir kurum yok. Rastgelelik yok. // KS1: kaynak turu su dort sayiyi tasir — alinan kalem, hedefte biraktigi kayit, tetikledigi // uyari ve aday basina gereken dogrulama adimi. Ucuncu tarafta duran kaynak hedefte kayit // uretmez; kurumun kendi ucundan alinan kalem her alista bir erisim kaydi birakir. export const KAYNAK = ` sertifika-kaydi 4 0 0 1 belge-meta 3 0 0 2 is-ilani 2 0 0 2 genel-kod-deposu 3 0 0 2 arsiv-kopyasi 5 0 0 3 kurum-sitesi 12 12 0 1` .trim().split("\n").map((r) => { const [tur, kalem, kayit, uyari, adim] = r.trim().split(/\s+/); return { tur, kalem: +kalem, kayit: +kayit, uyari: +uyari, adim: +adim }; }); // KS2: her satir bir adayin bir kaynakta gecmesidir; ayni aday birden cok kaynakta gecebilir. export const ANMA = ` sertifika-kaydi abone-portali sertifika-kaydi saha-uygulamasi sertifika-kaydi test-portali sertifika-kaydi ortak-arayuzu sertifika-kaydi sayac-guncelleme-ucu sertifika-kaydi eski-rapor-ucu belge-meta rapor-ucu belge-meta ortak-arayuzu belge-meta sube-vpn-ucu belge-meta eski-rapor-ucu is-ilani is-emri-ucu is-ilani sube-vpn-ucu is-ilani egitim-ortami genel-kod-deposu toplayici-ag-gecidi genel-kod-deposu bulut-depolama-kovasi genel-kod-deposu test-portali genel-kod-deposu yedek-alan-adi arsiv-kopyasi eski-abone-portali arsiv-kopyasi eski-saha-uygulamasi arsiv-kopyasi destek-portali arsiv-kopyasi bayi-portali kurum-sitesi abone-portali kurum-sitesi rapor-ucu kurum-sitesi pazarlama-sayfasi kurum-sitesi kimlik-saglayici-ucu kurum-sitesi odeme-saglayici-ucu` .trim().split("\n").map((r) => { const [kaynak, aday] = r.trim().split(/\s+/); return { kaynak, aday }; }); // KS3: kurgu envanter, bu degerlendirmede kapsam sahibinin onayladigi gercek varlik listesidir // ve olcumun hakemidir. Envanterde olmayan aday yanlis pozitiftir. export const ENVANTER = [ "abone-portali", "saha-uygulamasi", "sube-vpn-ucu", "toplayici-ag-gecidi", "rapor-ucu", "test-portali", "ortak-arayuzu", "is-emri-ucu", "sayac-guncelleme-ucu", "ic-ag-yonetim-ucu", "yedekleme-ucu", "olcum-deposu", "kimlik-deposu", ]; // Sahiplik disaridan kanitlanamayan, ucuncu tarafta duran ama kuruma hizmet eden kalemler. export const IPUCU = ["eski-abone-portali", "pazarlama-sayfasi", "bulut-depolama-kovasi", "kimlik-saglayici-ucu", "egitim-ortami"]; export const ADAY = [...new Set(ANMA.map((a) => a.aday))]; export const sinif = (a) => ENVANTER.includes(a) ? "kanit" : IPUCU.includes(a) ? "ipucu" : "yanlis-pozitif"; ``` ```js // kesif/aday.mjs — halka acik kalemden saldiri yuzeyi adayi: kac aday cikiyor, kaci kanit. import { KAYNAK, ANMA, ADAY, ENVANTER, sinif } from "./kaynak.mjs"; const yaz = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join("")); const say = (l, s) => l.filter((a) => sinif(a) === s).length; const KALEM = KAYNAK.reduce((t, k) => t + k.kalem, 0); console.log(`${KAYNAK.length} kaynak turu, ${KALEM} halka acik kalem, ${ANMA.length} anma, ` + `${ADAY.length} benzersiz aday; envanter ${ENVANTER.length} kalem`); const A = [-19, 7, 6, 7, 7, 8, 9]; console.log("\n1. kaynak turu basina aday ve isabet"); yaz(A, "kaynak turu", "kalem", "anma", "kanit", "ipucu", "yanlisP", "kanit %"); for (const k of KAYNAK) { const l = ANMA.filter((a) => a.kaynak === k.tur).map((a) => a.aday); yaz(A, k.tur, k.kalem, l.length, say(l, "kanit"), say(l, "ipucu"), say(l, "yanlis-pozitif"), ((say(l, "kanit") / l.length) * 100).toFixed(0)); } yaz(A, "TOPLAM (benzersiz)", KALEM, ADAY.length, say(ADAY, "kanit"), say(ADAY, "ipucu"), say(ADAY, "yanlis-pozitif"), ((say(ADAY, "kanit") / ADAY.length) * 100).toFixed(0)); const B = [-19, 9, 7, 8, 12, 12]; console.log("\n2. dogrulamanin bedeli ve savunmada biraktigi iz"); yaz(B, "kaynak turu", "hedefte", "uyari", "adim", "adim/kanit", "kayit/kanit"); let adimTop = 0; for (const k of KAYNAK) { const l = ANMA.filter((a) => a.kaynak === k.tur).map((a) => a.aday); const kn = say(l, "kanit"), ad = l.length * k.adim; adimTop += ad; yaz(B, k.tur, k.kayit, k.uyari, ad, kn ? (ad / kn).toFixed(2) : "-", kn ? (k.kayit / kn).toFixed(2) : "-"); } const IZ = KAYNAK.reduce((t, k) => t + k.kayit, 0); yaz(B, "TOPLAM", IZ, KAYNAK.reduce((t, k) => t + k.uyari, 0), adimTop, (adimTop / say(ADAY, "kanit")).toFixed(2), (IZ / say(ADAY, "kanit")).toFixed(2)); const C = [-19, 10, 12, 13]; console.log("\n3. bir kaynak turu birakilirsa"); yaz(C, "birakilan kaynak", "kalan kanit", "kacirilan", "kacirilan %"); const KANIT = ADAY.filter((a) => sinif(a) === "kanit"); for (const k of KAYNAK) { const kalan = [...new Set(ANMA.filter((a) => a.kaynak !== k.tur).map((a) => a.aday))] .filter((a) => sinif(a) === "kanit"); yaz(C, k.tur, kalan.length, KANIT.length - kalan.length, (((KANIT.length - kalan.length) / KANIT.length) * 100).toFixed(1)); } const D = [-19, 7, 7, 9, 9, 9]; console.log("\n4. kaynak eklendikce (isabeti yuksekten dusuge)"); yaz(D, "eklenen kaynak", "aday", "kanit", "yanlisP", "kanit %", "iz"); const sirali = [...KAYNAK].sort((x, y) => { const o = (k) => { const l = ANMA.filter((a) => a.kaynak === k.tur).map((a) => a.aday); return say(l, "kanit") / l.length; }; return o(y) - o(x); }); const biriken = []; let izTop = 0; for (const k of sirali) { biriken.push(k.tur); izTop += k.kayit; const l = [...new Set(ANMA.filter((a) => biriken.includes(a.kaynak)).map((a) => a.aday))]; yaz(D, k.tur, l.length, say(l, "kanit"), say(l, "yanlis-pozitif"), ((say(l, "kanit") / l.length) * 100).toFixed(0), izTop); } const gorunur = ENVANTER.filter((e) => ANMA.some((a) => a.aday === e)).length; console.log(`\ndisaridan gorunmeyen envanter kalemi: ` + ENVANTER.filter((e) => !ANMA.some((a) => a.aday === e)).join(", ")); console.log(`envanterin ${gorunur}/${ENVANTER.length} kalemi gorunur ` + `(%${((gorunur / ENVANTER.length) * 100).toFixed(1)}); ` + `${ADAY.length} adayin ${say(ADAY, "yanlis-pozitif")}'si yanlis pozitif ` + `(%${((say(ADAY, "yanlis-pozitif") / ADAY.length) * 100).toFixed(1)})`); ``` ``` 6 kaynak turu, 29 halka acik kalem, 26 anma, 20 benzersiz aday; envanter 13 kalem 1. kaynak turu basina aday ve isabet kaynak turu kalem anma kanit ipucu yanlisP kanit % sertifika-kaydi 4 6 5 0 1 83 belge-meta 3 4 3 0 1 75 is-ilani 2 3 2 1 0 67 genel-kod-deposu 3 4 2 1 1 50 arsiv-kopyasi 5 4 0 1 3 0 kurum-sitesi 12 5 2 2 1 40 TOPLAM (benzersiz) 29 20 9 5 6 45 2. dogrulamanin bedeli ve savunmada biraktigi iz kaynak turu hedefte uyari adim adim/kanit kayit/kanit sertifika-kaydi 0 0 6 1.20 0.00 belge-meta 0 0 8 2.67 0.00 is-ilani 0 0 6 3.00 0.00 genel-kod-deposu 0 0 8 4.00 0.00 arsiv-kopyasi 0 0 12 - - kurum-sitesi 12 0 5 2.50 6.00 TOPLAM 12 0 45 5.00 1.33 3. bir kaynak turu birakilirsa birakilan kaynak kalan kanit kacirilan kacirilan % sertifika-kaydi 7 2 22.2 belge-meta 9 0 0.0 is-ilani 8 1 11.1 genel-kod-deposu 8 1 11.1 arsiv-kopyasi 9 0 0.0 kurum-sitesi 9 0 0.0 4. kaynak eklendikce (isabeti yuksekten dusuge) eklenen kaynak aday kanit yanlisP kanit % iz sertifika-kaydi 6 5 1 83 0 belge-meta 8 7 1 88 0 is-ilani 10 8 1 80 0 genel-kod-deposu 13 9 2 69 0 kurum-sitesi 16 9 3 56 12 arsiv-kopyasi 20 9 6 45 12 disaridan gorunmeyen envanter kalemi: ic-ag-yonetim-ucu, yedekleme-ucu, olcum-deposu, kimlik-deposu envanterin 9/13 kalemi gorunur (%69.2); 20 adayin 6'si yanlis pozitif (%30.0) ``` Sayılar **ölçüm** sınıfındadır; girdileri KS1–KS3'tür. #### Yirmi Aday, Dokuz Kanıt Yirmi dokuz halka açık kalem yirmi altı anma üretti; anmalar tekilleştirildiğinde **20 aday** kaldı. Bu yirmi adayın **9'u kanıt**, 5'i ipucu, **6'sı yanlış pozitif**tir. Ham listenin %30'u kuruma ait değildir ve doğrulama yapılmadan rapora girse düzeltme isteyen tarafı olmayan altı kalem üretirdi. Birinci tablonun asıl bilgisi kaynak türleri arasındaki isabet farkıdır. Sertifika kaydı altı anmanın beşinde kanıt üretir — **%83**. Arşiv kopyası dört anma üretir ve **hiçbiri kanıt değildir**; üçü doğrudan yanlış pozitiftir. İkisi de "halka açık kaynak" başlığı altındadır ve ikisi de aday listesine aynı biçimde girer, ama biri neredeyse doğrudan kanıt, öteki neredeyse tamamen gürültüdür. Fark kaynağın **doğasından** gelir. Sertifika kaydı bir ada karşılık sertifika verilmiş olmasını gösterir ve o adı denetleyebilen taraf sınırlıdır; arşiv kopyası ise geçmişte bir sayfada geçmiş olmayı gösterir ve geçmişte doğru olan bir şey bugün doğru olmak zorunda değildir. Arşivden çıkan `eski-saha-uygulamasi` kalemi vaktiyle kuruma aitti, devredildi ve artık başka bir tarafın sorumluluğundadır. Aynı listede duran `destek-portali` ve `bayi-portali` ise yalnız **ad benzerliği** yüzünden listeye girmiştir. #### İz Bırakan Adım ve Bırakmayan Adım İkinci tablo bu kurs boyunca taşınacak sütunu açar: bir adım savunmada **kaç kayıt** üretiyor. Altı kaynak türünden **beşi hedefte sıfır kayıt** bırakır, çünkü kalem üçüncü tarafın elindedir; hedefin günlüğünde bu adımların hiçbir izi yoktur. Yalnız kurumun kendi ucundan alınan on iki kalem on iki erişim kaydı üretir. Bu on iki kaydın **0 uyarı** üretmesi tablonun ikinci sonucudur. Bir portalın on iki sayfasını sırayla almak, normal bir ziyaretçinin yaptığından ayırt edilemez; savunma tarafında bu satırlar gürültünün içinde durur. Mavi takım açısından çıkarım şudur: keşif aşamasının büyük bölümü savunmanın göremeyeceği yerde geçer, görülebilen bölümü de eşik altında kalır. **Bu aşamanın tespiti bir uyarı meselesi değil, geriye dönük ilişkilendirme meselesidir.** Aynı tablonun `adim` sütunu bedeli verir. Kırk beş doğrulama adımı harcanmış, dokuz kanıt çıkmıştır: kanıt başına **5,00 adım**. Dağılım eşit değildir. Sertifika kaydı kanıt başına 1,20 adım harcar; genel kod deposu 4,00 adım harcar; arşiv kopyası **12 adım harcar ve hiçbir kanıt üretmez**. Kaynakları isabete göre değil alışkanlığa göre sıralayan bir keşif, bütçesinin dörtte birini sıfır getirili bir kaynağa yatırır. #### Kaynak Eklemenin İki Yüzü Üçüncü tablo her kaynağın **vazgeçilmezliğini** ölçer. Altı kaynaktan üçü bırakıldığında hiçbir kanıt kaybolmaz: belge meta verisi, arşiv kopyası ve kurumun kendi sitesi verdikleri kanıtları başka kaynaklarla paylaşır. Sertifika kaydı bırakılırsa **2 kanıt** kaybolur (%22,2), iş ilanı ve genel kod deposu birer kanıt götürür. Yani dokuz kanıtın hepsine ulaşmak için altı kaynak gerekmez — ama üçünün tek tek vazgeçilebilir olması üçünün **birlikte** bırakılabileceğini göstermez; bir sonraki tablo dördünün yettiğini yazıyor. Dördüncü tablo bunu birikimli olarak gösterir ve dersin en keskin sonucudur. Kaynaklar isabete göre sıralanıp tek tek eklendiğinde kanıt sayısı 5 → 7 → 8 → **9** diye ilerler ve dördüncü kaynaktan sonra **hiç artmaz**. Buna karşılık aday sayısı 13'ten 16'ya, oradan 20'ye çıkar ve yanlış pozitif 2'den 6'ya yükselir. İsabet aynı iki adımda **%69'dan %45'e** düşer. Son iki kaynak şunu yapar: yedi yeni aday ekler, **sıfır yeni kanıt** getirir, dört yeni yanlış pozitif üretir ve savunma tarafında **12 kayıt** bırakır. Keşif aşamasında "daha çok kaynak daha iyi kapsama" varsayımı bu tabloda kırılır. Kaynak eklemek kapsamayı bir noktadan sonra artırmaz; artırdığı şey **eleme yüküdür**. #### İpucu Sınıfı Kapsam Sınırında Durur Yirmi adayın beşi ne kanıt ne yanlış pozitiftir. Eski abone portalı, pazarlama sayfası, bulut depolama kovası, kimlik sağlayıcı ucu ve eğitim ortamı kuruma **hizmet eder** ama kurumun envanterinde durmaz; hepsi üçüncü tarafın altyapısında çalışır. Bu beş kalem aday listesinin dörtte biridir ve ikili bir eleme kuralıyla — "envanterdeyse kanıt, değilse gürültü" — yanlış tarafa düşer. Bu sınıfın ayrı tutulmasının nedeni ölçüm değil **yetkidir**. Bir kalem kuruma hizmet ediyor olabilir, ama üzerinde işlem yapmak o kalemin sahibi olan üçüncü tarafın altyapısına dokunmak demektir; verilen yazılı yetki o tarafı kapsamaz. Beş ipucu kaleminin her biri **kapsam sınırına değen** bir kalemdir ve hiçbiri kapsam sahibinin onayı alınmadan test edilemez. Yanlış pozitifle aralarındaki fark da buradadır: yanlış pozitif listeden **düşer**, ipucu listede kalır ve **karar bekler**. Sayısal karşılığı şudur: dokuz kanıt doğrudan işlenebilir, altı yanlış pozitif elenir, beş kalem kapsam görüşmesine taşınır. Keşif aşamasının çıktısı tek bir liste değil, **üç ayrı listedir**; üçünü tek listeye indiren bir rapor ya çalışılamayacak kalemi çalışır ya da çalışılması gereken kalemi atar. #### Dışarıdan Görünmeyen Dört Kalem Son satır ölçümün üst sınırını verir. Envanterde on üç kalem vardır, açık kaynak istihbaratı bunların **dokuzunu** görür — **%69,2**. İç ağ yönetim ucu, yedekleme ucu, ölçüm deposu ve kimlik deposu hiçbir halka açık kalemde geçmez. Bu dört kalem yokluklarıyla iki şey söyler. Birincisi, açık kaynak istihbaratının kapsaması kurumun **dışa dönük yüzüyle** sınırlıdır; içeride duran ve dışarıya hiçbir imza bırakmayan varlıklar bu aşamada listeye girmez. İkincisi, bu aşamada üretilen liste bir **envanter** değil, envanterin dışarıdan görünen bir izdüşümüdür. Kapsam sahibinin verdiği envanterle karşılaştırılamayan bir değerlendirmede bu %69,2 hiç bilinmez; bilinen tek şey yirmi adaydır ve o yirminin dokuzunun kanıt olduğu ancak hakem varken söylenebilir. #### Özet - Bu kursun ölçü birimi aday değil kanıttır: 29 halka açık kalem 26 anma ve 20 benzersiz aday üretti; 9'u kanıt, 5'i ipucu, 6'sı yanlış pozitiftir (%30,0). - Kaynak türleri arasındaki isabet farkı büyüktür: sertifika kaydı %83 kanıt üretirken arşiv kopyası %0 üretir ve dört anmasının üçü yanlış pozitiftir. - Altı kaynak türünden beşi hedefte sıfır kayıt bırakır; kurumun kendi ucundan alınan 12 kalem 12 erişim kaydı ve **0 uyarı** üretir — bu aşama eşik altında kalır. - Doğrulama bedeli kanıt başına 5,00 adımdır ve eşit dağılmaz: sertifika kaydı 1,20 adım, arşiv kopyası 12 adım harcayıp hiçbir kanıt üretmez. - Dört kaynaktan sonra kanıt sayısı 9'da sabitlenir; son iki kaynak 7 aday, 0 kanıt, 4 yanlış pozitif ve 12 kayıt ekler, isabeti %69'dan %45'e düşürür. - Envanterin 13 kaleminden yalnız 9'u dışarıdan görünür (%69,2); dört kalem hiçbir halka açık kaynakta geçmez. #### Sonraki Adım Yirmi adayın dokuzunu kanıt, altısını yanlış pozitif diye ayıran şey bu derste dışarıdan gelen bir hakemdi: kapsam sahibinin onayladığı envanter. Gerçek bir değerlendirmede o envanter değerlendirmenin **çıktısıdır**, girdisi değil. O halde soru şu: hakem olmadan bir adayın kuruma ait olduğu nasıl gösterilir? Bir kısmı için gösterilebilir. Alan adı ve kayıt sistemleri, bir adı kimin denetlediğine dair doğrulanabilir izler taşır; bazı kayıtları yalnız adın sahibi yazabilir, bazıları ise adı barındıran üçüncü tarafa işaret eder ve sahiplik hakkında hiçbir şey kanıtlamaz. Sonraki ders kayıtları **envanter kanıtı** olarak ele alır: aynı yirmi aday kayıt sorgulamasından geçirilir, kaçının sahipliği kanıtlanabildiği, kaçının yalnız ipucu düzeyinde kaldığı ve bu sorgulamanın hedef tarafta kaç kayıt bıraktığı sayılır. ### Alan Adı ve Kayıt Sorgulama Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/alan-adi-ve-kayit-sorgulama Kaydın kanıt gücünü ölçmek: 20 adayda dört kayıt ölçütünün isabetinin %100 ile %25 arasında değişmesi, güçlü üç ölçütün 10 adayı ayırıp 8 kanıtı sıfır yanlış pozitifle yakalaması, zayıf dördüncü ölçütün 0 yeni kanıt getirip isabeti %80'den %62'ye düşürmesi, sessiz kalan 10 adayın %60'ının yanlış pozitif ama birinin gerçek varlık olması ve önbellek yolunun 0 kayıt bırakıp 1 kanıt kaçırarak 2 yanlış pozitif eklemesi. Önceki ders yirmi adayı dokuz kanıt, beş ipucu ve altı yanlış pozitife ayırdı — ama bu ayrımı yapan şey dışarıdan gelen bir hakemdi: kapsam sahibinin onayladığı envanter. Gerçek bir değerlendirmede o envanter çıktıdır, girdi değil. Bu ders hakemsiz bir ayrım dener: adayların adları sorgulanır ve dönen kayıtların **kanıt gücü** ölçülür. Kayıt türlerinin ne işe yaradığı ve nasıl yönetildiği Sunucu, Ağ ve Sertleştirme kursunda ele alındı. Burada ölçülen şey farklıdır: bir kayıt bir **iddia** taşır ve iddianın değeri, o kaydı kimin yazabildiğine bağlıdır. Bazı kayıtları yalnız adı denetleyen taraf oluşturabilir; bazıları adı barındıran üçüncü tarafın işidir ve sahiplik hakkında hiçbir şey söylemez. #### Kayıt Bir İddiadır, Kanıt Değildir **KS4:** her aday için dört bilgi tutulur — hakemin verdiği gerçek sınıf, tescil kaydında kurum adının görünüp görünmediği, yalnız adı denetleyen tarafın yazabileceği doğrulama kaydının var olup olmadığı ve adın çözümlendiği adres bloğu. **KS5:** bir *ölçüt*, adayı kanıt sayan bir kuraldır; iki sayıyla anılır — **isabet** (tetiklediği adayların kaçı gerçekten kanıt) ve **kapsama** (bütün kanıtların kaçını yakalıyor). **KS6:** önbellekten gelen yanıt hedefte hiçbir kayıt bırakmaz ama eskimiş olabilir; yetkili sunucuya doğrudan sorulan yanıt tazedir ve her sorgu bir kayıt bırakır. Bu sorgulama yetkilendirilmiş bir değerlendirmenin parçasıdır ve yalnız kapsam tanımındaki adlarla sınırlıdır. ```js // kesif/kayit.mjs — 01'in yirmi adayi icin kurgu kayit sorgulama sonucu (model): gercek alan // adi, gercek adres ve gercek tescil kaydi yok. Rastgelelik yok. // KS4: her satir bir aday icin dort seyi tasir — kapsam sahibinin envanterine gore gercek sinif // (hakem), tescil kaydinda kurum adinin gorunup gorunmedigi, yalniz adi denetleyen tarafin // yazabilecegi dogrulama kaydinin var olup olmadigi ve adin cozumlendigi adres blogu. // Blok A kuruma ayrilmis, B ortak barindirma, C ucuncu taraf, "-" cozumlenmiyor demektir. // "bolge" adin yanitini kimin verdigini, "eski" ise onbellekteki eskimis blok degerini soyler. export const ADAY = ` abone-portali kanit 1 1 A kurum - saha-uygulamasi kanit 1 1 A kurum - sube-vpn-ucu kanit 1 0 A kurum - toplayici-ag-gecidi kanit 0 0 A kurum C rapor-ucu kanit 1 1 A kurum - test-portali kanit 0 0 C kurum - ortak-arayuzu kanit 1 0 B kurum - is-emri-ucu kanit 1 1 A kurum - sayac-guncelleme-ucu kanit 0 1 A kurum - eski-abone-portali ipucu 1 0 C kurum - pazarlama-sayfasi ipucu 0 0 C kurum - bulut-depolama-kovasi ipucu 0 0 C dis - kimlik-saglayici-ucu ipucu 0 1 C dis - egitim-ortami ipucu 0 0 B kurum - odeme-saglayici-ucu yanlisP 0 0 C dis - eski-saha-uygulamasi yanlisP 0 0 B dis - yedek-alan-adi yanlisP 0 0 - dis - bayi-portali yanlisP 0 0 B dis - destek-portali yanlisP 0 0 C dis A eski-rapor-ucu yanlisP 0 0 - kurum A` .trim().split("\n").map((r) => { const [ad, sinif, tescil, sahiplik, blok, bolge, eski] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, sinif, tescil: +tescil, sahiplik: +sahiplik, blok, bolge, eski }; }); // KS5: bir kural, adayi kanit sayan bir olcuttur. Isabet = tetiklenen adaylarin kaci gercekten // kanit; kapsama = butun kanitlarin kaci bu kuralla bulunuyor. export const KURAL = [ { ad: "sahiplik kaydi", f: (a, b) => a.sahiplik === 1 }, { ad: "tescil kaydi", f: (a, b) => a.tescil === 1 }, { ad: "kuruma ayrilmis blok", f: (a, b) => b === "A" }, { ad: "ortak barindirma blogu", f: (a, b) => b === "B" }, ]; // KS6: onbellekten gelen yanit hedefte kayit birakmaz ama eskimis olabilir; yetkili sunucuya // dogrudan sorulan yanit tazedir ve kurum bolgesindeki her ad icin iki kayit birakir. export const blokOf = (a, yol) => (yol === "onbellek" && a.eski !== "-" ? a.eski : a.blok); export const KANIT = ADAY.filter((a) => a.sinif === "kanit").length; ``` ```js // kesif/sahiplik.mjs — hangi kayit sahipligi kanitliyor, hangisi yalniz ipucu birakiyor. import { ADAY, KURAL, KANIT, blokOf } from "./kayit.mjs"; const yaz = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join("")); const say = (l, s) => l.filter((a) => a.sinif === s).length; const oran = (l) => l.length ? ((say(l, "kanit") / l.length) * 100).toFixed(0) : "-"; console.log(`${ADAY.length} aday, ${KANIT} kanit, ${say(ADAY, "ipucu")} ipucu, ` + `${say(ADAY, "yanlisP")} yanlis pozitif; ${KURAL.length} kayit olcutu, aday basina 3 sorgu`); const A = [-24, 7, 7, 7, 9, 9, 10]; console.log("\n1. kayit olcutu basina isabet ve kapsama"); yaz(A, "olcut", "aday", "kanit", "ipucu", "yanlisP", "isabet %", "kapsama %"); for (const k of KURAL) { const l = ADAY.filter((a) => k.f(a, a.blok)); yaz(A, k.ad, l.length, say(l, "kanit"), say(l, "ipucu"), say(l, "yanlisP"), oran(l), ((say(l, "kanit") / KANIT) * 100).toFixed(1)); } const B = [-32, 7, 7, 7, 9, 9, 10]; console.log("\n2. olcutler birlestikce (guclu olcutten zayifa)"); yaz(B, "kume", "aday", "kanit", "ipucu", "yanlisP", "isabet %", "kapsama %"); const kume = []; for (const k of KURAL) { kume.push(k); const l = ADAY.filter((a) => kume.some((x) => x.f(a, a.blok))); yaz(B, `+ ${k.ad}`, l.length, say(l, "kanit"), say(l, "ipucu"), say(l, "yanlisP"), oran(l), ((say(l, "kanit") / KANIT) * 100).toFixed(1)); } const guclu = KURAL.slice(0, 3); const tetiklenen = ADAY.filter((a) => guclu.some((k) => k.f(a, a.blok))); const sessiz = ADAY.filter((a) => !guclu.some((k) => k.f(a, a.blok))); const C = [-32, 7, 7, 7, 9, 10]; console.log("\n3. ilk uc olcutun ayirdigi iki liste"); yaz(C, "liste", "aday", "kanit", "ipucu", "yanlisP", "yanlisP %"); for (const [ad, l] of [["tetiklenen", tetiklenen], ["hicbir olcut tetiklenmeyen", sessiz]]) yaz(C, ad, l.length, say(l, "kanit"), say(l, "ipucu"), say(l, "yanlisP"), ((say(l, "yanlisP") / l.length) * 100).toFixed(1)); console.log("tetiklenmeyen kanit: " + sessiz.filter((a) => a.sinif === "kanit").map((a) => a.ad).join(", ")); const D = [-26, 9, 7, 9, 8, 8, 10]; console.log("\n4. iki sorgulama yolu: iz ile kesinlik"); yaz(D, "yol", "hedefte", "uyari", "eskimis", "kanit", "yanlisP", "isabet %"); for (const yol of ["onbellek", "dogrudan"]) { const l = ADAY.filter((a) => guclu.some((k) => k.f(a, blokOf(a, yol)))); const kayit = yol === "dogrudan" ? ADAY.filter((a) => a.bolge === "kurum").length * 2 : 0; const eskimis = yol === "onbellek" ? ADAY.filter((a) => a.eski !== "-").length : 0; yaz(D, yol, kayit, 0, eskimis, say(l, "kanit"), say(l, "yanlisP"), oran(l)); } const oy = ADAY.filter((a) => guclu.some((k) => k.f(a, blokOf(a, "onbellek")))); console.log(`onbellek yolunda kacan kanit: ` + tetiklenen.filter((a) => !oy.includes(a)).map((a) => a.ad).join(", ") + `; eklenen yanlis pozitif: ` + oy.filter((a) => !tetiklenen.includes(a)).map((a) => a.ad).join(", ")); ``` ``` 20 aday, 9 kanit, 5 ipucu, 6 yanlis pozitif; 4 kayit olcutu, aday basina 3 sorgu 1. kayit olcutu basina isabet ve kapsama olcut aday kanit ipucu yanlisP isabet % kapsama % sahiplik kaydi 6 5 1 0 83 55.6 tescil kaydi 7 6 1 0 86 66.7 kuruma ayrilmis blok 7 7 0 0 100 77.8 ortak barindirma blogu 4 1 1 2 25 11.1 2. olcutler birlestikce (guclu olcutten zayifa) kume aday kanit ipucu yanlisP isabet % kapsama % + sahiplik kaydi 6 5 1 0 83 55.6 + tescil kaydi 9 7 2 0 78 77.8 + kuruma ayrilmis blok 10 8 2 0 80 88.9 + ortak barindirma blogu 13 8 3 2 62 88.9 3. ilk uc olcutun ayirdigi iki liste liste aday kanit ipucu yanlisP yanlisP % tetiklenen 10 8 2 0 0.0 hicbir olcut tetiklenmeyen 10 1 3 6 60.0 tetiklenmeyen kanit: test-portali 4. iki sorgulama yolu: iz ile kesinlik yol hedefte uyari eskimis kanit yanlisP isabet % onbellek 0 0 3 7 2 64 dogrudan 26 0 0 8 0 80 onbellek yolunda kacan kanit: toplayici-ag-gecidi; eklenen yanlis pozitif: destek-portali, eski-rapor-ucu ``` Sayılar **ölçüm** sınıfındadır; girdileri KS4–KS6'dır. #### Dört Ölçüt, Dört Ayrı İsabet Birinci tablo dört ölçütü aynı yirmi aday üzerinde koşturur ve isabetleri **%100 ile %25 arasında** dağılır. Bu aralık dersin ana bulgusudur: "kayıt sorgulaması yapıldı" cümlesi hiçbir şey söylemez, çünkü hangi kaydın hangi iddiayı taşıdığı ölçütten ölçüte değişir. Kuruma ayrılmış adres bloğu ölçütü yedi adayı tetikler ve **yedisi de kanıttır** — %100 isabet. Nedeni yapısaldır: bir adres bloğu bir kuruma tahsis edilmişse, o bloğa çözümlenen adın başka bir kuruma ait olması için bloğun sahibinin işbirliği gerekir. Tescil kaydı %86, sahiplik kaydı %83 isabetle onu izler; ikisi de kanıt üretir ama ikisinin de kapsaması yarıdan biraz fazladır. Dördüncü ölçüt tersini gösterir. Ortak barındırma bloğu dört adayı tetikler; **biri kanıt, biri ipucu, ikisi yanlış pozitiftir** — %25 isabet. Ortak bir barındırma bloğunda yüzlerce kurumun adı aynı adrese çözümlenir; "aynı adrese çözümleniyor" bilgisi orada sahiplik hakkında neredeyse hiçbir şey söylemez. Aynı biçimdeki iki gözlem — bir ad bir adrese çözümlenir — bloğun cinsine göre kanıt ile gürültü arasında dört kat fark taşır. Sahiplik kaydı ölçütünün tetiklediği tek ipucu kalemi ayrıca öğreticidir. `kimlik-saglayici-ucu` üzerinde geçerli bir sahiplik kaydı vardır; kurum o adı denetlediğini kanıtlamıştır. Kalem yine de kanıt değildir, çünkü kayıt **adın** denetimini kanıtlar, **varlığın** kime ait olduğunu değil. Ad kurumun, üzerinde çalışan hizmet üçüncü tarafındır. #### Birleştirmenin Getirisi Nerede Duruyor İkinci tablo ölçütleri güçlüden zayıfa doğru birleştirir. İlk üç ölçütün birleşimi **10 adayı** tetikler ve içinde 8 kanıt, 2 ipucu, **0 yanlış pozitif** vardır: isabet %80, kapsama %88,9. Dördüncü ölçüt eklendiğinde aday 13'e çıkar, kanıt **8'de kalır**, yanlış pozitif 0'dan 2'ye yükselir ve isabet %62'ye düşer. Bu, önceki dersteki eğrinin aynısıdır ve buradaki biçimi daha katıdır: zayıf ölçüt **hiçbir yeni kanıt getirmez**, yalnız eleme yükü ekler. Kapsama sütunu iki satırda da %88,9'dur. Bir ölçüt kümesine yeni kural eklerken sorulacak soru "daha çok aday buluyor mu" değil, "**kapsamayı artırıyor mu**" olmalıdır; bu tabloda dördüncü ölçütün kapsamaya katkısı sıfırdır. #### Sessiz Kalan On Aday Üçüncü tablo listenin öteki yarısını gösterir. Güçlü üç ölçütten hiçbiri **10 aday** için tetiklenmez ve bu on adayın **6'sı yanlış pozitiftir** — %60. Yani kayıt sorgulaması bir eleme aracı olarak gerçekten çalışır: altı yanlış pozitifin **altısı da** bu sessiz listededir, hiçbiri kanıt listesine sızmamıştır. Karşılığında bir gerçek varlık kaybedilir. `test-portali` kuruma aittir, envanterde durur ve hiçbir ölçüt onu tetiklemez: üçüncü tarafta barındırıldığı için özel blokta değildir, tescil kaydında görünmez ve üzerinde sahiplik kaydı yoktur. Kayıt sorgulaması bu adaya "hakkında bir şey söyleyemem" der ve ikili bir eleme kuralı bunu "kuruma ait değil" diye okur. Sayısal özet şudur: dokuz kanıtın sekizi kayıtla doğrulanabilir (%88,9), biri doğrulanamaz ve sessiz listeye düşer. Sessiz liste **atılacak bir liste değil, ayrı bir listedir**; içinde oranı %60 olan gürültünün yanında oranı %10 olan gerçek varlık durur. #### İz ile Tazelik Arasındaki Takas Dördüncü tablo bu kursun iz sütununu ikinci kez açar ve ilk kez bir **takas** gösterir. Sorgular bir ara çözümleyicinin önbelleğinden karşılanırsa hedefte **0 kayıt** kalır; hedefin yetkili sunucusuna doğrudan sorulursa kurum bölgesindeki on üç ad için ikişer sorgu, yani **26 kayıt** oluşur. Bedava görünen yol bedava değildir. Önbellekte üç eskimiş yanıt vardır ve sonuç üç yerde bozulur: `toplayici-ag-gecidi` kanıt olmaktan çıkar (eski yanıt onu üçüncü taraf bloğunda gösterir), `destek-portali` ile `eski-rapor-ucu` ise eskimiş kayıtları yüzünden kuruma ayrılmış blokta görünür ve **yanlış pozitif olarak kanıt listesine girer**. İsabet %80'den %64'e düşer. İki yol arasındaki seçim bu kursta tekrar tekrar karşılaşılacak biçimi taşır: **iz bırakmamak kesinlikten vazgeçmektir**. Mavi takım açısından okunuşu da simetriktir — yetkili sunucudaki 26 kayıt hiçbir uyarı üretmez, çünkü ad sorgusu ağın en sıradan olayıdır. Bu adım savunma tarafında görünür ama fark edilmez; fark edilmesi, sorguların **hangi adları** ve hangi sırayla hedeflediğinin sonradan ilişkilendirilmesine bağlıdır. #### Altmış Sorgunun Bedeli Yirmi adayın her biri üç sorgu gerektirdi: tescil kaydı, adres ve sahiplik kaydı. Toplam **60 sorgu** sekiz kanıt üretti — kanıt başına **7,5 sorgu**. Önceki dersin doğrulama bedeli kanıt başına 5,00 adımdı; bu ders o bedelin üstüne çıkar ve karşılığında bir şey kazandırır: önceki dersin dokuz kanıtı hakemden okunuyordu, bu dersin sekizi **kendi kendini doğruluyor**. Bedelin dağılımı da eşit değildir. Kayıt vermeyen on aday da üç sorguluk payını harcar; sessiz listenin toplam bedeli 30 sorgudur ve karşılığında **sıfır kanıt** üretir. Doğrulama bütçesinin yarısı, sonucu "bilinmiyor" olan bir listeye gider — ve bu harcama gereksiz değildir, çünkü altı yanlış pozitifi listeden düşüren şey odur. Kapsam açısından ayrıca ayırt edilmesi gereken bir sınır vardır: yirmi addan **yedisi** kurumun bölgesi dışındadır. Bu adları sorgulamak halka açık veriyi okumaktır ve kapsam sorunu üretmez; o adlar üzerinde **işlem yapmak** ise kapsamın dışına çıkmaktır. Sorgulamanın serbest olduğu bir kalem, üzerinde çalışılmasının serbest olduğu bir kalem değildir. #### Özet - Kayıt bir iddia taşır ve iddianın gücü kaydı kimin yazabildiğine bağlıdır: dört ölçütün isabeti %100, %86, %83 ve %25'tir. - Kuruma ayrılmış adres bloğu ölçütü 7 adayın 7'sinde doğrudur; ortak barındırma bloğu 4 adayın yalnız 1'inde — aynı biçimdeki gözlem bloğun cinsine göre dört kat farklı değer taşır. - Sahiplik kaydı adın denetimini kanıtlar, varlığın sahipliğini değil: geçerli sahiplik kaydı taşıyan bir aday üçüncü tarafın hizmetidir ve kanıt sayılmaz. - Güçlü üç ölçütün birleşimi 10 adayı tetikler, 8 kanıt yakalar ve 0 yanlış pozitif üretir; dördüncü ölçüt 3 aday ve 2 yanlış pozitif ekler, 0 yeni kanıt getirir, isabeti %80'den %62'ye düşürür. - Hiçbir ölçütün tetiklenmediği 10 adayın 6'sı yanlış pozitiftir (%60) ama biri gerçek varlıktır; sessiz liste atılacak liste değil, ayrı bir listedir. - Önbellek yolu hedefte 0 kayıt bırakır, 3 eskimiş yanıt yüzünden 1 kanıt kaçırır ve 2 yanlış pozitif ekler; doğrudan yol 26 kayıt bırakır, 0 uyarı üretir ve isabeti %80'de tutar. #### Sonraki Adım Buraya kadar aday listesi hazır geldi: yirmi ad önceki dersin halka açık kalemlerinden çıkmıştı ve bu ders yalnız onları sınıflandırdı. Oysa liste kapalı bir küme değildir. Bir kurumun alan adının altında, hiçbir halka açık belgede geçmeyen ve hiçbir sayfada bağlantısı bulunmayan adlar olabilir; onları bulmanın yolu belgeleri okumak değil, **ad uzayını taramaktır**. Bu tarama iki yeni sayı üretir. Birincisi kapsamadır: farklı keşif yöntemleri aynı ad uzayında kaç aday çıkarır, kaçında örtüşür, hangisi tek başına yeterlidir. İkincisi bu kursun en dikkat çeken kalemidir: bulunan adların bir kısmı **artık var olmayan bir hedefe** işaret eder — kaydı duran, karşılığı düşmüş, sahibi belirsiz kalemler. Sonraki ders alt alan ve varlık keşfini bu iki eksende ölçer ve her yöntemin savunmada kaç kayıt bıraktığını sayar. ### Alt Alan ve Varlık Keşfi Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/alt-alan-ve-varlik-kesfi Ad uzayında sahipsiz kalemi saymak: 24 bölge kaydının 7'sinin artık yanıt vermeyen bir hedefe işaret etmesi, üç yöntemin kapsamasının %66,7 ile %29,2 arasında değişmesi, iz bırakmayan yöntemin en çok adayı bulması, 120 denemelik yöntemin kayıt başına 8,57 iz üretmesi, bağlı kalem çıkarımının hiçbir sahipsiz kalem bulamaması, 4 uyarı üreten isteğin 0 aday getirmesi ve birleşimin 21 kaydı bulup 3'ünü hiç görmemesi. Önceki iki ders kapalı bir liste üzerinde çalıştı: yirmi aday halka açık kalemlerden çıkmış ve kayıt sorgulamasıyla sınıflandırılmıştı. Bir kurumun alan adının altında ise hiçbir belgede geçmeyen, hiçbir sayfada bağlantısı bulunmayan adlar durur. Bu ders o adları arar ve ararken iki şeyi birlikte sayar: yöntemlerin kapsamasını ve **artık var olmayan bir hedefe işaret eden** kayıtları. Bölge dosyasının bir envanter olarak tutulması ve öksüz kayıtların temizlenmesi Sunucu, Ağ ve Sertleştirme kursunda bölgenin sahibi açısından ele alınmıştı. Burada aynı bölgeye **dışarıdan** bakılır: sahibi bilmediği için temizlemediği kalem, değerlendirmeyi yapan tarafın listesinde bir aday olarak durur. #### Sahipsiz Kayıt ve Unutulmuş Kalem **KS7:** her ad üç şey taşır — hedefinin yanıt verip vermediği, envanterde olup olmadığı ve sorumlu ekibi. Hedefi yanıt vermeyen kayıt **sahipsizdir**: kayıt durur, karşılığı düşmüştür. Hedefi yanıt veren ama sorumlusu olmayan kayıt **unutulmuştur**: çalışır, ama kimse ondan sorumlu değildir. **KS8:** bir yöntem bir aday kümesi üretir; adayın bölgede karşılığı yoksa yanlış pozitiftir. **KS9:** yöntemin izi, hedefte bıraktığı kayıt ve tetiklediği uyarı sayısıdır; deneme sayısı iz üretse de aday üretmeyebilir. Bu adımların hepsi kapsam tanımındaki alan adıyla sınırlıdır ve yazılı yetkinin dışına çıkan bir ad uzayında yapılamaz. ```js // kesif/bolge.mjs — kurgu bir olcum aginin alt alan kayitlari ve uc kesif yonteminin bulgusu // (model): gercek alan adi, gercek ad sunucusu ve gercek hedef yok. Rastgelelik yok. // KS7: her satir bir addir — hedefinin yanit verip vermedigi, envanterde olup olmadigi, sorumlu // ekibi ve onu bulan yontemler. Hedefi yanit vermeyen kayit sahipsiz, hedefi yanit veren ama // sorumlusu olmayan kayit unutulmus sayilir. Son sutunda p pasif kayit derlemesi, s sozluk // denemesi, b bagli kalem cikarimidir; "-" o yontemin bulamadigini gosterir. export const AD = ` abone var 1 portal psb saha var 1 saha psb vpn var 1 ag ps- toplayici var 1 olcum p-- rapor var 1 veri psb test var 1 portal psb ortak var 1 portal p-b is-emri var 1 saha p-b sayac var 1 olcum p-- eski-abone var 0 - p-- pazarlama var 0 pazarlama -sb egitim var 0 - -s- demo yok 0 - ps- eski-rapor yok 0 - p-- kampanya-2 yok 0 - p-- arsiv yok 0 - ps- staging var 0 veri ps- yedek yok 1 ag -s- izleme var 1 ag ps- gunluk var 1 veri -s- anket yok 0 - -s- eski-saha yok 0 - --- sube-1 var 1 ag --- sube-2 var 1 ag --- kampanya-1 kayitsiz 0 - p--` .trim().split("\n").map((r) => { const [ad, hedef, env, sahip, bulan] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, hedef, env: +env, sahip, bulan }; }); // KS8: bir yontem bir aday kumesi uretir; adayin bolgede karsiligi yoksa yanlis pozitiftir. // KS9: yontemin izi hedefte biraktigi kayit ve tetikledigi uyaridir. Deneme sayisi iz uretse de // aday uretmeyebilir: bolge aktarim istegi dort ad sunucusunda reddedilir ve hicbir ad vermez. export const YONTEM = [ { kod: "p", ad: "pasif kayit derlemesi", deneme: 0, kayit: 0, uyari: 0 }, { kod: "s", ad: "sozluk denemesi", deneme: 120, kayit: 120, uyari: 1 }, { kod: "b", ad: "bagli kalem cikarimi", deneme: 12, kayit: 12, uyari: 0 }, { kod: "z", ad: "bolge aktarim istegi", deneme: 4, kayit: 4, uyari: 4 }, ]; export const KAYIT = AD.filter((a) => a.hedef !== "kayitsiz"); export const bulur = (y, a) => a.bulan.includes(y.kod); export const sahipsiz = (a) => a.hedef === "yok"; export const unutulmus = (a) => a.hedef === "var" && a.sahip === "-"; ``` ```js // kesif/varlik.mjs — uc kesif yontemi ayni ad uzayinda: kac aday, kac sahipsiz kalem, kac iz. import { AD, YONTEM, KAYIT, bulur, sahipsiz, unutulmus } from "./bolge.mjs"; const yaz = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join("")); const SAHIPSIZ = KAYIT.filter(sahipsiz).length; console.log(`${KAYIT.length} bolge kaydi: ${KAYIT.filter((a) => a.hedef === "var").length} ` + `hedefi yanit veriyor, ${SAHIPSIZ} sahipsiz, ${KAYIT.filter(unutulmus).length} unutulmus, ` + `${KAYIT.filter((a) => !a.env && a.hedef === "var").length} envanter disi`); const A = [-23, 9, 7, 8, 9, 10, 10]; console.log("\n1. yontem basina aday ve sahipsiz kalem"); yaz(A, "yontem", "deneme", "aday", "dogru", "yanlisP", "sahipsiz", "kapsama %"); for (const y of YONTEM) { const l = AD.filter((a) => bulur(y, a)); const d = l.filter((a) => a.hedef !== "kayitsiz"); yaz(A, y.ad, y.deneme, l.length, d.length, l.length - d.length, d.filter(sahipsiz).length, ((d.length / KAYIT.length) * 100).toFixed(1)); } const B = [-23, 8, 8, 11, 15, 12]; console.log("\n2. yontemin biraktigi iz"); yaz(B, "yontem", "kayit", "uyari", "kayit/aday", "kayit/sahipsiz", "aday/deneme"); for (const y of YONTEM) { const d = AD.filter((a) => bulur(y, a) && a.hedef !== "kayitsiz"); const sz = d.filter(sahipsiz).length; yaz(B, y.ad, y.kayit, y.uyari, d.length ? (y.kayit / d.length).toFixed(2) : "-", sz ? (y.kayit / sz).toFixed(2) : "-", y.deneme ? (d.length / y.deneme).toFixed(2) : "-"); } const IZ = YONTEM.reduce((t, y) => t + y.kayit, 0); const UY = YONTEM.reduce((t, y) => t + y.uyari, 0); const C = [-23, 9, 9, 11, 11]; console.log("\n3. birlesim ve ortusme"); yaz(C, "kume", "aday", "dogru", "sahipsiz", "kapsama %"); const kume = []; for (const y of YONTEM) { kume.push(y); const l = AD.filter((a) => kume.some((x) => bulur(x, a))); const d = l.filter((a) => a.hedef !== "kayitsiz"); yaz(C, `+ ${y.ad}`, l.length, d.length, d.filter(sahipsiz).length, ((d.length / KAYIT.length) * 100).toFixed(1)); } const kac = (a) => YONTEM.filter((y) => bulur(y, a)).length; const D = [-23, 9, 11, 12]; console.log("\n4. kac yontemden cikiyor"); yaz(D, "yontem sayisi", "kayit", "sahipsiz", "unutulmus"); for (const n of [0, 1, 2, 3]) { const l = KAYIT.filter((a) => kac(a) === n); yaz(D, `${n} yontem`, l.length, l.filter(sahipsiz).length, l.filter(unutulmus).length); } const bulunan = KAYIT.filter((a) => kac(a) > 0); console.log(`hicbir yontemin bulamadigi kayit: ` + KAYIT.filter((a) => !kac(a)).map((a) => a.ad).join(", ")); console.log(`birlesim ${bulunan.length}/${KAYIT.length} kaydi (%` + `${((bulunan.length / KAYIT.length) * 100).toFixed(1)}) ve ` + `${bulunan.filter(sahipsiz).length}/${SAHIPSIZ} sahipsiz kalemi buluyor; ` + `toplam iz ${IZ} kayit, ${UY} uyari`); ``` ``` 24 bolge kaydi: 17 hedefi yanit veriyor, 7 sahipsiz, 2 unutulmus, 4 envanter disi 1. yontem basina aday ve sahipsiz kalem yontem deneme aday dogru yanlisP sahipsiz kapsama % pasif kayit derlemesi 0 17 16 1 4 66.7 sozluk denemesi 120 14 14 0 4 58.3 bagli kalem cikarimi 12 7 7 0 0 29.2 bolge aktarim istegi 4 0 0 0 0 0.0 2. yontemin biraktigi iz yontem kayit uyari kayit/aday kayit/sahipsiz aday/deneme pasif kayit derlemesi 0 0 0.00 0.00 - sozluk denemesi 120 1 8.57 30.00 0.12 bagli kalem cikarimi 12 0 1.71 - 0.58 bolge aktarim istegi 4 4 - - 0.00 3. birlesim ve ortusme kume aday dogru sahipsiz kapsama % + pasif kayit derlemesi 17 16 4 66.7 + sozluk denemesi 22 21 6 87.5 + bagli kalem cikarimi 22 21 6 87.5 + bolge aktarim istegi 22 21 6 87.5 4. kac yontemden cikiyor yontem sayisi kayit sahipsiz unutulmus 0 yontem 3 1 0 1 yontem 9 4 2 2 yontem 8 2 0 3 yontem 4 0 0 hicbir yontemin bulamadigi kayit: eski-saha, sube-1, sube-2 birlesim 21/24 kaydi (%87.5) ve 6/7 sahipsiz kalemi buluyor; toplam iz 136 kayit, 5 uyari ``` Sayılar **ölçüm** sınıfındadır; girdileri KS7–KS9'dur. #### Yedi Sahipsiz Kayıt Yirmi dört bölge kaydının **7'si sahipsizdir**: kayıt durur, işaret ettiği hedef yanıt vermez. Oran %29,2'dir — bölgedeki her üç kayıttan biri bir hiçe bakar. Bunların yanında hedefi yanıt veren ama sorumlusu olmayan **2 unutulmuş kalem** ve envanterde hiç geçmeyen ama çalışan **4 kalem** vardır. Bu üç sınıfın değerlendirme açısından ağırlığı aynı değildir. Envanter dışı dört kalem bir kapsam sorunudur: çalışıyorlar, kuruma hizmet ediyorlar, ama kapsam görüşmesinde adları geçmemiş. Unutulmuş iki kalem bir sorumluluk boşluğudur: bir bulgu çıkarsa raporun kime yazılacağı belirsiz kalır. Sahipsiz yedi kayıt ise en dikkat çekici olanıdır, çünkü **bir kayıt bir adı bir hedefe bağlama sözüdür** ve hedef ortadan kalktığında o söz, sözü sahiplenmeye hazır başka bir tarafa açık kalır. Kaydı sürdüren taraf kurumdur; hedefi sağlayan taraf artık kimse değildir. #### Üç Yöntem, Üç Ayrı Kapsama Birinci tablo üç yöntemi aynı ad uzayında koşturur. Pasif kayıt derlemesi 17 aday üretir, 16'sının bölgede karşılığı vardır ve kapsaması **%66,7**'dir. Sözlük denemesi 14 aday üretir ve %58,3 kapsar. Bağlı kalem çıkarımı yalnız 7 aday üretir — **%29,2**. Fark yöntemlerin kalitesinden değil, **neye baktıklarından** gelir. Bağlı kalem çıkarımı bir sayfadan öteki sayfaya giden bağlantıları izler; bir ad ancak biri ona bağlantı verdiyse bulunur. Sahipsiz kalemler tam olarak kimsenin bağlantı vermediği kalemlerdir, bu yüzden bu yöntem **yedi sahipsiz kaydın hiçbirini** bulamaz. Aynı sütunda pasif derleme 4, sözlük denemesi 4 sahipsiz kalem çıkarır. Bir yöntem "en az adayı üreten" olduğu için değil, **aradığı sınıfa yapısal olarak kör olduğu** için elenir. Yanlış pozitif sütunu tek bir kalemde doludur. Pasif derlemenin ürettiği `kampanya-1` bölgede hiç yoktur: geçmişte bir sertifika kaydına girmiş, ad sonradan bölgeden kaldırılmıştır. Pasif kaynakların bu özelliği bir önceki dersteki arşiv kopyasıyla aynıdır — geçmişte doğru olan bir şey bugün doğru olmak zorunda değildir. #### Yüz Yirmi Deneme, On Dört Ad İkinci tablo bu kursun iz sütununu ilk kez bir yöntem seçimine bağlar. Pasif kayıt derlemesi hedefte **sıfır kayıt** bırakır ve en çok adayı bulan yöntemdir. Sözlük denemesi 120 deneme yapar, 14 ad bulur ve hedefte **120 kayıt** bırakır; ad başına **8,57 kayıt**, bulduğu sahipsiz kalem başına **30,00 kayıt**. Bağlı kalem çıkarımı 12 kayıt bırakır ve ad başına 1,71 iz üretir. Sözlük denemesinin isabet oranı `aday/deneme` sütununda görünür: **0,12**. Yüz yirmi denemenin yüz altısı boşa gider ve boşa giden denemeler de kayıt bırakır. Savunma tarafından okunuşu şudur: mavi takımın bu yöntemi fark etmesi, var olan adlara gelen sorgulara değil, **var olmayan adlara gelen sorguların yoğunluğuna** bakmakla olur. Bu ders boyunca üretilen tek uyarıyı da o yoğunluk tetikler. Dördüncü satır dersin en keskin karşılaştırmasıdır. Bölge aktarım isteği dört ad sunucusunda reddedilir: **0 aday**, 4 kayıt, **4 uyarı**. Toplam beş uyarının dördü, hiçbir ad getirmeyen bu adımdan gelir. İzin verilmiş olsaydı tek adımda bütün bölgeyi verirdi; verilmediğinde geriye yalnız iz kalır. Bir adımın beklenen getirisi yüksek diye denenmesi, gerçekleşen getirisi sıfır olduğunda **yalnızca maliyet** olur. #### Birleşimin Durduğu Nokta Üçüncü tablo yöntemleri birleştirir. İlk ikisi birlikte 21 kaydı bulur ve kapsama %66,7'den **%87,5'e** çıkar; sahipsiz kalem 4'ten 6'ya yükselir. Üçüncü ve dördüncü yöntem eklendiğinde her üç sayı da **hiç değişmez**. Bağlı kalem çıkarımının bulduğu yedi adın hepsi zaten ilk iki yöntemden çıkmıştır. Dördüncü tablo bunu kalem kalem gösterir. Yirmi dört kaydın 4'ü üç yöntemden birden çıkar, 8'i ikisinden, 9'u yalnız birinden ve **3'ü hiçbirinden**. Tek yöntemden çıkan dokuz kaydın 4'ü sahipsiz, 2'si unutulmuştur: **kurumun en az farkında olduğu kalemler, en az yöntemin gördüğü kalemlerdir.** Üç yöntemden birden çıkan dört kaydın hiçbiri sahipsiz ya da unutulmuş değildir; onlar bölgenin en görünür, en bakımlı adlarıdır. Hiçbir yöntemin bulamadığı üç kayıt listenin sınırını çizer. `sube-1` ve `sube-2` numaralı adlardır ve sözlükte karşılıkları yoktur; `eski-saha` hem sahipsizdir hem de hiçbir pasif kayıtta izi kalmamıştır. Yani yedi sahipsiz kalemin **altısı** bulunur, biri bulunmaz — ve bulunmadığı bu koşumda ancak hakem envanteri elde olduğu için bilinir. Gerçek bir değerlendirmede bu kaydın varlığı hiç bilinmez; bilinen tek şey 21 addır. #### Sahipsiz Kayıt Henüz Bir Kanıt Değildir Altı sahipsiz kaydın bulunması bu kursun ölçüsüne göre altı **aday** demektir, altı bulgu değil. Bir kaydın hedefi yanıt vermiyor olabilir çünkü hedef geçici olarak kapalıdır, çünkü ad yalnız kurum ağının içinden çözümlenir ya da çünkü hedefin bulunduğu alan başka bir tarafça yeniden sahiplenilebilir durumdadır. Rapora giren bulgu yalnız üçüncü durumdur; ilk ikisi yanlış pozitiftir ve keşif adımlarının hiçbiri üçünü birbirinden ayıramaz. Ayrımın bedeli iki kalemdir. Birincisi ek adımdır: her sahipsiz kayıt için hedefin bulunduğu hizmetin sahiplenmeye açık olup olmadığının sınanması gerekir. İkincisi ve daha kısıtlayıcı olanı **kapsamdır**: o sınama kurumun altyapısında değil, üçüncü tarafın altyapısında yapılır. Altı sahipsiz kaydın işaret ettiği hedeflerin hiçbiri kapsam tanımında adı geçen bir varlık değildir. Bu, önceki derste ipucu sınıfı için yazılan kuralın ikinci karşılaşmasıdır ve burada daha belirgindir: bir kalemin **bulunması** serbesttir, **doğrulanması** ayrı bir yetki gerektirir. Altı adayın kaçının kanıta dönüştüğü bu konuda değil, kapsam görüşmesinden sonra belli olur. #### Özet - Yirmi dört bölge kaydının 7'si sahipsizdir (%29,2): kayıt durur, hedefi yanıt vermez. Yanında 2 unutulmuş ve 4 envanter dışı kalem bulunur. - Üç yöntemin kapsaması %66,7, %58,3 ve %29,2'dir; bağlı kalem çıkarımı yedi sahipsiz kaydın hiçbirini bulamaz, çünkü sahipsiz kalem kimsenin bağlantı vermediği kalemdir. - Pasif kayıt derlemesi hedefte 0 kayıt bırakır ve en çok adayı bulur; tek yanlış pozitifi bölgeden kaldırılmış bir addır. - Sözlük denemesi 120 deneme ile 14 ad bulur (0,12 isabet), ad başına 8,57 ve sahipsiz kalem başına 30,00 kayıt bırakır; bu kursun beş uyarısının biri onun yoğunluğundan çıkar. - Bölge aktarım isteği 0 aday getirir, 4 kayıt ve 4 uyarı bırakır: toplam uyarının %80'i hiçbir ad üretmeyen tek adımdan gelir. - Birleşim iki yöntemden sonra %87,5'te durur; tek yöntemden çıkan 9 kaydın 4'ü sahipsiz, 2'si unutulmuştur, üç yöntemden çıkan 4 kaydın hiçbiri değildir. #### Sonraki Adım Üç ders sonunda dışarıdan görünen ad listesi hazırdır: yirmi bir ad, altısı sahipsiz. Ne var ki bir ad bir varlık değildir. `abone` adı bir hedefe çözümlenir, ama o hedefte **ne çalıştığı** bu ana kadar hiç sorulmadı. Bir kaydın işaret ettiği makine hiçbir bağlantı kabul etmiyor olabilir; üç servis birden sunuyor olabilir; ya da yalnız kurum ağından erişilebilen bir servisi dışarıya kapalı tutuyor olabilir. Üçü de aynı kayıtta aynı biçimde görünür. Bunu ayıran adım, hedefin hangi bağlantı noktalarında yanıt verdiğini sınamaktır ve bu adım önceki üçünden farklıdır: hedefe **doğrudan** ve **çok sayıda** istek gider. Sonraki ders tarama türlerini tek bir eksende karşılaştırır — her tür kaç adayı buluyor, kaçını kaçırıyor, savunmada kaç kayıt ve kaç uyarı üretiyor. Bu derste 136 kayıt ve 5 uyarı biriktirildi; o derste iki sayı da başka bir büyüklük sınıfına geçer. ### Bağlantı Noktası Tarama Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/baglanti-noktasi-tarama Tarama türlerini iz ekseninde karşılaştırmak: 96 noktalık uzayda 23 açık noktanın türlere göre %78,3 ile %0 arasında kesinlikle ayrılması, tek yönlü sondanın 21 belirsiz aday ve 3 yanlış pozitif üretmesi, kanıt başına izin 3,13 ile 8,00 kayıt arasında değişmesi, aynı türün yavaşlatıldığında aynı 18 kanıtı aynı 72 kayıtla ama 2 yerine 0 uyarıyla üretmesi ve %91,3 kapsamanın iki türün birleşimini gerektirmesi. Üç ders sonunda dışarıdan görünen ad listesi hazırdır, ama bir ad bir varlık değildir. Bir kayıt bir hedefe çözümlenir; o hedefte hiçbir bağlantı kabul edilmiyor da olabilir, üç servis birden sunuluyor da. İkisi kayıt düzeyinde aynı görünür. Bu ders farkı sınayan adımı ele alır ve önceki üçünden ayrıldığı nokta şudur: hedefe **doğrudan** ve **çok sayıda** istek gider. Bu yüzden ölçünün ağırlığı da değişir. Buraya kadar biriken iz 136 kayıt ve 5 uyarıydı. Bu derste tek bir tarama türü tek başına o sayının yarısını aşabilir. Karşılaştırma bu eksende yapılır: her tür kaç açık noktayı kesin ayırıyor, kaçını belirsiz bırakıyor, kaçını kaçırıyor ve savunmada kaç kayıt ile kaç uyarı üretiyor. Bu adım yalnız yazılı yetkinin ve kapsam tanımının kapsadığı uçlarda yapılabilir; kapsam dışı bir uca gönderilen tek bir istek bile yetkiyi geçersiz kılar. #### Türü Tanımlayan Şey Ayırdığı Durumdur Tarama türleri burada araç, komut ya da seçenek olarak değil, **ayırma gücü** olarak anılır. Bir türü belirleyen şey hangi nokta durumunu kesin ayırdığı, hangisini belirsiz bıraktığıdır. **KS10:** tarama uzayı uç başına 9 bağlantılı ve 3 bağlantısız noktadır; yaygın nokta listesi uç başına 4 noktadır. Bir nokta `acik`, `suzulmus` ya da `kapali` durumundadır. **KS11:** bir tür, uzayının hangi durumunu **kesin** ayırdığı ve hangisini **belirsiz** bıraktığıyla tanımlanır; belirsiz kalan noktalardan gerçekte açık olmayanlar yanlış pozitiftir. **KS12:** iz üç kalemdir — her deneme bir ağ kaydı, bağlantısı tamamlanan her açık nokta bir uygulama kaydı, uyarı ise hız eşiğinden ve uygulama kaydının varlığından çıkar. ```js // kesif/nokta.mjs — kurgu sekiz ucun baglanti noktasi durumu ve bes tarama turu (model): gercek // ana makine, gercek adres ve gercek servis yok. Arac adi, komut ve bayrak dizisi de yok: // tarama turleri yalniz "hangi durumu kesin ayirir, hangisini belirsiz birakir" ile tanimlanir. // KS10: tarama uzayi uc basina 9 baglantili (bl) ve 3 baglantisiz (bz) noktadir; yaygin nokta // listesi uc basina 4 noktadir. Asagida yalniz kapali olmayan noktalar yazilir, gerisi kapalidir. // "yanit", baglantisiz noktanin sondaya karsilik verip vermedigini soyler. export const UC = ["abone", "saha", "vpn", "toplayici", "rapor", "ortak", "izleme", "gunluk"]; export const UZAY = { bl: UC.length * 9, bz: UC.length * 3, yaygin: UC.length * 4 }; export const NOKTA = ` abone n1 bl acik 1 - abone n2 bl acik 1 - abone n3 bl acik 0 - abone n4 bl suzulmus 1 - saha n1 bl acik 1 - saha n5 bl acik 0 - saha n6 bl acik 1 - saha b1 bz acik 1 evet vpn n1 bl suzulmus 1 - vpn n6 bl acik 1 - vpn b2 bz acik 0 hayir toplayici n6 bl acik 1 - toplayici n7 bl acik 0 - toplayici n8 bl acik 0 - toplayici b1 bz acik 1 evet rapor n1 bl acik 1 - rapor n6 bl acik 1 - rapor n9 bl suzulmus 0 - ortak n1 bl acik 1 - ortak n3 bl acik 0 - izleme n1 bl acik 1 - izleme n7 bl acik 0 - izleme b1 bz acik 1 evet gunluk n1 bl acik 1 - gunluk n5 bl acik 0 - gunluk b3 bz acik 1 hayir` .trim().split("\n").map((r) => { const [uc, no, prot, durum, yaygin, yanit] = r.trim().split(/\s+/); return { uc, no, prot, durum, yaygin: +yaygin, yanit }; }); export const ACIK = NOKTA.filter((n) => n.durum === "acik"); const acik = (n) => n.durum === "acik"; const yanitli = (n) => n.durum === "acik" && n.yanit === "evet"; // KS11: bir tarama turu, uzayinin hangi durumunu kesin ayirdigi ve hangisini belirsiz biraktigi // ile tanimlanir. "birim" bir denemenin kurgu sure birimi, "uyg" ise baglantinin tamamlanip // uygulama katmaninda kayit birakip birakmadigidir. export const TUR = [ { ad: "tam baglanti", uzay: "bl", birim: 3, uyg: 1, kesin: acik, belirsiz: () => false }, { ad: "yarim baglanti", uzay: "bl", birim: 1, uyg: 0, kesin: acik, belirsiz: () => false }, { ad: "tek yonlu sonda", uzay: "bl", birim: 1, uyg: 0, kesin: () => false, belirsiz: (n) => n.durum !== "kapali" }, { ad: "baglantisiz protokol", uzay: "bz", birim: 5, uyg: 0, kesin: yanitli, belirsiz: (n) => acik(n) && !yanitli(n) }, { ad: "sinirli liste", uzay: "yaygin", birim: 3, uyg: 1, kesin: acik, belirsiz: () => false }, { ad: "yarim baglanti (yavas)", uzay: "bl", birim: 10, uyg: 0, kesin: acik, belirsiz: () => false }, ]; export const kapsamda = (t, n) => t.uzay === "yaygin" ? n.yaygin === 1 : n.prot === t.uzay; // KS12: iz uc kalemdir — her deneme bir ag kaydi, baglantisi tamamlanan her acik nokta bir // uygulama kaydi, uyari ise hiz esiginden ve uygulama kaydinin varligindan cikar. export const olc = (t) => { const gorulen = NOKTA.filter((n) => kapsamda(t, n)); const kesin = gorulen.filter((n) => t.kesin(n)); const belirsiz = gorulen.filter((n) => t.belirsiz(n)); const deneme = UZAY[t.uzay]; const sure = deneme * t.birim; const hiz = deneme / sure; const agKayit = deneme; const uygKayit = t.uyg * kesin.length; const uyari = (hiz > 0.5 ? 2 : hiz > 0.25 ? 1 : 0) + (uygKayit > 0 ? 1 : 0); return { t, deneme, kesin, belirsiz, sure, hiz, agKayit, uygKayit, kayit: agKayit + uygKayit, uyari, yanlisP: belirsiz.filter((n) => n.durum !== "acik").length, kacirilan: ACIK.length - kesin.length - belirsiz.filter(acik).length }; }; ``` ```js // kesif/tarama.mjs — tarama turleri iz ekseninde: kac aday, kac kacan, kac kayit, kac uyari. import { NOKTA, ACIK, TUR, UZAY, olc } from "./nokta.mjs"; const yaz = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join("")); const O = TUR.map(olc); console.log(`${UZAY.bl} baglantili + ${UZAY.bz} baglantisiz nokta uzayi, ` + `${NOKTA.length} kapali olmayan nokta: ${ACIK.length} acik, ` + `${NOKTA.filter((n) => n.durum === "suzulmus").length} suzulmus`); const A = [-23, 8, 8, 10, 9, 11, 10]; console.log("\n1. tur basina bulunan ve kacan"); yaz(A, "tarama turu", "deneme", "kesin", "belirsiz", "yanlisP", "kacirilan", "kapsama %"); for (const o of O) yaz(A, o.t.ad, o.deneme, o.kesin.length, o.belirsiz.length, o.yanlisP, o.kacirilan, ((o.kesin.length / ACIK.length) * 100).toFixed(1)); const B = [-23, 9, 10, 8, 8, 8, 7]; console.log("\n2. savunmada biraktigi iz"); yaz(B, "tarama turu", "ag kaydi", "uyg kaydi", "kayit", "sure", "hiz", "uyari"); for (const o of O) yaz(B, o.t.ad, o.agKayit, o.uygKayit, o.kayit, o.sure, o.hiz.toFixed(2), o.uyari); const C = [-23, 12, 12, 12]; console.log("\n3. kanit basina bedel"); yaz(C, "tarama turu", "kayit/kesin", "sure/kesin", "uyari/kesin"); for (const o of O) { const k = o.kesin.length; yaz(C, o.t.ad, k ? (o.kayit / k).toFixed(2) : "-", k ? (o.sure / k).toFixed(2) : "-", k ? (o.uyari / k).toFixed(3) : "-"); } const D = [-45, 8, 10, 8, 8, 8]; console.log("\n4. iki turun birlesimi"); yaz(D, "birlesim", "kesin", "kapsama %", "kayit", "sure", "uyari"); const cift = [[1, 3], [4, 3], [5, 3], [0, 3]]; for (const [i, j] of cift) { const k = new Set([...O[i].kesin, ...O[j].kesin]).size; yaz(D, `${O[i].t.ad} + ${O[j].t.ad}`, k, ((k / ACIK.length) * 100).toFixed(1), O[i].kayit + O[j].kayit, O[i].sure + O[j].sure, O[i].uyari + O[j].uyari); } const y = O[5], h = O[1]; console.log(`ayni tur yavaslatildiginda: kesin ${h.kesin.length} -> ${y.kesin.length}, ` + `kayit ${h.kayit} -> ${y.kayit}, sure ${h.sure} -> ${y.sure}, ` + `uyari ${h.uyari} -> ${y.uyari}`); ``` ``` 72 baglantili + 24 baglantisiz nokta uzayi, 26 kapali olmayan nokta: 23 acik, 3 suzulmus 1. tur basina bulunan ve kacan tarama turu deneme kesin belirsiz yanlisP kacirilan kapsama % tam baglanti 72 18 0 0 5 78.3 yarim baglanti 72 18 0 0 5 78.3 tek yonlu sonda 72 0 21 3 5 0.0 baglantisiz protokol 24 3 2 0 18 13.0 sinirli liste 32 15 0 0 8 65.2 yarim baglanti (yavas) 72 18 0 0 5 78.3 2. savunmada biraktigi iz tarama turu ag kaydi uyg kaydi kayit sure hiz uyari tam baglanti 72 18 90 216 0.33 2 yarim baglanti 72 0 72 72 1.00 2 tek yonlu sonda 72 0 72 72 1.00 2 baglantisiz protokol 24 0 24 120 0.20 0 sinirli liste 32 15 47 96 0.33 2 yarim baglanti (yavas) 72 0 72 720 0.10 0 3. kanit basina bedel tarama turu kayit/kesin sure/kesin uyari/kesin tam baglanti 5.00 12.00 0.111 yarim baglanti 4.00 4.00 0.111 tek yonlu sonda - - - baglantisiz protokol 8.00 40.00 0.000 sinirli liste 3.13 6.40 0.133 yarim baglanti (yavas) 4.00 40.00 0.000 4. iki turun birlesimi birlesim kesin kapsama % kayit sure uyari yarim baglanti + baglantisiz protokol 21 91.3 96 192 2 sinirli liste + baglantisiz protokol 15 65.2 71 216 2 yarim baglanti (yavas) + baglantisiz protokol 21 91.3 96 840 0 tam baglanti + baglantisiz protokol 21 91.3 114 336 2 ayni tur yavaslatildiginda: kesin 18 -> 18, kayit 72 -> 72, sure 72 -> 720, uyari 2 -> 0 ``` Sayılar **ölçüm** sınıfındadır; girdileri KS10–KS12'dir. #### Sıfır Kesin, Yirmi Bir Belirsiz Birinci tablonun en dikkat çekici satırı üçüncüsüdür. Tek yönlü sonda 72 deneme yapar ve **hiçbir noktayı kesin ayıramaz**: kapsaması %0'dır. Bunun yerine 21 belirsiz aday üretir. Nedeni türün tanımındadır — bu türde yanıt gelmemesi hem açık hem süzülmüş nokta için aynı sonuçtur, ikisi ayrılamaz. Üretilen 21 adayın **3'ü yanlış pozitiftir**; süzülmüş üç nokta açık olanlarla aynı listede durur. Bu satır bu kursun ölçü biriminin en yalın örneğidir. "Tarama yirmi bir açık nokta buldu" cümlesi bu türde yanlıştır: yirmi bir **aday** bulunmuştur, sıfır kanıt. Aradaki farkı kapatmak için her adayın ayrı bir adımla doğrulanması gerekir ve o adımların izi bu tabloda hiç yoktur. Öteki uçta tam ve yarım bağlantı türleri 18 noktayı kesin ayırır, hiç belirsiz bırakmaz ve kapsamaları **%78,3**'tür. Kaçırdıkları beş nokta bağlantısız protokoldedir: bağlantılı uzayı tarayan bir tür, bağlantısız uzaydaki hiçbir noktayı göremez. Sınırlı liste 32 denemeyle 15 nokta bulur (%65,2) ve 8 nokta kaçırır — kaçırdıkları yaygın liste dışındaki noktalardır ve tam olarak onlar bir değerlendirmede en ilgi çekici olanlardır. #### Aynı Kanıt, Farklı İz İkinci tablo iz sütununu açar. Tam ve yarım bağlantı aynı 18 kanıtı üretir, ama tam bağlantı **90 kayıt**, yarım bağlantı **72 kayıt** bırakır. Fark uygulama kaydındadır: tam bağlantı her açık noktada bağlantıyı tamamlar ve o noktadaki uygulama bir satır yazar. Yarım bağlantı bağlantıyı tamamlamaz; ağ katmanında 72 satır kalır, uygulama katmanında hiç. Bu ayrım mavi takım açısından iki kaydın **değerini** de belirler. Ağ kaydı yalnız bir denemenin yapıldığını söyler; uygulama kaydı hangi uçta hangi noktaya kimin bağlandığını, çoğu zaman bir kimlik ya da bir istek satırıyla birlikte söyler. Tarama tarafında "daha az iz" diye seçilen tür, savunma tarafında **daha az bilgi taşıyan iz** anlamına gelir. Üçüncü tablo bedeli kanıt başına verir. Sınırlı liste kanıt başına **3,13 kayıt** ile en ucuz türdür, ama sekiz noktayı hiç görmez. Bağlantısız protokol taraması kanıt başına **8,00 kayıt** ve **40,00 süre** birimi harcar; kayıt sütununun en pahalısıdır, süre sütununda yavaş yarım bağlantıyla eşittir ve karşılığında yalnız 3 kanıt verir. Ucuzluk sıralaması ile kapsama sıralaması bu tabloda **birbirinin tersidir**. #### Hız ile İz Arasındaki Denge İkinci tablonun son satırı bu dersin ana sonucudur. Yarım bağlantı türü on kat yavaşlatıldığında **kesin bulunan 18'de kalır, kayıt 72'de kalır, uyarı 2'den 0'a düşer**. Süre 72'den 720'ye çıkar. Yani hız ile iz arasındaki ilişki doğrudan değildir. Yavaşlatmak savunmanın gördüğü **kayıt sayısını hiç azaltmaz**; azalttığı şey o kayıtların bir eşiği aşıp uyarıya dönüşmesidir. Aynı 72 satır iki koşumda da günlüğe yazılır; birinde bir dakikaya sığdığı için hız kuralını tetikler, ötekinde on kat geniş bir aralığa yayıldığı için tetiklemez. Savunma tarafının çıkarımı buradan doğrudan okunur: **hız eşiğine dayanan bir tespit, yavaş taramayı hiçbir zaman görmez**. Yavaş taramayı görmenin yolu, aynı kaynaktan gelen denemelerin geniş bir pencerede biriktirilmesi ve eşiğin hıza değil **yayılıma** — kaç ayrı uca ve kaç ayrı noktaya dokunulduğuna — bağlanmasıdır. Bu koşumda her iki tür de 8 uca ve 72 noktaya dokunur; yayılım her iki koşumda da aynıdır. Üçüncü tablonun `uyari/kesin` sütunu aynı şeyi ters yönden yazar. Yavaş yarım bağlantı ile bağlantısız protokol taraması **0,000** uyarı üretir; tam ve yarım bağlantı 0,111, sınırlı liste 0,133. En çok uyarı üreten tür en çok deneme yapan tür değildir — sınırlı liste 32 denemeyle en yüksek oranı verirken bağlantısız protokol 24 denemeyle hiç uyarı üretmez; çünkü uyarı deneme sayısına değil, denemenin **yoğunluğuna ve katmanına** bağlıdır. #### Yirmi Üç Noktanın Yirmi Biri Dördüncü tablo tek türle yetinilemeyeceğini gösterir. Yirmi üç açık noktanın en yüksek tek tür kapsaması %78,3'tür; **%91,3'e** çıkmak bağlantılı ve bağlantısız uzayı ayrı ayrı tarayan iki türün birleşimini gerektirir. Kalan iki nokta hiçbir birleşimle bulunmaz: bağlantısız uzayda sondaya karşılık vermeyen iki açık nokta, bu türlerin hiçbirinde kesin sonuca bağlanamaz. Birleşimlerin bedeli farklıdır. Yarım bağlantı ile bağlantısız protokol 21 kanıt için 96 kayıt, 192 süre ve 2 uyarı harcar. Aynı kanıt tam bağlantıyla alındığında kayıt 114'e, süre 336'ya çıkar; uyarı yine 2'dir. Yavaş yarım bağlantıyla alındığında kayıt yine 96, süre **840** ve uyarı **0**'dır. Üç seçenek aynı 21 kanıtı verir; aralarındaki fark yalnız bedelde ve izdedir. #### Özet - Tarama türünü belirleyen şey ayırdığı durumdur: 96 noktalık uzayda 23 açık nokta için kapsamalar %78,3, %78,3, %0, %13,0 ve %65,2'dir. - Tek yönlü sonda hiçbir noktayı kesin ayıramaz; 21 belirsiz aday üretir ve bunların 3'ü yanlış pozitiftir — bu tür aday üretir, kanıt üretmez. - Aynı 18 kanıt tam bağlantıyla 90, yarım bağlantıyla 72 kayıt bırakır; fark uygulama katmanındadır ve uygulama kaydı savunma tarafında daha çok bilgi taşır. - Kanıt başına bedel 3,13 ile 8,00 kayıt arasında değişir; en ucuz tür 8 noktayı hiç görmez, en pahalı tür yalnız 3 kanıt verir. - Aynı tür on kat yavaşlatıldığında kanıt 18'de, kayıt 72'de kalır ve uyarı 2'den 0'a düşer: yavaşlamak izi silmez, izin eşiği aşmasını engeller. - Yirmi üç açık noktanın 21'ine (%91,3) ancak iki türün birleşimiyle ulaşılır; iki nokta hiçbir birleşimde kesin sonuca bağlanamaz. #### Sonraki Adım Bu ders bir noktanın **açık** olduğunu kesin olarak ayırdı: 21 nokta kanıt düzeyinde işaretlendi. Ne var ki bir noktanın açık olması, orada ne çalıştığını söylemez. Yirmi bir açık noktanın her biri şu an yalnız bir sayıdır; arkasındaki yazılımın ne olduğu, hangi sürümü taşıdığı ve o sürümün bilinen bir açıkla ilişkili olup olmadığı hiç sorulmadı. Bu soruyu soran adım parmak izi çıkarmadır ve yeni bir ölçü getirir: **kesinlik**. Bir uçtan toplanan imzalar bir sürüm kümesine işaret eder; küme bazen tek elemanlıdır, bazen onlarca sürüm içerir, bazen de hedefin kasten yanıltıcı bıraktığı bir tanıtım dizesi yüzünden **yanlış** kümedir. Sonraki ders kaç adayın tek bir sürüme indirgenebildiğini, ek sondaların kesinliği ne kadar artırıp izi ne kadar büyüttüğünü ve yanlış sürüm bilgisinin bulgu listesine kaç yanlış pozitif taşıdığını sayar. Konunun kapanışıdır. ### Servis ve Sürüm Belirleme Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/servis-ve-surum-belirleme Parmak izini kesinlik cinsinden ölçmek: 21 servisin ilk sonda düzeyinde 13'ünün tek sürüme inmesi ama 4'ünün yanlış sürüme atanması, kanıt oranının %42,9'dan %76,2'ye çıkarken izin 42 kayıttan 168 kayıt ve 6 uyarıya yükselmesi, üçüncü düzeyde kesin sayısının 14'ten 11'e düşerken doğruluğun tamamlanması ve yanlış sürüm bilgisinin bulgu listesine 9 yanlış satır taşıyıp 10 satırı kaçırması. Önceki ders bir noktanın açık olduğunu kesin olarak ayırdı: kanıt düzeyinde 21 açık nokta işaretlendi. Bir noktanın açık olması ise orada **ne çalıştığını** söylemez. Yirmi bir nokta şu an yalnız bir konumdur; arkasındaki yazılımın ne olduğu, hangi sürümü taşıdığı ve o sürümün bilinen bir açıkla ilişkili olup olmadığı hiç sorulmadı. Bu soruyu soran adım **parmak izi çıkarmadır (fingerprinting)** ve yeni bir ölçü getirir: **kesinlik**. Bir uçtan toplanan imzalar bir sürüm kümesine işaret eder. Küme bazen tek elemanlıdır, bazen onlarca sürüm içerir — ve bazen tek elemanlıdır ama **yanlış** elemanı taşır. Üçüncü durum bu dersin ana konusudur, çünkü kesin görünen yanlış bir cevap, belirsiz kalan doğru bir cevaptan daha pahalıdır. #### Kesinlik Aday Kümesinin Büyüklüğüdür **KS13:** her servis üç şey taşır — kurgu gerçek sürümü, tanıtım dizesinin durumu (doğru, yanlış, yok) ve sonda düzeyi başına aday sürüm kümesinin büyüklüğü. **KS14:** bir servis N sondadan sonra **kesindir** (aday kümesi tek elemanlı); tanıtımı yanıltıcı olan servis doğru sürüme ancak üçüncü düzeyde ulaşır, önceki düzeylerde kesin ama yanlış atanır. **KS15:** iz sonda düzeyinden çıkar — her servise N istek, her istek bir ağ ve bir uygulama kaydı; üçüncü düzeyden başlayarak olağandışı sondalar uyarı üretir. ```js // kesif/surum.mjs — 04'un 21 kanit duzeyinde acik noktasi icin kurgu parmak izi sonucu (model): // gercek urun, gercek surum ve gercek acik kimligi yok; surum etiketleri de kurgudur. // KS13: her servis uc sey tasir — kurgu gercek surumu, tanitim dizesinin durumu (dogru, yanlis, // yok) ve sonda duzeyi 1..4 icin aday surum kumesinin buyuklugu. Tanitimi yanlis olan servis // icin "yanlisSurum", dizenin isaret ettigi surumdur. export const SERVIS = ` abone/n1 A4 dogru - 1 1 1 1 abone/n2 B2 dogru - 2 1 1 1 abone/n3 C7 yok - 12 5 2 1 saha/n1 A4 dogru - 1 1 1 1 saha/n5 D1 yanlis D0 1 1 3 1 saha/n6 E3 dogru - 1 1 1 1 saha/b1 F2 yok - 9 4 2 2 vpn/n6 E3 dogru - 1 1 1 1 toplayici/n6 E3 dogru - 1 1 1 1 toplayici/n7 G5 yok - 14 6 3 2 toplayici/n8 H1 yanlis H9 1 1 4 2 toplayici/b1 F2 yok - 9 4 2 2 rapor/n1 A4 dogru - 1 1 1 1 rapor/n6 E3 dogru - 1 1 1 1 ortak/n1 A4 dogru - 2 1 1 1 ortak/n3 C7 yok - 12 5 2 1 izleme/n1 A4 dogru - 1 1 1 1 izleme/n7 I2 yanlis I5 1 2 3 1 izleme/b1 F2 yok - 9 4 2 2 gunluk/n1 A4 dogru - 1 1 1 1 gunluk/n5 J8 yanlis J1 1 1 2 1` .trim().split("\n").map((r) => { const [ad, gercek, tanitim, yanlisSurum, ...d] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, gercek, tanitim, yanlisSurum, kume: d.map(Number) }; }); // Kurgu surum-acik eslemesi: bir surum etiketinin bulgu listesine kac satir tasidigi. export const ACIK = { A4: 1, B2: 0, C7: 2, D1: 3, E3: 2, F2: 1, G5: 2, H1: 4, I2: 1, J8: 2, D0: 0, H9: 1, I5: 3, J1: 5 }; // KS14: bir servis N sondadan sonra kesindir (aday kumesi tek elemanli). Tanitimi yanlis olan // servis dogru surume ancak ucuncu duzeyde ulasir; onceki duzeylerde kesin ama yanlis atanir. export const kesin = (s, n) => s.kume[n - 1] === 1; export const dogru = (s, n) => (s.tanitim === "yanlis" ? n >= 3 : true); export const atanan = (s, n) => (dogru(s, n) ? s.gercek : s.yanlisSurum); // KS15: iz sonda duzeyinden cikar — her servise N istek, her istek bir ag ve bir uygulama kaydi; // ucuncu duzeyden itibaren olagandisi sondalar uyari uretir. export const iz = (n) => ({ istek: SERVIS.length * n, kayit: SERVIS.length * n * 2, uyari: n >= 3 ? (n - 2) * 3 : 0 }); ``` ```js // kesif/kesinlik.mjs — parmak izi kesinlik cinsinden: kac aday surum tek surume iniyor. import { SERVIS, ACIK, kesin, dogru, atanan, iz } from "./surum.mjs"; const yaz = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join("")); const DUZEY = [1, 2, 3, 4]; const K = (n) => SERVIS.filter((s) => kesin(s, n)); console.log(`${SERVIS.length} servis: ${SERVIS.filter((s) => s.tanitim === "dogru").length} ` + `tanitimi dogru, ${SERVIS.filter((s) => s.tanitim === "yanlis").length} yaniltici, ` + `${SERVIS.filter((s) => s.tanitim === "yok").length} tanitimsiz`); const A = [-8, 8, 8, 10, 9, 8, 11]; console.log("\n1. sonda duzeyi basina kesinlik"); yaz(A, "duzey", "istek", "kesin", "belirsiz", "yanlisP", "kanit", "kesinlik %"); for (const n of DUZEY) { const k = K(n), yp = k.filter((s) => !dogru(s, n)).length; yaz(A, n, iz(n).istek, k.length, SERVIS.length - k.length, yp, k.length - yp, (((k.length - yp) / SERVIS.length) * 100).toFixed(1)); } const B = [-8, 8, 8, 12, 12, 15]; console.log("\n2. kesinligin iz bedeli"); yaz(B, "duzey", "kayit", "uyari", "kayit/kanit", "uyari/kanit", "ort. kume boy"); for (const n of DUZEY) { const k = K(n), kanit = k.length - k.filter((s) => !dogru(s, n)).length; const ort = SERVIS.reduce((t, s) => t + s.kume[n - 1], 0) / SERVIS.length; yaz(B, n, iz(n).kayit, iz(n).uyari, (iz(n).kayit / kanit).toFixed(2), (iz(n).uyari / kanit).toFixed(3), ort.toFixed(2)); } const C = [-8, 10, 8, 8, 8, 10]; console.log("\n3. bulgu listesine tasinan satir"); yaz(C, "duzey", "bildirilen", "dogru", "yanlis", "kacan", "yanlis %"); for (const n of DUZEY) { const k = K(n); const bild = k.reduce((t, s) => t + ACIK[atanan(s, n)], 0); const dg = k.filter((s) => dogru(s, n)).reduce((t, s) => t + ACIK[s.gercek], 0); const ger = k.reduce((t, s) => t + ACIK[s.gercek], 0); yaz(C, n, bild, dg, bild - dg, ger - dg, ((bild - dg) / bild * 100).toFixed(1)); } const D = [-10, 7, 7, 7, 7, 7]; console.log("\n4. tanitim durumuna gore kesin sayisi"); yaz(D, "tanitim", "servis", "duzey1", "duzey2", "duzey3", "duzey4"); for (const t of ["dogru", "yanlis", "yok"]) { const l = SERVIS.filter((s) => s.tanitim === t); yaz(D, t, l.length, ...DUZEY.map((n) => l.filter((s) => kesin(s, n)).length)); } const b = SERVIS.filter((s) => s.tanitim === "yanlis"); console.log(`yaniltici tanitim: duzey 1'de ${b.filter((s) => kesin(s, 1)).length} servis kesin ` + `ama yanlis surume atanir; bunlarin gercek acik sayisi ` + `${b.reduce((t, s) => t + ACIK[s.gercek], 0)}, bildirilen ` + `${b.reduce((t, s) => t + ACIK[s.yanlisSurum], 0)}`); ``` ``` 21 servis: 11 tanitimi dogru, 4 yaniltici, 6 tanitimsiz 1. sonda duzeyi basina kesinlik duzey istek kesin belirsiz yanlisP kanit kesinlik % 1 21 13 8 4 9 42.9 2 42 14 7 3 11 52.4 3 63 11 10 0 11 52.4 4 84 16 5 0 16 76.2 2. kesinligin iz bedeli duzey kayit uyari kayit/kanit uyari/kanit ort. kume boy 1 42 0 4.67 0.000 3.90 2 84 0 7.64 0.000 2.10 3 126 3 11.45 0.273 1.71 4 168 6 10.50 0.375 1.24 3. bulgu listesine tasinan satir duzey bildirilen dogru yanlis kacan yanlis % 1 22 13 9 10 40.9 2 20 14 6 9 30.0 3 14 14 0 0 0.0 4 24 24 0 0 0.0 4. tanitim durumuna gore kesin sayisi tanitim servis duzey1 duzey2 duzey3 duzey4 dogru 11 9 11 11 11 yanlis 4 4 3 0 3 yok 6 0 0 0 2 yaniltici tanitim: duzey 1'de 4 servis kesin ama yanlis surume atanir; bunlarin gercek acik sayisi 10, bildirilen 9 ``` Sayılar **ölçüm** sınıfındadır; girdileri KS13–KS15'tir. #### On Üç Kesin, Dokuz Kanıt Birinci tablonun ilk satırı bu dersin sorusunu tek başına kurar. İlk sonda düzeyinde 21 servisin **13'ü tek bir sürüme iner** — kesinlik ölçütüne göre %61,9'u kesindir. Ne var ki bu on üçün **4'ü yanlış sürüme atanmıştır**. Kanıt sayısı 13 değil, **9**'dur ve gerçek kesinlik %42,9'dur. Aradaki fark ölçüm hatası değildir, ölçünün kendisiyle ilgilidir. Aday kümesinin tek elemanlı olması yalnız **belirsizliğin** ortadan kalktığını gösterir; elemanın doğru olduğunu göstermez. Bir tanıtım dizesine bakarak sürüm atayan bir adım, hedefin yazdığı bir metni okur ve o metni kanıt sayar. Metnin doğruluğunu denetleyen hiçbir şey yoktur. Dördüncü tablo bunu tanıtım durumuna göre ayırır. Tanıtımı doğru olan 11 servisin 9'u ilk düzeyde kesin olur, ikisi iki sürüm arasında kalır ve ikinci düzeyde ayrılır. Tanıtımı yanıltıcı olan **4 servisin dördü de ilk düzeyde kesindir** — hem de doğru tanıtımlı servislerden daha yüksek bir oranda. Tanıtımsız 6 servisin ilk üç düzeyde **hiçbiri** kesin olmaz. Bu, bu dersin en ters sonucudur: **yanıltıcı tanıtım en yüksek görünür kesinliği üretir.** Bir uçtan gelen "ben şu sürümüm" iddiası, iddianın doğru ya da yanlış olmasına bakılmaksızın aday kümesini bire indirir. Belirsizlik gören taraf tanıtımsız uçtur; yanlış cevap alan taraf yanıltıcı olandır. #### Kesin Sayısının Düştüğü Düzey Birinci tablonun üçüncü satırı ilk bakışta bir gerileme gibi görünür: kesin sayısı ikinci düzeydeki **14'ten 11'e** düşer. Aynı satırda yanlış pozitif 3'ten **0'a** iner ve kanıt sayısı 11'de kalır. Olan şey şudur. Üçüncü düzeydeki davranışsal sondalar, tanıtım dizesiyle çelişen imzalar üretir; yanıltıcı üç servis artık tek bir sürüme değil, üç ya da dört adaya işaret eder. Aday kümesi **büyür**, çünkü ölçüm ilk kez tanıtımın yalan olabileceğini hesaba katar. Görünür kesinlik düşer, gerçek kesinlik yerinde kalır ve yanlış atama sıfırlanır. Bir değerlendirmede bu satır şöyle okunur: **kesin sayısının düşmesi bir kayıp değil, önceki kesinliğin sahte olduğunun ortaya çıkmasıdır.** Bir sonda eklemek kesinliği artırmak zorunda değildir; artırdığı şey doğruluktur ve doğruluk arttığında bazı kalemler haklı olarak belirsize döner. Dördüncü düzeyde kesin sayısı 16'ya çıkar ve hepsi doğrudur — kesinlik **%76,2**. Kalan beş servis dört sondadan sonra da iki adaylık kümelerde durur; bunların dördü tanıtımsız uçlardır. Parmak izinin bu koşumdaki üst sınırı 21'in 16'sıdır. #### Bulgu Listesine Taşınan Yanlış Satır Üçüncü tablo yanlış sürüm bilgisinin bedelini raporun kendisinde ölçer. Her sürüm etiketi bulgu listesine belli sayıda satır taşır; yanlış sürüm yanlış satır taşır. İlk düzeyde bulgu listesi **22 satırdır**. Bunların 13'ü doğrudur, **9'u yanlıştır** — listenin **%40,9'u**. Aynı düzeyde 10 gerçek satır hiç görünmez. Yani bir tarafta düzeltme bütçesini boşa harcayan dokuz kalem, öteki tarafta hiç bakılmayan on kalem vardır. Kapanış satırı bunu dört yanıltıcı servis üzerinden verir: gerçek açık sayıları toplam 10 iken bildirilen 9'dur; iki sayı birbirine yakındır ve **hiçbir satırı ortak değildir**. İkinci düzeyde yanlış oran %30'a iner. Üçüncü düzeyde bulgu listesi **14 satıra düşer** ve tamamı doğrudur; kaçan satır sıfırdır, çünkü kesin sayılan on bir servisin hepsi doğru atanmıştır. Dördüncü düzeyde liste 24 satıra çıkar ve yine tamamı doğrudur. Birinci ve dördüncü düzey arasındaki karşılaştırma dersin pratik sonucudur: ikisinde de yaklaşık aynı büyüklükte bir liste üretilir (22'ye karşı 24), ama birinde satırların %40,9'u yanlıştır, ötekinde %0'ı. **Bulgu sayısı ikisini birbirinden ayırmaz; ayıran tek şey doğrulamadır.** Bu tablonun savunma tarafında bir karşılığı vardır ve asimetriyi açıkça gösterir. Kurumun kendi yazılım envanterinde aynı 21 servisin sürümü **tek adımda ve sıfır izle** okunabilir; kurulum kayıtları hangi sürümün yüklü olduğunu, hangi yamanın uygulandığını ve hangi bileşenin hiç kullanılmadığını yanıltıcı bir tanıtım dizesine bakmadan söyler. Dışarıdan yapılan ölçüm 84 istek ve 168 kayıt harcayıp 16 servise ulaşırken içeriden yapılan aynı ölçüm 21 servisin hepsini kapsar. Değerlendirmenin bu adımdaki bulgusu, kurumun **kendi envanterinden okuyabileceği** bir bilginin pahalı ve eksik bir kopyasıdır; asıl değeri, o envanterin dışarıdan görünenle **örtüşmediği** yerlerde ortaya çıkar. #### Kesinliğin İz Bedeli İkinci tablo bu konu boyunca taşınan sütunu son kez açar. Ortalama aday küme boyu 3,90'dan 1,24'e iner; karşılığında hedefte biriken kayıt **42'den 168'e**, uyarı **0'dan 6'ya** çıkar. Bedelin dağılımı eşit değildir. İlk iki düzey 84 kayıt bırakır ve **hiç uyarı üretmez**: bu sondalar sıradan isteklerden ayırt edilmez. Üçüncü düzeyden itibaren kullanılan olağandışı sondalar protokol düzeyinde anormallik üretir ve uyarıya dönüşür. Yani doğruluğu tamamlayan adım, aynı zamanda **savunmanın fark ettiği ilk adımdır**. `kayit/kanit` sütunu bunu tek sayıya indirir: 4,67, 7,64, 11,45 ve 10,50. En pahalı düzey üçüncüdür; dördüncü düzey daha çok kayıt bırakır ama beş yeni kanıt getirdiği için kanıt başına maliyeti düşer. Mavi takım açısından okunuşu ise şudur: **bu konudaki adımların çoğu görülür ama fark edilmez.** Beş dersin toplamında hedefte biriken kayıt yüzlerle ölçülür; uyarıya dönüşen kalemler ise iki elin parmaklarını geçmez ve hepsi ya yoğunluktan ya da protokol anormalliğinden çıkar — hiçbiri "bir keşif yapılıyor" biçiminde bir kayıt değildir. #### Özet - Kesinlik aday sürüm kümesinin büyüklüğüdür: ilk sonda düzeyinde 21 servisin 13'ü tek sürüme iner ama 4'ü yanlış sürüme atanır; kanıt 9, gerçek kesinlik %42,9'dur. - Yanıltıcı tanıtım en yüksek görünür kesinliği üretir: tanıtımı yanlış 4 servisin dördü de ilk düzeyde kesindir, tanıtımsız 6 servisin ilk üç düzeyde hiçbiri kesin olmaz. - Üçüncü düzeyde kesin sayısı 14'ten 11'e düşerken yanlış atama 3'ten 0'a iner: kesinliğin azalması önceki kesinliğin sahte olduğunun ortaya çıkmasıdır. - Yanlış sürüm bilgisi ilk düzeyde bulgu listesine 9 yanlış satır taşır (%40,9) ve 10 gerçek satırı kaçırır; iki küme hiçbir satırı paylaşmaz. - Dördüncü düzeyde 24 satırın tamamı doğrudur; birinci düzeydeki 22 satırla benzer büyüklükte bir listedir ve aradaki tek fark doğrulamadır. - Kesinliği %42,9'dan %76,2'ye çıkarmanın bedeli 42 kayıttan 168 kayda ve 0 uyarıdan 6 uyarıya çıkmaktır; ilk iki düzey hiç uyarı üretmez, doğruluğu tamamlayan üçüncü düzey ilk uyarıyı üretir. #### Sonraki Adım Beş ders sonunda dışarıdan görünen envanter çıkarıldı ve her adımda adaylar sayıldı: halka açık kalemlerden 20 aday, kayıt sorgulamasından 8 doğrulanmış sahiplik, ad uzayından 21 kayıt ve 6 sahipsiz kalem, taramadan 21 açık nokta, parmak izinden 16 kesin sürüm. Her sayının yanında bıraktığı iz de yazıldı. Yine de bütün bu ölçümlerin ortak bir sınırı var. Bu konudaki hiçbir adım, bir adayın **gerçekten açık olup olmadığını** söyleyemez. Bir sürüm etiketinin bilinen bir açıkla ilişkili olması, o uçtaki kurulumun gerçekten etkilenmiş olduğunu göstermez: yama uygulanmış olabilir, etkilenen bileşen hiç kullanılmıyor olabilir, ya da önündeki bir denetim ilgili isteği hiç geçirmiyor olabilir. Dördüncü düzeyin 24 satırı, kesinliği tam olsa bile, hâlâ birer **adaydır**. Bu farkı kapatmanın tek yolu uçtan gelen ve uca giden trafiğe bakmaktır: hangi paketler akıyor, bir istek değiştirildiğinde yanıt nasıl değişiyor, bir dosya çalıştırıldığında ne yapıyor, bağımsız kaynaklar aynı kalem için ne söylüyor. Sonraki konu — **Analiz Araçları** — bu araçların her birini aynı iki soruyla ele alır: ne üretiyor ve **neyi kanıtlayamıyor**. ## Analiz Araçları Trafik, istek ve dosya çözümleme araçlarının ürettiği aday ile kanıtlanmış bulgu arasındaki farkın ölçülmesi: paket yakalamada hangi alanın doğrudan kanıt, hangisinin çıkarım ve hangisinin sahtelenebilir beyan olduğu, protokol çözümleyicilerin şifreli akışta yalnız meta veri bırakması, vekil araçla doğrulamanın kaç istek ve hangi risk sınıfını gerektirdiği, sanal alan çözümlemesinde gizlenen davranış, çoklu motor itibar servislerinde çoğunluk kararının yanlış pozitif oranı, istismar çerçevelerinin neyi kanıtlayıp neyi kanıtlayamadığı ve yasal alıştırma ortamlarının kapsamadığı beceri. ### Paket Yakalama ve Çözümleme Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/paket-yakalama-ve-cozumleme Yakalanan trafiğin kanıt değerinin ölçülmesi: 24 kurgu paketten çıkan 10 akış, üç yakalama noktasında 18, 44 ve 85 iddia adayı, çekirdek aynada 85 adayın 50'sinin kanıt ve 7'sinin sahtelenebilir çıkması, düşük değerli iddiaların 20/20'si kanıtlanırken yüksek değerlilerin yalnız 10/25'inin kanıtlanması ve pasif yakalamanın hedefte sıfır kayıt bırakıp bir yapılandırma değişikliği istemesi. Önceki konu dışarıdan görünen envanteri çıkardı ve adayları saydı; kapanışta kalan soru şuydu — bir adayın gerçekten açık olup olmadığını hiçbir keşif adımı söyleyemez, bunun için trafiğe ve isteğe bakmak gerekir. Bu konu oraya bakan araçları ele alır ve hepsini tek bir ölçüyle sınar: ürettikleri **aday** ile geriye kalan **kanıtlanmış bulgu** arasındaki fark. İlk araç sınıfı **paket yakalayıcıdır**: ağdan geçen çerçeveleri bir noktada kaydeder. Protokollerin nasıl çalıştığı Bilgisayar Ağları müfredatındaki Ağ Modelleri kursunda kuruldu ve burada tekrarlanmaz. Burada sorulan tek soru şudur: kaydedilen bu yığından hangi alan **doğrudan kanıt** sayılır, hangisi yalnız bir **çıkarım**, hangisi de karşı tarafın serbestçe yazabildiği bir beyandır. Yetkilendirilmiş bir değerlendirmede bile başka bir kuruma ait trafiğin yazılı yetki ve tanımlı kapsam olmadan kaydedilmesi hem yasadışı hem meslek dışıdır. #### Alanın Sınıfı Üretenine Bağlıdır Bir paketteki her alanı aynı gözle okumak, çözümlemenin en yaygın hatasıdır. Alanların bir bölümünü **yakalama noktasının kendisi** üretir: kaydın zamanı, çerçevenin hangi bacaktan girdiği, yön, boyut, sayı. Bunlar gönderenin beyanı değildir; ölçüm aracının gözlemidir ve gönderen tarafından değiştirilemez. Bir bölümünü **başlıklar** taşır: adresler, bağlantı noktası numarası, sunucu adı alanı. Bunlar ağ yolu boyunca tutarlı olmak zorundadır, dolayısıyla tümüyle serbest değildir, ama gözlem de değildir — **çıkarımdır**. Kalan bölümü **yük** taşır: kullanıcı adı, sayaç kimliği, istemci saati. Bunları yazan taraf gönderendir ve kriptografik olarak bağlanmadıkça istediğini yazabilir. Dördüncü bir sınıf vardır: **imza**. Yük içindeki bir alan kriptografik olarak bağlıysa, o alan gönderenin beyanı olmaktan çıkıp sınanabilir bir kanıta dönüşür — ancak akış şifreliyse yakalama noktası imzayı da göremez. - **AA1.** Paket kümesi, hizmet tablosu, yakalama noktaları ve iddia listesi **modeldir**; gerçek bir yakalama yapılmadı. Gerçek adres, ana bilgisayar adı ve kurum yazılmaz. - **AA2.** Akış (flow), aynı kaynak, hedef ve hizmet üçlüsünü taşıyan paketlerin kümesidir. - **AA3.** Bir alanın sınıfı üretenine bağlıdır: nokta gözlemi ve imza **kanıt**, başlık alanı **çıkarım**, yük alanı **sahtelenebilir**. - **AA4.** Şifreli akışta yük alanları ve imza görünmez; sunucu adı alanı görünür sayılır. - **AA5.** **İddia**, yakalanan trafikten çıkarılan bir önermedir. Dayanaklarından en az biri görünüyorsa iddia bir **adaydır**; sınıfı, görünen en güçlü dayanağın sınıfıdır. - **AA6.** Her iddiaya bir **değer** verilir: raporda ne kadar iş taşıdığı. Değer elle atandı. - **AA7.** Yakalama pasiftir; hedef sistemlerde kayıt üretmez. ```js // pak/akis.mjs — kurgu paket kumesi, akis cikarma ve alan siniflandirmasi MODELIDIR. // Gercek bir yakalama yok; gercek adres, ana bilgisayar adi ve kurum yazilmaz. // Bir alanin sinifi, o alani kimin urettigine baglidir. export const ALAN = { 'yakalama-zamani': 'nokta', 'giris-bacagi': 'nokta', 'yon': 'nokta', 'cerceve-boyutu': 'nokta', 'paket-sayisi': 'nokta', 'duz-metin-varligi': 'nokta', 'kaynak-adresi': 'baslik', 'hedef-adresi': 'baslik', 'baglanti-noktasi': 'baslik', 'sunucu-adi-alani': 'baslik', 'imza-dogrulamasi': 'imza', 'kullanici-adi': 'yuk', 'parola-alani': 'yuk', 'sayac-kimligi': 'yuk', 'okuma-degeri': 'yuk', 'abone-no': 'yuk', 'oturum-belirteci': 'yuk', 'istemci-saati': 'yuk', 'cihaz-kimligi': 'yuk', 'islem-kimligi': 'yuk', }; export const SINIF = { nokta: 'kanit', imza: 'kanit', baslik: 'cikarim', yuk: 'sahte' }; export const GUC = { kanit: 3, cikarim: 2, sahte: 1 }; // Hizmet: sifreli mi, yuku imzali mi, yukte hangi alanlar tasiniyor. export const HIZMET = { 'olcum-toplama': { sifreli: false, imzali: true, yuk: ['sayac-kimligi', 'okuma-degeri', 'istemci-saati'] }, 'dogrulama-cagri': { sifreli: true, imzali: true, yuk: ['islem-kimligi', 'abone-no'] }, 'portal-oturumu': { sifreli: true, imzali: false, yuk: ['oturum-belirteci', 'kullanici-adi'] }, 'saha-senkron': { sifreli: false, imzali: false, yuk: ['kullanici-adi', 'cihaz-kimligi'] }, 'yonetim-erisimi': { sifreli: false, imzali: false, yuk: ['kullanici-adi', 'parola-alani'] }, 'dis-bildirim': { sifreli: true, imzali: false, yuk: ['abone-no'] }, }; // Yakalama noktasi: hangi bacaklardan gecen paketi goruyor. export const NOKTA = { 'sube-bacagi': ['sube-1'], 'cekirdek-ayna': ['sube-1', 'sube-2', 'merkez', 'dis'], 'toplayici-ucu': ['merkez'], }; // satir: zaman(sn) | bacak | kaynak | hedef | hizmet | boyut(bayt) export const PAKET = ` 0 sube-1 s1-ucu toplayici olcum-toplama 420 1 sube-1 s1-ucu toplayici olcum-toplama 418 2 sube-1 s1-ucu toplayici olcum-toplama 421 3 sube-2 s2-ucu toplayici olcum-toplama 419 4 sube-2 s2-ucu toplayici olcum-toplama 420 5 merkez toplayici dogrulayici dogrulama-cagri 1180 6 merkez toplayici dogrulayici dogrulama-cagri 1174 7 merkez toplayici dogrulayici dogrulama-cagri 1190 8 dis abone-ucu portal portal-oturumu 2240 9 dis abone-ucu portal portal-oturumu 2180 10 dis abone-ucu portal portal-oturumu 2260 11 sube-1 saha-uc saha-svc saha-senkron 960 12 sube-1 saha-uc saha-svc saha-senkron 955 13 sube-2 saha-uc saha-svc saha-senkron 962 14 merkez yonetim toplayici yonetim-erisimi 310 15 merkez yonetim toplayici yonetim-erisimi 305 16 merkez yonetim dogrulayici yonetim-erisimi 308 17 dis fatura dis-uc dis-bildirim 1420 18 dis fatura dis-uc dis-bildirim 1415 19 sube-1 s1-ucu toplayici olcum-toplama 417 20 merkez toplayici fatura dogrulama-cagri 1160 21 merkez toplayici fatura dogrulama-cagri 1168 22 sube-2 s2-ucu toplayici olcum-toplama 422 23 merkez yonetim saha-svc yonetim-erisimi 312 `.trim().split('\n').map((r) => { const [t, bacak, kaynak, hedef, hizmet, boyut] = r.trim().split(/\s+/); return { t: +t, bacak, kaynak, hedef, hizmet, boyut: +boyut }; }); // Akis: ayni (kaynak, hedef, hizmet) uclusunu tasiyan paketler. export function akislar(paketler) { const m = new Map(); for (const p of paketler) { const k = `${p.kaynak}>${p.hedef}/${p.hizmet}`; if (!m.has(k)) m.set(k, { ad: k, hizmet: p.hizmet, bacak: new Set(), paket: 0, bayt: 0 }); const a = m.get(k); a.bacak.add(p.bacak); a.paket += 1; a.bayt += p.boyut; } return [...m.values()]; } // Bir akista gorunen alanlar: nokta ve baslik alanlari her zaman, // yuk alanlari ile imza yalniz sifresiz akista. export function gorunurAlan(a) { const h = HIZMET[a.hizmet]; const g = ['yakalama-zamani', 'giris-bacagi', 'yon', 'cerceve-boyutu', 'paket-sayisi', 'kaynak-adresi', 'hedef-adresi', 'baglanti-noktasi']; if (h.sifreli) g.push('sunucu-adi-alani'); else { g.push('duz-metin-varligi', ...h.yuk.filter((f) => ALAN[f])); if (h.imzali) g.push('imza-dogrulamasi'); } return g; } // Iddia: yakalanan trafikten cikarilan onerme. Dayanak alanlarindan en az biri gorunuyorsa // iddia bir ADAY olur; iddianin sinifi, gorunen en guclu dayanagin sinifidir. export const IDDIA = [ { ad: 'akis-var', deger: 'dusuk', dayanak: ['yon', 'cerceve-boyutu'] }, { ad: 'hacim-ve-zamanlama', deger: 'dusuk', dayanak: ['paket-sayisi', 'yakalama-zamani'] }, { ad: 'islemin-zamani', deger: 'orta', dayanak: ['istemci-saati', 'yakalama-zamani'] }, { ad: 'trafik-su-bacaktan', deger: 'orta', dayanak: ['giris-bacagi'] }, { ad: 'konusulan-servis', deger: 'orta', dayanak: ['baglanti-noktasi'] }, { ad: 'karsi-uc-kimligi', deger: 'orta', dayanak: ['hedef-adresi', 'sunucu-adi-alani'] }, { ad: 'alanlar-duz-metinde', deger: 'yuksek', dayanak: ['duz-metin-varligi'] }, { ad: 'gonderen-uc-kimligi', deger: 'yuksek', dayanak: ['kaynak-adresi', 'imza-dogrulamasi'] }, { ad: 'okunan-sayac-degeri', deger: 'yuksek', dayanak: ['okuma-degeri', 'sayac-kimligi', 'imza-dogrulamasi'] }, { ad: 'kimlik-alani-icerigi', deger: 'yuksek', dayanak: ['parola-alani', 'oturum-belirteci'] }, { ad: 'islemi-yapan-kisi', deger: 'yuksek', dayanak: ['kullanici-adi', 'cihaz-kimligi'] }, ]; export function iddiaSinifi(iddia, gorunen) { const v = iddia.dayanak.filter((f) => gorunen.includes(f)); if (v.length === 0) return null; return v.map((f) => SINIF[ALAN[f]]).sort((x, y) => GUC[y] - GUC[x])[0]; } export function noktaOlc(nokta) { const bacaklar = NOKTA[nokta]; const p = PAKET.filter((x) => bacaklar.includes(x.bacak)); const s = { paket: p.length, bayt: p.reduce((t, x) => t + x.boyut, 0), akis: 0, aday: 0, kanit: 0, cikarim: 0, sahte: 0 }; for (const a of akislar(p)) { s.akis += 1; const g = gorunurAlan(a); for (const i of IDDIA) { const c = iddiaSinifi(i, g); if (c) { s.aday += 1; s[c] += 1; } } } return s; } ``` #### Üç Yakalama Noktası ```js // pak/olc.mjs — ayni paket kumesi uc yakalama noktasindan olculur. import { PAKET, NOKTA, IDDIA, HIZMET, akislar, gorunurAlan, iddiaSinifi, noktaOlc } from './akis.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); console.log(`${PAKET.length} paket -> ${akislar(PAKET).length} akis, ` + `${Object.keys(HIZMET).length} hizmet, ${IDDIA.length} iddia turu`); const A = [-22, -17, 7, 7, 9, 8, 6]; console.log('\n1. akis basina gorunur alan'); y(A, 'akis', 'hizmet', 'paket', 'bayt', 'sifreli', 'imzali', 'alan'); for (const a of akislar(PAKET)) { const h = HIZMET[a.hizmet]; y(A, a.ad.split('/')[0], a.hizmet, a.paket, a.bayt, h.sifreli ? 'evet' : 'hayir', h.imzali ? 'evet' : 'hayir', gorunurAlan(a).length); } const B = [-16, 8, 7, 7, 8, 9, 16]; console.log('\n2. yakalama noktasi basina iddia'); y(B, 'nokta', 'paket', 'akis', 'aday', 'kanit', 'cikarim', 'sahtelenebilir'); for (const n of Object.keys(NOKTA)) { const s = noktaOlc(n); y(B, n, s.paket, s.akis, s.aday, s.kanit, s.cikarim, s.sahte); } const C = [-22, 9, 8, 9, 16]; console.log('\n3. cekirdek aynada iddia turu basina sinif dagilimi'); y(C, 'iddia', 'deger', 'kanit', 'cikarim', 'sahtelenebilir'); const ag = akislar(PAKET).map(gorunurAlan); const kutu = { dusuk: [0, 0], orta: [0, 0], yuksek: [0, 0] }; for (const i of IDDIA) { const c = { kanit: 0, cikarim: 0, sahte: 0 }; for (const g of ag) { const s = iddiaSinifi(i, g); if (s) c[s] += 1; } y(C, i.ad, i.deger, c.kanit, c.cikarim, c.sahte); kutu[i.deger][0] += c.kanit; kutu[i.deger][1] += c.kanit + c.cikarim + c.sahte; } console.log('\n4. iddia degeri ile kanit orani'); for (const d of ['dusuk', 'orta', 'yuksek']) console.log(` ${d.padEnd(8)} kanit ${String(kutu[d][0]).padStart(3)} / ${kutu[d][1]}`); const t = noktaOlc('cekirdek-ayna'); console.log(`\nhedef sistemlerde uretilen kayit 0`); console.log(`yakalama icin gereken yapilandirma degisikligi 1 (ayna bacagi, yazili onay)`); console.log(`incelenen hacim ${t.bayt} bayt`); console.log(`sube bacagindan gorulemeyen akis ${t.akis - noktaOlc('sube-bacagi').akis} / ${t.akis}`); ``` ``` 24 paket -> 10 akis, 6 hizmet, 11 iddia turu 1. akis basina gorunur alan akis hizmet paket bayt sifreli imzali alan s1-ucu>toplayici olcum-toplama 4 1676 hayir evet 13 s2-ucu>toplayici olcum-toplama 3 1261 hayir evet 13 toplayici>dogrulayici dogrulama-cagri 3 3544 evet evet 9 abone-ucu>portal portal-oturumu 3 6680 evet hayir 9 saha-uc>saha-svc saha-senkron 3 2877 hayir hayir 11 yonetim>toplayici yonetim-erisimi 2 615 hayir hayir 11 yonetim>dogrulayici yonetim-erisimi 1 308 hayir hayir 11 fatura>dis-uc dis-bildirim 2 2835 evet hayir 9 toplayici>fatura dogrulama-cagri 2 2328 evet evet 9 yonetim>saha-svc yonetim-erisimi 1 312 hayir hayir 11 2. yakalama noktasi basina iddia nokta paket akis aday kanit cikarim sahtelenebilir sube-bacagi 6 2 18 12 5 1 cekirdek-ayna 24 10 85 50 28 7 toplayici-ucu 9 5 44 23 15 6 3. cekirdek aynada iddia turu basina sinif dagilimi iddia deger kanit cikarim sahtelenebilir akis-var dusuk 10 0 0 hacim-ve-zamanlama dusuk 10 0 0 islemin-zamani orta 10 0 0 trafik-su-bacaktan orta 10 0 0 konusulan-servis orta 0 10 0 karsi-uc-kimligi orta 0 10 0 alanlar-duz-metinde yuksek 6 0 0 gonderen-uc-kimligi yuksek 2 8 0 okunan-sayac-degeri yuksek 2 0 0 kimlik-alani-icerigi yuksek 0 0 3 islemi-yapan-kisi yuksek 0 0 4 4. iddia degeri ile kanit orani dusuk kanit 20 / 20 orta kanit 20 / 40 yuksek kanit 10 / 25 hedef sistemlerde uretilen kayit 0 yakalama icin gereken yapilandirma degisikligi 1 (ayna bacagi, yazili onay) incelenen hacim 22436 bayt sube bacagindan gorulemeyen akis 8 / 10 ``` #### Kanıt Ucuz, Değerli İddia Pahalı Dördüncü tablo bu dersin sonucudur. Düşük değerli iddiaların **20'sinin 20'si** kanıt sınıfında. "Bu iki uç arasında akış var", "şu kadar paket şu saatte geçti" — hepsi doğrudur, hiçbiri tartışılamaz ve hiçbiri bir rapor satırı etmez. Orta değerlilerde oran yarıya iner: bacak ve zaman kanıttır, konuşulan servis ile karşı ucun kimliği başlıktan okunur ve çıkarımdır. Yüksek değerli iddiaların ise yalnız **10'u 25'ten** kanıt sınıfına girer. Bu ters orantı bir kusur değil, yöntemin yapısıdır. Yakalama noktası ne kadar çok şey gözlemliyorsa o gözlem o kadar az şey söyler; gerçekten bir şey söyleyen alanları ise gönderen üretir ve gönderen her zaman şüphelidir. Ölçüm hattında bunun üç somut karşılığı var. **Kimlik alanı içeriği** ve **işlemi yapan kişi** hiçbir akışta kanıt olmuyor; yedi kez aday olarak üretiliyor ve yedisi de yalnız yük alanına dayanıyor. Bir yakalamada bir kullanıcı adı görülmesi, o işlemi o kişinin yaptığını göstermez — yalnız o adın o alana yazıldığını gösterir. Rapora "kullanıcı X şu işlemi yaptı" diye giren satır, kanıtlanmamış bir adaydır ve düzeltme bütçesini yanlış yere harcatır. **Gönderen uç kimliği** on adayın ikisinde kanıt, sekizinde çıkarım. İki kanıt, yükü imzalı ve şifresiz olan ölçüm toplama akışlarından geliyor: imza görülüyor ve doğrulanabiliyor. Kalan sekizde elde yalnız kaynak adresi var. Şifreli akışlarda imza da yükün içinde kaldığı için görünmez — şifreleme doğru karardır, ama kanıt olabilecek alanı çözümleyiciden de saklar. **Alanlar düz metinde** altı akışta kanıt sınıfında ve bu, kurgu ağdaki en sağlam bulgudur. Yönetim erişiminin üç akışı, saha eşitlemesinin akışı ve iki ölçüm toplama akışı alanlarını şifresiz taşıyor. Burada ayrım önemlidir: alanların **düz metinde taşındığı** yakalama noktasının gözlemidir ve kanıttır; o alanların **ne dediği** gönderenin beyanıdır ve değildir. #### Noktanın Konumu ve Bırakılan İz İkinci tablo yakalayıcının nereye konduğunun ölçüsüdür. Şube bacağında 6 paket, 2 akış ve 18 aday var; çekirdek aynada 24 paket, 10 akış ve 85 aday. Şube bacağından bakan bir çözümleyici on akışın **sekizini hiç görmez** ve görmediği akış hakkında hiçbir şey söyleyemez. Toplayıcı ucu ortadadır: merkez trafiğini görür, şube bacaklarını görmez, ama gördüğü beş akışın üçü şifresiz olduğu için sahtelenebilir aday oranı en yüksek noktadır — 44 adayın 6'sı. Bedel sütunu iki kalemden oluşuyor ve ikisi de küçüktür. İncelenen hacim 22.436 bayt; gerçek bir değerlendirmede bu sayı çok daha büyüktür ve çözümleme süresini belirleyen asıl kalemdir. Savunmada bırakılan iz ise **sıfır kayıttır**: yakalama pasiftir, hedef sistemlere hiçbir istek gitmez, hiçbir günlük satırı üretilmez. Bu, kursta göreceğimiz en düşük izli adımdır. Sıfır olmayan tek kalem, yakalamanın **mümkün kılınmasıdır**. Ayna bacağı açmak bir yapılandırma değişikliğidir; bir değişiklik kaydı üretir, ağ ekibinin onayını ve kapsam belgesinde açık bir satırı gerektirir. Trafiğin içinde abone verisi geçtiği için kaydın nerede saklanacağı ve ne zaman silineceği de aynı belgede yazılıdır. Pasif olan yakalamanın kendisidir; ona erişim izni pasif değildir. #### Özet - Yirmi dört kurgu paketten 10 akış çıkar; akış başına görünen alan sayısı şifreli akışlarda 9, şifresiz akışlarda 11 ile 13 arasındadır. - Bir alanın kanıt değeri üretenine bağlıdır: yakalama noktasının gözlemi ve kriptografik imza kanıt, başlık alanı çıkarım, yük alanı sahtelenebilir beyandır. - Çekirdek aynada 85 iddia adayının 50'si kanıt, 28'i çıkarım, 7'si sahtelenebilir sınıftadır; bir iddianın sınıfı, görünen en güçlü dayanağının sınıfıdır. - Kanıt oranı iddianın değeriyle ters gider: düşük değerli iddiaların 20/20'si kanıtlanır, yüksek değerlilerin yalnız 10/25'i. Kullanıcıyı işleme bağlayan yedi adayın hiçbiri kanıt değildir. - Yakalama noktasının konumu görülen akışı belirler: şube bacağı 10 akışın 8'ini hiç görmez. - Pasif yakalama hedefte sıfır kayıt bırakır; tek iz, ayna bacağı için gereken bir yapılandırma değişikliği ve ona bağlı yazılı onaydır. #### Sonraki Adım Bu derste alanlar tek tek sınıflandırıldı ama şifreli akışlar tek bir satırla geçildi: yük görünmez, sunucu adı alanı görünür. Kurgu ağdaki on akışın dördü şifreli ve bu dördü tam olarak en çok iş taşıyan akışlar — abone portalı oturumu, doğrulama çağrısı, dış bildirim. Çözümlemenin bu akışlarda eli boş kaldığı doğru değildir; eli **başka türlü doludur**. Sonraki ders uygulama katmanı incelemesini görünürlük cinsinden ölçer. Aynı akış kümesi bir protokol çözümleyiciden geçirilir ve iki sütun ayrı sayılır: şifresiz akışta kaç alan okunabiliyor, şifreli akışta kaç alan yalnız **meta veri** olarak kalıyor. Meta verinin ne kadar iddia taşıdığı, şifre çözmenin hangi kapsam ve gizlilik kalemini gerektirdiği ve çözümleyicinin **kendi yorumunun** ne zaman bir çıkarım olduğu ölçülür. ### Protokol Çözümleyicileri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/protokol-cozumleyicileri Uygulama katmanı incelemesinin görünürlük cinsinden ölçülmesi: on akışta tanımlı 30 uygulama alanının yalnız 16'sının okunabilmesi, iki akışın taşıma numarasına bakan çözümleyici tarafından yanlış etiketlenmesi, 91 iddia adayının 43'ünün kanıt ve 48'inin meta veriden yapılan çıkarım olması, beş şifreli akışın üçünde anahtar malzemesine erişimin kurum içinde bulunması ve pasif çözümlemenin hedefte sıfır kayıt bırakması. Önceki ders alanları üretenine göre sınıflandırdı ve şifreli akışları tek satırla geçti: yük görünmez, sunucu adı alanı görünür. Kurgu ölçüm ağındaki en çok iş taşıyan akışlar tam olarak şifreli olanlardır. Çözümlemenin bu akışlarda eli boş kaldığı doğru değildir; eli başka türlü doludur ve bu dersin konusu o "başka türlü"nün ne kadar ettiğidir. **Protokol çözümleyici**, yakalanan baytları uygulama katmanı alanlarına ayırır. İki iş yapar: bir **biçim varsayar** ve o biçime göre alanları adlandırır. İkisi de kanıt üretmez; birincisi bir tahmindir, ikincisi tahmin doğruysa alan okur. Ölçülen şey bu iki adımın kaç akışta tuttuğudur. #### Görünürlük İki Sütundur Bir akışta iki ayrı alan kümesi vardır. **Uygulama alanları** yalnız şifreleme kalkarsa ve biçim doğru bilinirse okunur. **Meta alanları** her koşulda üretilir: uç adresleri, taşıma numarası, yön dizisi, paket boyut dizisi, zamanlama aralığı, akış süresi. Şifreli oturumlarda buna el sıkışma parametreleri ve sunucu adı alanı eklenir — şifreleme bu iki alanı kapatmaz. Meta veri (metadata) kendi sorularına kanıt düzeyinde yanıt verir: akış ne kadar sürdü, hacmi neydi, düzenli aralıklı mı. Bunlar yakalama noktasının kendi gözlemidir. Sorun, meta verinin **başka soruların yanıtı gibi** kullanılmasında başlar. Boyut dizisine bakıp "işlem başarılı oldu", yön dizisine bakıp "bu bir yazma işlemiydi" demek bir **vekil çıkarımdır**: alan okunmadan alanın yanıtı tahmin edilir. Bu çıkarımlar sık sık doğrudur ve kanıt değildir. - **AA8.** Biçim kataloğu, akış listesi ve iddia listesi **modeldir**; gerçek bir yakalama yok. - **AA9.** Çözümleyici biçimi **taşıma numarasından** varsayar. Varsayım yanlışsa alanları okuyamaz ve akışı yanlış etiketler. Gerçek çözümleyiciler içerik imzasına da bakar; bu model yalnız numaraya bakar ve yanlış etiket sayısını üst sınır olarak verir. - **AA10.** Metin tabanlı bir biçim yanlış etiketlendiğinde ham metin parçası görünür sayılır; ikili biçimde hiçbir şey görünmez. - **AA11.** Şifreli akışta uygulama alanı okunmaz; meta alanları eksiksiz üretilir. - **AA12.** Bir iddia, dayanağı okunmuş uygulama alanından geliyorsa **kanıttır**; meta türü iddialar meta alanından karşılandığında da kanıttır. Vekil alandan karşılanan alan türü iddia **çıkarımdır**. - **AA13.** Anahtar malzemesine erişim kurumun kendi ucunda bir ajanla sağlanıyorsa `uc-ajani`, sağlanamıyorsa `yok` yazılır. - **AA14.** Pasif çözümleme hedefte kayıt üretmez; araya girerek çözme aktif bir adımdır. ```js // prot/cozum.mjs — protokol cozumleyici gorunurlugu MODELIDIR. Gercek bir yakalama, // gercek adres ve gercek kurum yok. Bir cozumleyici, tasima bilgisinden bir bicim VARSAYAR; // varsayim yanlissa alanlari okuyamaz ve akisi yanlis etiketler. export const BICIM = { 'metin-istek': { metin: true, alan: ['istek-satiri', 'baslik-alanlari', 'govde', 'durum-kodu', 'oturum-kimligi', 'kullanici-alani'] }, 'olcum-protokolu': { metin: false, alan: ['islev-kodu', 'kayit-adresi', 'deger-alani', 'birim-kimligi'] }, 'dosya-aktarimi': { metin: true, alan: ['komut-adi', 'dosya-adi', 'kullanici-alani', 'boyut-alani'] }, 'ad-cozumleme': { metin: true, alan: ['sorgu-adi', 'kayit-turu', 'yanit-kodu'] }, 'ikili-senkron': { metin: false, alan: ['islem-kodu', 'kayit-sayisi', 'zaman-damgasi'] }, 'sifreli-oturum': { metin: false, alan: [] }, }; // Cozumleyicinin tasima numarasindan yaptigi bicim varsayimi. export const VARSAYIM = { 80: 'metin-istek', 443: 'sifreli-oturum', 502: 'olcum-protokolu', 21: 'dosya-aktarimi', 53: 'ad-cozumleme', 8080: 'metin-istek' }; // Sifreleme kalksa da kalan alanlar: cozumleyici bunlari her akista uretir. export const META = ['uc-adresleri', 'tasima-numarasi', 'yon-dizisi', 'paket-boyut-dizisi', 'zamanlama-araligi', 'akis-suresi']; export const SIFRELI_EK = ['sunucu-adi-alani', 'el-sikisma-parametreleri']; // satir: akis | tasima numarasi | gercek bicim | sifreli mi | anahtar malzemesine erisim export const AKIS = ` s1-ucu>toplayici 502 olcum-protokolu evet uc-ajani s2-ucu>toplayici 502 olcum-protokolu evet uc-ajani toplayici>dogrulayici 443 sifreli-oturum evet uc-ajani abone-ucu>portal 443 sifreli-oturum evet yok saha-uc>saha-svc 8080 ikili-senkron hayir yok yonetim>toplayici 80 metin-istek hayir yok yonetim>dogrulayici 80 metin-istek hayir yok fatura>dis-uc 443 sifreli-oturum evet yok toplayici>fatura 502 ikili-senkron hayir yok saha-uc>dosya-svc 21 dosya-aktarimi hayir yok `.trim().split('\n').map((r) => { const [ad, port, bicim, sifreli, anahtar] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, port: +port, bicim, sifreli: sifreli === 'evet', anahtar }; }); // Cozumleme sonucu: okunan uygulama alani, uretilen meta alan, yanlis etiket. export function coz(a) { const varsayilan = VARSAYIM[a.port]; const meta = [...META, ...(a.sifreli ? SIFRELI_EK : [])]; if (a.sifreli) return { okunan: [], meta, etiket: varsayilan, yanlisEtiket: false, derinlik: 'yalniz-meta' }; if (varsayilan === a.bicim) return { okunan: BICIM[a.bicim].alan, meta, etiket: varsayilan, yanlisEtiket: false, derinlik: 'tam' }; const kismi = BICIM[a.bicim].metin ? ['ham-metin-parcasi'] : []; return { okunan: kismi, meta, etiket: varsayilan, yanlisEtiket: true, derinlik: kismi.length ? 'kismi' : 'yok' }; } // Iddia: cozumleyici ciktisindan cikarilan onerme. // tur 'meta' iddialar dogrudan meta alanindan karsilanir ve kanit sayilir (nokta gozlemi). // tur 'alan' iddialar yalniz uygulama alanindan kanitlanir; vekil, meta alanindan yapilan // tahmindir ve CIKARIM sayilir. export const IDDIA = [ { ad: 'akis-suresi-ve-hacmi', tur: 'meta', gerek: ['akis-suresi'], vekil: [] }, { ad: 'duzenli-aralik-var', tur: 'meta', gerek: ['zamanlama-araligi'], vekil: [] }, { ad: 'karsi-uc-adi', tur: 'meta', gerek: ['sunucu-adi-alani'], vekil: [] }, { ad: 'oturum-parametreleri', tur: 'meta', gerek: ['el-sikisma-parametreleri'], vekil: [] }, { ad: 'konusulan-bicim', tur: 'alan', gerek: ['istek-satiri', 'islev-kodu', 'komut-adi', 'islem-kodu', 'sorgu-adi'], vekil: ['tasima-numarasi'] }, { ad: 'istenen-kaynak', tur: 'alan', gerek: ['istek-satiri', 'sorgu-adi', 'dosya-adi'], vekil: ['sunucu-adi-alani'] }, { ad: 'islem-sonucu', tur: 'alan', gerek: ['durum-kodu', 'yanit-kodu'], vekil: ['paket-boyut-dizisi'] }, { ad: 'yazma-mi-okuma-mi', tur: 'alan', gerek: ['islev-kodu', 'islem-kodu', 'komut-adi'], vekil: ['yon-dizisi'] }, { ad: 'aktarilan-dosya', tur: 'alan', gerek: ['dosya-adi', 'boyut-alani'], vekil: ['paket-boyut-dizisi'] }, { ad: 'kayit-sayisi', tur: 'alan', gerek: ['kayit-sayisi', 'kayit-adresi'], vekil: ['paket-boyut-dizisi'] }, { ad: 'tasinan-kimlik-alani', tur: 'alan', gerek: ['kullanici-alani', 'oturum-kimligi'], vekil: [] }, { ad: 'yazilan-olcum-degeri', tur: 'alan', gerek: ['deger-alani'], vekil: [] }, ]; // Bir iddianin bir akistaki durumu: kanit | cikarim | karsilanmaz export function durum(i, c) { if (i.gerek.some((g) => c.okunan.includes(g))) return 'kanit'; if (i.tur === 'meta' && i.gerek.some((g) => c.meta.includes(g))) return 'kanit'; if (i.vekil.some((g) => c.meta.includes(g))) return 'cikarim'; return 'karsilanmaz'; } export function olc() { const s = { tanimli: 0, okunan: 0, meta: 0, yanlisEtiket: 0, aday: 0, kanit: 0, cikarim: 0 }; for (const a of AKIS) { const c = coz(a); s.tanimli += BICIM[a.bicim].alan.length; s.okunan += c.okunan.length; s.meta += c.meta.length; if (c.yanlisEtiket) s.yanlisEtiket += 1; for (const i of IDDIA) { const d = durum(i, c); if (d !== 'karsilanmaz') { s.aday += 1; s[d] += 1; } } } return s; } ``` #### On Akış, İki Sütun ```js // prot/gorunurluk.mjs — on akis cozumleyiciden gecirilir; alan ile meta ayri sayilir. import { AKIS, BICIM, IDDIA, coz, durum, olc } from './cozum.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); const A = [-23, -17, 7, 8, 8, 7, 17, 13]; console.log('1. akis basina cozumleme derinligi'); y(A, 'akis', 'gercek bicim', 'tasima', 'sifreli', 'tanimli', 'okunan', 'etiket', 'derinlik'); for (const a of AKIS) { const c = coz(a); y(A, a.ad, a.bicim, a.port, a.sifreli ? 'evet' : 'hayir', BICIM[a.bicim].alan.length, c.okunan.length, c.etiket, c.derinlik); } const B = [-22, 6, 7, 9, 13]; console.log('\n2. iddia turu basina karsilanma (10 akis)'); y(B, 'iddia', 'tur', 'kanit', 'cikarim', 'karsilanmaz'); for (const i of IDDIA) { const d = AKIS.map((a) => durum(i, coz(a))); y(B, i.ad, i.tur, d.filter((x) => x === 'kanit').length, d.filter((x) => x === 'cikarim').length, d.filter((x) => x === 'karsilanmaz').length); } const s = olc(); console.log('\n3. toplam'); console.log(` tanimli uygulama alani ${s.tanimli}`); console.log(` okunan uygulama alani ${s.okunan}`); console.log(` uretilen meta alani ${s.meta}`); console.log(` yanlis etiketlenen akis ${s.yanlisEtiket} / ${AKIS.length}`); console.log(` uretilen iddia adayi ${s.aday} / ${IDDIA.length * AKIS.length}`); console.log(` kanit ${s.kanit}`); console.log(` cikarim ${s.cikarim}`); console.log(` bicim cikarimi yanlis olan ${s.yanlisEtiket} akis`); const sifreli = AKIS.filter((a) => a.sifreli); console.log('\n4. sifreli akista ici gorme secenekleri'); console.log(` sifreli akis ${sifreli.length} / ${AKIS.length}`); console.log(` uc ajaniyla anahtara erisim var ${sifreli.filter((a) => a.anahtar !== 'yok').length}`); console.log(` araya girmeden cozulemez ${sifreli.filter((a) => a.anahtar === 'yok').length}`); console.log(` pasif cozumlemenin hedefte izi 0 kayit`); console.log(` araya girmenin hedefte izi akis basina 1 uyari (aktif adim)`); ``` ``` 1. akis basina cozumleme derinligi akis gercek bicim tasima sifreli tanimli okunan etiket derinlik s1-ucu>toplayici olcum-protokolu 502 evet 4 0 olcum-protokolu yalniz-meta s2-ucu>toplayici olcum-protokolu 502 evet 4 0 olcum-protokolu yalniz-meta toplayici>dogrulayici sifreli-oturum 443 evet 0 0 sifreli-oturum yalniz-meta abone-ucu>portal sifreli-oturum 443 evet 0 0 sifreli-oturum yalniz-meta saha-uc>saha-svc ikili-senkron 8080 hayir 3 0 metin-istek yok yonetim>toplayici metin-istek 80 hayir 6 6 metin-istek tam yonetim>dogrulayici metin-istek 80 hayir 6 6 metin-istek tam fatura>dis-uc sifreli-oturum 443 evet 0 0 sifreli-oturum yalniz-meta toplayici>fatura ikili-senkron 502 hayir 3 0 olcum-protokolu yok saha-uc>dosya-svc dosya-aktarimi 21 hayir 4 4 dosya-aktarimi tam 2. iddia turu basina karsilanma (10 akis) iddia tur kanit cikarim karsilanmaz akis-suresi-ve-hacmi meta 10 0 0 duzenli-aralik-var meta 10 0 0 karsi-uc-adi meta 5 0 5 oturum-parametreleri meta 5 0 5 konusulan-bicim alan 3 7 0 istenen-kaynak alan 3 5 2 islem-sonucu alan 2 8 0 yazma-mi-okuma-mi alan 1 9 0 aktarilan-dosya alan 1 9 0 kayit-sayisi alan 0 10 0 tasinan-kimlik-alani alan 3 0 7 yazilan-olcum-degeri alan 0 0 10 3. toplam tanimli uygulama alani 30 okunan uygulama alani 16 uretilen meta alani 70 yanlis etiketlenen akis 2 / 10 uretilen iddia adayi 91 / 120 kanit 43 cikarim 48 bicim cikarimi yanlis olan 2 akis 4. sifreli akista ici gorme secenekleri sifreli akis 5 / 10 uc ajaniyla anahtara erisim var 3 araya girmeden cozulemez 2 pasif cozumlemenin hedefte izi 0 kayit araya girmenin hedefte izi akis basina 1 uyari (aktif adim) ``` #### Çözümleyicinin Kendi Yorumu İlk tablonun son iki sütunu bu dersin en sessiz bulgusudur. Tanımlı 30 uygulama alanının yalnız 16'sı okunuyor. Kayıp iki yerden geliyor: beş akış şifreli, iki akış da **yanlış etiketlenmiş**. Yanlış etiket, aracın bir kusuru değil bir varsayımın sonucudur. Saha eşitlemesi ikili bir biçim konuşuyor ama alışılmış metin numarasının bir yakınında dinliyor; çözümleyici metin isteği varsayıyor ve üç tanımlı alandan hiçbirini okuyamıyor. Toplayıcıdan faturalamaya giden akış ölçüm numarası üzerinden ikili eşitleme yapıyor; çözümleyici ölçüm protokolü etiketi basıyor. İkisinde de çıktı boş değildir — çıktı **yanlıştır**. Rapora "şu akışta ölçüm protokolü konuşuluyor" satırı girerse, o satır bir yanlış pozitiftir ve kaynağı hedefteki sistem değil, çözümleyicinin kendisidir. İkinci tabloda `konusulan-bicim` satırı bunu sayıyla verir: üç akışta biçim gerçekten okunan bir alandan doğrulanmış, yedi akışta yalnız taşıma numarasından çıkarılmış ve o yedinin **ikisi yanlış**. Bir çıkarımı kanıta çevirmenin yolu, biçimi ele veren bir alanı gerçekten okumaktır. Bu iki akışın ikinci bir okuması daha vardır ve savunma tarafına yazılır. Alışılmış numarasının dışında konuşan bir servis, envanterde kolay gözden kaçar ve numaraya bakarak sınıflandıran her denetimi aynı biçimde şaşırtır. Değerlendirmenin çözümleyicisini yanıltan şey, savunmanın sınıflandırıcısını da yanıltır; bulgu "çözümleyici yanıldı" değil, "bu iki akış hiçbir numara temelli sınıflandırmaya girmiyor" biçiminde yazılır. #### Meta Verinin Söylediği ve Söylemediği Doksan bir aday üretildi; 43'ü kanıt, 48'i çıkarım. Çıkarım sütunu neredeyse yarıdır ve içeriği belirgin bir düzen gösteriyor. `kayit-sayisi` on akışın onunda çıkarım, sıfırında kanıt: paket boyut dizisine bakıp "şu kadar kayıt aktarıldı" demek her akışta mümkündür ve hiçbir akışta kanıt değildir. `islem-sonucu` sekiz akışta çıkarım — yanıt boyutundan başarı okumak eski bir alışkanlıktır ve şifreli akışlarda tek seçenek gibi görünür. Buna karşılık iki satır hiç çıkarım üretmiyor. `tasinan-kimlik-alani` üç akışta kanıt, yedi akışta karşılanmaz; `yazilan-olcum-degeri` on akışın onunda karşılanmaz. Bu iki satır şifrelemenin gerçekten tuttuğu yerdir: kimlik alanının içeriği ve yazılan ölçüm değeri meta veriden türetilemez, vekilleri yoktur. Değerlendirme raporunda "karşılanmaz" yazmak bir eksiklik değil, doğru cevaptır; çıkarımı kanıt diye yazmak eksikliktir. Meta türü dört iddia toplam 30 kanıt üretiyor ve bunların 10'u yalnız şifreli akışlardan geliyor — sunucu adı alanı ile el sıkışma parametreleri. Şifreleme uygulama alanlarını kapatırken bu iki alanı açık bırakır ve `istenen-kaynak` iddiasına beş akışta bir vekil sağlar. Şifreli trafik, sorunun tamamını kapatmaz; hangi tarafla konuşulduğunu ve ne kadar konuşulduğunu söylemeye devam eder. #### Şifrenin İçini Görmenin Bedeli Beş şifreli akışın üçünde anahtar malzemesine erişim kurumun kendi ucundadır: ölçüm uçları ve toplayıcı kurumun yönettiği aygıtlardır, uçtaki bir ajan çözümlemeyi kapsam içinde mümkün kılar. Kalan ikisi abone portalı oturumu ile dış bildirim akışıdır. Birincisinin diğer ucunda bir abone vardır, ikincisininkinde başka bir kurum. Bu iki akışın içini görmenin tek yolu araya girmektir; araya girmek pasif olmaktan çıkmak, hedefte kayıt ve uyarı üretmek ve üçüncü tarafın trafiğine dokunmak demektir. Yazılı yetki ve tanımlı kapsam bunları içermiyorsa bu adım hem yasadışı hem meslek dışıdır ve iki akış **çözümlenmeden bırakılır**. Savunmada bırakılan iz de burada ikiye ayrılır. Pasif çözümleme önceki dersteki gibi sıfır kayıt üretir. Araya girerek çözme akış başına en az bir uyarı üretir — kurulan güven zincirinin beklenenden farklı olması, uçtaki denetimin göreceği ilk şeydir. Bu, kursta ilk kez sıfır olmayan iz sütunudur ve nedeni araçların değişmesi değil, adımın **aktif** hale gelmesidir. #### Özet - On akışta tanımlı 30 uygulama alanının 16'sı okunur; kaybın beş akışlık bölümü şifrelemeden, iki akışlık bölümü biçim varsayımının tutmamasından gelir. - Çözümleyici biçimi taşıma bilgisinden varsayar; iki akış yanlış etiketlenir ve çıktı boş değil yanlış olur. Bu, hedeften değil araçtan gelen bir yanlış pozitif kaynağıdır. - Doksan bir adayın 43'ü kanıt, 48'i meta veriden yapılan vekil çıkarımdır; `kayit-sayisi` on akışın onunda çıkarım, sıfırında kanıttır. - Kimlik alanının içeriği ve yazılan ölçüm değeri hiçbir akışta meta veriden türetilemez; şifrelemenin gerçekten tuttuğu yer bu iki satırdır. - Beş şifreli akışın üçünde anahtara kurum içinden erişilir; ikisi abone ve üçüncü taraf içerdiği için çözümlenmeden bırakılır. - Pasif çözümleme sıfır kayıt bırakır; araya girerek çözme akış başına en az bir uyarı üretir ve adımı aktif sınıfa taşır. #### Sonraki Adım Buraya kadar iki araç da yalnız **bakan** araçlardı: geçen trafiği kaydettiler ve okuyabildikleri alanları okudular. İkisinin de ortak sınırı şu: bir akışta bir alanın belirli bir değerle geçtiğini görmek, o alana **başka bir değer** yazıldığında sistemin ne yapacağını söylemez. Bir adayın gerçekten açık olduğunu göstermek için isteği değiştirip yanıtı görmek gerekir. Sonraki ders vekil aracı bir doğrulama adımı olarak ele alır ve tek soruyu sorar: bir adayın açık olduğunu göstermek kaç istek ister. İstekler üç risk sınıfına ayrılır — yalnız gözleyen, hedefte durum değiştiren ve hizmeti kesme riski taşıyan — ve her adayın doğrulama planı bu sınıflar cinsinden sayılır. Ayrıca kapsam denetimi ilk kez devreye girer: bazı istekler kapsam dışındaki bir tarafa dokunduğu için hiç gönderilemez ve o adaylar kanıta dönüşmeden kalır. ### İstek Manipülasyonu Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/istek-manipulasyonu Vekil araçla istek değiştirmenin bir doğrulama adımı olarak ölçülmesi: 18 adayın 40 planlı isteği, yalnız gözleyen isteklerle 6 adayın karara bağlanması ve sıfır uyarı üretilmesi, en geniş kuralla 14 adayın karara bağlanıp 16 uyarı üretilmesi, üç kural kümesinde de kapsam dışı hedefe giden istek sayısının sıfır kalması ve gerçekte açık iki adayın hiçbir kuralla kanıtlanamaması. Önceki iki araç yalnız bakıyordu. İkisinin de sınırı aynıydı: bir alanın belirli bir değerle geçtiğini görmek, o alana başka bir değer geldiğinde sistemin ne yapacağını söylemez. Bir adayın gerçekten açık olduğunu göstermenin tek yolu isteği değiştirip yanıtı görmektir — ve bu, kursta ilk kez hedefe **dokunan** adımdır. **Vekil araç**, istemci ile sunucu arasına girip isteği durdurur, değiştirir ve yeniden gönderir. Bu dersin konusu aracın kullanımı değil, o araçla yapılan işin **muhasebesidir**: bir adayı kanıtlamak kaç istek ister, bu isteklerin kaçı hedefte kalıcı bir şey değiştirir, kaçı hizmeti kesme riski taşır ve hangileri kapsamın dışına taşar. Hiçbir istek içeriği, dizge ya da yük yazılmaz; istekler yalnız sınıflarıyla sayılır. #### İki Ayrı Sınıflandırma Bir doğrulama isteği iki bağımsız eksende sınıflandırılır ve ikisi karıştırılırsa kapsam denetimi kurulamaz. Birincisi **risk sınıfıdır**. `g` yalnız gözleyen istektir: hedefin durumunu değiştirmez, aynı istek tekrar gönderildiğinde aynı sonucu verir. `d` hedefte durum değiştiren istektir: bir kayıt yazar, bir oturum açar, bir sayacı ilerletir; geri alınabilir olması ayrı bir koşuldur. `y` hizmeti kesme riski taşıyan istektir; hız sınırı ve kaynak tüketimiyle ilgili adayların doğrulanmasında kaçınılmaz olur. İkincisi **kapsam sınıfıdır**. `kapsam-ici` hedef, katılım kurallarında adı geçen ve üzerinde değişiklik yapılmasına izin verilen hedeftir. `paylasilan` hedef aynı ortamda başka kiracıların da bulunduğu bir yerdir: gözlemek serbesttir, durum değiştirmek başkasının verisine dokunma riski taşıdığı için değildir. `kapsam-disi` hedef üçüncü tarafa aittir ve **hiçbir istek gönderilemez**. Kapsam dışı bir hedefe tek bir gözlem isteği göndermek bile verilen yetkiyi geçersiz kılar; o an yapılan iş yetkisiz erişim olur ve yasal sonuç doğurur. - **AA15.** Aday listesi, plan uzunlukları, kapsam sınıfları ve `gercek` alanı **modeldir**. `gercek`, adayın doğrulama sonunda ortaya çıkacak durumudur; doğrulamadan önce bilinmez ve yalnız modelin sonucu hesaplayabilmesi için yazılmıştır. - **AA16.** Doğrulama planı bir adayın açık olduğunu göstermek için gereken **en kısa** istek dizisidir. Plan uzunlukları elle yazıldı. - **AA17.** Bir plan ancak **bütün** adımları çalıştırılabiliyorsa sonuç üretir. Eksik çalışan plan "açık değil" demez; `dogrulanamadi` der. - **AA18.** Her istek hedefte bir kayıt üretir. Uyarı sayısı risk sınıfına bağlıdır: `g` sıfır, `d` bir, `y` üç. Süreler istek başına elle yazıldı. - **AA19.** Kapsam denetimi programlıdır: izin verilen istek sınıfı, kural kümesi ile kapsam sınıfının kesişimidir. Kesişim boşsa istek gönderilmez. - **AA20.** Üç kural kümesi, katılım kurallarının üç ayrı sıkılık düzeyini temsil eder. - **AA21.** Yanlış pozitif, planı tam koşan ve açık olmadığı görülen adaydır; bu adayın raporda yeri yoktur. ```js // vek/dogrula.mjs — vekil aracla dogrulamanin ADIM SAYISI ve RISK SINIFI modelidir. // Hicbir istek icerigi, dizge ya da yuk yazilmaz; istekler yalniz sinifiyla sayilir. // g = yalniz gozleyen (durum degistirmez), d = hedefte durum degistiren, // y = hizmeti kesme riski tasiyan. export const RISK = { g: { kayit: 1, uyari: 0, dk: 2 }, d: { kayit: 1, uyari: 1, dk: 5 }, y: { kayit: 1, uyari: 3, dk: 15 }, }; // Kapsam sinifi: her hedefte hangi istek siniflari gonderilebilir. export const KAPSAM = { 'kapsam-ici': ['g', 'd', 'y'], 'paylasilan': ['g'], // ayni ortamda baska kiracilar var 'kapsam-disi': [], // ucuncu taraf; hicbir istek gonderilemez }; // Katilim kurallari: hangi risk sinifina izin veriliyor. export const KURAL = { 'yalniz-gozlem': ['g'], 'geri-alinabilir': ['g', 'd'], 'yazili-ek-izinle': ['g', 'd', 'y'], }; // satir: aday | aday sinifi | hedef kapsami | gercekte acik mi | dogrulama plani export const ADAY = ` aa01 bilgi-ifsasi kapsam-ici evet g,g aa02 yetki-denetimi kapsam-ici evet g,g,d aa03 oturum-yonetimi kapsam-ici hayir g,g,d aa04 yapilandirma kapsam-ici evet g aa05 girdi-dogrulama kapsam-ici evet g,d,d aa06 hiz-siniri kapsam-ici evet g,y aa07 bilgi-ifsasi paylasilan hayir g,g aa08 yetki-denetimi paylasilan evet g,d aa09 yapilandirma kapsam-disi evet g aa10 girdi-dogrulama kapsam-ici hayir g,d aa11 oturum-yonetimi kapsam-ici evet g,g,g aa12 hiz-siniri kapsam-ici hayir g,y aa13 bilgi-ifsasi kapsam-ici hayir g aa14 yetki-denetimi kapsam-ici evet g,g,d,d aa15 girdi-dogrulama paylasilan hayir g,d aa16 yapilandirma kapsam-ici hayir g,g aa17 oturum-yonetimi kapsam-disi hayir g,d aa18 hiz-siniri kapsam-ici evet g,g,y `.trim().split('\n').map((r) => { const [ad, sinif, hedef, gercek, plan] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, sinif, hedef, gercek: gercek === 'evet', plan: plan.split(',') }; }); // Bir adayin bir kural kumesindeki sonucu. export function sonuc(a, kural) { const izin = KURAL[kural].filter((s) => KAPSAM[a.hedef].includes(s)); const calisan = a.plan.filter((s) => izin.includes(s)); const tam = calisan.length === a.plan.length; const s = { calisan: calisan.length, atlanan: a.plan.length - calisan.length, kayit: 0, uyari: 0, dk: 0 }; for (const adim of calisan) { s.kayit += RISK[adim].kayit; s.uyari += RISK[adim].uyari; s.dk += RISK[adim].dk; } s.durum = tam ? (a.gercek ? 'kanit' : 'yanlis-pozitif') : 'dogrulanamadi'; return s; } export function kuralOlc(kural) { const t = { kanit: 0, yanlisPozitif: 0, dogrulanamadi: 0, istek: 0, atlanan: 0, kayit: 0, uyari: 0, dk: 0, kapsamDisiDokunus: 0 }; for (const a of ADAY) { const s = sonuc(a, kural); t[s.durum === 'yanlis-pozitif' ? 'yanlisPozitif' : s.durum] += 1; t.istek += s.calisan; t.atlanan += s.atlanan; t.kayit += s.kayit; t.uyari += s.uyari; t.dk += s.dk; if (a.hedef === 'kapsam-disi' && s.calisan > 0) t.kapsamDisiDokunus += 1; } return t; } ``` #### On Sekiz Aday, Üç Kural Kümesi ```js // vek/olc.mjs — on sekiz aday uc kural kumesinden gecirilir. import { ADAY, KURAL, RISK, sonuc, kuralOlc } from './dogrula.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); const plan = ADAY.flatMap((a) => a.plan); console.log(`${ADAY.length} aday, ${plan.length} planli istek: ` + ['g', 'd', 'y'].map((s) => `${s}=${plan.filter((x) => x === s).length}`).join(' ')); console.log(`gercekte acik olan aday ${ADAY.filter((a) => a.gercek).length} (model; ` + `dogrulamadan once bilinmiyor)`); const A = [-6, -16, -12, 6, 8, 16]; console.log('\n1. aday basina plan ve sonuc (kural: geri-alinabilir)'); y(A, 'aday', 'sinif', 'hedef', 'plan', 'kosan', 'sonuc'); for (const a of ADAY) { const s = sonuc(a, 'geri-alinabilir'); y(A, a.ad, a.sinif, a.hedef, a.plan.join(''), s.calisan, s.durum); } const B = [-18, 7, 16, 16, 8, 9, 8, 8, 7]; console.log('\n2. kural kumesi basina toplam'); y(B, 'kural', 'kanit', 'yanlis pozitif', 'dogrulanamadi', 'istek', 'atlanan', 'kayit', 'uyari', 'dk'); for (const k of Object.keys(KURAL)) { const t = kuralOlc(k); y(B, k, t.kanit, t.yanlisPozitif, t.dogrulanamadi, t.istek, t.atlanan, t.kayit, t.uyari, t.dk); } console.log('\n3. kapsam denetimi'); for (const k of Object.keys(KURAL)) console.log(` ${k.padEnd(18)} kapsam disi hedefe giden istek: ${kuralOlc(k).kapsamDisiDokunus}`); const g = kuralOlc('yalniz-gozlem'), e = kuralOlc('yazili-ek-izinle'); console.log(`\nyalniz gozlemle karara baglanan aday ${g.kanit + g.yanlisPozitif} / ${ADAY.length}`); console.log(`en genis kuralla karara baglanan aday ${e.kanit + e.yanlisPozitif} / ${ADAY.length}`); console.log(`hicbir kuralla dogrulanamayan aday ${e.dogrulanamadi}`); const acikAmaKanitsiz = ADAY.filter((a) => a.gercek && sonuc(a, 'yazili-ek-izinle').durum !== 'kanit'); console.log(` bunlarin gercekte acik olani ${acikAmaKanitsiz.length} ` + `(${acikAmaKanitsiz.map((a) => a.ad).join(', ')})`); console.log(`bir uyari basina kazanilan kanit ` + `${((e.kanit - g.kanit) / (e.uyari - g.uyari)).toFixed(2)}`); ``` ``` 18 aday, 40 planli istek: g=27 d=10 y=3 gercekte acik olan aday 10 (model; dogrulamadan once bilinmiyor) 1. aday basina plan ve sonuc (kural: geri-alinabilir) aday sinif hedef plan kosan sonuc aa01 bilgi-ifsasi kapsam-ici gg 2 kanit aa02 yetki-denetimi kapsam-ici ggd 3 kanit aa03 oturum-yonetimi kapsam-ici ggd 3 yanlis-pozitif aa04 yapilandirma kapsam-ici g 1 kanit aa05 girdi-dogrulama kapsam-ici gdd 3 kanit aa06 hiz-siniri kapsam-ici gy 1 dogrulanamadi aa07 bilgi-ifsasi paylasilan gg 2 yanlis-pozitif aa08 yetki-denetimi paylasilan gd 1 dogrulanamadi aa09 yapilandirma kapsam-disi g 0 dogrulanamadi aa10 girdi-dogrulama kapsam-ici gd 2 yanlis-pozitif aa11 oturum-yonetimi kapsam-ici ggg 3 kanit aa12 hiz-siniri kapsam-ici gy 1 dogrulanamadi aa13 bilgi-ifsasi kapsam-ici g 1 yanlis-pozitif aa14 yetki-denetimi kapsam-ici ggdd 4 kanit aa15 girdi-dogrulama paylasilan gd 1 dogrulanamadi aa16 yapilandirma kapsam-ici gg 2 yanlis-pozitif aa17 oturum-yonetimi kapsam-disi gd 0 dogrulanamadi aa18 hiz-siniri kapsam-ici ggy 2 dogrulanamadi 2. kural kumesi basina toplam kural kanit yanlis pozitif dogrulanamadi istek atlanan kayit uyari dk yalniz-gozlem 3 3 12 25 15 25 0 50 geri-alinabilir 6 5 7 32 8 32 7 85 yazili-ek-izinle 8 6 4 35 5 35 16 130 3. kapsam denetimi yalniz-gozlem kapsam disi hedefe giden istek: 0 geri-alinabilir kapsam disi hedefe giden istek: 0 yazili-ek-izinle kapsam disi hedefe giden istek: 0 yalniz gozlemle karara baglanan aday 6 / 18 en genis kuralla karara baglanan aday 14 / 18 hicbir kuralla dogrulanamayan aday 4 bunlarin gercekte acik olani 2 (aa08, aa09) bir uyari basina kazanilan kanit 0.31 ``` #### Doğrulamanın Asıl Kazancı İkinci tablonun ilk iki sütunu birlikte okunur. Yalnız gözlem kuralında 3 kanıt ve 3 yanlış pozitif çıkıyor; en geniş kuralda 8 kanıt ve 6 yanlış pozitif. Rapor açısından bu iki sütun **eşit değerdedir**. Altı yanlış pozitifi elemek, düzeltme ekibinin altı satırla uğraşmasını önler; her satır bir inceleme, bir tartışma ve çoğu zaman bir değişiklik talebi demektir. Kanıtlanmış bulgu kadar **elenmiş aday** da doğrulamanın ürünüdür. Üçüncü sütun ise raporun en dürüst kısmıdır. `dogrulanamadi`, "bu aday açık değil" demek değildir; "bu adayı kuralların içinde kalarak karara bağlayamadım" demektir. Bu ayrımın kaybolması sızma testi raporlarının bilinen kusurudur: doğrulanamayan aday sessizce düşürülür ve kurum, hiç bakılmamış bir kalemi bakılmış sanır. On sekiz adayın en geniş kuralda bile dördü bu sütunda kalır ve modelin `gercek` alanına bakıldığında **ikisinin gerçekten açık** olduğu görülür. O iki aday hangileridir sorusu, dersin en önemli satırıdır. `aa08` paylaşılan bir ortamdadır: onu kanıtlamak için gereken durum değiştiren istek, aynı ortamdaki başka kiracıların verisine dokunabileceği için gönderilemez. `aa09` üçüncü tarafa aittir ve tek bir gözlem isteği bile gönderilemez. İkisi de gerçekten açıktır ve ikisi de kanıtlanmadan raporlanır — bulgu değil, **kapsam dışında kalmış risk** olarak. #### Planın Uzunluğu Bir Bulgudur Birinci tablodaki `plan` sütunu tek başına bilgi taşır. Üç adayın planı tek istektir; birinin planı dört istek uzunluğundadır ve ikisi durum değiştiren sınıftadır. Bu fark rastlantı değildir: bir adayı kanıtlamak için gereken istek sayısı, o adayın **önündeki denetim sayısıyla** doğru orantılıdır. Tek istekle gösterilebilen bir yapılandırma kalemi, önünde hiçbir denetim olmadığı için tek isteklik kalmıştır; dört istek isteyen yetki denetimi kalemi ise ancak bir dizi koşul sağlandıktan sonra kendini gösterir. Bu, raporda iki yönde kullanılır. Kısa planlı bir bulgu daha ciddidir çünkü aynı kısalık saldırgan tarafında da geçerlidir. Uzun planlı bir bulgu ise düzeltme önceliğinde geriye düşebilir, ama bunun gerekçesi "zor" değil, **kaç koşulun birlikte sağlanması gerektiğidir** ve o koşullar tek tek yazılır. Planın uzunluğu maliyet tarafında da doğrudan çarpandır. Kırk planlı isteğin 27'si gözlem sınıfındadır; en geniş kuralda çalışan 35 isteğin 25'i gözlem, 7'si durum değiştiren, 3'ü kesme riski taşıyandır. Toplam 130 dakikanın 50'si gözlem isteklerinden, kalan 80 dakika ise yalnız on istekten gelir. Doğrulamanın süresi istek sayısıyla değil, **istek sınıfıyla** belirlenir. Vekil aracın kaydettiği istek ve yanıt çiftleri, sonraki aşamada yeniden üretim adımlarının ham maddesi olur. Rapora giren şey bu ham kayıt değildir: sınıf, sayı, koşul ve gözlenen sonuç yazılır. Bir doğrulama kaydının olduğu gibi rapora eklenmesi, raporu okuyan herkese aynı isteği yeniden gönderme yeteneği vermek demektir ve bu, düzeltme sürecinin riskini gereksiz yere büyütür. #### Adım Sayısı ve Bırakılan İz Kural kümesi genişledikçe üç sayı birlikte artıyor. İstek 25'ten 35'e, süre 50 dakikadan 130 dakikaya, uyarı 0'dan 16'ya çıkıyor. Kayıt sayısı istekle birebir gidiyor çünkü her istek hedefte bir kayıt bırakıyor; ayırt edici olan **uyarı** sütunudur. Yalnız gözleyen isteklerle yürütülen bir doğrulama 25 kayıt üretir ve **hiçbir uyarı** üretmez. Savunma tarafından bakıldığında bu, günlük dosyasında sıradan bir istek yığınıdır; ancak sonradan, hacim ve düzen üzerinden bir çözümlemeyle fark edilir. Durum değiştiren istekler açılınca yedi uyarı, hizmet kesme riski taşıyanlar açılınca on altı uyarı doğuyor. Buradaki asıl sayı marjinal orandır: yalnız gözlemden en geniş kurala geçiş **beş ek kanıt** kazandırırken **on altı uyarı** üretiyor — uyarı başına 0,31 kanıt. Bu oran, katılım kurallarının neden pazarlık konusu olduğunu açıklar. Uyarıların bir bölümü savunmanın gerçekten çalıştığının işaretidir ve mavi takımın bunları görmesi istenir. Bir bölümü ise nöbetçi ekibi gerçek bir olay sanıp müdahaleye başlatır; test penceresi, iletişim kanalı ve önceden bildirilen kaynak listesi tam olarak bunun için yazılır. Uyarı sayısını sıfırda tutmak da bir seçenektir ama bedeli açıktır: on sekiz adayın on ikisi karara bağlanmadan kalır. Üçüncü tablo üç kural kümesinde de aynı sayıyı veriyor: kapsam dışı hedefe giden istek **sıfır**. Bu sayı bir sonuç değil, bir **değişmezdir**; hangi kural kümesi seçilirse seçilsin sıfır kalmak zorundadır. Kapsam denetimini araca ya da kişiye bırakmak yerine plan üzerinde programlı çalıştırmak bunu güvence altına alır: istek gönderilmeden önce hedefin sınıfı sorulur, kesişim boşsa adım atlanır ve atlandığı yazılır. #### Özet - On sekiz adayın doğrulama planları toplam 40 istek içerir: 27 yalnız gözleyen, 10 durum değiştiren, 3 hizmet kesme riski taşıyan. - Kural kümesi genişledikçe karara bağlanan aday 6'dan 14'e çıkar; kanıt 3'ten 8'e, elenen yanlış pozitif 3'ten 6'ya yükselir. Elenen aday da doğrulamanın ürünüdür. - Yalnız gözleyen isteklerle yürütülen doğrulama 25 kayıt ve sıfır uyarı bırakır; en geniş kuralda 35 kayıt ve 16 uyarı doğar. Marjinal oran uyarı başına 0,31 kanıttır. - Dört aday hiçbir kural kümesiyle doğrulanamaz ve ikisi gerçekte açıktır; bunlar bulgu olarak değil, kapsam dışında kalmış risk olarak raporlanır. - Planın uzunluğu adayın önündeki denetim sayısını ölçer; tek istekle gösterilen bir kalem, aynı kısalığın saldırgan tarafında da geçerli olması nedeniyle daha ciddidir. - Kapsam denetimi programlıdır ve üç kural kümesinde de kapsam dışı hedefe giden istek sıfırdır; bu bir sonuç değil, korunması gereken bir değişmezdir. #### Sonraki Adım Bu üç araç da ağ üzerinde çalışıyordu: trafiği kaydettiler, alanları okudular, isteği değiştirip yanıtı gördüler. Değerlendirme sırasında incelenmesi gereken kalemlerin bir bölümü ise ağdan değil **dosyadan** gelir: bir uçta bulunan bilinmeyen bir çalıştırılabilir, bir posta ekinden çıkan arşiv, saha ekibinin dışarıdan aldığı bir yardımcı araç. Bunların ne yaptığını istek göndererek öğrenmek mümkün değildir. Sonraki ders sanal alan çözümlemesini bu eksende ele alır. Uç Nokta Güvenliği kursunda sanal alanın yalıtım gücü ölçülmüştü; burada o ölçüm girdi olarak alınır ve tek bir soru sorulur: bir kalemin davranışlarından kaçı gözlenebiliyor, kaçı ortamın sanal alan olduğunu fark edip **gizleniyor**. Gizlenen davranış, doğrulanamayan aday sütununu bu kez ağın değil, çözümleme ortamının kendi sınırından besler. ### Sanal Alan Analizi Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/sanal-alan-analizi Sanal alan çözümlemesinin gizlenen davranış cinsinden ölçülmesi: 14 kalemin hazır görüntüde 5'inin ortamı fark edip belirleyici davranışını göstermemesi, karara bağlanan kalem sayısının 7'den 12'ye çıkarken toplam sürenin 288 dakikadan 965 dakikaya yükselmesi, bir ortam ipucunun hiçbir ortamda gizlenememesi ve çözümlemenin hedefte sıfır kayıt bırakıp karşı tarafa iz düşürmesi. Önceki üç araç ağ üzerinde çalıştı. Değerlendirme sırasında incelenmesi gereken kalemlerin bir bölümü ise dosyadan gelir: bir uçta bulunan bilinmeyen bir çalıştırılabilir, bir ekten çıkan arşiv, saha ekibinin dışarıdan aldığı bir yardımcı araç. Bunların ne yaptığını istek göndererek öğrenmek mümkün değildir; öğrenmenin yolu kalemi yalıtılmış bir yerde **çalıştırıp** davranışını gözlemektir. Sanal alanın yalıtım gücü Uç Nokta Güvenliği kursunda ölçüldü ve burada girdi olarak alınır; bu derste ölçülen şey yalıtım değil **çözümlemenin verimidir**. Tek soru şudur: bir kalemin davranışlarından kaçı gözlenebiliyor, kaçı ortamın bir çözümleme ortamı olduğunu fark edip gizleniyor ve kaç kalem karara bağlanamadan kalıyor. #### Ortam İpucu ve Gizlenme Bir kalem çalışırken bulunduğu ortama bakabilir. Baktığı şeyler, çözümleme ortamlarını gerçek uçlardan ayıran izlerdir: makinenin çok kısa süredir açık olması, aygıt sayısının azlığı, kullanıcı geçmişinin boş olması, çözümleme araçlarının bıraktığı izler, saatin hızlandırılmış olması, ağ yanıtlarının tek düze olması. Bu izlerden biri bile duruyorsa kalem ortamı tanır ve **belirleyici davranışını hiç göstermez** — çalışır, zararsız birkaç iş yapar ve durur. Her izi gizlemek mümkündür ve her birinin bir **hazırlık maliyeti** vardır: görüntünün elden geçirilmesi, sahte bir kullanıcı geçmişinin oluşturulması, araç izlerinin temizlenmesi. Bir iz bunun dışında kalır. Ağ yanıtlarının tek düze olmasını gidermenin tek yolu, kalemin gerçek bir hedefe ulaşmasına izin vermektir; yetkilendirilmiş bir değerlendirmede bu adım kapsamın dışındadır ve yazılı yetki olmadan başka bir tarafın altyapısına bağlantı kurmak hem yasadışı hem meslek dışıdır. Bu iz, hazırlıkla kapanmayan bir sınırdır. - **AA22.** İpucu kataloğu, ortamlar, kalem listesi ve davranışlar **modeldir**; gerçek bir kalem çalıştırılmadı. Kalemler yalnız denetlediği ipucu ve gözlenen davranış sınıfıyla anılır. - **AA23.** Yalıtımın gücü burada ölçülmez, girdi olarak alınır. - **AA24.** Bir kalem, denetlediği ipuçlarından **en az biri** gizlenmemişse ortamı fark eder ve belirleyici davranışlarını göstermez. Zararsız davranışları göstermeye devam eder. - **AA25.** Bir davranışın görünmesi için gözlem penceresinin gecikmesinden büyük olması gerekir. Gecikmeler ve pencereler elle yazıldı; rastgelelik yok. - **AA26.** Karar üç değerlidir. **Kanıt**: belirleyici bir davranış gözlendi. **Temiz**: kalem gizlenmedi, bütün davranışları pencereye sığdı ve hiçbiri belirleyici değildi. **Belirsiz**: kalan her durum. - **AA27.** Belirleyici işaret davranışa aittir, kaleme değil; meşru bir kalem de belirleyici sayılan bir davranış gösterebilir. - **AA28.** Çözümleme hedef ortamda koşmaz; hedef sistemlerde kayıt üretmez. ```js // alan/gozlem.mjs — sanal alan COZUMLEMESI modelidir. Gercek bir kalem calistirilmaz; // kalemler yalniz denetledigi ortam ipucu ve gozlenen davranis sinifiyla anilir. // Yalitimin gucu burada olculmez; Uc Nokta Guvenligi kursundan girdi olarak alinir. // ipucu -> o ipucunu gizlemenin hazirlik maliyeti (dk) export const IPUCU = { 'kisa-calisma-suresi': 8, 'az-aygit-sayisi': 12, 'bilinen-arac-izleri': 15, 'bos-kullanici-gecmisi': 20, 'hizlandirilmis-saat': 10, 'tekduze-ag-yaniti': 0, }; // Cozumleme ortami: hangi ipuclarini gizliyor, gozlem penceresi kac dakika. // 'tekduze-ag-yaniti' hicbir ortamda gizlenmez: gizlemek kalemin gercek bir hedefe // ulasmasini gerektirir ve yetkilendirilmis bir degerlendirmede bu kapsam disidir. export const ORTAM = { 'hazir-goruntu': { gizler: ['kisa-calisma-suresi'], pencere: 5 }, 'elden-gecirilmis': { gizler: ['kisa-calisma-suresi', 'az-aygit-sayisi', 'bilinen-arac-izleri'], pencere: 20 }, 'gercege-yakin': { gizler: ['kisa-calisma-suresi', 'az-aygit-sayisi', 'bilinen-arac-izleri', 'bos-kullanici-gecmisi', 'hizlandirilmis-saat'], pencere: 60 }, }; export const ELLE_DK = 30; // belirsiz kalem basina elle inceleme // satir: kalem | gercek | denetledigi ipuclari | davranislar (ad:gecikme, * belirleyici) export const KALEM = ` k01 kotu kisa-calisma-suresi dosya-yazma:0,*kalicilik:2 k02 kotu az-aygit-sayisi,bilinen-arac-izleri surec-olusturma:0,*kimlik-okuma:5 k03 kotu bos-kullanici-gecmisi dosya-yazma:0,*dis-baglanti:10 k04 kotu hizlandirilmis-saat dosya-yazma:0,*zamanli-tetik:45 k05 kotu tekduze-ag-yaniti surec-olusturma:0,*dis-baglanti:3 k06 kotu - dosya-yazma:0,*kalicilik:1,dis-baglanti:4 k07 kotu kisa-calisma-suresi,tekduze-ag-yaniti dosya-yazma:0,*kimlik-okuma:8 k08 temiz - dosya-yazma:0,surec-olusturma:1 k09 temiz - dosya-yazma:0,dis-baglanti:2 k10 temiz - dosya-yazma:0,surec-olusturma:0,dis-baglanti:1 k11 temiz - dosya-yazma:0,*kimlik-okuma:3 k12 temiz - dosya-yazma:0,zamanli-tetik:40 k13 temiz - surec-olusturma:0,dis-baglanti:35 k14 temiz - dosya-yazma:0 `.trim().split('\n').map((r) => { const [ad, gercek, ipucu, dav] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, kotu: gercek === 'kotu', kontrol: ipucu === '-' ? [] : ipucu.split(','), davranis: dav.split(',').map((d) => { const [n, g] = d.split(':'); return { ad: n.replace('*', ''), belirleyici: n.startsWith('*'), gecikme: +g }; }) }; }); // Kalem, denetledigi ipuclarindan biri gizlenmemisse ortami fark eder ve GIZLENIR: // belirleyici davranislarini hic gostermez. export const gizlenir = (k, o) => k.kontrol.some((i) => !ORTAM[o].gizler.includes(i)); export function gozlem(k, o) { const p = ORTAM[o].pencere; const g = gizlenir(k, o); const gorulen = k.davranis.filter((d) => d.gecikme <= p && !(g && d.belirleyici)); const bastirilan = k.davranis.length - gorulen.length; let karar = 'belirsiz'; if (gorulen.some((d) => d.belirleyici)) karar = 'kanit'; else if (!g && bastirilan === 0) karar = 'temiz'; return { gizlendi: g, gorulen: gorulen.length, bastirilan, karar, disBaglanti: gorulen.some((d) => d.ad === 'dis-baglanti') }; } export function ortamOlc(o) { const s = { hazirlik: 0, gizlenen: 0, gorulen: 0, bastirilan: 0, kanit: 0, temiz: 0, belirsiz: 0, yanlisKanit: 0, kacan: 0, disIz: 0 }; s.hazirlik = ORTAM[o].gizler.reduce((t, i) => t + IPUCU[i], 0); for (const k of KALEM) { const r = gozlem(k, o); if (r.gizlendi) s.gizlenen += 1; s.gorulen += r.gorulen; s.bastirilan += r.bastirilan; s[r.karar] += 1; if (r.karar === 'kanit' && !k.kotu) s.yanlisKanit += 1; if (r.karar !== 'kanit' && k.kotu) s.kacan += 1; if (r.disBaglanti) s.disIz += 1; } s.gozlemDk = KALEM.length * ORTAM[o].pencere; s.elleDk = s.belirsiz * ELLE_DK; s.toplamDk = s.hazirlik + s.gozlemDk + s.elleDk; return s; } ``` #### On Dört Kalem, Üç Ortam ```js // alan/olc.mjs — on dort kalem uc cozumleme ortaminda gozlenir. import { IPUCU, ORTAM, KALEM, ELLE_DK, gizlenir, gozlem, ortamOlc } from './gozlem.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); console.log(`${KALEM.length} kalem (${KALEM.filter((k) => k.kotu).length} kotu), ` + `${Object.keys(IPUCU).length} ortam ipucu, ${Object.keys(ORTAM).length} cozumleme ortami`); console.log(`hicbir ortamda gizlenemeyen ipucu: ` + Object.keys(IPUCU).filter((i) => !Object.values(ORTAM).some((o) => o.gizler.includes(i))).join(', ')); const A = [-18, 9, 10, 9, 12, 8, 8, 10, 13]; console.log('\n1. ortam basina sonuc'); y(A, 'ortam', 'pencere', 'gizlenen', 'gorulen', 'bastirilan', 'kanit', 'temiz', 'belirsiz', 'yanlis kanit'); for (const o of Object.keys(ORTAM)) { const s = ortamOlc(o); y(A, o, ORTAM[o].pencere, s.gizlenen, s.gorulen, s.bastirilan, s.kanit, s.temiz, s.belirsiz, s.yanlisKanit); } const B = [-7, 8, 21, 21, 21]; console.log('\n2. kalem basina karar'); y(B, 'kalem', 'gercek', ...Object.keys(ORTAM)); for (const k of KALEM) y(B, k.ad, k.kotu ? 'kotu' : 'temiz', ...Object.keys(ORTAM).map((o) => { const r = gozlem(k, o); return r.gizlendi ? `${r.karar} (gizlendi)` : r.karar; })); const C = [-18, 10, 11, 9, 11, 12, 9]; console.log('\n3. bedel ve iz'); y(C, 'ortam', 'hazirlik', 'gozlem dk', 'elle dk', 'toplam dk', 'kacan kotu', 'dis iz'); for (const o of Object.keys(ORTAM)) { const s = ortamOlc(o); y(C, o, s.hazirlik, s.gozlemDk, s.elleDk, s.toplamDk, s.kacan, s.disIz); } const h = ortamOlc('hazir-goruntu'), g = ortamOlc('gercege-yakin'); console.log(`\nkarara baglanan kalem ${h.kanit + h.temiz} -> ${g.kanit + g.temiz} / ${KALEM.length}`); console.log(`ortami fark eden kalem ${h.gizlenen} -> ${g.gizlenen} / ${KALEM.length}`); console.log(`hedefte uretilen kayit 0 (cozumleme hedef ortamda kosmaz)`); console.log(`elle inceleme suresi ${ELLE_DK} dk/kalem`); ``` ``` 14 kalem (7 kotu), 6 ortam ipucu, 3 cozumleme ortami hicbir ortamda gizlenemeyen ipucu: tekduze-ag-yaniti 1. ortam basina sonuc ortam pencere gizlenen gorulen bastirilan kanit temiz belirsiz yanlis kanit hazir-goruntu 5 5 22 7 3 4 7 1 elden-gecirilmis 20 4 23 6 4 4 6 1 gercege-yakin 60 2 27 2 6 6 2 1 2. kalem basina karar kalem gercek hazir-goruntu elden-gecirilmis gercege-yakin k01 kotu kanit kanit kanit k02 kotu belirsiz (gizlendi) kanit kanit k03 kotu belirsiz (gizlendi) belirsiz (gizlendi) kanit k04 kotu belirsiz (gizlendi) belirsiz (gizlendi) kanit k05 kotu belirsiz (gizlendi) belirsiz (gizlendi) belirsiz (gizlendi) k06 kotu kanit kanit kanit k07 kotu belirsiz (gizlendi) belirsiz (gizlendi) belirsiz (gizlendi) k08 temiz temiz temiz temiz k09 temiz temiz temiz temiz k10 temiz temiz temiz temiz k11 temiz kanit kanit kanit k12 temiz belirsiz belirsiz temiz k13 temiz belirsiz belirsiz temiz k14 temiz temiz temiz temiz 3. bedel ve iz ortam hazirlik gozlem dk elle dk toplam dk kacan kotu dis iz hazir-goruntu 8 70 210 288 5 3 elden-gecirilmis 35 280 180 495 4 3 gercege-yakin 65 840 60 965 2 5 karara baglanan kalem 7 -> 12 / 14 ortami fark eden kalem 5 -> 2 / 14 hedefte uretilen kayit 0 (cozumleme hedef ortamda kosmaz) elle inceleme suresi 30 dk/kalem ``` #### Gizlenen Davranış İlk tablonun `gizlenen` sütunu bu dersin ölçüsüdür. Hazır bir görüntüde on dört kalemin **beşi** ortamı fark ediyor ve belirleyici davranışını hiç göstermiyor. Ortam elden geçtikçe bu sayı 4'e, sonra 2'ye iniyor. Gözlenen davranış 22'den 27'ye çıkarken bastırılan davranış 7'den 2'ye düşüyor. Gizlenme, gözlem penceresinin kısalığından farklı bir şeydir ve ikisini ayırmak gerekir. Pencere kısaysa davranış **henüz** görünmemiştir; uzatmak çözer. Kalem gizleniyorsa davranış **hiç** görünmeyecektir; pencereyi uzatmak bir şey değiştirmez, ipucunu gizlemek gerekir. İkinci tabloda bu ayrım kalem kalem okunur: `k04` kırk beş dakika gecikmeli bir davranışa sahiptir ve saat ipucunu denetler; onu görmek için hem pencerenin altmış dakikaya çıkması hem de hızlandırılmış saatin gizlenmesi gerekir — biri olmadan öteki yetmez. Buna karşılık `k12` ve `k13` hiçbir şey denetlemez; onlar için pencereyi uzatmak tek başına yeter ve ikisi de en geniş ortamda temiz çıkar. Hazırlığın hangi adımının hangi kalemi açtığı da bu tablodan okunur ve kazanç eşit dağılmaz. Hazır görüntüden elden geçirilmiş ortama geçmek 27 dakika ek hazırlık ister ve tek bir kalemi — aygıt sayısı ile araç izlerini birlikte denetleyen `k02` — kanıta çevirir. Elden geçirilmişten gerçeğe yakına geçmek 30 dakika ek hazırlık ve üç kat uzun pencere ister; karşılığında `k03` ile `k04` kanıta, `k12` ile `k13` temize döner. İkinci adım birincinin biraz üzerinde bir hazırlık maliyetiyle dört kat iş görür, ama bunu pencere süresini 280 dakikadan 840 dakikaya çıkararak yapar. Hazırlık ucuz, pencere pahalıdır ve ikisi ayrı kalemlerdir. İki kalem hiçbir ortamda karara bağlanamıyor: `k05` ve `k07`. İkisi de ağ yanıtlarının tek düzeliğini denetliyor ve o ipucu hiçbir ortamda gizlenmiyor. Yedi kötü kalemin ikisi, çözümleme ortamının kalitesinden bağımsız olarak **belirsiz** kalır. Bu iki kalem elle incelemeye devredilir ve raporda "çözümleme karara bağlayamadı" satırıyla yer alır. #### Kanıt, Temiz ve Yanlış Kanıt Aday–kanıt farkı burada üç değerli okunur. On dört kalem çözümlemeye aday olarak gelir. Hazır görüntüde 3'ü kanıta dönüşür, 4'ü temiz çıkar, 7'si belirsiz kalır. En iyi ortamda 6 kanıt, 6 temiz ve 2 belirsiz vardır. Karara bağlanan kalem sayısı **7'den 12'ye** çıkar. Temiz çıkan kalemler kanıt kadar değerlidir. Bir kalemin bütün davranışları görüldü ve hiçbiri belirleyici değilse o kalem kuyruktan düşer; bu, aday listesini kısaltan tek mekanizmadır. Ama "temiz" kararının koşulu katıdır: kalem gizlenmemiş **ve** hiçbir davranışı bastırılmamış olmalıdır. Bastırılmış tek bir davranış varsa karar temize değil belirsize gider. Bu katılık kasıtlıdır, çünkü gevşetildiğinde `k05` ve `k07` sessizce temiz sayılır. Ters yönde bir hata her ortamda duruyor: **yanlış kanıt** sütunu üçünde de 1. Meşru bir kalem, belirleyici sayılan bir davranışı gösteriyor ve çözümleme onu kanıt olarak işaretliyor. Hazırlığı artırmak, pencereyi uzatmak ve ipuçlarını gizlemek bu satırı değiştirmez, çünkü eksik olan gözlem değil **bağlamdır**. Sanal alan davranışı görür; o davranışın yerinde olup olmadığını, kalemin hangi işi yapmak üzere kurulduğunu görmez. Bu yüzden çözümleme çıktısı tek başına bir karar değil, bir karara girdidir. #### Bedel ve Karşı Tarafa Düşen İz Üçüncü tablo maliyeti veriyor ve tek yönlü artıyor. Hazırlık 8 dakikadan 65'e, gözlem 70'ten 840'a çıkıyor. Elle inceleme ters yönde gidiyor — 210 dakikadan 60'a — ama düşüş artışı karşılamıyor: toplam 288 dakikadan 965 dakikaya, üç katından fazlasına çıkıyor. Karşılığında karara bağlanan kalem beş tane artıyor ve kaçan kötü kalem 5'ten 2'ye iniyor. Kalem başına ödenen bedel yaklaşık 135 dakikadır. Son sütun bu kursta ilk kez görülen bir iz türüdür. Hedef sistemlerde üretilen kayıt **sıfırdır**; çözümleme hedef ortamda koşmaz, hiçbir isteği hedefe ulaşmaz. Ama gözlem sırasında dış bağlantı denemesi yapan kalem sayısı 3'ten 5'e çıkıyor ve bu denemeler bir yere gider. Denetimli ağ bunları gerçek bir hedefe ulaştırmasa bile, denemenin kendisi ve zamanlaması karşı tarafa bir şey söyleyecek biçimde dışarı sızabilir. Çözümleme ortamı ne kadar gerçeğe yakınsa kalem o kadar çok davranış gösterir; gösterdiği her davranış aynı zamanda **incelendiğinin işaretidir**. Bu, kursun iz sütununu ikiye ayırır: savunmanın gördüğü iz ve karşı tarafın görebileceği iz. İkisinin yönü terstir. Savunmanın gördüğü iz değerlendirmenin kurum içinde şeffaf yürüdüğünün işaretidir ve fazlalığı yalnız gürültü yaratır. Karşı tarafa düşen iz ise geri alınamaz: bir kalemin incelendiğinin öğrenilmesi, o kalemi kullananın davranışını değiştirmesine yeter ve sonraki bütün ölçümleri bozar. Bir sonraki ders ikincisini çok daha keskin bir biçimde ölçecektir. #### Özet - On dört kalemin hazır bir görüntüde beşi ortamı fark edip belirleyici davranışını göstermez; ortam elden geçtikçe bu sayı 2'ye iner ve gözlenen davranış 22'den 27'ye çıkar. - Gizlenme ile kısa pencere ayrı sorunlardır: birincisi ipucu gizlemekle, ikincisi pencereyi uzatmakla çözülür ve bazı kalemler ikisini birden ister. - Bir ortam ipucu hiçbir ortamda gizlenemez, çünkü gizlemek kalemin gerçek bir hedefe ulaşmasını gerektirir ve bu kapsam dışıdır; yedi kötü kalemin ikisi bu nedenle her ortamda belirsiz kalır. - Karara bağlanan kalem 7'den 12'ye çıkar; temiz çıkan kalem, aday listesini kısaltan tek mekanizmadır ve koşulu katıdır. - Yanlış kanıt üç ortamda da 1'dir; eksik olan gözlem değil bağlamdır ve hazırlıkla kapanmaz. - Toplam süre 288 dakikadan 965 dakikaya çıkar; hedefte üretilen kayıt sıfırdır ama dış bağlantı denemesi yapan kalem sayısı 3'ten 5'e çıkarak karşı tarafa iz bırakır. #### Sonraki Adım Bu derste tek bir çözümleme ortamının kararı ölçüldü ve iki kalem karara bağlanamadan kaldı. Bir kalemi karara bağlamanın ikinci bir yolu daha vardır: aynı kalemi **çok sayıda bağımsız motora** sorup çıkan sonuçları birleştirmek. Bu yol çözümleme süresini dakikalardan saniyelere indirir ve karşılığında yeni bir soru getirir — birbiriyle çelişen sonuçlar nasıl birleştirilir. Sonraki ders çoklu motor itibar servislerini bu eksende ele alır. Aynı kalem kümesi çok sayıda motordan geçirilir, **çoğunluk kararının** yanlış pozitif ve yanlış negatif oranı eşik eşik ölçülür ve tek motora güvenmenin bedeli sayılır. Bunun yanında gizlilik bedeli hesaplanır: bir dosyayı dışarıdaki bir servise göndermek onu yayımlamaktır ve kurgu ölçüm ağındaki kalemlerin bir bölümü abone verisi taşır. ### Dosya ve Bağlantı İtibar Servisleri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/dosya-ve-baglanti-itibar-servisleri Çoklu motor itibar sonucunun birleştirilmesinin ölçülmesi: 24 kalem ve 12 motorda çoğunluk eşiği yükseldikçe anmanın yüzde 92'den 8'e düşmesi, kesinliğin ise yüzde 50'den yedinci eşikte yüzde 86'ya çıkıp sonra yeniden yüzde 50'ye dönmesi, tek motor ailesi içinde çoğunluk kararının tek motor seçmekle özdeş çıkması, 24 kalemin 10'unun gizlilik sınırı nedeniyle hiç sorulamaması ve her sorgunun karşı tarafa iz bırakması. Önceki derste iki kalem hiçbir çözümleme ortamında karara bağlanamadı ve her kalem için ayrı bir hazırlık, gözlem ve elle inceleme bütçesi harcandı. Bir kalemi karara bağlamanın ikinci bir yolu daha vardır: aynı kalemi çok sayıda bağımsız motora sorup çıkan sonuçları birleştirmek. Bu yol saniyeler sürer ve karşılığında yeni bir soru getirir — birbiriyle çelişen sonuçlar nasıl birleştirilir. **Çoklu motor itibar servisi** bir kalemi ya da bir bağlantı hedefini birçok denetim motoruna sorar ve dönen işaretleri bir arada gösterir. Çıktı bir karar değil, bir **oy dağılımıdır**; kararı veren, o dağılımı okuyan taraftır. Bu dersin ölçtüğü şey o okumanın kalitesidir. #### Oy Saymak ve Bağımsızlık Bir eşik seçmek gerekir: kaç motor işaretlerse kalem kötü sayılacak. Eşik düştükçe daha çok kötü kalem yakalanır ve daha çok temiz kalem yanlışlıkla işaretlenir; yükseldikçe tersi olur. İki sayı bu ödünleşimi ölçer. **Kesinlik (precision)**, kötü dediklerimizin ne kadarının gerçekten kötü olduğudur. **Anma (recall)**, gerçekten kötü olanların ne kadarını yakaladığımızdır. Çoğunluk kararının kazanç sağlaması tek bir koşula bağlıdır: motorların **birbirinden bağımsız** yanılması. Aynı yöntemi kullanan iki motor aynı kalemlerde yanılır; ikisinin oyu bir oydan fazlasını söylemez. Bu derste motorlar iki aileye ayrılır ve aile içinde iç içe geçmiş kabul edilir: duyarlılığı yüksek bir motor, düşüğünün işaretlediği her kalemi işaretler. Aileler arasında böyle bir ilişki yoktur. - **AA29.** Motor listesi, kalem listesi ve eşik değerleri **modeldir**; gerçek bir itibar servisi, gerçek bir dosya ve gerçek bir açık kimliği yok. - **AA30.** Bir motor bir kalemi ancak duyarlılığı, kalemin o ailedeki eşiğinden büyük ya da eşitse işaretler. Kötü kalemlerde eşik "yakalanması için gereken duyarlılık", temiz kalemlerde "yanlış işaretlenmesi için gereken duyarlılık" anlamına gelir. - **AA31.** Aile içinde motorlar iç içe geçmiştir; aileler arasında bağımsızdır. Gerçekte motorlar arasında kısmi bağımlılık vardır ve bu model iki uç durumu birlikte gösterir. - **AA32.** Rastgelelik yok; bütün eşikler elle yazıldı. - **AA33.** Gizlilik sınıfı `acik` olan kalemin dosyası gönderilebilir. `ic` ve `abone-verisi` kalemlerinde dosya gönderilmez; yalnız özet sorulur ve özet sorgusu ancak kalem servis tarafında **biliniyorsa** bir sonuç döndürür. - **AA34.** Bir dosyayı dışarıdaki bir servise göndermek onu yayımlamaktır; geri alınamaz. - **AA35.** Sorgu hedef sistemlere gitmez; hedefte kayıt üretmez. ```js // itibar/motor.mjs — coklu motor itibar servisi MODELIDIR. Gercek bir servis, gercek bir // dosya ve gercek bir kalem yok; motorlar yalniz aile ve duyarlilik degeriyle anilir. // Iki aile iki ayri sinyale bakar. Bir aile icinde motorlar ic ice gecmistir: // duyarliligi yuksek motor, dusugunun isaretledigi her kalemi isaretler. export const MOTOR = [ ...[30, 40, 50, 60, 75, 90].map((d, i) => ({ ad: `i${i + 1}`, aile: 'imza', duyarlilik: d })), ...[30, 40, 50, 60, 75, 90].map((d, i) => ({ ad: `d${i + 1}`, aile: 'davranis', duyarlilik: d })), ]; // Kalem: kotu ise esik = yakalanmasi icin gereken en dusuk duyarlilik (aile basina). // Temiz ise esik = yanlis isaretlenmesi icin gereken en dusuk duyarlilik. 95 = hicbir motor. // gizlilik: acik = dosya gonderilebilir; ic ve abone-verisi = gonderilemez, yalniz ozet sorulur. // bilinen: ozet sorgusunun servis tarafinda karsiligi var mi. export const KALEM = ` k01 kotu 30 30 acik evet k02 kotu 40 40 acik evet k03 kotu 50 40 ic evet k04 kotu 60 50 acik hayir k05 kotu 50 60 ic hayir k06 kotu 75 60 abone-verisi evet k07 kotu 60 75 ic hayir k08 kotu 75 75 acik hayir k09 kotu 90 75 ic evet k10 kotu 95 60 abone-verisi hayir k11 kotu 95 95 ic hayir k12 kotu 40 50 acik hayir k13 temiz 95 95 acik evet k14 temiz 30 95 ic evet k15 temiz 95 30 abone-verisi evet k16 temiz 40 95 ic hayir k17 temiz 95 40 acik evet k18 temiz 50 95 ic hayir k19 temiz 95 50 abone-verisi evet k20 temiz 60 95 ic hayir k21 temiz 95 60 acik evet k22 temiz 75 95 ic hayir k23 temiz 95 75 abone-verisi hayir k24 temiz 30 30 abone-verisi hayir `.trim().split('\n').map((r) => { const [ad, gercek, imza, dav, gizlilik, bilinen] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, kotu: gercek === 'kotu', esik: { imza: +imza, davranis: +dav }, gizlilik, bilinen: bilinen === 'evet' }; }); export const isaretler = (m, k) => m.duyarlilik >= k.esik[m.aile]; export const isaretSayisi = (k, kume = MOTOR) => kume.filter((m) => isaretler(m, k)).length; // Cogunluk karari: verilen motor kumesinde en az 'esik' motor isaretlediyse kalem kotu sayilir. export function cogunluk(esik, kume = MOTOR) { const s = { dp: 0, yp: 0, yn: 0, dn: 0 }; for (const k of KALEM) { const kotuDendi = isaretSayisi(k, kume) >= esik; if (kotuDendi && k.kotu) s.dp += 1; else if (kotuDendi) s.yp += 1; else if (k.kotu) s.yn += 1; else s.dn += 1; } s.kesinlik = s.dp + s.yp ? s.dp / (s.dp + s.yp) : 1; s.anma = s.dp / KALEM.filter((k) => k.kotu).length; return s; } export const tekMotor = (m) => cogunluk(1, [m]); // Gizlilik siniri: dosya yalniz 'acik' kalemlerde gonderilebilir. Digerlerinde ozet sorulur // ve ozet sorgusu ancak kalem servis tarafinda biliniyorsa bir sonuc dondurur. export const sorulabilir = (k) => k.gizlilik === 'acik' || k.bilinen; export const yayimlanan = (k) => k.gizlilik === 'acik'; ``` #### Yirmi Dört Kalem, On İki Motor ```js // itibar/olc.mjs — 24 kalem 12 motordan gecirilir; cogunluk esigi ve motor ailesi taranir. import { MOTOR, KALEM, isaretSayisi, cogunluk, tekMotor, sorulabilir, yayimlanan } from './motor.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); const yuzde = (x) => `${(x * 100).toFixed(0)}%`; const imza = MOTOR.filter((m) => m.aile === 'imza'); const dav = MOTOR.filter((m) => m.aile === 'davranis'); console.log(`${KALEM.length} kalem (${KALEM.filter((k) => k.kotu).length} kotu), ` + `${MOTOR.length} motor: ${imza.length} imza + ${dav.length} davranis`); const A = [-8, 8, 8, 10, 10, 14]; console.log('\n1. kalem basina isaret sayisi'); y(A, 'kalem', 'gercek', 'imza', 'davranis', 'toplam', 'gizlilik'); for (const k of KALEM) y(A, k.ad, k.kotu ? 'kotu' : 'temiz', isaretSayisi(k, imza), isaretSayisi(k, dav), isaretSayisi(k), k.gizlilik); const B = [-6, 8, 8, 8, 10, 10]; console.log('\n2. cogunluk esigi taramasi (12 motor)'); y(B, 'esik', 'dogru+', 'yanlis+', 'yanlis-', 'kesinlik', 'anma'); for (let e = 1; e <= MOTOR.length; e += 1) { const s = cogunluk(e); y(B, e, s.dp, s.yp, s.yn, yuzde(s.kesinlik), yuzde(s.anma)); } const C = [-24, 8, 8, 8, 10, 10]; console.log('\n3. karar kurallarinin karsilastirmasi'); y(C, 'karar kurali', 'dogru+', 'yanlis+', 'yanlis-', 'kesinlik', 'anma'); const satir = (ad, s) => y(C, ad, s.dp, s.yp, s.yn, yuzde(s.kesinlik), yuzde(s.anma)); const tekler = MOTOR.map((m) => ({ m, s: tekMotor(m) })).filter((x) => x.s.dp > 0); const enKesin = tekler.reduce((a, b) => (b.s.kesinlik > a.s.kesinlik ? b : a)); satir(`en kesin tek motor (${enKesin.m.ad})`, enKesin.s); satir('yalniz imza, esik 2', cogunluk(2, imza)); satir('yalniz davranis, esik 2', cogunluk(2, dav)); satir('karma, esik 3', cogunluk(3)); satir('karma, esik 5', cogunluk(5)); satir('karma, esik 7', cogunluk(7)); const ozdes = (kume) => kume.every((_, i) => { const a = cogunluk(i + 1, kume), b = tekMotor(kume[kume.length - 1 - i]); return a.dp === b.dp && a.yp === b.yp; }); console.log(` tek aile icinde cogunluk, tek motor secmekle ozdes mi: ` + `imza ${ozdes(imza) ? 'evet' : 'hayir'}, davranis ${ozdes(dav) ? 'evet' : 'hayir'}`); console.log('\n4. gizlilik siniri ve iz'); const acik = KALEM.filter(yayimlanan), sorulur = KALEM.filter(sorulabilir); console.log(` dosyasi gonderilebilen (yayimlanan) kalem ${acik.length} / ${KALEM.length}`); console.log(` ozet sorgusuyla karsilik bulunan kalem ${sorulur.length - acik.length}`); console.log(` hicbir bicimde sorulamayan kalem ${KALEM.length - sorulur.length}`); console.log(` bunlarin kotu olani ` + `${KALEM.filter((k) => k.kotu && !sorulabilir(k)).length}`); console.log(` abone verisi tasidigi icin gonderilemeyen ` + `${KALEM.filter((k) => k.gizlilik === 'abone-verisi').length}`); console.log(` karsi tarafa iz birakan gonderim ${sorulur.length}`); console.log(` hedef sistemlerde uretilen kayit 0`); console.log(`\nhicbir motorun isaretlemedigi kotu kalem ` + `${KALEM.filter((k) => k.kotu && isaretSayisi(k) === 0).length}`); console.log(`butun motorlarin isaretledigi temiz kalem ` + `${KALEM.filter((k) => !k.kotu && isaretSayisi(k) === MOTOR.length).length}`); console.log(`tek ailenin kor kaldigi kotu kalem ` + `${KALEM.filter((k) => k.kotu && (isaretSayisi(k, imza) === 0 || isaretSayisi(k, dav) === 0)).length}`); ``` ``` 24 kalem (12 kotu), 12 motor: 6 imza + 6 davranis 1. kalem basina isaret sayisi kalem gercek imza davranis toplam gizlilik k01 kotu 6 6 12 acik k02 kotu 5 5 10 acik k03 kotu 4 5 9 ic k04 kotu 3 4 7 acik k05 kotu 4 3 7 ic k06 kotu 2 3 5 abone-verisi k07 kotu 3 2 5 ic k08 kotu 2 2 4 acik k09 kotu 1 2 3 ic k10 kotu 0 3 3 abone-verisi k11 kotu 0 0 0 ic k12 kotu 5 4 9 acik k13 temiz 0 0 0 acik k14 temiz 6 0 6 ic k15 temiz 0 6 6 abone-verisi k16 temiz 5 0 5 ic k17 temiz 0 5 5 acik k18 temiz 4 0 4 ic k19 temiz 0 4 4 abone-verisi k20 temiz 3 0 3 ic k21 temiz 0 3 3 acik k22 temiz 2 0 2 ic k23 temiz 0 2 2 abone-verisi k24 temiz 6 6 12 abone-verisi 2. cogunluk esigi taramasi (12 motor) esik dogru+ yanlis+ yanlis- kesinlik anma 1 11 11 1 50% 92% 2 11 11 1 50% 92% 3 11 9 1 55% 92% 4 9 7 3 56% 75% 5 8 5 4 62% 67% 6 6 3 6 67% 50% 7 6 1 6 86% 50% 8 4 1 8 80% 33% 9 4 1 8 80% 33% 10 2 1 10 67% 17% 11 1 1 11 50% 8% 12 1 1 11 50% 8% 3. karar kurallarinin karsilastirmasi karar kurali dogru+ yanlis+ yanlis- kesinlik anma en kesin tek motor (d5) 11 6 1 65% 92% yalniz imza, esik 2 9 6 3 60% 75% yalniz davranis, esik 2 11 6 1 65% 92% karma, esik 3 11 9 1 55% 92% karma, esik 5 8 5 4 62% 67% karma, esik 7 6 1 6 86% 50% tek aile icinde cogunluk, tek motor secmekle ozdes mi: imza evet, davranis evet 4. gizlilik siniri ve iz dosyasi gonderilebilen (yayimlanan) kalem 8 / 24 ozet sorgusuyla karsilik bulunan kalem 6 hicbir bicimde sorulamayan kalem 10 bunlarin kotu olani 4 abone verisi tasidigi icin gonderilemeyen 6 karsi tarafa iz birakan gonderim 14 hedef sistemlerde uretilen kayit 0 hicbir motorun isaretlemedigi kotu kalem 1 butun motorlarin isaretledigi temiz kalem 1 tek ailenin kor kaldigi kotu kalem 2 ``` #### Eşik Neyi Satın Alır İkinci tablo bütün eşikleri sırayla deniyor ve tek bir satırın hem kesinliği hem anmayı birlikte yükseltmediğini gösteriyor. Bir motorun işaretlemesi yeterli sayılırsa anma yüzde 92'ye çıkar ve kesinlik yüzde 50'de kalır: kötü denilen 22 kalemin yarısı temizdir. Yedi motor istenirse kesinlik yüzde 86'ya çıkar ve anma yüzde 50'ye düşer: altı kötü kalem gözden kaçar. Bu eğrinin iki ucunda iki kalem duruyor ve ikisi de eşikten bağımsızdır. `k11` hiçbir motor tarafından işaretlenmiyor; hangi eşik seçilirse seçilsin kaçar. `k24` bütün motorlar tarafından işaretleniyor; hangi eşik seçilirse seçilsin yanlış pozitif kalır. Bu iki kalem, oy saymanın düzeltemeyeceği hata tabanıdır ve raporda "itibar sorgusu karara bağlayamadı" satırıyla değil, başka bir yöntemle ele alınmalıdır. Eşik seçimi bu yüzden teknik değil, **iş kararıdır**: bir yanlış pozitifin bedeli bir soruşturma saatiyse eşik aşağı, saha ekibinin geri çağrılmasıysa yukarı çekilir. Aynı tablo iki kurumda iki farklı satırı seçtirir. #### Çoğunluk Ne Zaman Bir Şey Ekler Üçüncü tablonun son satırı bu dersin yapısal bulgusudur: **tek aile içinde çoğunluk kararı, tek motor seçmekle özdeştir**. Altı imza motorunun ikisinin işaretlemesini istemek, imza ailesinin beşinci motorunu tek başına dinlemekle aynı sonucu verir — aynı doğru pozitif, aynı yanlış pozitif. Kod bunu altı eşiğin hepsinde denetliyor ve iki aile için de `evet` yazıyor. Nedeni şudur: iç içe geçmiş motorlarda oy saymak, duyarlılık ekseninde bir yer seçmekten başka bir şey değildir. Aynı yönteme bakan on iki motorun oyu, tek bir motorun oyudur. Karma küme farklı davranıyor ama kazancı koşulludur. Yüzde 92 anmada karma eşik 3, en iyi tek motordan **daha kötüdür**: aynı 11 doğru pozitife karşılık 9 yanlış pozitif üretir, tek motor 6 üretir. Buna karşılık karma eşik 7, hiçbir tek motorun ulaşamadığı bir kesinliğe çıkar — yüzde 86'ya karşı en iyi tek motorun yüzde 65'i. Kazanç, iki ailenin **farklı kalemlerde** yanılmasından gelir: bir aileye kör görünen iki kötü kalem öteki aile tarafından işaretleniyor ve bir ailenin ürettiği yanlış pozitifler öteki ailede oy bulamıyor. Buradan çıkan kural şudur: çoklu motor sonucunu okurken sayılacak olan motor sayısı değil, **farklı yöntem sayısıdır**. On iki işaretin altısı aynı aileden geliyorsa o altı işaret bir işarettir. #### Gönderilemeyen Kalem Dördüncü blok bedeli veriyor ve bedelin büyük bölümü teknik değildir. Yirmi dört kalemin yalnız sekizinin dosyası gönderilebilir. Altı kalem abone verisi taşıdığı için hiçbir koşulda gönderilemez; bir dosyayı dışarıdaki bir servise yüklemek onu **yayımlamaktır** ve geri alınamaz. Kalan kalemler için yalnız özet sorgulanabilir, ama özet sorgusu ancak kalem servis tarafında biliniyorsa yanıt verir. Sonuç: **on kalem hiçbir biçimde sorulamıyor** ve bunların dördü gerçekte kötü. Bu, önceki derslerdeki kapsam sınırının aynı yapıdaki başka bir biçimidir. Orada kapsam dışı hedefe istek gönderilemiyordu; burada gizlilik sınıfı dışarı çıkamıyor. İkisi de doğrulanamayan aday üretir ve ikisi de raporda "yöntem bu kaleme uygulanamadı" satırıyla yazılır. Savunmadaki iz sütunu bu derste yine sıfırdır: sorgular hedef sistemlere gitmez. İz başka yere düşer. On dört sorgunun her biri servisin kayıtlarına girer ve o kayıtları izleyebilen biri, hangi kalemin ne zaman soruşturulduğunu öğrenir. Önceki dersin sonunda ayrılan iki iz türünden ikincisi burada en somut halini alır: bir kalemin sorgulanması, o kalemi kullanan tarafa incelendiğini söyleyebilir ve bu bilgi geri alınamaz. #### Özet - Çoğunluk eşiği yükseldikçe anma yüzde 92'den 8'e iner; kesinlik tekdüze değildir — yüzde 50'den yedinci eşikte yüzde 86'ya çıkar, on ikinci eşikte yine yüzde 50'ye döner. Hiçbir eşik ikisini birlikte yükseltmez ve seçim bir iş kararıdır. - İki kalem eşikten bağımsızdır: biri hiçbir motorun işaretlemediği kötü kalem, öteki bütün motorların işaretlediği temiz kalem. Bu ikisi oy saymanın düzeltemediği hata tabanıdır. - Tek aile içinde çoğunluk kararı tek motor seçmekle özdeştir; iç içe geçmiş motorlarda oy saymak duyarlılık ekseninde bir yer seçmekten başka bir şey değildir. - Karma kümenin kazancı koşulludur: aynı anmada tek motordan daha çok yanlış pozitif üretir, ama yüksek eşikte hiçbir tek motorun ulaşamadığı yüzde 86 kesinliğe çıkar. Sayılacak olan motor sayısı değil farklı yöntem sayısıdır. - Yirmi dört kalemin sekizinin dosyası gönderilebilir; altısı abone verisi taşıdığı için hiçbir koşulda gönderilemez ve on kalem hiçbir biçimde sorulamaz. Bunların dördü gerçekte kötüdür. - Hedefte üretilen kayıt sıfırdır; on dört sorgu servisin kayıtlarına düşer ve karşı tarafa incelendiğini söyleyebilir. #### Sonraki Adım Buraya kadar beş araç sınıfı aynı sınıra çarptı. Trafik alanları çıkarım bıraktı, çözümleyici şifreli akışta meta veriye düştü, vekil araç kapsam nedeniyle iki adayı bırakmak zorunda kaldı, sanal alan iki kalemi karara bağlayamadı, itibar servisi on kalemi hiç soramadı. Her seferinde aynı boşluk kaldı: bir kalemin **gerçekten** açık olduğunu göstermenin son adımı yapılmadı. Sonraki ders o son adımı ele alan araç sınıfını — **istismar çerçevelerini** — yalnız doğrulama amacıyla ve sınırlarıyla inceler. Ölçülen üç şey vardır: bir çerçevenin neyi kanıtladığı, neyi kanıtlamadığı ve hangi durumda hedefe zarar verdiği. Özellikle ikincisi üzerinde durulur, çünkü başarısız bir doğrulama denemesi açığın **olmadığını** kanıtlamaz ve bu ayrımın kaybolması raporun en pahalı hatasıdır. ### İstismar Çerçeveleri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/istismar-cerceveleri İstismar çerçevesinin yalnız doğrulama sınırıyla ölçülmesi: 16 adayın 9'u gerçekte açıkken 3'ünün kanıta dönüşmesi, dört doğrulama seçeneğinden yalnız birinin olumsuz sonucunun açığın yokluğunu göstermesi, olumsuz dönen üç adayın ikisinin gerçekte açık olması, olumsuz ve zayıf sonuçların kapatma gerekçesi sayılması durumunda üç adayın yanlış kapanması ve iki hedefe kapsam nedeniyle hiç dokunulmaması. Buraya kadar beş araç sınıfı aynı sınıra çarptı: her seferinde bir kalemin gerçekten açık olduğunu gösterecek son adım yapılmadan kaldı. **İstismar çerçevesi** o son adımı yapan araç sınıfıdır ve tam bu nedenle en dar sınırlarla kullanılır. Bu ders çerçevenin nasıl kullanıldığını anlatmaz; hiçbir araç, modül, adım dizisi, komut ya da yük yazılmaz. Ölçülen üç şey vardır: bir doğrulama denemesinin **neyi kanıtladığı**, **neyi kanıtlamadığı** ve hangi durumda hedefe zarar verdiği. Bir çerçeveyi yazılı yetki ve tanımlı kapsam olmadan bir hedefe yöneltmek, sonuç ne olursa olsun yetkisiz erişimdir ve yasal sonuç doğurur. #### Dört Seçenek, İki Ayrı Soru Bir adayı doğrulamanın birden çok yolu vardır ve bunlar iki bağımsız özellikle ayrılır. Birincisi **kanıt gücüdür**. Pasif belirti eşleşmesi — yapılandırma ve sürüm bilgisinin bilinen bir tanımla karşılaştırılması — hedefe dokunmaz ve hiçbir zaman kesin kanıt üretmez; yalnız bir adayı güçlendirir. Yan etkisiz doğrulama, açığın var olması için gereken koşulun sağlanıp sağlanmadığını belirlenimci biçimde sınar. Durum değiştiren ve kesinti riskli seçenekler kesin kanıt üretir ve karşılığında hedefte iz ve risk bırakır. İkincisi ve daha az konuşulanı, **olumsuz sonucun anlamıdır**. Bir koşul sınaması olumsuz döndüğünde koşulun sağlanmadığı bilinir; bu, açığın yokluğunun kanıtıdır. Bir deneme olumsuz döndüğünde ise hiçbir şey bilinmez. Deneme, hedefin o andaki durumu, yükü, bir ara katmanın davranışı ya da zamanlama nedeniyle başarısız olmuş olabilir. **Başarısız bir doğrulama denemesi açığın olmadığını kanıtlamaz.** Bu ayrımın kaybolması raporun en pahalı hatasıdır. - **AA36.** Seçenek kataloğu, aday listesi ve barındırma sınıfları **modeldir**; gerçek bir hedef, gerçek bir açık kimliği ve gerçek bir araç yok. - **AA37.** `acik` alanı adayın gerçek durumudur; doğrulamadan önce bilinmez ve yalnız modelin sonucu hesaplayabilmesi için yazılmıştır. - **AA38.** `kosullu` seçeneklerde sonuç hedefin o andaki ortam koşuluna bağlıdır; koşul sağlanmazsa deneme açık bir kalemde bile olumsuz döner. - **AA39.** Barındırma sınıfı seçenek kümesini daraltır. `yonetilen`, üçüncü tarafın işlettiği bir hizmettir ve hiçbir deneme kapsam içinde değildir. - **AA40.** Katılım kuralları en yüksek risk düzeyini belirler; seçim, izin verilenler içinde kanıt gücü en yüksek, eşitlikte riski en düşük seçenektir. - **AA41.** Süre, kayıt ve uyarı sayıları seçenek başına elle yazıldı. ```js // cerceve/sinir.mjs — istismar cercevesinin DOGRULAMA SINIRI modelidir. Hicbir arac, // modul, adim dizisi, komut ya da yuk yazilmaz; secenekler yalniz turu, risk duzeyi, // kanit gucu ve OLUMSUZ SONUCUN ANLAMI ile anilir. // olumsuz: 'yokluk' = olumsuz sonuc acigin yoklugunu gosterir; 'belirsiz' = hicbir sey gostermez. // kosullu = sonuc hedefin o andaki ortam kosuluna baglidir; kosul saglanmazsa deneme acik bir // kalemde bile olumsuz doner. Kosullu bir denemenin olumsuz sonucu HICBIR SEY gostermez. export const SECENEK = { 'belirti-eslesmesi': { risk: 0, kanit: 'zayif', olumsuz: 'belirsiz', kosullu: false, dk: 5, kayit: 1, uyari: 0 }, 'yan-etkisiz-dogrulama': { risk: 1, kanit: 'kesin', olumsuz: 'yokluk', kosullu: false, dk: 15, kayit: 2, uyari: 1 }, 'durum-degistiren': { risk: 2, kanit: 'kesin', olumsuz: 'belirsiz', kosullu: true, dk: 30, kayit: 4, uyari: 3 }, 'kesinti-riskli': { risk: 3, kanit: 'kesin', olumsuz: 'belirsiz', kosullu: true, dk: 45, kayit: 6, uyari: 5 }, }; // Barindirma sinifi: hedefin uzerinde hangi risk duzeyine kadar islem yapilabilir. // yonetilen = ucuncu tarafin islettigi hizmet; hicbir deneme kapsam icinde degildir. export const BARINDIRMA = { kendi: 3, paylasilan: 1, yonetilen: -1 }; export const IZIN_RISK = 2; // katilim kurallarinin izin verdigi en yuksek risk duzeyi // satir: aday | acik mi | pasif belirti | ortam kosulu saglandi mi | barindirma | secenekler export const ADAY = ` c01 acik evet evet kendi belirti-eslesmesi,yan-etkisiz-dogrulama c02 acik evet evet kendi belirti-eslesmesi,durum-degistiren c03 acik hayir evet kendi belirti-eslesmesi,yan-etkisiz-dogrulama c04 acik evet hayir kendi belirti-eslesmesi,durum-degistiren c05 acik evet evet paylasilan belirti-eslesmesi,durum-degistiren c06 acik hayir hayir kendi belirti-eslesmesi,durum-degistiren c07 acik evet evet yonetilen belirti-eslesmesi,yan-etkisiz-dogrulama c08 acik evet evet kendi belirti-eslesmesi c09 kapali evet evet kendi belirti-eslesmesi,yan-etkisiz-dogrulama c10 kapali evet evet kendi belirti-eslesmesi,durum-degistiren c11 kapali hayir evet kendi belirti-eslesmesi,yan-etkisiz-dogrulama c12 kapali evet evet kendi belirti-eslesmesi c13 kapali evet evet paylasilan belirti-eslesmesi,yan-etkisiz-dogrulama c14 kapali hayir evet kendi belirti-eslesmesi,kesinti-riskli c15 kapali evet evet yonetilen belirti-eslesmesi,durum-degistiren c16 acik hayir evet kendi belirti-eslesmesi,kesinti-riskli `.trim().split('\n').map((r) => { const [ad, durum, belirti, kosul, barindirma, sec] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, acik: durum === 'acik', belirti: belirti === 'evet', kosul: kosul === 'evet', barindirma, secenek: sec.split(',') }; }); export const izinli = (a, s) => SECENEK[s].risk <= Math.min(IZIN_RISK, BARINDIRMA[a.barindirma]); // Secilen secenek: izin verilenler icinde kanit gucu en yuksek, esitlikte riski en dusuk olan. export function secim(a) { const uygun = a.secenek.filter((s) => izinli(a, s)); if (uygun.length === 0) return null; return uygun.sort((x, y) => { const g = (s) => (SECENEK[s].kanit === 'kesin' ? 1 : 0); return g(y) - g(x) || SECENEK[x].risk - SECENEK[y].risk; })[0]; } // Sonuc: kanit | yokluk-kaniti | belirsiz-olumsuz | guclu-aday | zayif-aday | dogrulanamadi export function sonuc(a) { const s = secim(a); if (!s) return { secenek: '-', sonuc: 'dogrulanamadi', dk: 0, kayit: 0, uyari: 0 }; const o = SECENEK[s]; let d; if (o.kanit === 'kesin') { if (a.acik && (a.kosul || !o.kosullu)) d = 'kanit'; else if (a.acik) d = 'belirsiz-olumsuz'; // acik ama deneme olumsuz dondu else d = o.olumsuz === 'yokluk' ? 'yokluk-kaniti' : 'belirsiz-olumsuz'; } else d = a.belirti ? 'guclu-aday' : 'zayif-aday'; return { secenek: s, sonuc: d, dk: o.dk, kayit: o.kayit, uyari: o.uyari }; } export function toplam() { const t = { kanit: 0, 'yokluk-kaniti': 0, 'belirsiz-olumsuz': 0, 'guclu-aday': 0, 'zayif-aday': 0, dogrulanamadi: 0, dk: 0, kayit: 0, uyari: 0, kanitlanamayanAcik: 0 }; for (const a of ADAY) { const r = sonuc(a); t[r.sonuc] += 1; t.dk += r.dk; t.kayit += r.kayit; t.uyari += r.uyari; if (r.sonuc !== 'kanit' && a.acik) t.kanitlanamayanAcik += 1; } return t; } ``` #### On Altı Aday, Altı Sonuç Türü ```js // cerceve/olc.mjs — on alti aday, cercevenin neyi kanitladigi ve neyi kanitlamadigi. import { SECENEK, BARINDIRMA, IZIN_RISK, ADAY, secim, sonuc, toplam } from './sinir.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); console.log(`${ADAY.length} aday (${ADAY.filter((a) => a.acik).length} gercekte acik), ` + `${Object.keys(SECENEK).length} dogrulama secenegi, izin verilen en yuksek risk ${IZIN_RISK}`); const A = [-24, 6, 6, 7, 7, 9, 11]; console.log('\n1. secenek turleri'); y(A, 'secenek', 'risk', 'dk', 'kayit', 'uyari', 'kosullu', 'olumsuz'); for (const [s, o] of Object.entries(SECENEK)) y(A, s, o.risk, o.dk, o.kayit, o.uyari, o.kosullu ? 'evet' : 'hayir', o.olumsuz); const B = [-6, 8, 9, 7, 12, 25, 18]; console.log('\n2. aday basina secilen secenek ve sonuc'); y(B, 'aday', 'gercek', 'belirti', 'kosul', 'barindirma', 'secilen', 'sonuc'); for (const a of ADAY) { const r = sonuc(a); y(B, a.ad, a.acik ? 'acik' : 'kapali', a.belirti ? 'evet' : 'hayir', a.kosul ? 'evet' : 'hayir', a.barindirma, r.secenek, r.sonuc); } const t = toplam(); console.log('\n3. cercevenin urettigi karar dagilimi'); for (const k of ['kanit', 'yokluk-kaniti', 'belirsiz-olumsuz', 'guclu-aday', 'zayif-aday', 'dogrulanamadi']) console.log(` ${k.padEnd(18)} ${String(t[k]).padStart(3)}`); console.log('\n4. neyi kanitlamaz'); const belirsizOlumsuz = ADAY.filter((a) => sonuc(a).sonuc === 'belirsiz-olumsuz'); const yanlisKapanirdi = ADAY.filter((a) => ['belirsiz-olumsuz', 'zayif-aday'].includes(sonuc(a).sonuc) && a.acik); console.log(` olumsuz sonucun yokluk kaniti sayildigi secenek ` + `${Object.values(SECENEK).filter((o) => o.olumsuz === 'yokluk').length} / ${Object.keys(SECENEK).length}`); console.log(` olumsuz cikan ama hicbir sey gostermeyen aday ${belirsizOlumsuz.length}`); console.log(` bunlarin gercekte acik olani ` + `${belirsizOlumsuz.filter((a) => a.acik).length}`); console.log(` olumsuz ve zayif sonuc 'acik degil' okunursa yanlis kapanan aday ` + `${yanlisKapanirdi.length}`); console.log(` gercekte acik olup kanitlanamayan aday ${t.kanitlanamayanAcik} / ` + `${ADAY.filter((a) => a.acik).length}`); console.log('\n5. bedel ve iz'); console.log(` toplam dogrulama suresi ${t.dk} dk`); console.log(` hedefte uretilen kayit ${t.kayit}`); console.log(` hedefte uretilen uyari ${t.uyari}`); console.log(` kapsam disi kaldigi icin hic dokunulmayan hedef ` + `${ADAY.filter((a) => a.barindirma === 'yonetilen').length}`); console.log(` paylasilan ortamda risk siniri dusurulen hedef ` + `${ADAY.filter((a) => a.barindirma === 'paylasilan').length}`); ``` ``` 16 aday (9 gercekte acik), 4 dogrulama secenegi, izin verilen en yuksek risk 2 1. secenek turleri secenek risk dk kayit uyari kosullu olumsuz belirti-eslesmesi 0 5 1 0 hayir belirsiz yan-etkisiz-dogrulama 1 15 2 1 hayir yokluk durum-degistiren 2 30 4 3 evet belirsiz kesinti-riskli 3 45 6 5 evet belirsiz 2. aday basina secilen secenek ve sonuc aday gercek belirti kosul barindirma secilen sonuc c01 acik evet evet kendi yan-etkisiz-dogrulama kanit c02 acik evet evet kendi durum-degistiren kanit c03 acik hayir evet kendi yan-etkisiz-dogrulama kanit c04 acik evet hayir kendi durum-degistiren belirsiz-olumsuz c05 acik evet evet paylasilan belirti-eslesmesi guclu-aday c06 acik hayir hayir kendi durum-degistiren belirsiz-olumsuz c07 acik evet evet yonetilen - dogrulanamadi c08 acik evet evet kendi belirti-eslesmesi guclu-aday c09 kapali evet evet kendi yan-etkisiz-dogrulama yokluk-kaniti c10 kapali evet evet kendi durum-degistiren belirsiz-olumsuz c11 kapali hayir evet kendi yan-etkisiz-dogrulama yokluk-kaniti c12 kapali evet evet kendi belirti-eslesmesi guclu-aday c13 kapali evet evet paylasilan yan-etkisiz-dogrulama yokluk-kaniti c14 kapali hayir evet kendi belirti-eslesmesi zayif-aday c15 kapali evet evet yonetilen - dogrulanamadi c16 acik hayir evet kendi belirti-eslesmesi zayif-aday 3. cercevenin urettigi karar dagilimi kanit 3 yokluk-kaniti 3 belirsiz-olumsuz 3 guclu-aday 3 zayif-aday 2 dogrulanamadi 2 4. neyi kanitlamaz olumsuz sonucun yokluk kaniti sayildigi secenek 1 / 4 olumsuz cikan ama hicbir sey gostermeyen aday 3 bunlarin gercekte acik olani 2 olumsuz ve zayif sonuc 'acik degil' okunursa yanlis kapanan aday 3 gercekte acik olup kanitlanamayan aday 6 / 9 5. bedel ve iz toplam dogrulama suresi 220 dk hedefte uretilen kayit 31 hedefte uretilen uyari 17 kapsam disi kaldigi icin hic dokunulmayan hedef 2 paylasilan ortamda risk siniri dusurulen hedef 2 ``` #### Neyi Kanıtlar Üçüncü blok altı sonuç türünü sayıyor ve ilk satır beklenenden küçüktür: on altı adayın **üçü** kanıta dönüşüyor. Dokuz aday gerçekte açıktır; çerçeve bunların üçte birini kanıtlar. Kanıta dönenlerin ikisi yan etkisiz doğrulamayla, biri durum değiştiren bir denemeyle belirlenmiştir. Bu dağılım yön verir: kesin kanıt üretmenin en ucuz yolu deneme değil, **koşul sınamasıdır**. On beş dakika, iki kayıt, bir uyarı karşılığında hem kanıt hem de — açık değilse — yokluk kanıtı üretir. Durum değiştiren bir deneme aynı kesinliği otuz dakika, dört kayıt ve üç uyarı karşılığında verir ve olumsuz döndüğünde hiçbir şey söylemez. İkinci satır, kursta az konuşulan bir ürünü sayıyor: **üç yokluk kanıtı**. Bu üç aday listeden kesin olarak düşer; düzeltme ekibine gitmez ve bir daha bakılmaz. Önceki derslerde elenen yanlış pozitiflerle aynı işi görürler, farkı gerekçenin belirlenimci olmasıdır. #### Neyi Kanıtlamaz Dördüncü blok bu dersin asıl konusudur. Dört doğrulama seçeneğinden yalnız **biri** olumsuz sonucunu yokluk kanıtı sayabilir. Kalan üçünde olumsuz sonuç bir bilgi taşımaz. Üç aday olumsuz döndü ve **ikisi gerçekte açık**. `c04` ile `c06` için gereken ortam koşulu deneme sırasında sağlanmamıştı; deneme olumsuz döndü, açık yerinde duruyor. Bunlar rapora "açık bulunamadı" diye girerse iki gerçek açık kapanır. Doğru satır "doğrulama denendi, olumsuz döndü, sonuç belirsiz" biçimindedir ve düzeltme önceliğinde adaylık statüsünü korur. Aynı yanılgının ikinci biçimi zayıf sonuçlardadır. `c16` gerçekte açıktır, pasif belirtisi eşleşmez ve kesin doğrulama seçeneği kesinti riski taşıdığı için kullanılamaz. Sonuç "zayıf aday"dır. Olumsuz ve zayıf sonuçların tümü "açık değil" diye okunursa **üç aday yanlış kapanır**. Toplamda dokuz açık adayın **altısı** kanıtlanamıyor. Nedenleri farklıdır ve raporda ayrı ayrı yazılır: ikisinde deneme koşulu sağlanmadı, ikisinde risk sınırı kesin seçeneği kapattı, birinde zaten kesin bir seçenek yok, birinde hedef kapsam dışı. Hiçbiri "açık yok" değildir. #### Zarar Riski ve Kapsam Beşinci blok bedeli veriyor: 220 dakika, 31 kayıt, 17 uyarı. Uyarı sayısı önceki derslerin tümünden yüksektir ve nedeni açıktır — kesin kanıt üreten seçeneklerin hepsi hedefe dokunur. İki hedefe hiç dokunulmadı. Üçüncü tarafın işlettiği bir hizmet üzerinde çalışan iki aday, kapsam dışı olduğu için hiçbir seçenekle sınanmadı; bunlardan biri gerçekte açıktır ve bulgu olarak değil, **değerlendirme dışında kalmış risk** olarak raporlanır. Paylaşılan ortamdaki iki hedefte risk sınırı düşürüldü: aynı ortamdaki başka kiracıları etkileyebilecek her seçenek kapandı; birinde elde yalnız belirti eşleşmesi kaldı, ötekinde yan etkisiz doğrulama hâlâ izinliydi. Tabloda görünmeyen bir risk kalemi daha vardır ve kapsam denetiminin neden her denemeden önce programlı çalıştırıldığını açıklar. Bir denemenin hedefi elle ya da bir listeden gelir; liste eski, bir kayıt taşınmış ya da bir adres yeniden atanmış olabilir. Yanlış hedefe yöneltilmiş bir deneme, niyet ne olursa olsun yetkisiz erişimdir ve verilen yetkiyi geçersiz kılar. Hedefin kimliğinin denemeden hemen önce doğrulanması bu yüzden bir alışkanlık değil, bir denetim adımıdır. Kesinti riskli seçenek katılım kuralları izin vermediği için hiçbir adayda kullanılmadı. Bu, ölçüm ağı gibi bir ortamda olağan karardır: bir sayaç toplayıcının hizmet dışı kalması saha ekiplerinin işini durdurur ve faturalama döngüsünü kaydırır. Kanıtın bedeli, kanıtladığı şeyin değerinden büyük olduğunda deneme yapılmaz — adayın adaylıkla kalması kabul edilir ve gerekçesi yazılır. #### Özet - On altı adayın dokuzu gerçekte açıktır; çerçeve bunların yalnız üçünü kanıtlar. Kesin kanıtın en ucuz yolu deneme değil, belirlenimci koşul sınamasıdır. - Dört doğrulama seçeneğinden yalnız birinin olumsuz sonucu açığın yokluğunu gösterir; kalan üçünde olumsuz sonuç hiçbir bilgi taşımaz. - Olumsuz dönen üç adayın ikisi gerçekte açıktır; olumsuz ve zayıf sonuçlar "açık değil" diye okunursa üç aday yanlış kapanır. - Kanıtlanamayan altı açık adayın gerekçesi ayrı ayrı yazılır: koşul sağlanmadı, risk sınırı kapattı, kesin seçenek yok, hedef kapsam dışı. Hiçbiri "açık yok" değildir. - Üç yokluk kanıtı listeden kesin olarak düşer ve elenen yanlış pozitiflerle aynı işi görür. - Doğrulama 220 dakika, 31 kayıt ve 17 uyarı üretir; iki hedefe kapsam nedeniyle hiç dokunulmaz, ikisinde risk sınırı düşürülür ve kesinti riskli seçenek hiçbir adayda kullanılmaz. #### Sonraki Adım Bu derste ölçülen her şey — kaç istek, hangi risk sınıfı, hangi seçenek, ne kadar uyarı — bir yerde öğrenilmiş olmalıdır. Doğrulama sırasında ilk kez denenen bir adım, hem hedefe hem de değerlendirmenin kendisine risk yükler. Alıştırmanın yeri gerçek bir kurum ağı değildir. Sonraki ders yasal alıştırma ortamlarını kapsam cinsinden ele alır ve konuyu kapatır. Ölçülen şey bu ortamların ne öğrettiği değil, **ne öğretmediğidir**: yedi dersin ürettiği beceri listesi çıkarılır, her ortamın kapsadığı kalem sayılır ve hiçbir ortamın kapsamadığı kalemler ayrı yazılır. Gerçek bir değerlendirmeyle laboratuvar arasındaki farkın kaç kalemde durduğu, bu konunun son sayısıdır. ### Test Dağıtımları ve Laboratuvarlar Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/test-dagitimlari-ve-laboratuvarlar Yasal alıştırma ortamlarının kapsam cinsinden ölçülmesi: konunun altı dersinden çıkan 18 beceri kaleminin üç laboratuvar türünün birleşiminde 13'ünün kapsanması, hiçbir tek türün 10'u geçmemesi, güvenlik odaklı bir test dağıtımının tek başına sıfır beceri kapsaması ve kapsanmayan beş kalemin gerçek kayıt ile gerçek riskin bulunmamasından kaynaklanması. Önceki ders doğrulama denemelerini risk sınıfı, kanıt gücü ve olumsuz sonucun anlamıyla ölçtü. Bütün bu ölçüler bir yerde öğrenilmiş olmalıdır; doğrulama sırasında ilk kez denenen bir adım hem hedefe hem de değerlendirmenin kendisine risk yükler. Alıştırmanın yeri gerçek bir kurum ağı değildir. Başkasının sistemine yazılı izin olmadan yöneltilen bir deneme, öğrenme amacıyla yapılmış olsa da yetkisiz erişimdir ve yasal sonuç doğurur. Bu ders yasal alıştırma ortamlarını **kapsam** cinsinden ölçer ve sorduğu şey ne öğrettikleri değil, **ne öğretmedikleridir**. Konunun altı dersinden çıkan beceri kalemleri listelenir, her ortam türünün kapsadığı kalem sayılır ve hiçbirinin kapsamadığı kalemler ayrı yazılır. #### Kapsam Bir Küme Farkıdır Dört ortam türü ele alınır. **Kendi kurduğun yalıtık laboratuvar** kendi donanımın üzerinde kurulan, dış ağa çıkmayan bir ortamdır: topolojiyi sen kurarsın, dolayısıyla nereden yakalama yapılacağını da sen seçersin. **Hazır açıklı imaj kümesi** önceden hazırlanmış hedeflerden oluşur; kurulum ucuzdur, topoloji verilidir. **Senaryo tabanlı alıştırma ortamı** bir sağlayıcının işlettiği, kapsamı ve kuralları önceden tanımlanmış bir ortamdır; kullanım koşulu bir sözleşmedir ve okunması alıştırmanın parçasıdır. **Güvenlik odaklı test dağıtımı** bir araç kümesidir; kurulum süresini kısaltır. Beşinci satır ölçünün referansıdır: **yetkilendirilmiş gerçek değerlendirme**. Tanım gereği bütün kalemleri kapsar, kurulum istemez ve yazılı sözleşme ile tanımlı kapsam ister. - **AA42.** Beceri listesi, ortam türleri ve kapsam kümeleri **modeldir**; gerçek bir platform, dağıtım ya da sağlayıcı adı yazılmaz. - **AA43.** Beceri kalemleri bu konunun altı dersinden çıkarıldı; `surec` kaynaklı dört kalem hiçbir derste ölçülmedi ve listeye sınır olarak konuldu. - **AA44.** Bir ortamın bir beceriyi kapsaması, o becerinin orada **sonucuyla birlikte** çalışılabildiği anlamına gelir; aracı çalıştırabilmek yeterli değildir. - **AA45.** Kurulum süreleri ortam türü başına elle yazıldı. - **AA46.** Laboratuvarların birleşimi üç alıştırma türünü kapsar; gerçek değerlendirme birleşime katılmaz, karşılaştırma tarafıdır. - **AA47.** Laboratuvarda üretilen gerçek kayıt ve taşınan gerçek risk sıfırdır. ```js // lab/kapsam.mjs — yasal alistirma ortamlarinin KAPSAM modelidir. Hicbir platform, // dagitim ya da urun adi yazilmaz; ortamlar turuyle anilir. // Beceri listesi bu konunun alti dersinden cikarildi; 'surec' kaynakli olanlar // hicbir derste olculmedi ve buraya sinir olarak konuldu. export const BECERI = ` b01 yakalama-noktasi-secimi 01 b02 alan-sinifi-ayirma 01 b03 cozumleyici-etiketi-dogrulama 02 b04 meta-veri-cikarim-siniri 02 b05 dogrulama-plani-kurma 03 b06 istek-risk-sinifi-atama 03 b07 kapsam-denetimi-kosturma 03 b08 sanal-alan-hazirligi 04 b09 gizlenen-davranis-okuma 04 b10 cogunluk-esigi-secimi 05 b11 gizlilik-sinifi-karari 05 b12 dogrulama-secenegi-secimi 06 b13 olumsuz-sonuc-yorumu 06 b14 hedef-kimligi-dogrulama 06 b15 kapsam-pazarligi surec b16 musteri-iletisimi surec b17 uretim-etkisi-tasima surec b18 bulgu-raporlama surec `.trim().split('\n').map((r) => { const [ad, is, kaynak] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, is, kaynak }; }); // Ortam turu: hangi becerileri kapsiyor, kurulum kac saat, yasal kosulu ne. // 'guvenlik-odakli-test-dagitimi' bir arac kumesidir, bir alistirma ortami degildir: // kurulum suresini kisaltir, tek basina hicbir beceriyi kapsamaz. export const ORTAM = { 'kendi-kurdugun-yalitik-lab': { kurulumSaat: 24, yasal: 'kendi-donanimin', kapsar: ['b01', 'b02', 'b03', 'b04', 'b05', 'b06', 'b08', 'b09', 'b12', 'b13'] }, 'hazir-acikli-imaj-kumesi': { kurulumSaat: 3, yasal: 'kendi-donanimin', kapsar: ['b03', 'b04', 'b05', 'b06', 'b12', 'b13'] }, 'senaryo-tabanli-alistirma-ortami': { kurulumSaat: 0, yasal: 'saglayici-kullanim-kosulu', kapsar: ['b03', 'b04', 'b05', 'b06', 'b07', 'b09', 'b10', 'b12', 'b13', 'b14'] }, 'guvenlik-odakli-test-dagitimi': { kurulumSaat: 1, yasal: 'kendi-donanimin', kapsar: [] }, 'yetkilendirilmis-gercek-degerlendirme': { kurulumSaat: 0, yasal: 'yazili-sozlesme-ve-kapsam', kapsar: BECERI.map((b) => b.ad) }, }; export const LABORATUVAR = Object.keys(ORTAM).filter((o) => o !== 'yetkilendirilmis-gercek-degerlendirme'); export function birlesim(ortamlar) { const k = new Set(); for (const o of ortamlar) for (const b of ORTAM[o].kapsar) k.add(b); return k; } export function dersBasina(kapsanan) { const m = new Map(); for (const b of BECERI) { if (!m.has(b.kaynak)) m.set(b.kaynak, { toplam: 0, kapsanan: 0 }); const s = m.get(b.kaynak); s.toplam += 1; if (kapsanan.has(b.ad)) s.kapsanan += 1; } return m; } ``` #### On Sekiz Beceri, Dört Ortam ```js // lab/olc.mjs — dort ortam turu ve gercek degerlendirme, on sekiz beceri uzerinde. import { BECERI, ORTAM, LABORATUVAR, birlesim, dersBasina } from './kapsam.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); console.log(`${BECERI.length} beceri kalemi, ${Object.keys(ORTAM).length} ortam turu; ` + `beceriler bu konunun alti dersinden ve surecten cikarildi`); const A = [-38, 10, 11, 28]; console.log('\n1. ortam basina kapsam'); y(A, 'ortam', 'kapsanan', 'kurulum s', 'yasal kosul'); for (const [o, v] of Object.entries(ORTAM)) y(A, o, `${v.kapsar.length}/${BECERI.length}`, v.kurulumSaat, v.yasal); const lab = birlesim(LABORATUVAR); const acik = BECERI.filter((b) => !lab.has(b.ad)); const B = [-10, 9, 11, 12]; console.log('\n2. kaynak ders basina kapsam (uc laboratuvar turunun birlesimi)'); y(B, 'kaynak', 'beceri', 'kapsanan', 'kapsanmaz'); for (const [k, s] of dersBasina(lab)) y(B, k, s.toplam, s.kapsanan, s.toplam - s.kapsanan); const C = [-8, -32, 8, 15]; console.log('\n3. hicbir laboratuvarda kapsanmayan beceri'); y(C, 'kalem', 'beceri', 'kaynak', 'nerede var'); for (const b of acik) y(C, b.ad, b.is, b.kaynak, 'yalniz gercek'); console.log('\n4. laboratuvar ile gercek degerlendirme farki'); console.log(` uc laboratuvar turunun birlesimi ${lab.size} / ${BECERI.length}`); console.log(` fark ${acik.length} kalem`); console.log(` en genis tek laboratuvar turu ` + `${Math.max(...LABORATUVAR.map((o) => ORTAM[o].kapsar.length))} / ${BECERI.length}`); console.log(` test dagitiminin tek basina kapsami ${ORTAM['guvenlik-odakli-test-dagitimi'].kapsar.length}`); console.log(` toplam kurulum suresi (dort ortam) ` + `${LABORATUVAR.reduce((t, o) => t + ORTAM[o].kurulumSaat, 0)} saat`); console.log('\n5. iz ve sonuc'); console.log(` laboratuvarda uretilen gercek kayit 0`); console.log(` laboratuvarda tasinan gercek risk 0`); console.log(` gercek degerlendirmede yetki kosulu ` + `${ORTAM['yetkilendirilmis-gercek-degerlendirme'].yasal}`); console.log(` kapsanmayan ${acik.length} kalemin kaynagi: ` + `${[...new Set(acik.map((b) => b.kaynak))].join(', ')}`); ``` ``` 18 beceri kalemi, 5 ortam turu; beceriler bu konunun alti dersinden ve surecten cikarildi 1. ortam basina kapsam ortam kapsanan kurulum s yasal kosul kendi-kurdugun-yalitik-lab 10/18 24 kendi-donanimin hazir-acikli-imaj-kumesi 6/18 3 kendi-donanimin senaryo-tabanli-alistirma-ortami 10/18 0 saglayici-kullanim-kosulu guvenlik-odakli-test-dagitimi 0/18 1 kendi-donanimin yetkilendirilmis-gercek-degerlendirme 18/18 0 yazili-sozlesme-ve-kapsam 2. kaynak ders basina kapsam (uc laboratuvar turunun birlesimi) kaynak beceri kapsanan kapsanmaz 01 2 2 0 02 2 2 0 03 3 3 0 04 2 2 0 05 2 1 1 06 3 3 0 surec 4 0 4 3. hicbir laboratuvarda kapsanmayan beceri kalem beceri kaynak nerede var b11 gizlilik-sinifi-karari 05 yalniz gercek b15 kapsam-pazarligi surec yalniz gercek b16 musteri-iletisimi surec yalniz gercek b17 uretim-etkisi-tasima surec yalniz gercek b18 bulgu-raporlama surec yalniz gercek 4. laboratuvar ile gercek degerlendirme farki uc laboratuvar turunun birlesimi 13 / 18 fark 5 kalem en genis tek laboratuvar turu 10 / 18 test dagitiminin tek basina kapsami 0 toplam kurulum suresi (dort ortam) 28 saat 5. iz ve sonuc laboratuvarda uretilen gercek kayit 0 laboratuvarda tasinan gercek risk 0 gercek degerlendirmede yetki kosulu yazili-sozlesme-ve-kapsam kapsanmayan 5 kalemin kaynagi: 05, surec ``` #### Dağıtım Bir Ortam Değildir Birinci tablonun en açık satırı dördüncüsüdür: güvenlik odaklı bir test dağıtımı on sekiz beceri kaleminin **sıfırını** kapsar. Bu bir eksiklik değil, bir tanım sorunudur. Dağıtım bir araç kümesidir; araçları kurmanın süresini bir saate indirir ve orada durur. Araçları kurmuş olmak bir beceri değildir; beceri, aracın ürettiği adayı kanıttan ayırabilmektir ve bunun için bir hedef, bir kapsam ve bir sonuç gerekir. Kalan üç satır kurulum ile kapsam arasında beklenmedik bir ilişki gösteriyor. Yirmi dört saatlik kurulum isteyen kendi laboratuvarın 10 kalem kapsıyor; sıfır kurulum isteyen senaryo tabanlı ortam da 10 kalem kapsıyor. Ama kapsadıkları kalemler aynı değildir. Kendi laboratuvarında topolojiyi sen kurduğun için **yakalama noktası seçimi** ve **alan sınıfı ayırma** çalışılabilir; hazır bir senaryoda topoloji verilidir ve o iki kalem düşer. Buna karşılık senaryo bir kapsam tanımı taşıdığı için **kapsam denetimi koşturma**, **hedef kimliği doğrulama** ve **çoğunluk eşiği seçimi** çalışılabilir; kendi laboratuvarında kapsam kavramı yoktur, çünkü her şey senindir. İkisi birlikte kullanıldığında birleşim 13 kaleme çıkıyor. Hazır açıklı imaj kümesi birleşime yeni bir kalem eklemiyor; katkısı kapsam değil, üç saatlik kurulumla tekrar sayısını artırmaktır. Yirmi sekiz saatlik toplam kurulum üç laboratuvar türü ile test dağıtımının birlikte bedelidir ve tek seferliktir. Kapsam sayısının bir beceriyi ölçmediğini burada söylemek gerekir. Tablo bir kalemin çalışılabildiğini söyler, ne kadar iyi çalışıldığını söylemez. Doğrulama planı kurmak üç ortamda da kapsanan bir kalemdir; bir plan kurmuş olmakla yirmi plan kurup hangilerinin kısaldığını görmüş olmak aynı şey değildir. Hazır imaj kümesinin katkısı tam olarak buradadır: kapsam sütununa hiçbir şey eklemez, tekrar sayısını ucuzlatır. Kapsam bir ön koşuldur, yeterlilik değildir. İkinci tablo becerileri kaynak derse göre topluyor ve teknik tarafın neredeyse tamamının laboratuvarda çalışılabildiğini gösteriyor: altı dersin beşinde kapsanmayan kalem yoktur. Tek istisna beşinci derstir ve orada da kapsanmayan kalem teknik değildir. Bu dağılım, laboratuvarın sınırının araç yeteneğiyle ilgili olmadığını doğruluyor. #### Laboratuvarın Öğretemediği Beş Kalem Üçüncü tablo bu dersin sonucudur. Beş kalem hiçbir laboratuvarda kapsanmıyor ve dördü doğrudan süreç kaynaklıdır: kapsam pazarlığı, müşteri iletişimi, üretim etkisi taşıma, bulgu raporlama. Beşincisi teknik bir dersten gelir ve tam da bu yüzden dikkat çeker: **gizlilik sınıfı kararı**. Bir laboratuvarda abone verisi yoktur. Bir dosyayı dışarıya göndermemeye karar vermek orada bedelsiz bir tercihtir; kararı zorlaştıran şey, gönderirsen ne olacağıdır ve laboratuvarda hiçbir şey olmaz. Aynı yapı öteki dört kalemde de görülür. Kapsam pazarlığı, karşı tarafta bir kurum olduğunda anlamlıdır. Üretim etkisi taşımak, gerçekten duran bir hizmet olduğunda öğrenilir. Bulgu raporlamak, raporu okuyan birinin bütçesi kaydığında öğrenilir. Beşinci blok bunu tek satırda veriyor: laboratuvarda üretilen gerçek kayıt sıfır, taşınan gerçek risk sıfır. **Laboratuvarın öğretemediği şey, laboratuvar olmasının nedenidir.** Sıfır risk alıştırmayı yasal ve tekrarlanabilir yapar; aynı sıfır, sonucu olan kararları listenin dışında bırakır. Buradan çıkan pratik sonuç, ortam seçimiyle ilgili değildir. Üç laboratuvar türünün hepsi kullanılsa bile beş kalem açık kalır ve bu kalemler bir sonraki ortamdan değil, bir **süreçten** gelir. Yetkilendirilmiş gerçek değerlendirme satırının kapsamı 18'dir, ama koşulu yazılı sözleşme ve tanımlı kapsamdır; o koşul olmadan aynı işi yapmak alıştırma değil, suçtur. #### Laboratuvarın Tek Başına Verdiği Şey Fark listesi tek yönlü okunmamalıdır. Laboratuvarın gerçek değerlendirmede bulunmayan bir üstünlüğü vardır ve bu konunun ölçü ekseniyle doğrudan ilgilidir: laboratuvarda **gerçek durum bilinir**. Bu konunun bütün modellerinde bir `gercek` alanı vardı — kalemin açık olup olmadığı, kötü olup olmadığı. Model o alanı yalnız sonucu hesaplayabilmek için taşıyordu; gerçek bir değerlendirmede öyle bir alan yoktur. Bir aday kanıtlanmadığında, açığın var olup da gösterilemediği mi yoksa hiç var olmadığı mı bilinemez. Laboratuvarda hedefin durumu önceden bilinir; dolayısıyla kendi yanlış pozitif ve yanlış negatif oranını **ölçmek** mümkündür. Bu, ölçülebilir tek alıştırma biçimidir. On hedefin kaçında doğru karar verildiği, kaç adayın gereksiz doğrulandığı, hangi adımın kaç kez atlandığı laboratuvarda sayılabilir; gerçek bir değerlendirmede ancak yıllar sonra, bir olay geriye doğru okunduğunda anlaşılır. Kapsam tablosunun 13 kalemlik bölümü bu yüzden "daha az" değil, "ölçülebilir" biçimde çalışılan bölümdür. Buradan bir kullanım kuralı çıkar. Laboratuvarın işi bir tekniği görmek değil, o teknikte kendi hata oranını öğrenmektir. Aynı hedef kümesinde iki kez çalışıp ikisinde de aynı kararı vermek bir şey öğretmez; hedef kümesini değiştirip karar dağılımını karşılaştırmak öğretir. #### Yasal Sınır ve Kullanım Koşulu Üç laboratuvar türünün yasal koşulu aynı değildir. Kendi donanımında kurduğun bir ortamda sınır kendi donanımının sınırıdır; dışarı çıkan tek bir bağlantı bile bu sınırı aşar ve yalıtımın kurulmasının nedeni budur. Senaryo tabanlı bir ortamda sınırı sağlayıcının kullanım koşulu çizer: hangi hedeflere dokunulabileceği, hangi tekniklerin yasak olduğu ve bulunan bir açığın nasıl bildirileceği orada yazılıdır. O metni okumak, alıştırmanın kendisinin bir parçasıdır — çünkü gerçek bir değerlendirmede karşılığı katılım kurallarıdır ve okunmaması aynı sonucu doğurur. Kendi kurduğun laboratuvarda yalıtımın kurulmaması yalnız bir yasal sorun değildir; ölçümü de bozar. Dördüncü derste bir ortam ipucunun hiçbir yapılandırmada gizlenemediği görülmüştü, çünkü gizlemek incelenen kalemin gerçek bir hedefe ulaşmasını gerektiriyordu. Alıştırma ortamında aynı sınır aynı biçimde durur: bir kalemin dışarıya çıkmasına izin vermek, hem yalıtımı hem de yasal zemini aynı anda kaldırır. Laboratuvarın dış bağlantısının denetimli olması, alıştırmanın kendisinin bir parçasıdır ve gerçek bir değerlendirmede kapsam belgesinin karşılığıdır. Bu, konunun yedi dersini tek bir çizgide toplar. Araçlar aday üretti, doğrulama adımları o adayların bir bölümünü kanıta çevirdi, her adım savunmada bir iz bıraktı ve her aşamada bir kapsam sınırı kaç kalemi listenin dışında tuttuğunu yazdı. Kapsam sınırı yedi derste de aynı biçimde davrandı: bir aracın yeteneğini değil, o yeteneği kullanma **iznini** ölçtü. #### Özet - On sekiz beceri kaleminin üç laboratuvar türünün birleşiminde 13'ü kapsanır; hiçbir tek tür 10'u geçmez ve fark beş kalemdir. - Güvenlik odaklı bir test dağıtımı tek başına sıfır beceri kapsar: bir araç kümesi kurulum süresini kısaltır, alıştırma ortamı yerine geçmez. - Kendi kurduğun laboratuvar ile senaryo tabanlı ortam aynı sayıda kalem kapsar ama farklı kalemleri: birincisi topolojiyi, ikincisi kapsam tanımını verir. - Kapsanmayan beş kalemin dördü süreçten, biri gizlilik kararından gelir; hepsinin ortak yanı sonucu olan bir karar gerektirmesidir. - Laboratuvarda gerçek kayıt ve gerçek risk sıfırdır; bu sıfır alıştırmayı yasal ve tekrarlanabilir yapar ve aynı sıfır beş kalemi listenin dışında bırakır. - Yasal sınır ortam türüne göre değişir: kendi donanımının sınırı ya da sağlayıcının kullanım koşulu. Kullanım koşulunu okumak, gerçek değerlendirmedeki katılım kurallarının karşılığıdır. #### Sonraki Adım Bu konu yedi araç sınıfının ne ürettiğini ve neyi kanıtlayamadığını saydı. Paket yakalama iddiaları üç sınıfa ayırdı, protokol çözümleyici şifreli akışta meta veriye düştü, vekil araç doğrulamayı istek sayısı ve risk sınıfı cinsinden ölçtü, sanal alan gizlenen davranışı saydı, itibar servisi çoğunluk kararının sınırını gösterdi, istismar çerçevesi neyi kanıtlamadığını yazdı ve bu ders bütün bunların nerede öğrenilebileceğini kapsam cinsinden ölçtü. Her derste aynı sütun eksik kaldı. Kapsam sınırı defalarca devreye girdi — kapsam dışı hedefe giden istek sıfır tutuldu, iki akış çözümlenmeden bırakıldı, on kalem hiç sorulmadı, iki hedefe hiç dokunulmadı — ama o sınırı **kimin, hangi yetkiyle ve hangi belgeyle** çizdiği hiç yazılmadı. Ölçülen her izin, her uyarının ve her kanıtın hangi biçimde raporlanacağı da yazılmadı. Sonraki konu **Test Süreci** bu boşluğu doldurur: katılım kurallarının ölçülebilir kalemlere çevrilmesi, kara, gri ve beyaz kutu değerlendirmelerinin farkı, yanlış pozitifin elenmesi, bulgunun iş etkisiyle ifade edilmesi, yeniden üretim adımlarının yazımı ve sorumlu açıklamanın süresi. ## Test Süreci Yetkilendirilmiş bir değerlendirmenin süreci: kapsam tanımının programlı denetime çevrilmesi ve kapsam dışı kalemin yakalanması, kara, gri ve beyaz kutu değerlendirmelerinin ürettiği aday farkı, aday listesinin doğrulama kurallarından geçirilip yanlış pozitifin elenmesi, aynı bulgunun iki iş bağlamında puanlanması, raporun yeniden üretilebilirlik cinsinden ölçülmesi ve sorumlu açıklamanın süre ile adım olarak hesaplanması. ### Katılım Kuralları Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/katilim-kurallari 64 kalemlik kurgu bir envanterde yazılı kapsam tanımı programlı denetime çevriliyor: 20 kalem kapsamda, 11 kalem sınırda, 33 kalem dışında çıkıyor. Beş paylaşılan ön yüz üzerinden 29 kapsam dışı ve sınırdaki kaleme yanlışlıkla dokunulabiliyor; bunların 11'i katılım kurallarında adıyla yasaklanmış. Kaba pencere planlanan işi 4 saat aşarken sayaç okuma aralığı düşünce 6 saat eksik kalıyor, dört eşiğin ikisinde nöbet karşılığı yok ve bunların birinde gerçekleşen bildirim süresi sözleşmede yazanın bir buçuk katına çıkıyor. Bir önceki konu araçların ne ürettiğini ve neyi kanıtlayamadığını gösterdi: paket kümesinden çıkarılan akış, vekil aracın değiştirdiği istek, sanal alanın gözleyebildiği davranış, itibar servislerinin çoğunluk kararı. Hepsi aynı sessiz varsayımı taşıyordu — o araçların çalıştırıldığı hedef üzerinde çalıştırma hakkı vardı. Bu hakkın nereden geldiği, nerede bittiği ve bittiği yeri kimin ölçtüğü hiç yazılmadı. **Katılım kuralları** (rules of engagement) o hakkın yazılı biçimidir: neye dokunulabileceğini, ne zaman dokunulabileceğini ve bir şey ters gittiğinde kimin ne kadar sürede haber alacağını belirler. Yazılı bir cümle ise bir denetim değildir. "Abone portalı kapsamdadır, şube ağı kapsam dışıdır" cümlesi elde bir hedef listesi varken tek tek karara dönüşmek zorundadır ve bu ders o dönüşümü koşturur. **Kapsam dışı bir hedefe dokunmak yetkiyi geçersiz kılar: o andan sonra yapılan işlem yazılı izne değil izinsiz erişime dönüşür, hem yasal sonuç doğurur hem de değerlendirmenin tamamını kullanılamaz kılar.** - **TS1.** Bölgesel ölçüm ağı envanteri 64 kalemdir; dört birime, üç ortama ve sekiz ön yüze dağılır. Envanter de kapsam tanımı da **kurgudur**, gerçek hedef yoktur. - **TS2.** Kapsam tanımı üç izin ölçütü (ağ bloku, birim, ortam) ve iki dışlama ölçütünden oluşur; toplam altı izin, üç dışlama kalemi. - **TS3.** Denetim üç karar üretir: **kapsamda**, **sınırda**, **dışında**. Sınırda demek, ölçütlerin yalnız bir bölümünün tuttuğu ya da kalemin hem izin hem dışlama kuralına girdiği anlamına gelir; bu kalemler ayrı ve yazılı onay olmadan dokunulamaz. - **TS4.** **Ön yüz**, birden çok kalemi aynı noktadan yayımlayan ortak giriştir. Bir ön yüze gönderilen istek, o ön yüzün arkasındaki her kaleme ulaşabilir. - **TS5.** Test penceresi beş gece, gecede sekiz saat, iki kişidir. Gecenin bir saati sayaç okuma aralığıdır ve o aralıkta hiçbir kaleme dokunulmaz. - **TS6.** İletişim protokolü dört eşik tanımlar; örnek olay gecenin 02:30'unda oluşur, mesai 09:00'da başlar. Bütün süreler kurgudur. #### Kapsam Tanımı Bir Denetim Olarak ```js // kapsam.mjs — kapsam tanimini programli denetime ceviren model. // MODELDIR; envanter de kapsam da kurgudur, gercek hedef yoktur. export const TOHUM = 20260806; const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); // Her kalem bir birime, bir ortama, bir ic ag blokuna ve bir on yuze baglidir. const BIRIM = ["abone-portali", "saha-uygulamasi", "sube-agi", "sayac-toplayici"]; const ORTAM = ["uretim", "hazirlik", "gelistirme"]; const HAVUZ = { // hangi birim hangi on yuzu kullaniyor "abone-portali": ["onyuz-a1", "onyuz-a2", "onyuz-ortak-1"], "saha-uygulamasi": ["onyuz-s1", "onyuz-ortak-1", "onyuz-ortak-2"], "sube-agi": ["onyuz-b1", "onyuz-ortak-2"], "sayac-toplayici": ["onyuz-t1", "onyuz-t2", "onyuz-ortak-2"], }; export const HEDEF = Array.from({ length: 64 }, (_, i) => { const birim = BIRIM[Math.floor(r() * 4)], havuz = HAVUZ[birim]; return { ad: `${birim}-${String(i + 1).padStart(2, "0")}`, birim, ortam: ORTAM[Math.floor(r() * 3)], blok: `10.${20 + Math.floor(r() * 4)}.${Math.floor(r() * 6)}.0/24`, onyuz: havuz[Math.floor(r() * havuz.length)] }; }); // Katilim kurallarinda yazan kapsam tanimi: uc izin olcutu, iki dislama olcutu. export const KAPSAM = { izinliBlok: ["10.20.", "10.21."], izinliBirim: ["abone-portali", "saha-uygulamasi"], izinliOrtam: ["uretim", "hazirlik"], dislananAd: ["sayac-toplayici", "sube-agi"], dislananOrtam: ["gelistirme"], }; // Denetim: uc olcute ayri ayri bakilir. Hepsi tutarsa kapsamda, hicbiri tutmazsa // disinda, bir bolumu tutarsa ya da dislama ile cakisirsa SINIRDA. export function kararVer(h, k = KAPSAM) { const olcut = [k.izinliBlok.some((b) => h.blok.startsWith(b)), k.izinliBirim.includes(h.birim), k.izinliOrtam.includes(h.ortam)]; const dislandi = k.dislananAd.some((a) => h.ad.startsWith(a)) || k.dislananOrtam.includes(h.ortam); const tutan = olcut.filter(Boolean).length; if (dislandi) return tutan === 3 ? "sinirda" : "disinda"; return tutan === 3 ? "kapsamda" : tutan === 0 ? "disinda" : "sinirda"; } export const KARAR = new Map(HEDEF.map((h) => [h.ad, kararVer(h)])); // Paylasilan on yuz: kapsam ici bir kalemle ayni on yuzu kullanan kapsam disi // kalem varsa, o on yuze gonderilen istek ona da ulasir. export function paylasilanRisk() { const onyuzler = new Map(); for (const h of HEDEF) onyuzler.set(h.onyuz, [...(onyuzler.get(h.onyuz) ?? []), h]); const riskli = []; for (const [ad, liste] of onyuzler) { const d = (k) => liste.filter((h) => KARAR.get(h.ad) === k).length; const yasak = liste.filter((h) => KAPSAM.dislananAd.some((a) => h.ad.startsWith(a))).length; if (d("kapsamda") && liste.length > d("kapsamda")) { riskli.push({ onyuz: ad, ici: d("kapsamda"), disi: d("disinda"), sinirda: d("sinirda"), yasak }); } } return riskli.sort((a, b) => b.disi - a.disi || a.onyuz.localeCompare(b.onyuz)); } if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([18, 10, 10, 10, 12]); const say = (d) => HEDEF.filter((h) => KARAR.get(h.ad) === d).length; console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${HEDEF.length} hedef, ${BIRIM.length} birim, ` + `${new Set(HEDEF.map((h) => h.onyuz)).size} on yuz`); console.log("\n" + yz(["birim", "kapsamda", "sinirda", "disinda", "toplam"])); for (const b of BIRIM) { const l = HEDEF.filter((h) => h.birim === b); const c = (d) => l.filter((h) => KARAR.get(h.ad) === d).length; console.log(yz([b, c("kapsamda"), c("sinirda"), c("disinda"), l.length])); } console.log(yz(["TOPLAM", say("kapsamda"), say("sinirda"), say("disinda"), HEDEF.length])); const riskli = paylasilanRisk(), yz2 = gen([15, 12, 12, 11, 13]); console.log("\n" + yz2(["on yuz", "kapsam ici", "kapsam disi", "sinirda", "adiyla yasak"])); for (const x of riskli) console.log(yz2([x.onyuz, x.ici, x.disi, x.sinirda, x.yasak])); const t = (alan) => riskli.reduce((a, x) => a + x[alan], 0); console.log(`\npaylasilan on yuz ${riskli.length}; bu on yuzlere gonderilen istek ` + `${t("disi") + t("sinirda")} kapsam disi ve sinirdaki kaleme de ulasabilir, ` + `${t("yasak")}'i katilim kurallarinda adiyla yasaklanmis`); } ``` ``` model (tohum 20260806): 64 hedef, 4 birim, 8 on yuz birim kapsamda sinirda disinda toplam abone-portali 11 5 1 17 saha-uygulamasi 9 6 6 21 sube-agi 0 0 9 9 sayac-toplayici 0 0 17 17 TOPLAM 20 11 33 64 on yuz kapsam ici kapsam disi sinirda adiyla yasak onyuz-ortak-2 1 14 2 11 onyuz-ortak-1 7 3 5 0 onyuz-a1 3 1 0 0 onyuz-a2 5 0 3 0 onyuz-s1 4 0 1 0 paylasilan on yuz 5; bu on yuzlere gonderilen istek 29 kapsam disi ve sinirdaki kaleme de ulasabilir, 11'i katilim kurallarinda adiyla yasaklanmis ``` Üstteki tablo, iki cümlelik bir kapsam tanımının 64 kalem üzerinde neye karşılık geldiğini yazıyor. Yazılı metin iki birimi içeri, iki birimi dışarı alıyor; sayı ise üç sütuna dağılıyor. **20 kalem kapsamda, 33 kalem dışında, 11 kalem sınırda.** Sınırdaki 11 kalemin tamamı izinli birimlerden geliyor: birim ölçütü tutuyor ama ağ bloku ya da ortam ölçütü tutmuyor. Yazılı tanım bu kalemler için bir karar üretmez, çünkü tanımı yazan kişi bir birimin üç ayrı blokta ve üç ayrı ortamda kalemi olabileceğini hesaba katmamıştır. Ölçüm bu boşluğu ada indirger: kapsamın belirsiz olduğu kalem sayısı, kapsamda olduğu kalemin yarısından biraz fazladır. Üçüncü kararın ayrı bir sütun olması bir ayrıntı değil, denetimin taşıdığı asıl bilgidir. Sınırdaki kalem "kapsamda" sayılırsa yetki sınırı aşılır; "dışında" sayılırsa değerlendirme kendi kapsamını gereğinden dar tutar ve gerçekten test edilmesi gereken kalemler hiç görülmez. İki yanlıştan birincisi yasal sonuç doğurur, ikincisi kurumun parasını boşa harcar. Doğru işlem üçüncü bir kararla kalemi işaretlemek ve kararı yazan tarafa geri göndermektir. Bir kapsam denetiminin değeri de burada ölçülür: kaç kalemi otomatik onayladığı değil, **kaç kalemi insana geri gönderdiği**. Alttaki tablo daha sert bir sonuç veriyor. Sekiz ön yüzün beşi kapsam içi ve kapsam dışı kalemi aynı noktada topluyor. En ağırı `onyuz-ortak-2`: arkasında **tek** bir kapsam içi kalem var, buna karşılık 14 kapsam dışı ve 2 sınırdaki kalem duruyor ve 14'ün 11'i katılım kurallarında birim adıyla yasaklanmış kalemlerdir. O tek kalem için o ön yüze gönderilen istek, adıyla yasaklanmış 11 kaleme de ulaşır. Toplamda beş ön yüz üzerinden **29 kalem** yanlışlıkla dokunulabilir durumdadır. Bu, kapsam tanımının bir kalem listesi olarak yazılmasının neden yetmediğini gösterir. Kapsam kalemle değil, **erişim noktasıyla** kesişir; bir noktanın arkasında kaç kalem olduğu envanterin değil, altyapının kararıdır. Buradaki doğru işlem `onyuz-ortak-2` arkasındaki tek kalemi değerlendirme dışına çıkarmaktır: bir kalemin getirisi, 11 yasak kaleme dokunma riskinin yanında ölçülemeyecek kadar küçüktür. Sınırdaki 11 kalem ise ayrı bir yazılı onaya bağlanır ve onay gelmeden hiçbir adım koşturulmaz. #### Zaman Penceresi ve İletişim Protokolü ```js // pencere.mjs — zaman penceresi ve iletisim protokolu kalem olarak sayilir. import { HEDEF, KARAR } from "./kapsam.mjs"; const kapsamda = HEDEF.filter((h) => KARAR.get(h.ad) === "kapsamda").length; const ADIM = [["kesif", 0.4], ["tarama", 1.1], ["dogrulama", 2.3]]; // saat/kalem, kurgu const GECE = 5, SAAT = 8, KISI = 2, YASAK = 1; // gecenin bir saati sayac okuma araligi const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const y1 = gen([12, 10, 12, 14]); const planlanan = ADIM.reduce((a, [, s]) => a + s * kapsamda, 0); const kaba = GECE * SAAT * KISI, net = GECE * (SAAT - YASAK) * KISI; console.log(`${kapsamda} kapsam ici kalem, ${ADIM.length} adim sinifi`); console.log(y1(["adim", "kalem", "sure/kalem", "toplam saat"])); for (const [ad, s] of ADIM) { console.log(y1([ad, kapsamda, s.toFixed(1), (s * kapsamda).toFixed(1)])); } console.log(y1(["PLANLANAN", "", "", planlanan.toFixed(1)])); console.log(`pencere: ${GECE} gece x ${SAAT} saat x ${KISI} kisi = ${kaba} kisi-saat; ` + `sayac okuma araligi (${YASAK} saat/gece) dusunce ${net} kisi-saat`); console.log(`kaba pencere planlanani ${(kaba - planlanan).toFixed(1)} saat asiyor, ` + `net pencere ${(planlanan - net).toFixed(1)} saat eksik kaliyor`); // Iletisim protokolu: her esik icin sozlesme suresi, nobet karsiligi ve taraflar. const ESIK = [ ["kritik bulgu", 1, true, ["test ekibi", "kurum guvenlik"], false], ["hizmet kesintisi", 0.25, true, ["test ekibi", "kurum guvenlik", "sistem sahibi"], true], ["kapsam disina tasma", 4, false, ["test ekibi", "kurum guvenlik", "sistem sahibi", "hukuk"], true], ["ucuncu taraf verisi", 24, false, ["test ekibi", "kurum guvenlik", "hukuk", "veri sahibi", "duzenleyici"], true], ]; const OLAY = 2.5, MESAI = 9; // olay saati ve mesai baslangici const y2 = gen([22, 10, 8, 12, 9, 9]); console.log("\n" + y2(["esik", "sozlesme", "nobet", "gerceklesen", "taraf", "durdur"])); let sozToplam = 0, gercekToplam = 0; for (const [ad, soz, nobet, taraf, durdur] of ESIK) { const gercek = nobet ? soz : Math.max(soz, MESAI - OLAY); sozToplam += soz; gercekToplam += gercek; console.log(y2([ad, `${soz} sa`, nobet ? "var" : "yok", `${gercek.toFixed(2)} sa`, taraf.length, durdur ? "evet" : "hayir"])); } const taraflar = new Set(ESIK.flatMap(([, , , t]) => t)); console.log(`\n${ESIK.length} esik, ${taraflar.size} ayri taraf, ` + `${ESIK.filter((e) => e[4]).length} esikte test durdurulur`); console.log(`gecenin ${OLAY.toFixed(2)}'unda olusan olayda sozlesme toplam ` + `${sozToplam.toFixed(2)} saat vaat ediyor, gerceklesen ${gercekToplam.toFixed(2)} saat`); ``` ``` 20 kapsam ici kalem, 3 adim sinifi adim kalem sure/kalem toplam saat kesif 20 0.4 8.0 tarama 20 1.1 22.0 dogrulama 20 2.3 46.0 PLANLANAN 76.0 pencere: 5 gece x 8 saat x 2 kisi = 80 kisi-saat; sayac okuma araligi (1 saat/gece) dusunce 70 kisi-saat kaba pencere planlanani 4.0 saat asiyor, net pencere 6.0 saat eksik kaliyor esik sozlesme nobet gerceklesen taraf durdur kritik bulgu 1 sa var 1.00 sa 2 hayir hizmet kesintisi 0.25 sa var 0.25 sa 3 evet kapsam disina tasma 4 sa yok 6.50 sa 4 evet ucuncu taraf verisi 24 sa yok 24.00 sa 5 evet 4 esik, 6 ayri taraf, 3 esikte test durdurulur gecenin 2.50'unda olusan olayda sozlesme toplam 29.25 saat vaat ediyor, gerceklesen 31.75 saat ``` Zaman penceresi kâğıt üzerinde yeterlidir ve gerçekte değildir. Beş gece, iki kişi ve gecede sekiz saat 80 kişi-saat verir; planlanan iş 76 saattir, yani pencere işi dört saat aşar. Sayaç okuma aralığı düşüldüğünde kullanılabilir süre 70 saate iner ve aynı plan **altı saat eksik** kalır. Aradaki fark bir yönetim kararı değil, aritmetiktir: dokunulmaz aralık pencerenin sekizde biridir ve planın payı da o oranda düşer. Süreyi kurtarmanın tek yolu adım sayısını azaltmaktır ve doğrulama 46 saatle en pahalı sınıf olduğu için kesinti oradan gelir — bu da bir sonraki dersin sorusudur. İkinci tablo iletişimi ölçüyor. Dört eşiğin ikisinde nöbet karşılığı vardır ve o ikisinde gerçekleşen bildirim süresi sözleşmede yazana eşittir. Kalan ikisinde karşı taraf yalnız mesai saatlerinde ulaşılabilirdir; gecenin 02:30'unda oluşan bir olayda kapsam dışına taşma şüphesi için sözleşme dört saat yazarken gerçekleşen süre 6,5 saattir. Bu, protokolün en yavaş iki eşiğinin aynı zamanda testi durduran eşikler olması demektir: testi durduran üç eşikten ikisi mesaiye bağlıdır. Dört eşik toplamda altı ayrı tarafı ilgilendirir ve en çok tarafı ilgilendiren eşik aynı zamanda en uzun sürendir, çünkü protokol tarafların hepsine ulaşmayı şart koşar. Durdurma sütunu da ayrıca okunmalıdır. Üç eşikte test durur ve durma anı bir karar değil bir yükümlülüktür: kapsam dışına taşma şüphesi doğduğunda o şüphe giderilene kadar hiçbir yeni adım koşturulmaz. Bu, pencerede kaybedilen saati doğrudan artırır — gecenin 02:30'unda duran bir test 09:00'a kadar bekliyorsa o gecenin kalan 3,5 saati iki kişi için yedi kişi-saat eder ve zaten altı saat eksik olan plana eklenir. Katılım kurallarının zaman ve iletişim bölümleri bu yüzden ayrı belgeler değildir; biri ötekinin girdisidir. Sonuç tek cümleye iner: katılım kuralları üç ayrı sayı üretir — dokunulabilir kalem sayısı, kullanılabilir saat sayısı ve bildirimin gerçekleşme süresi. Üçü de yazılı metinde değil, envanter ve takvim üzerinde koşturulduğunda ortaya çıkar. #### Özet - 64 kalemlik envanterde iki cümlelik kapsam tanımı 20 kalemi kapsamda, 33'ünü dışında bırakıyor ve **11 kalemi sınırda** — kararsız — bırakıyor; sınırdaki kalemlerin tamamı izinli birimlerden, izinsiz blok ya da ortamdan geliyor. - Sekiz ön yüzün beşi kapsam içi ve kapsam dışı kalemi aynı noktada topluyor; bu ön yüzler üzerinden 29 kaleme yanlışlıkla dokunulabiliyor ve 11'i katılım kurallarında adıyla yasaklanmış. - `onyuz-ortak-2` arkasında tek bir kapsam içi kalem için 11 yasak kalem riski taşıyor; doğru karar o tek kalemi değerlendirme dışına çıkarmaktır. - Pencere kaba hesapta planlanan işi 4 saat aşarken sayaç okuma aralığı düşünce 6 saat eksik kalıyor; kesinti 46 saatlik doğrulama sınıfından gelmek zorundadır. - Dört iletişim eşiğinin ikisinde nöbet karşılığı yok; gecenin 02:30'unda kapsam dışına taşma şüphesi sözleşmede 4 saat, gerçekte 6,5 saat sürüyor ve dört ayrı tarafı ilgilendiriyor; dört eşik toplamda altı tarafa ulaşıyor. #### Sonraki Adım Kapsam sayıya çevrildi, pencere hesaplandı ve bildirim süreleri yazıldı. Bu üç sayı neyin yapılabileceğini belirler, ama **nasıl** yapılacağını belirlemez. Aynı 20 kalem üzerinde değerlendirme hiçbir ön bilgi verilmeden de yürütülebilir, kimlik bilgisi ve mimari belgesi verilerek de. İki yol aynı süreyi harcamaz ve aynı sayıda aday üretmez. Sonraki ders kara, gri ve beyaz kutu değerlendirmelerini aday üretimi cinsinden karşılaştırır: aynı hedefte her tür kaç aday çıkarıyor, kaçı kanıta dönüşüyor ve aradaki süre farkı neye mal oluyor. ### Test Türleri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/test-turleri Aynı 20 kalem ve aynı 41 kurgu açık üzerinde kara, gri ve beyaz kutu değerlendirmesi koşturuluyor. Kara kutu 78 aday üretip 6 kanıt bırakıyor (%7,7), gri kutu 63 adaydan 20, beyaz kutu 60 adaydan 31 kanıt çıkarıyor; 10 açık hiçbir türde kanıtlanamıyor çünkü kanıtı katılım kurallarının yasakladığı bir eylem gerektiriyor. Kanıt başına süre 8,82 saatten 1,87 saate, kanıt başına savunma kaydı 78'den 2,9'a iniyor; beyaz kutunun 31 kanıtının 17'si ancak içeriden anlamlı. Bir önceki ders kapsamı sayıya çevirdi: 20 kalem kapsamda, 11 kalem sınırda, net pencere 70 kişi-saat. O hesap neyin yapılabileceğini yazdı ama nasıl yapılacağını yazmadı. Aynı 20 kalem hiçbir ön bilgi verilmeden de değerlendirilebilir, kimlik bilgisi verilerek de, yapılandırma ve kaynak erişimi açılarak da. Üç yol aynı adı taşımaz ve aynı sonucu vermez. Bu ders üç yolu tek bir hedefte karşılaştırır. **Kara kutu değerlendirmesi** hiçbir iç bilgi almadan başlar, **gri kutu** kimlik bilgisi ve sınırlı belge alır, **beyaz kutu** yapılandırmayı ve kaynağı görür. Karşılaştırmanın ölçüsü bulgu sayısı değildir; bulgu sayısı türden türe yanıltıcı biçimde değişir. Ölçü, üretilen **aday** ile kanıta dönüşen bulgu arasındaki farktır. - **TS7.** Değerlendirme, önceki dersteki 20 kapsam içi kalem üzerinde yürür. Kalem kümesi de açık kümesi de **kurgudur**. - **TS8.** Her açık iki ayrı erişim düzeyi taşır: onu **görmek** için gereken düzey ve onu **kanıtlamak** için gereken düzey. Düzeyler `dis`, `kimlik` ve `ic` biçiminde sıralıdır. - **TS9.** Bazı açıkların kanıt düzeyi `etki`dir: kanıtı ancak hizmeti etkileyecek bir eylemle alınabilir. Katılım kuralları bu eylemi yasakladığı için **hiçbir tür** bu düzeye erişemez. - **TS10.** Her kalem bir **gürültü tabanı** taşır: doğrulanmadan aday sayılan belirti sayısı. Tür ne kadar az iç bilgi görüyorsa gürültü çarpanı o kadar yüksektir. - **TS11.** Süre iki kalemden oluşur: kalem başına hazırlık ve aday başına doğrulama. Bütün süreler kurgudur ve kişi-saat cinsindendir. - **TS12.** **İz kaydı**, adımın savunma tarafında ürettiği kayıt sayısıdır. Aday başına iz çarpanı türe bağlıdır; belge okuyarak ilerleyen tür daha az kayıt üretir. #### Aynı Hedefte Üç Tür ```js // turler.mjs — ayni hedefte kara, gri ve beyaz kutu degerlendirmesinin aday uretimi. // MODELDIR; kalem kumesi de acik kumesi de kurgudur. export const TOHUM = 20260811, KALEM = 20; const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); // Her acik iki ayri erisim duzeyi tasir: GORME icin gereken ve KANIT icin gereken. // Kanit duzeyi gorme duzeyinden yuksek olabilir; aday ile kanit farki buradan cikar. const DUZEY = ["dis", "kimlik", "ic"]; export const ACIK = []; for (let k = 0; k < KALEM; k++) { const n = 1 + Math.floor(r() * 3); // kalem basina 1-3 gercek acik for (let j = 0; j < n; j++) { const g = Math.floor(r() * 3); // "etki": kaniti ancak hizmeti etkileyecek bir eylemle alinabilen acik. Katilim // kurallari bunu yasakladigi icin hicbir tur bu duzeye erisemez. const kanit = r() < 0.15 ? "etki" : DUZEY[Math.min(2, g + (r() < 0.42 ? 1 : 0))]; ACIK.push({ kalem: k, gorme: DUZEY[g], kanit }); } } // Kalem basina gurultu tabani: dogrulanmadan aday sayilan belirti sayisi. export const GURULTU = Array.from({ length: KALEM }, () => 1 + Math.floor(r() * 5)); // Tur tanimi: gordugu duzeyler, gurultu carpani, kalem basina hazirlik ve aday // basina dogrulama suresi (saat), aday basina savunmada birakilan kayit. export const TUR = [ { ad: "kara kutu", gorus: ["dis"], gurultu: 1.0, hazirlik: 0.5, dogrulama: 0.55, iz: 6.0 }, { ad: "gri kutu", gorus: ["dis", "kimlik"], gurultu: 0.6, hazirlik: 1.1, dogrulama: 0.40, iz: 3.5 }, { ad: "beyaz kutu", gorus: ["dis", "kimlik", "ic"], gurultu: 0.3, hazirlik: 2.0, dogrulama: 0.30, iz: 1.5 }, ]; // Bir tur, verilen kalem kumesinde olculur; kalem listesi verilmezse tamami. export function olc(t, kalemler = [...Array(KALEM).keys()]) { const kume = new Set(kalemler); const acik = ACIK.filter((a) => kume.has(a.kalem)); const gorulen = acik.filter((a) => t.gorus.includes(a.gorme)); const kanit = gorulen.filter((a) => t.gorus.includes(a.kanit)); const yanlis = kalemler.reduce((s, k) => s + Math.round(GURULTU[k] * t.gurultu), 0); const aday = gorulen.length + yanlis; const sure = kalemler.length * t.hazirlik + aday * t.dogrulama; return { aday, kanit: kanit.length, yanlis, askida: gorulen.length - kanit.length, kacan: acik.length - gorulen.length, sure, iz: Math.round(aday * t.iz) }; } if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([13, 7, 8, 9, 9, 9, 9, 11]); console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${KALEM} kapsam ici kalem, ${ACIK.length} gercek acik`); const d = (k) => ACIK.filter((a) => a.gorme === k).length; console.log(`gorme duzeyine gore: dis ${d("dis")}, kimlik ${d("kimlik")}, ic ${d("ic")}; ` + `${ACIK.filter((a) => a.gorme !== a.kanit).length} acikta kanit duzeyi gormeden yuksek`); console.log("\n" + yz(["tur", "aday", "kanit", "yanlis+", "askida", "kacan", "saat", "kanit/saat"])); for (const t of TUR) { const o = olc(t); console.log(yz([t.ad, o.aday, o.kanit, o.yanlis, o.askida, o.kacan, o.sure.toFixed(1), (o.kanit / o.sure).toFixed(2)])); } const [a, b, c] = TUR.map((t) => olc(t)); console.log(`\nkanit orani: kara ${(100 * a.kanit / a.aday).toFixed(1)}%, gri ` + `${(100 * b.kanit / b.aday).toFixed(1)}%, beyaz ${(100 * c.kanit / c.aday).toFixed(1)}%`); } ``` ``` model (tohum 20260811): 20 kapsam ici kalem, 41 gercek acik gorme duzeyine gore: dis 16, kimlik 11, ic 14; 19 acikta kanit duzeyi gormeden yuksek tur aday kanit yanlis+ askida kacan saat kanit/saat kara kutu 78 6 62 10 25 52.9 0.11 gri kutu 63 20 36 7 14 47.2 0.42 beyaz kutu 60 31 19 10 0 58.0 0.53 kanit orani: kara 7.7%, gri 31.7%, beyaz 51.7% ``` Tablonun ilk sütunu bu kursun en yanıltıcı sayısıdır. **En çok adayı en az kanıt üreten tür çıkarıyor.** Kara kutu 78 aday bırakıyor, bunların 62'si yanlış pozitif, 10'u görülüp kanıtlanamayan kalem, geriye 6 kanıt kalıyor: yüzde 7,7. Aynı hedefte beyaz kutu 60 adaydan 31 kanıt çıkarıyor. Bir raporun kapağına yazılan "78 bulgu" ile "60 bulgu" arasındaki fark, kurumun gerçekte aldığı şeyle ters yöndedir. Bu farkın kaynağı ikinci satırdadır: 41 açığın 19'unda kanıt düzeyi görme düzeyinden yüksektir. Bir açığı **görmek** ile onu **kanıtlamak** ayrı erişim gerektirir ve keşif aşamasının ürettiği her belirti bu ayrımın yanlış tarafında durur. Kara kutu dışarıdan görünen 16 açığın tamamını görebilir, ama bunların yalnız 6'sının kanıtına dışarıdan ulaşabilir; kalan 10'u askıda kalır. Askıda kalan aday rapora girerse doğrulanmamış bir iddiadır; girmezse kurum onu hiç duymaz. İkisi de tek başına doğru değildir ve bu dersin ölçtüğü şey tam olarak bu üçüncü sütunun büyüklüğüdür. Gri kutunun yeri de bu tabloda okunuyor. 63 aday, 20 kanıt ve 14 kaçan açıkla iki uç arasında duruyor, ama asıl katkısı sayıda değildir: gri kutu, kimlik bilgisi ele geçirilmiş bir hesabın nereye ulaşabildiği sorusunun karşılığıdır. Kara kutu bu soruyu hiç soramaz, çünkü kimlik düzeyine erişemez; beyaz kutu sorabilir ama yanıtı yapılandırmadan okur, oysa soru koşum zamanına aittir. Gri kutunun 6 içeriden kanıtı tam olarak bu sınıftadır ve bir kimlik ele geçirme senaryosunun sınırını çizer. Beyaz kutunun 10 askıda kalemi ayrı bir sınıftır. Beyaz kutu her düzeyi görür, dolayısıyla onun askıda bıraktığı 10 aday **kanıtı yalnız hizmeti etkileyecek bir eylemle alınabilen** açıklardır. Katılım kuralları bu eylemi yasaklar ve yasak kalktığı an değerlendirme değil kesinti üretilir. Bu 10 kalem hiçbir türde kanıtlanamaz; raporda "kanıtlanmış bulgu" değil, "koşulları yazılı aday" olarak durmak zorundadır. Kaçan sütunu ise bunun tersini gösterir: kara kutu 25 gerçek açığı hiç görmez, gri kutu 14'ünü, beyaz kutu hiçbirini kaçırmaz. #### İzin Bedeli ve Kanıtın Anlamı ```js // karsilastir.mjs — turlerin biraktigi iz ve kanitin disaridan erisilebilirligi. import { TUR, KALEM, ACIK, olc } from "./turler.mjs"; const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([13, 8, 10, 11, 8, 10, 11]); const tam = [...Array(KALEM).keys()]; // Kanitlanan aciklarin kaci disaridan gorulebilir duzeyde: bir saldirganin ilk // erisim olmadan ulasabilecegi kanit ile ancak iceriden anlamli olan kanit ayrilir. const dagit = (t) => { const kanit = ACIK.filter((a) => t.gorus.includes(a.gorme) && t.gorus.includes(a.kanit)); return { dis: kanit.filter((a) => a.gorme === "dis").length, ic: kanit.filter((a) => a.gorme !== "dis").length }; }; console.log(`${KALEM} kalem, ${ACIK.length} gercek acik; iz kaydi savunma tarafinda sayilan ` + `kayittir`); console.log(yz(["tur", "kanit", "iz kaydi", "iz / kanit", "distan", "iceriden", "saat/kanit"])); for (const t of TUR) { const o = olc(t), d = dagit(t); console.log(yz([t.ad, o.kanit, o.iz, (o.iz / o.kanit).toFixed(1), d.dis, d.ic, (o.sure / o.kanit).toFixed(2)])); } // Karma: ilk m kalemde beyaz kutu, kalan kalemlerde gri kutu. const [, gri, beyaz] = TUR; const karma = (m) => { const a = olc(beyaz, tam.slice(0, m)), b = olc(gri, tam.slice(m)); return { aday: a.aday + b.aday, kanit: a.kanit + b.kanit, askida: a.askida + b.askida, kacan: a.kacan + b.kacan, sure: a.sure + b.sure, iz: a.iz + b.iz }; }; const y2 = gen([17, 8, 8, 8, 8, 9, 10]); console.log("\n" + y2(["karma beyaz / gri", "aday", "kanit", "askida", "kacan", "saat", "iz kaydi"])); for (let m = 0; m <= KALEM; m += 4) { const k = karma(m); console.log(y2([`${m} / ${KALEM - m}`, k.aday, k.kanit, k.askida, k.kacan, k.sure.toFixed(1), k.iz])); } const s = karma(0), b20 = karma(KALEM); console.log(`\ngri kutudan beyaz kutuya gecmek ${(b20.sure - s.sure).toFixed(1)} saat ekliyor, ` + `kaniti ${s.kanit}'den ${b20.kanit}'e cikariyor, kacan acigi ${s.kacan}'ten 0'a indiriyor`); console.log(`ayni gecis iz kaydini ${s.iz}'den ${b20.iz}'a dusuruyor; askida kalan aday ` + `${s.askida}'den ${b20.askida}'a cikiyor, cunku beyaz kutu daha cok acik goruyor`); ``` ``` 20 kalem, 41 gercek acik; iz kaydi savunma tarafinda sayilan kayittir tur kanit iz kaydi iz / kanit distan iceriden saat/kanit kara kutu 6 468 78.0 6 0 8.82 gri kutu 20 221 11.1 14 6 2.36 beyaz kutu 31 90 2.9 14 17 1.87 karma beyaz / gri aday kanit askida kacan saat iz kaydi 0 / 20 63 20 7 14 47.2 221 4 / 16 64 24 7 10 49.9 199 8 / 12 62 26 7 8 51.6 169 12 / 8 63 30 7 4 54.2 145 16 / 4 61 31 8 2 55.8 114 20 / 0 60 31 10 0 58.0 90 gri kutudan beyaz kutuya gecmek 10.8 saat ekliyor, kaniti 20'den 31'e cikariyor, kacan acigi 14'ten 0'a indiriyor ayni gecis iz kaydini 221'den 90'a dusuruyor; askida kalan aday 7'den 10'a cikiyor, cunku beyaz kutu daha cok acik goruyor ``` Süre sütunu önceki dersin kaba planını düzeltiyor. Orada 20 kalem için 76 saatlik tek bir plan vardı ve tür ayrımı yoktu; tür ayrıldığında aynı 20 kalem 47,2 ile 58,0 saat arasında değişiyor ve **üçü de 70 saatlik net pencereye sığıyor**. Yani seçim bir süre kısıtı değildir. Kanıt başına süreye bakıldığında fark açılıyor: kara kutuda bir kanıt 8,82 saat, beyaz kutuda 1,87 saat tutuyor. Kara kutunun süresi doğrulamaya değil, 62 yanlış pozitifi elemeye gidiyor. İz sütunu mavi takım tarafını yazıyor. Kara kutu savunmada 468 kayıt bırakıyor, beyaz kutu 90. Aradaki oran 5,2'dir ve nedeni yalnız aday sayısı değildir: kara kutu her adayı ağ üzerinden sınamak zorundadır, beyaz kutu adayların bir bölümünü belgede kapatır. Kanıt başına iz 78'den 2,9'a iniyor. Bir değerlendirmenin savunmayı ne kadar meşgul ettiğini ölçmenin doğru birimi budur: toplam kayıt sayısı değil, **kanıt başına kayıt**. Son iki sütun ise beyaz kutunun sınırını gösteriyor. 31 kanıtın 17'si ancak içeriden anlamlıdır: yapılandırmada var olduğu gösterilmiştir, ama dışarıdan bir isteğin oraya ulaşabildiği gösterilmemiştir. Kara kutunun 6 kanıtının 6'sı ise dışarıdan erişilebilir sınıftadır. İki tür farklı sorulara yanıt verir — biri "bu açık var mı", öteki "bu açığa dışarıdan ulaşılıyor mu" — ve bir düzeltme kuyruğunda bu ikisi aynı sıraya konamaz. Bu ayrım tür seçimini bir tercih olmaktan çıkarıp bir soru eşleştirmesine dönüştürür. Sorulan şey "dışarıdan bakan biri ne görüyor ve nereye ulaşabiliyor" ise kara kutu doğru araçtır ve 6 kanıtı bu soruya doğrudan yanıt verir; 468 kayıt ise savunmanın bu tür bir denemeyi görüp görmediğinin ölçüsü olarak ayrıca değerlidir. Sorulan şey "envanterde kaç açık var ve hangisi düzeltme kuyruğuna girmeli" ise beyaz kutu doğru araçtır, çünkü kaçan sütununu sıfırlayan tek türdür. İkisini aynı sözleşmede aynı ölçütle değerlendirmek, iki farklı soruya verilen yanıtları aynı tabloya yazmak olur. Karma tablo aradaki geçişi tek eksende gösteriyor. Beyaz kutuya kayan her dört kalem kaçan açığı azaltıyor ve iz kaydını düşürüyor; karşılığında süre artıyor. Askıda kalan aday ilk üç geçişte yediden kıpırdamıyor, son iki geçişte sekize ve ona çıkıyor, çünkü daha çok açık görüldükçe kanıtı yasak olan kalemlerin de daha çoğu görünür oluyor. Beyaz kutunun asıl bedeli tabloda görünmez: kurumun yapılandırmayı ve kaynağı test ekibine açması gerekir ve bu bir süre kalemi değil bir kurumsal karardır. Tablonun ara satırları da bu yüzden işe yarar — bütün envanteri açmak yerine dört ya da sekiz kalemi açmak, kaçan açığı 14'ten 10'a ve 8'e indirirken açılan belge miktarını beşte bir düzeyinde tutar. Hangi kalemlerin açılacağı ise teknik değil, iş tarafında verilen bir karardır. #### Özet - Aynı 20 kalemde kara kutu 78 aday üretip 6 kanıt bırakıyor, beyaz kutu 60 adaydan 31 kanıt çıkarıyor; aday sayısı ile kanıt sayısı ters yönde hareket ediyor. - Farkın kaynağı, 41 açığın 19'unda kanıt düzeyinin görme düzeyinden yüksek olmasıdır: bir açığı görmek ile kanıtlamak ayrı erişim gerektirir. - 10 açık hiçbir türde kanıtlanamıyor, çünkü kanıtı ancak hizmeti etkileyecek bir eylemle alınabiliyor ve katılım kuralları bunu yasaklıyor; bu kalemler raporda kanıt değil, koşulları yazılı aday olarak durur. - Üç tür de 70 saatlik pencereye sığıyor; ayrım kanıt başına süredir — 8,82 saate karşı 1,87 saat. - Kara kutu savunmada 468, beyaz kutu 90 kayıt bırakıyor; kanıt başına iz 78'den 2,9'a iniyor. - Beyaz kutunun 31 kanıtının 17'si ancak içeriden anlamlıdır; kara kutunun 6 kanıtının tamamı dışarıdan erişilebilir sınıftadır ve iki tür farklı sorulara yanıt verir. #### Sonraki Adım Üç türün de ortak bir kalıntısı var: yanlış pozitif. Kara kutuda 62, gri kutuda 36, beyaz kutuda 19 aday gerçek bir açığa karşılık gelmiyor ve bu sayılar bu derste tek bir çarpanla üretildi. Gerçekte hangi adayın eleneceği çarpanla değil, adayın hangi kanıta dayandığıyla belirlenir: sürüm bilgisine bakarak üretilen bir aday ile davranışı gözlenerek üretilen bir aday aynı ağırlıkta değildir. Sonraki ders aday listesini doğrulama kurallarından geçirir ve elenen yanlış pozitifi tek tek sayar: kaç aday yalnız sürüm bilgisine dayanıyor, kaçı davranışla doğrulanıyor ve doğrulamanın kendisi hedefe ne kadar risk ekliyor. ### Açık Doğrulama Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/acik-dogrulama 240 ham aday dört doğrulama kuralından geçiriliyor: tekilleştirme 101 adayı hiçbir bulgu düşürmeden siliyor, sürüm desteği kuralı 23, etki sınırı 9 adayı çıkarıyor, doğrulama 46 yanlış pozitifi eliyor ve geriye 61 kanıt kalıyor. Adayların yüzde 43'ü sürüm bilgisinden geliyor ama bu sınıfın yalnız yüzde 16,3'ü gerçek. Doğrulama sırası zincire bağlandığında koşturulan aday 107'den 74'e, risk 17,8'den 11,9'a, savunmadaki iz 461'den 313 kayda iniyor; bedeli önkoşulu kapalı sayılan 16 gerçek açığın kanıtsız kalmasıdır. Bir önceki ders üç değerlendirme türünü karşılaştırdı ve hepsinde aynı kalıntıyı buldu: kara kutuda 62, gri kutuda 36, beyaz kutuda 19 aday gerçek bir açığa karşılık gelmiyordu. O sayılar tek bir gürültü çarpanıyla üretilmişti. Gerçekte hangi adayın eleneceğini çarpan değil, adayın hangi belirtiye dayandığı belirler. Bu ders bir aday listesini doğrulama kurallarından geçirir ve her kuralın kaç adayı çıkardığını, kaç gerçek bulguyu birlikte götürdüğünü sayar. **Yanlış pozitif** (false positive), gerçek bir açığa karşılık gelmeyen adaydır; **doğrulama**, adayı kanıta çeviren adımdır. Doğrulama adımı kâğıt üzerinde kalmaz, hedefe gerçekten dokunur: **yazılı yetki ve tanımlı kapsam olmadan bu adımı atmak hem yasadışı hem meslek dışıdır.** - **TS13.** Aday listesi 240 ham kalemdir ve önceki iki dersin 20 kapsam içi kalemi üzerinde durur. Liste de açık kümesi de **kurgudur**; hiçbir hedefe işlem yapılmaz. - **TS14.** Bir **yer**, bir kalemin bir zincir adımıdır. 20 kalem ve 4 adım 80 yer verir; yerlerin bir bölümünde gerçekten açık vardır. Bu küme modelin doğrusudur, değerlendirme onu bilmez. - **TS15.** Her aday bir **belirti sınıfı** taşır: sürüm bilgisi, yanıt farkı, yapılandırma ya da davranış. Zayıf sınıflar adayların çoğunu temiz yerlere dağıtır. - **TS16.** Bir **bulgu**, bir yerdeki gerçek açıktır; aynı bulguya birden çok aday işaret edebilir. **Kayıp**, hiçbir adayı kalmayan gerçek bulgu sayısıdır. - **TS17.** Doğrulamanın üç bedeli vardır: süre, hedefe eklenen **risk puanı** ve savunmada bırakılan **iz kaydı**. Üçü de aday başına ve belirti sınıfına göre değişir. - **TS18.** Zincir modeli önceki kurstan girdi olarak alınır: bir adımda açık bulunamazsa o kalemin sonraki adımları ulaşılamaz sayılabilir. #### Eleme Hattı ```js // eleme.mjs — aday listesini dogrulama kurallarindan gecirip yanlis pozitifi sayar. // MODELDIR; aday listesi kurgudur, hicbir hedefe islem yapilmaz. export const TOHUM = 20260214, KALEM = 20; const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); // Belirti sinifi: adayin hangi kanita dayandigi ve o kanitin gercek cikma orani. // Surum bilgisi en zayif belirtidir, cunku duzeltme geriye tasinmis olabilir. export const SINIF = [ { ad: "surum bilgisi", pay: 0.46, gercek: 0.17, sure: 0.15, risk: 0.0, iz: 2 }, { ad: "yanit farki", pay: 0.24, gercek: 0.44, sure: 0.35, risk: 0.1, iz: 5 }, { ad: "yapilandirma", pay: 0.18, gercek: 0.71, sure: 0.50, risk: 0.0, iz: 1 }, { ad: "davranis", pay: 0.12, gercek: 0.88, sure: 0.90, risk: 0.6, iz: 9 }, ]; const sinifSec = (u) => { let t = 0; for (const s of SINIF) { t += s.pay; if (u < t) return s; } return SINIF.at(-1); }; // Yer: bir kalemin bir zincir adimi. 20 kalem x 4 adim = 80 yer; bir bolumunde // gercekten acik var. Bu kume modelin dogrusudur, degerlendirme onu bilmez. const YER = []; for (let k = 0; k < KALEM; k++) for (let z = 1; z <= 4; z++) YER.push({ k, z, acik: r() < 0.35 }); const ACIK_YER = YER.filter((y) => y.acik), TEMIZ_YER = YER.filter((y) => !y.acik); const sec = (l) => l[Math.floor(r() * l.length)]; // 240 ham aday. Zayif belirti siniflari adaylarin cogunu temiz yerlere dagitir. export const ADAY = Array.from({ length: 240 }, (_, i) => { const s = sinifSec(r()), y = r() < s.gercek ? sec(ACIK_YER) : sec(TEMIZ_YER); return { no: i, kalem: y.k, zincir: y.z, sinif: s.ad, gercek: y.acik, etki: r() < 0.08 }; }); // Bir bulgu, bir kalemin bir zincir adimindaki gercek aciktir; ayni bulguya birden // cok aday isaret edebilir. Kayip, hicbir adayi kalmayan gercek bulgu sayisidir. export const BULGU = new Set(ADAY.filter((a) => a.gercek).map((a) => `${a.kalem}|${a.zincir}`)); const kayip = (l) => BULGU.size - new Set(l.filter((a) => a.gercek).map((a) => `${a.kalem}|${a.zincir}`)).size; export function hat() { const adim = []; const gecir = (ad, liste, kalir) => { const kalan = [], elenen = []; for (const a of liste) (kalir(a) ? kalan : elenen).push(a); adim.push({ ad, giren: liste.length, elenen: elenen.length, kalan: kalan.length, kayip: kayip(kalan) }); return kalan; }; let l = ADAY; // K1: ayni kalemde ayni belirtiden ayni zincir adimina birden cok aday tekillestirilir. const gorulen = new Set(); l = gecir("tekillestirme", l, (a) => { const k = `${a.kalem}|${a.sinif}|${a.zincir}`; if (gorulen.has(k)) return false; gorulen.add(k); return true; }); // K2: yalniz surum bilgisine dayanan aday, ayni kalemin ayni zincir adiminda // davranis ya da yanit belirtisi yoksa elenir. Surum eslesmesi kanit degildir. const destekli = new Set(l.filter((a) => a.sinif === "davranis" || a.sinif === "yanit farki") .map((a) => `${a.kalem}|${a.zincir}`)); l = gecir("surum destegi", l, (a) => a.sinif !== "surum bilgisi" || destekli.has(`${a.kalem}|${a.zincir}`)); // K3: kaniti hizmeti etkileyecek eylem gerektiren aday dogrulanmaz, askida kalir. const askida = l.filter((a) => a.etki); l = gecir("etki siniri", l, (a) => !a.etki); // K4: kalan adaylar dogrulanir; gercek olmayanlar elenen yanlis pozitiftir. const dogrulanacak = l; l = gecir("dogrulama", l, (a) => a.gercek); return { adim, kanit: l, askida, dogrulanacak }; } if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const { adim, kanit, askida } = hat(); console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${ADAY.length} ham aday, ${KALEM} kalem, ` + `${ADAY.filter((a) => a.gercek).length} tanesi gercekte acik`); const y1 = gen([16, 9, 9, 9, 13]); console.log("\n" + y1(["kural", "giren", "elenen", "kalan", "kayip bulgu"])); for (const a of adim) console.log(y1([a.ad, a.giren, a.elenen, a.kalan, a.kayip])); console.log(y1(["kalan sonuc", "", `${askida.length} askida`, `${kanit.length} kanit`, ""])); const y2 = gen([16, 8, 9, 10, 9, 8]); console.log("\n" + y2(["belirti sinifi", "aday", "gercek", "gercek %", "kanit", "elenen"])); for (const s of SINIF) { const l = ADAY.filter((a) => a.sinif === s.ad); const k = kanit.filter((a) => a.sinif === s.ad).length; console.log(y2([s.ad, l.length, l.filter((a) => a.gercek).length, `${(100 * l.filter((a) => a.gercek).length / l.length).toFixed(1)}%`, k, l.length - k])); } console.log(`\n${ADAY.length} adaydan ${ADAY.length - kanit.length - askida.length}'i ` + `eleniyor, ${kanit.length}'i kanit oluyor, ${askida.length}'i askida kaliyor`); console.log(`${BULGU.size} gercek bulgunun ${adim.at(-1).kayip}'i eleme sirasinda ` + `kayboluyor; surum destegi kurali ${adim[1].kayip - adim[0].kayip}, etki siniri ` + `${adim[2].kayip - adim[1].kayip} tanesini goturuyor`); } ``` ``` model (tohum 20260214): 240 ham aday, 20 kalem, 114 tanesi gercekte acik kural giren elenen kalan kayip bulgu tekillestirme 240 101 139 0 surum destegi 139 23 116 1 etki siniri 116 9 107 2 dogrulama 107 46 61 2 kalan sonuc 9 askida 61 kanit belirti sinifi aday gercek gercek % kanit elenen surum bilgisi 104 17 16.3% 7 97 yanit farki 60 33 55.0% 18 42 yapilandirma 37 30 81.1% 17 20 davranis 39 34 87.2% 19 20 240 adaydan 170'i eleniyor, 61'i kanit oluyor, 9'i askida kaliyor 29 gercek bulgunun 2'i eleme sirasinda kayboluyor; surum destegi kurali 1, etki siniri 1 tanesini goturuyor ``` Hattın dört kuralı çok farklı işler yapıyor. **Tekilleştirme tek başına 101 adayı, yani listenin yüzde 42'sini siliyor ve hiçbir bulgu düşürmüyor.** Bu, hattın en ucuz kuralıdır: aynı kalemin aynı zincir adımında aynı belirtiden üretilmiş yinelenen adaylar tek bir kaleme iner. Bir rapordaki "240 bulgu" sayısının neredeyse yarısı, bu tek işlemle ortadan kalkabilecek bir sayım hatasıdır. Sürüm desteği kuralı 23 aday eliyor ve karşılığında **1 gerçek bulgu** götürüyor. Etki sınırı 9 adayı askıya alıyor, bir bulgu daha düşüyor. Asıl doğrulama adımı 46 adayı eliyor — bunlar hattın gerçek yanlış pozitifleridir. Geriye 61 kanıt kalıyor: 240 ham adaydan yüzde 25,4. Dördüncü sütun hattın kendi hatasını yazıyor. **29 gerçek bulgunun 2'si eleme sırasında kayboluyor**, yani yüzde 6,9. Bir eleme hattının değeri yalnız kaç aday sildiğiyle ölçülemez; her kural bir eşiktir ve eşik hem gürültüyü hem sinyali keser. Bu iki sayı bir arada raporlanmazsa agresif bir eleme hattı, kapsamı daralttığı halde kaliteli görünür. İkinci tablo adayların nereden geldiğini gösteriyor ve hattın niçin bu sırayla kurulduğunu açıklıyor. Sürüm bilgisi 104 adayla listenin en büyük kaynağıdır ama yalnız yüzde 16,3'ü gerçektir ve yalnız 7 kanıt bırakır: adayların yüzde 43'ü, kanıtların yüzde 11,5'i. Nedeni bir ölçüm kusuru değildir — bir düzeltme geriye taşındığında sürüm dizesi değişmeden açık kapanır, dolayısıyla sürüm eşleşmesi kanıt taşımaz. Davranış sınıfı ise 39 adayla en küçük ikinci kaynak olduğu halde 19 kanıtla en büyük katkıyı verir: gözlenen davranış, çıkarım değil ölçümdür. #### Doğrulama Sırası ve Eklenen Risk ```js // sira.mjs — dogrulama sirasi: zincirin onkosul adimi once dogrulanirsa // sonraki adimlarin adaylari hic kosturulmadan karara baglanir. import { SINIF, hat } from "./eleme.mjs"; const bilgi = (ad) => SINIF.find((s) => s.ad === ad); const LISTE = hat().dogrulanacak; // eleme kurallarindan gecmis adaylar const topla = (l) => l.reduce((o, a) => { const s = bilgi(a.sinif); return { sayi: o.sayi + 1, saat: o.saat + s.sure, risk: o.risk + s.risk, iz: o.iz + s.iz }; }, { sayi: 0, saat: 0, risk: 0, iz: 0 }); // Kesme adimlari: hangi zincir adiminda olumsuz sonuc alinirsa kalemin geri kalani // ulasilamaz sayilir. Bos kume = her aday tek tek dogrulanir. function kosum(kesme) { const kosan = [], atlanan = []; for (const k of new Set(LISTE.map((a) => a.kalem))) { const kalemAdayi = LISTE.filter((a) => a.kalem === k); let kesildi = false; for (let z = 1; z <= 4; z++) { const adimAdayi = kalemAdayi.filter((a) => a.zincir === z); if (kesildi) { atlanan.push(...adimAdayi); continue; } kosan.push(...adimAdayi); if (kesme.has(z) && adimAdayi.length && !adimAdayi.some((a) => a.gercek)) kesildi = true; } } return { ...topla(kosan), kanit: kosan.filter((a) => a.gercek).length, atlanan, kacan: atlanan.filter((a) => a.gercek).length, kosan }; } const YOL = [["sirasiz", new Set()], ["yalniz onkosul", new Set([1])], ["tam zincir", new Set([1, 2, 3, 4])]]; const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([16, 12, 8, 10, 16, 8, 8, 10]); console.log(`dogrulama hattina ${LISTE.length} aday giriyor; risk puani bir dogrulama ` + `adiminin hizmeti etkileme agirligidir`); console.log(yz(["dogrulama sirasi", "dogrulanan", "kanit", "atlanan", "atlanan gercek", "saat", "risk", "iz kaydi"])); const sonuc = {}; for (const [ad, kesme] of YOL) { const o = kosum(kesme); sonuc[ad] = o; console.log(yz([ad, o.sayi, o.kanit, o.atlanan.length, o.kacan, o.saat.toFixed(1), o.risk.toFixed(1), o.iz])); } const y2 = gen([16, 12, 14, 14, 12]); console.log("\n" + y2(["belirti sinifi", "risk/aday", "hattaki aday", "tam zincirde", "kosulmayan"])); for (const s of SINIF) { const a = LISTE.filter((x) => x.sinif === s.ad).length; const b = sonuc["tam zincir"].kosan.filter((x) => x.sinif === s.ad).length; console.log(y2([s.ad, s.risk.toFixed(1), a, b, a - b])); } const [d, o1, o2] = YOL.map(([ad]) => sonuc[ad]); console.log(`\nonkosul kesmesi ${o1.atlanan.length} adayi kosturmuyor: riski ` + `${d.risk.toFixed(1)}'ten ${o1.risk.toFixed(1)}'e, izi ${d.iz}'ten ${o1.iz}'e indiriyor`); console.log(`tam zincir kesmesi ${o2.atlanan.length} adayi kosturmuyor ve riski ` + `${(100 * (1 - o2.risk / d.risk)).toFixed(1)}% dusuruyor; bedeli, onkosulu kapali sayilan ` + `${o2.kacan} gercek acigin kanitsiz kalmasidir`); ``` ``` dogrulama hattina 107 aday giriyor; risk puani bir dogrulama adiminin hizmeti etkileme agirligidir dogrulama sirasi dogrulanan kanit atlanan atlanan gercek saat risk iz kaydi sirasiz 107 61 0 0 48.9 17.8 461 yalniz onkosul 89 53 18 8 41.3 15.2 383 tam zincir 74 45 33 16 33.3 11.9 313 belirti sinifi risk/aday hattaki aday tam zincirde kosulmayan surum bilgisi 0.0 26 19 7 yanit farki 0.1 34 23 11 yapilandirma 0.0 23 16 7 davranis 0.6 24 16 8 onkosul kesmesi 18 adayi kosturmuyor: riski 17.8'ten 15.2'e, izi 461'ten 383'e indiriyor tam zincir kesmesi 33 adayi kosturmuyor ve riski 33.1% dusuruyor; bedeli, onkosulu kapali sayilan 16 gercek acigin kanitsiz kalmasidir ``` Üç satır aynı 107 adayı üç ayrı sırayla ele alıyor ve üçü de farklı bir şey satın alıyor. Sırasız doğrulama en çok kanıtı veriyor — 61 — ama en pahalı olanıdır: 48,9 saat, 17,8 risk puanı ve savunmada 461 kayıt. Tam zincir sırası koşturulan aday sayısını 74'e indiriyor; risk yüzde 33,1 düşüyor, iz 313 kayda iniyor ve 15,6 saat kazanılıyor. Kazancın nereden geldiği ikinci tabloda yazıyor. Risk puanının neredeyse tamamı davranış sınıfındadır; sürüm ve yapılandırma adaylarının hedefe eklediği risk sıfırdır, çünkü ikisi de gözlemdir. Tam zincir sırası 24 davranış adayının 8'ini hiç koşturmuyor ve düşen riskin büyük bölümü bu sekiz koşumun yapılmamasından geliyor. Aynı mantık iz sütununda da işler: davranış adayı başına 9 kayıt üretilirken yapılandırma adayı başına 1 kayıt üretilir. Bedeli dördüncü sütundadır: tam zincir sırasında 33 aday hiç koşturulmaz ve bunların 16'sı gerçekte açıktır. Bu 16 kalem bir kayıp mıdır, sorunun yanıtı zincir modelinin doğruluğuna bağlıdır. Model doğruysa o açıklara giden önkoşul kapalıdır ve bir saldırgan da oraya ulaşamaz — o zaman 16 koşum gereksiz risktir. Model eksikse, yani aynı yere ikinci bir yol varsa, 16 gerçek açık kanıtsız kalır. Ara satır bu yüzden vardır: yalnız önkoşul adımında kesmek riski 17,8'den 15,2'ye indirirken atlanan gerçek açığı 8'de tutar. Hangi sıra seçilirse seçilsin rapor tarafında değişmeyen bir kural kalır. Koşturulmayan aday listeden silinmez; "önkoşulu kapalı sayıldığı için doğrulanmadı" kaydıyla ve hangi adımın hangi sonucu verdiği yazılarak durur. Aksi durumda rapor, kapsamı olduğundan geniş gösterir. #### Özet - 240 ham aday dört kuraldan geçip 61 kanıta iniyor; tekilleştirme tek başına 101 adayı, listenin yüzde 42'sini, hiçbir bulgu düşürmeden siliyor. - Eleme hattı kendi hatasını da üretiyor: 29 gerçek bulgunun 2'si kurallar sırasında kayboluyor, bu yüzden silinen aday sayısı ile düşen bulgu sayısı birlikte raporlanmalıdır. - Adayların yüzde 43'ü sürüm bilgisinden geliyor ama bu sınıfın yalnız yüzde 16,3'ü gerçek ve kanıtların yalnız yüzde 11,5'ini veriyor; düzeltme geriye taşındığında sürüm dizesi değişmez. - Davranış sınıfı en küçük ikinci kaynak olduğu halde en çok kanıtı veriyor — 39 adaydan 19 — çünkü gözlenen davranış çıkarım değil ölçümdür. - Doğrulama sırası zincire bağlandığında koşturulan aday 107'den 74'e, risk 17,8'den 11,9'a ve iz 461'den 313 kayda iniyor; düşüşün büyük bölümü koşturulmayan 8 davranış adayından geliyor. - Tam zincir sırasının bedeli, önkoşulu kapalı sayılan 16 gerçek açığın kanıtsız kalmasıdır; bu kalemler rapordan silinmez, doğrulanmama gerekçesiyle birlikte yazılır. #### Sonraki Adım Elde 61 kanıt, 9 askıda aday ve doğrulanmadan bırakılmış bir liste var. Bu üç küme bir düzeltme kuyruğuna girecekse sıraya konmak zorundadır ve sıralamanın ölçütü henüz yazılmadı. Teknik ağırlık bir sıra üretir: erişim kolaylığı, etkinin genişliği, düzeltmenin zorluğu. Aynı liste iş tarafından bakıldığında başka bir sıra üretir, çünkü bir kalemin taşıdığı iş bir başkasınınkiyle aynı değildir. Sonraki ders aynı bulgu kümesini iki ayrı iş bağlamında puanlar ve iki sıralamanın kaç sırada ayrıştığını sayar. ### Etki Değerlendirmesi Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/etki-degerlendirmesi 61 kanıtlanmış bulgu önce teknik ağırlıkla, sonra iki ayrı iş bağlamında puanlanıyor. İki iş sıralaması arasında aynı sırada kalan tek bulgu yok, ortalama kayma 22,23 sıra ve ilk on listeleri ortak tek bulgu içermiyor; ikili karşılaştırmaların yüzde 41,6'sı ters dönüyor. 40 adam-günlük bütçede teknik sıralama 12 bulgu düzeltip saha bağlamının yüzde 24,6'sını kapatırken kendi sırası yüzde 28,8'ini kapatıyor, iş puanını düzeltme gününe bölen sıralama ise yüzde 39,4'ünü. Bir önceki ders 61 kanıt, 9 askıda aday ve doğrulanmadan bırakılmış bir liste üretti. Bu küme bir düzeltme kuyruğuna girecekse sıraya konmak zorundadır. Sıralama teknik ölçütlerle yapılabilir: açığa dışarıdan mı yoksa ancak içeriden mi ulaşılıyor, kaç kalemi etkiliyor, ne kadar yetki kazandırıyor. Bu üç ölçüt tek bir sayı verir ve o sayı bir sıra üretir. Bu ders o sıranın tek sıra olmadığını gösterir. Aynı bulgu, hangi işi taşıyan bir varlıkta durduğuna göre farklı ağırlık taşır ve "hangi iş önemlidir" sorusunun yanıtı kuruma göre değişir. **İş etkisi** (business impact), bulgunun teknik ağırlığının o varlığın taşıdığı işle çarpılmasıdır. Ölçülecek şey iki puanlamanın hangisinin doğru olduğu değil, aynı listeyi **kaç sırada farklı dizdikleridir**. - **TS19.** Bulgu kümesi önceki dersin 61 kanıtıdır ve her bulgu beş varlık sınıfından birine bağlıdır. Küme de ağırlıklar da **kurgudur**. - **TS20.** Teknik puan üç bileşenden gelir: erişim düzeyi (ağırlık 0,45), etki genişliği (0,30) ve kazanılan yetki (0,25). Sonuç 0 ile 10 arasına ölçeklenir. - **TS21.** **İş ağırlığı**, bir varlık sınıfının o bağlamdaki değeridir. İki bağlam tanımlıdır: gelir ve abone verisi önceliği ile saha kesintisizliği önceliği. - **TS22.** İş puanı, teknik puan ile iş ağırlığının çarpımıdır. Aynı bulgu iki bağlamda iki ayrı iş puanı taşır ve teknik puanı ikisinde de aynı kalır. - **TS23.** İki sıralamanın farkı dört ölçüyle yazılır: aynı sırada kalan bulgu sayısı, ortalama sıra kayması, ilk on listesinin ortak üyesi ve ters düşen ikili karşılaştırma oranı. - **TS24.** Düzeltme bütçesi 40 adam-gündür ve bütün küme 286 adam-gün tutar. Kuyruk sıradan alır, bütçeye sığmayan bulguyu atlar. #### Bir Liste, Üç Sıra ```js // puan.mjs — ayni kanitlanmis bulgu kumesi teknik agirlikla ve iki ayri is // baglaminda puanlanir. MODELDIR; bulgu kumesi ve agirliklar kurgudur. export const TOHUM = 20260222, N = 61; const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); // Bir onceki dersin 61 kaniti. Her bulgu bir varlik sinifina baglidir. export const VARLIK = ["abone verisi", "faturalama", "olcum dogrulugu", "saha operasyonu", "ic yonetim"]; const ERISIM = { dis: 1.0, kimlik: 0.6, ic: 0.3 }; export const BULGU = Array.from({ length: N }, (_, i) => { const e = ["dis", "kimlik", "ic"][Math.floor(r() * 3)]; const genislik = Math.round(r() * 18) / 20, yetki = Math.round(r() * 20) / 20; return { no: i + 1, varlik: VARLIK[Math.floor(r() * VARLIK.length)], erisim: e, genislik, yetki, gun: 1 + Math.floor(r() * 8), // duzeltme maliyeti (adam-gun) teknik: +(10 * (0.45 * ERISIM[e] + 0.30 * genislik + 0.25 * yetki)).toFixed(2) }; }); // Is agirligi: bir varlik sinifinin o baglamdaki agirligi. Ayni bulgu, ayni teknik // puanla, iki baglamda farkli is etkisi tasir. export const BAGLAM = { "gelir ve abone verisi": { "abone verisi": 1.0, "faturalama": 0.9, "olcum dogrulugu": 0.6, "saha operasyonu": 0.35, "ic yonetim": 0.3 }, "saha kesintisizligi": { "abone verisi": 0.4, "faturalama": 0.45, "olcum dogrulugu": 0.85, "saha operasyonu": 1.0, "ic yonetim": 0.5 }, }; export const isPuan = (b, ad) => +(b.teknik * BAGLAM[ad][b.varlik]).toFixed(2); // Siralama: puana gore azalan; esitlikte bulgu numarasi. export const sirala = (anahtar) => [...BULGU] .sort((a, b) => anahtar(b) - anahtar(a) || a.no - b.no).map((b) => b.no); export const yer = (s) => new Map(s.map((no, i) => [no, i + 1])); // Iki siralama arasindaki fark: ayni sirada kalan, ortalama kayma, en buyuk kayma, // ilk on ortak ve ters cift orani. export function fark(s1, s2) { const y1 = yer(s1), y2 = yer(s2); const kayma = s1.map((no) => Math.abs(y1.get(no) - y2.get(no))); const ilk10 = new Set(s1.slice(0, 10)); let ters = 0, cift = 0; for (let i = 0; i < s1.length; i++) for (let j = i + 1; j < s1.length; j++) { cift++; if ((y1.get(s1[i]) - y1.get(s1[j])) * (y2.get(s1[i]) - y2.get(s1[j])) < 0) ters++; } return { ayni: kayma.filter((k) => k === 0).length, enBuyuk: Math.max(...kayma), ort: kayma.reduce((a, k) => a + k, 0) / kayma.length, ortak10: s2.slice(0, 10).filter((no) => ilk10.has(no)).length, ters: +(100 * ters / cift).toFixed(1) }; } if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const ADLAR = Object.keys(BAGLAM); const y1 = gen([18, 8, 12, 23, 21]); console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${N} kanitlanmis bulgu, ${VARLIK.length} varlik sinifi`); console.log("\n" + y1(["varlik sinifi", "bulgu", "ort teknik", ...ADLAR])); for (const v of VARLIK) { const l = BULGU.filter((b) => b.varlik === v); const ot = l.reduce((a, b) => a + b.teknik, 0) / l.length; console.log(y1([v, l.length, ot.toFixed(2), ...ADLAR.map((ad) => BAGLAM[ad][v].toFixed(2))])); } const sT = sirala((b) => b.teknik), sA = sirala((b) => isPuan(b, ADLAR[0])); const sB = sirala((b) => isPuan(b, ADLAR[1])); const y2 = gen([24, 10, 12, 12, 14, 13]); console.log("\n" + y2(["karsilastirma", "ayni sira", "ort kayma", "en buyuk", "ilk 10 ortak", "ters cift %"])); for (const [ad, x, y] of [["teknik - gelir baglami", sT, sA], ["teknik - saha baglami", sT, sB], ["gelir - saha baglami", sA, sB]]) { const f = fark(x, y); console.log(y2([ad, f.ayni, f.ort.toFixed(2), f.enBuyuk, `${f.ortak10}/10`, f.ters])); } const yT = yer(sT), yA = yer(sA), yB = yer(sB); const y3 = gen([8, 18, 9, 8, 9, 9, 9]); console.log("\n" + y3(["bulgu", "varlik", "teknik", "sira T", "sira A", "sira B", "A-B fark"])); const ilgi = [...BULGU].sort((a, b) => Math.abs(yA.get(b.no) - yB.get(b.no)) - Math.abs(yA.get(a.no) - yB.get(a.no))).slice(0, 6); for (const b of ilgi) { console.log(y3([b.no, b.varlik, b.teknik.toFixed(2), yT.get(b.no), yA.get(b.no), yB.get(b.no), yA.get(b.no) - yB.get(b.no)])); } } ``` ``` model (tohum 20260222): 61 kanitlanmis bulgu, 5 varlik sinifi varlik sinifi bulgu ort teknik gelir ve abone verisi saha kesintisizligi abone verisi 16 5.06 1.00 0.40 faturalama 13 5.37 0.90 0.45 olcum dogrulugu 14 5.77 0.60 0.85 saha operasyonu 5 5.24 0.35 1.00 ic yonetim 13 5.94 0.30 0.50 karsilastirma ayni sira ort kayma en buyuk ilk 10 ortak ters cift % teknik - gelir baglami 2 14.79 39 5/10 31.3 teknik - saha baglami 1 10.00 30 2/10 20.6 gelir - saha baglami 0 22.23 43 0/10 41.6 bulgu varlik teknik sira T sira A sira B A-B fark 6 saha operasyonu 6.40 21 47 4 43 17 saha operasyonu 7.05 17 42 2 40 16 saha operasyonu 3.60 51 58 21 37 33 saha operasyonu 7.50 10 38 1 37 34 abone verisi 5.22 37 13 46 -33 31 abone verisi 5.28 33 12 44 -32 ``` İlk tablonun son iki sütunu bu dersin asıl konusudur. Aynı varlık sınıfı, iki bağlamda 0,30 ile 1,00 arasında değişen bir ağırlık taşıyor ve ağırlıklar ortalama teknik puanla hiç ilişkili değil. En dikkat çeken satır iç yönetim: ortalama teknik puanı 5,94 ile listenin en yükseği, ama gelir bağlamında listenin en düşük ağırlığını (0,30) taşıyor; saha bağlamında ortancada (0,50) kalıyor. Teknik sıralamada en üste çıkan kalemler, iş tarafında en alta düşebilir. İkinci tablo bunun sayısal karşılığıdır. İki iş bağlamı karşılaştırıldığında **61 bulgunun hiçbiri aynı sırada kalmıyor**, ortalama sıra kayması 22,23 ve en büyük kayma 43 sıradır. İlk on listeleri **ortak tek bir bulgu içermiyor**. İkili karşılaştırmaların yüzde 41,6'sı ters dönüyor, yani iki bulguyu alıp "hangisi daha önemli" diye sorduğunda iki bağlam neredeyse her iki soruda bir ayrı yanıt veriyor. Teknik sıralamanın iki bağlama uzaklığı ise eşit değil: gelir bağlamıyla ilk on listesinde 5, saha bağlamıyla 2 ortak bulgu var; ters ikili oranı yüzde 31,3'e karşı yüzde 20,6. **Bağlamsız sunulan bir sıralama bağlamsız değildir; sessizce bir bağlam seçmiştir** ve hangi bağlamı seçtiği raporda yazmaz. Bu, ağırlık tablosunun kim tarafından doldurulacağı sorusunu doğuruyor. Test ekibi teknik puanı kendi ölçtüğü verilerden çıkarabilir, ama bir varlık sınıfının kurum için ne kadar değerli olduğunu ölçemez; o sayı iş tarafından gelir. Buradan çıkan kural biçimseldir: rapor tek bir sıralanmış liste değil, **teknik puan, varlık sınıfı ve ağırlık tablosu birlikte** verilmelidir. Ağırlıklar yazılıysa sıralama yeniden üretilebilir; yazılı değilse liste, gerekçesi görünmeyen bir karardır. Üçüncü tablo tek tek kalemleri gösteriyor. Bulgu 33, saha bağlamında **birinci** sırada duruyor; teknik sıralamada 10., gelir bağlamında 38. sırada. Bulgu 6 saha bağlamında 4., gelir bağlamında 47. sırada — 43 sıralık bir fark. Bunlar bir puanlama hatası değil, iki farklı sorunun iki farklı yanıtıdır. #### Bütçe Altında Sıralamanın Bedeli ```js // butce.mjs — sinirli duzeltme butcesi altinda hangi siralamanin ne kapattigi. import { BULGU, BAGLAM, isPuan, sirala } from "./puan.mjs"; const BUTCE = 40; // duzeltme butcesi (adam-gun, kurgu) const ADLAR = Object.keys(BAGLAM); const kayit = new Map(BULGU.map((b) => [b.no, b])); const toplam = (ad) => BULGU.reduce((a, b) => a + isPuan(b, ad), 0); // Butce bitene kadar siradan al; sigmayan bulgu atlanir. function kuyruk(siraliNo) { const secilen = []; let gun = 0; for (const no of siraliNo) { const b = kayit.get(no); if (gun + b.gun <= BUTCE) { secilen.push(b); gun += b.gun; } } return { secilen, gun }; } const YOL = [["teknik agirlik", sirala((b) => b.teknik)], ["gelir baglami", sirala((b) => isPuan(b, ADLAR[0]))], ["saha baglami", sirala((b) => isPuan(b, ADLAR[1]))], ["gelir verimi", sirala((b) => isPuan(b, ADLAR[0]) / b.gun)], ["saha verimi", sirala((b) => isPuan(b, ADLAR[1]) / b.gun)]]; const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([17, 12, 7, 24, 22]); console.log(`butce ${BUTCE} adam-gun; ${BULGU.length} bulgunun tamami ` + `${BULGU.reduce((a, b) => a + b.gun, 0)} adam-gun tutuyor`); console.log(yz(["siralama", "duzeltilen", "gun", `${ADLAR[0]} %`, `${ADLAR[1]} %`])); const sonuc = {}; for (const [ad, s] of YOL) { const { secilen, gun } = kuyruk(s); const kapanan = ADLAR.map((x) => 100 * secilen.reduce((a, b) => a + isPuan(b, x), 0) / toplam(x)); sonuc[ad] = kapanan; console.log(yz([ad, secilen.length, gun, kapanan[0].toFixed(1), kapanan[1].toFixed(1)])); } // Yanlis eksende siralamanin bedeli: her baglamda kendi sirasi ile teknik siralama // arasindaki kapanan is etkisi farki. const y2 = gen([24, 14, 18, 14]); console.log("\n" + y2(["baglam", "teknik ile", "kendi sirasi ile", "kayip puan"])); for (const [i, ad] of ADLAR.entries()) { const t = sonuc["teknik agirlik"][i], k = sonuc[i === 0 ? "gelir baglami" : "saha baglami"][i]; console.log(y2([ad, `${t.toFixed(1)}%`, `${k.toFixed(1)}%`, `${(k - t).toFixed(1)} puan`])); } const enUst = [sirala((b) => isPuan(b, ADLAR[0]))[0], sirala((b) => isPuan(b, ADLAR[1]))[0]]; const yerT = new Map(sirala((b) => b.teknik).map((no, i) => [no, i + 1])); for (const [i, no] of enUst.entries()) { const b = kayit.get(no); console.log(`${ADLAR[i]} baglaminda birinci sirada olan bulgu ${no} (${b.varlik}, ` + `teknik ${b.teknik.toFixed(2)}) teknik siralamada ${yerT.get(no)}. sirada`); } ``` ``` butce 40 adam-gun; 61 bulgunun tamami 286 adam-gun tutuyor siralama duzeltilen gun gelir ve abone verisi % saha kesintisizligi % teknik agirlik 12 40 27.0 24.6 gelir baglami 9 40 28.8 14.1 saha baglami 9 40 14.5 28.8 gelir verimi 18 40 40.8 31.3 saha verimi 20 40 33.9 39.4 baglam teknik ile kendi sirasi ile kayip puan gelir ve abone verisi 27.0% 28.8% 1.8 puan saha kesintisizligi 24.6% 28.8% 4.2 puan gelir ve abone verisi baglaminda birinci sirada olan bulgu 10 (abone verisi, teknik 9.57) teknik siralamada 1. sirada saha kesintisizligi baglaminda birinci sirada olan bulgu 33 (saha operasyonu, teknik 7.50) teknik siralamada 10. sirada ``` Bütçe 61 bulgunun yalnız yedide birini karşılıyor ve tablo bu darlıkta sıralamanın ne kadar iş yaptığını gösteriyor. İlk üç satır aynı 40 günü üç ayrı biçimde harcıyor. Saha bağlamı kendi sırasıyla kendi etkisinin yüzde 28,8'ini kapatırken gelir sırasıyla yalnız yüzde 14,1'ini kapatıyor: **yanlış eksenle sıralamak, aynı bütçeyi yarı verimle harcamak demektir.** Teknik sıralamanın iki bağlama bedeli de eşit değil. Gelir bağlamında kendi sırasına göre 1,8 puan, saha bağlamında 4,2 puan geride kalıyor. Teknik ağırlık "yansız" görünür, ama yansızlığı bir bağlama ötekinin iki buçuk katına yakın pahalıya patlıyor. Son iki satır tek başına daha ilginçtir. İş puanını düzeltme gününe bölen sıralama aynı 40 günde 18 ve 20 bulgu kapatıyor ve **her iki bağlamda da öteki üç sıralamayı geçiyor** — gelir bağlamında yüzde 40,8, saha bağlamında yüzde 39,4. Nedeni tabloda görünüyor: saf iş etkisiyle sıralamak bütçeyi dokuz pahalı kaleme yatırıyor, maliyete bölmek ise aynı bütçeye iki katından fazla kalem sığdırıyor. Bir raporun "kritik" etiketli ilk on kalemi, düzeltme maliyeti yazılmadığında bu karşılaştırmayı olanaksız kılar. Son iki satırın gösterdiği bir başka şey de sıralamaların hepsinin aynı yerde başlamadığıdır: gelir bağlamının birinci kalemi teknik sıralamada da birincidir, saha bağlamının birinci kalemi ise teknik sıralamada onuncudur. Rapor tek bir sıra dayattığında bu ikinci kalemin dokuz sıra geride kalması bir karar değil, bir yan etkidir. #### Özet - Aynı 61 bulgu iki iş bağlamında puanlandığında aynı sırada kalan tek bulgu yok; ortalama sıra kayması 22,23, en büyük kayma 43 sıra ve ilk on listeleri ortak üye içermiyor. - İkili karşılaştırmaların yüzde 41,6'sı iki bağlam arasında ters dönüyor; teknik sıralamanın bağlamlara uzaklığı ise eşit değil (5/10 ve 2/10 ortak), yani bağlamsız bir sıra sessizce bir bağlam seçmiştir. - İş ağırlığı ile teknik puan ilişkili değildir: iç yönetim sınıfı 5,94 ile en yüksek ortalama teknik puana sahipken gelir bağlamında listenin en düşük ağırlığını taşıyor. - 40 adam-günlük bütçede saha bağlamı kendi sırasıyla etkisinin yüzde 28,8'ini, gelir sırasıyla yüzde 14,1'ini kapatıyor; yanlış eksenle sıralamak aynı bütçeyi yarı verimle harcatıyor. - Teknik sıralama gelir bağlamında 1,8, saha bağlamında 4,2 puan geride kalıyor: yansız görünen eksenin bedeli bağlama göre iki kat değişiyor. - İş puanını düzeltme gününe bölen sıralama aynı bütçede 18–20 bulgu kapatıp her iki bağlamda da öteki sıralamaları geçiyor; düzeltme maliyeti yazılmayan bir liste bu karşılaştırmayı olanaksız kılar. #### Sonraki Adım Bulgular kanıtlandı ve iki ayrı eksende sıraya kondu. Sıradaki kalem ise bir düzeltme ekibine gidecek ve o ekip bulguyu ilk kez okuyacak. Elde kanıt olması, o kanıtın karşı tarafta yeniden görülebileceği anlamına gelmez: hangi ön koşulla, hangi girdiyle ve hangi ortamda gözlendiği yazılmamışsa düzeltmenin doğrulanması da olanaksızdır. Sonraki ders raporu **yeniden üretilebilirlik** cinsinden ölçer: kaç bulgu adım adım yeniden üretilebiliyor, kaçı ortama bağlı kalıyor ve düzeltme önerisinin kaç kalemi doğrudan uygulanabilir durumda. ### Raporlama Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/raporlama 61 rapor kaydı yeniden üretilebilirlik cinsinden denetleniyor. Beş zorunlu alanın her biri ayrı ayrı yüksek oranda dolu olduğu halde beşinin birlikte dolu olma oranı yüzde 31,1; ikinci bir okuyucunun yeniden üretebildiği bulgu 8, yeniden test turunda kapandı denebilen bulgu 3. Eksik alanların yazılması 9,4 saat tutuyor ve kapandı denebilen bulguyu 49'a çıkarıyor; 12 bulgu ortam değişkeni taşıdığı için hiçbir durumda adım adım yeniden üretilemiyor. Düzeltme önerisi 29 bulguda doğrudan uygulanabilir, 22'sinde ayrı bir karar gerektiriyor, 10'unda hiç yok. Bir önceki ders 61 kanıtı iki ayrı eksende sıraya koydu ve 40 adam-günlük bir düzeltme bütçesinin neyi kapattığını ölçtü. Sıradaki adım bulgunun bir düzeltme ekibine gitmesidir ve o ekip bulguyu ilk kez okuyacaktır. Test ekibinin elinde kanıt olması, o kanıtın karşı tarafta yeniden görülebileceği anlamına gelmez. Bu ders raporu tek bir ölçüyle sınar: **yeniden üretilebilirlik**. Bir bulgu, onu üretmemiş bir kişi tarafından aynı sonuçla gözlenebiliyorsa yeniden üretilebilir; gözlenemiyorsa düzeltmenin işe yarayıp yaramadığı da hiçbir zaman doğrulanamaz. **Yeniden üretim adımları** (reproduction steps) bu yüzden bir anlatı değil, bir rapor kalemidir. Bu derste hiçbir örnek adım yazılmaz; ölçülen şey adımın **hangi bilgileri taşıması gerektiği** ve o bilgilerin kaç kayıtta gerçekten bulunduğudur. - **TS25.** Rapor kümesi önceki dersin 61 bulgusudur. Kayıtlar **kurgudur** ve hiçbir saldırı adımı içermez; sayılan şey alan adlarıdır. - **TS26.** Sekiz alan tanımlıdır: ön koşul, girdi tanımı, gözlenen sonuç, zaman damgası, kanıt kimliği, ortam bilgisi, beklenen davranış ve düzeltme önerisi. - **TS27.** İlk beş alan yeniden üretim için **zorunludur**. Kalan üçü kaydı tamamlar ama adım kümesinin kendisine girmez. - **TS28.** Bir kayıt **ortam değişkeni** taşıyabilir: ortam bilgisi yazılı olsa bile değeri koşumdan koşuma değişir. Bu kayıtlar adım adım yeniden üretilemez. - **TS29.** İkinci bir okuyucu bir bulguyu ancak adım kümesi tamsa, ortam bilgisi yazılıysa ve ortam değişkeni yoksa yeniden üretebilir. - **TS30.** Bir bulgu, yeniden test turunda ancak yeniden üretilebiliyorsa **ve** beklenen davranışı yazılıysa "kapandı" denebilir. Alan yazım süreleri kurgudur. #### Alan Denetimi ```js // rapor.mjs — rapor kayitlarinin yeniden uretilebilirlik denetimi. // MODELDIR; kayitlar kurgudur ve hicbir saldiri adimi icermez, yalnizca // bir adimin tasimasi gereken ALAN ADLARI sayilir. export const TOHUM = 20260519, N = 61; const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); // Yeniden uretim adimi bir rapor kalemidir. Alanlar, adimin tasimasi gereken // bilgilerdir; doluluk orani kurgudur ve alan zorlugunu yansitir. export const ALAN = [ { ad: "onkosul", doluluk: 0.82, zorunlu: true, dakika: 4 }, { ad: "girdi tanimi", doluluk: 0.74, zorunlu: true, dakika: 6 }, { ad: "gozlenen sonuc", doluluk: 0.91, zorunlu: true, dakika: 5 }, { ad: "zaman damgasi", doluluk: 0.88, zorunlu: true, dakika: 1 }, { ad: "kanit kimligi", doluluk: 0.63, zorunlu: true, dakika: 3 }, { ad: "ortam bilgisi", doluluk: 0.57, zorunlu: false, dakika: 4 }, { ad: "beklenen davranis", doluluk: 0.49, zorunlu: false, dakika: 7 }, { ad: "duzeltme onerisi", doluluk: 0.86, zorunlu: false, dakika: 12 }, ]; // Duzeltme onerisi sinifi: dogrudan uygulanabilir, karar gerektiren, yapisal. const ONERI = [["dogrudan", 0.41], ["karar gerektiren", 0.34], ["yapisal", 0.25]]; const oneriSec = (u) => { let t = 0; for (const [ad, p] of ONERI) { t += p; if (u < t) return ad; } return ONERI.at(-1)[0]; }; export const KAYIT = Array.from({ length: N }, (_, i) => { const dolu = {}; for (const a of ALAN) dolu[a.ad] = r() < a.doluluk; return { no: i + 1, dolu, oneri: dolu["duzeltme onerisi"] ? oneriSec(r()) : "yok", // Ortama bagli: kayit ortam bilgisi tasisa bile degeri kosumdan kosuma degisiyor. degisken: r() < 0.23 }; }); const ZORUNLU = ALAN.filter((a) => a.zorunlu).map((a) => a.ad); export const tamAdim = (k) => ZORUNLU.every((ad) => k.dolu[ad]); // Ikinci bir okuyucu bulguyu ancak adim kumesi tamsa, ortam bilgisi varsa ve // ortam degiskeni yoksa yeniden uretebilir. export const yenidenUretilir = (k) => tamAdim(k) && k.dolu["ortam bilgisi"] && !k.degisken; if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([20, 10, 9, 10, 16, 12]); console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${N} rapor kaydi, ${ALAN.length} alan, ` + `${ZORUNLU.length} tanesi yeniden uretim icin zorunlu`); console.log("\n" + yz(["alan", "zorunlu", "dolu", "eksik", "tek eksik olan", "dk/bulgu"])); for (const a of ALAN) { const dolu = KAYIT.filter((k) => k.dolu[a.ad]).length; // Tek eksik olan: bu alan dolsaydi kayit adim kumesini tamamlayacak olanlar. const tek = KAYIT.filter((k) => !k.dolu[a.ad] && a.zorunlu && ZORUNLU.filter((z) => !k.dolu[z]).length === 1).length; console.log(yz([a.ad, a.zorunlu ? "evet" : "hayir", dolu, N - dolu, tek, a.dakika])); } const tam = KAYIT.filter(tamAdim), uretilir = KAYIT.filter(yenidenUretilir); const ortamsiz = tam.filter((k) => !k.dolu["ortam bilgisi"]).length; const degisken = tam.filter((k) => k.dolu["ortam bilgisi"] && k.degisken).length; const y2 = gen([34, 9, 9]); console.log("\n" + y2(["kayit sinifi", "bulgu", "yuzde"])); for (const [ad, s] of [["adim kumesi tam", tam.length], ["adim eksik", N - tam.length], ["tam ama ortam bilgisi yok", ortamsiz], ["tam, ortam yazili, degeri degisken", degisken], ["ikinci okuyucu yeniden uretebilir", uretilir.length]]) { console.log(y2([ad, s, `${(100 * s / N).toFixed(1)}`])); } const eksikSay = ZORUNLU.map((z) => [z, KAYIT.filter((k) => !k.dolu[z]).length]) .sort((a, b) => b[1] - a[1])[0]; console.log(`\nen cok eksik kalan zorunlu alan "${eksikSay[0]}" ` + `(${eksikSay[1]} kayitta yok); kayit basina tam alan yazimi ` + `${ALAN.reduce((a, x) => a + x.dakika, 0)} dakika tutuyor`); } ``` ``` model (tohum 20260519): 61 rapor kaydi, 8 alan, 5 tanesi yeniden uretim icin zorunlu alan zorunlu dolu eksik tek eksik olan dk/bulgu onkosul evet 55 6 1 4 girdi tanimi evet 41 20 9 6 gozlenen sonuc evet 56 5 2 5 zaman damgasi evet 54 7 1 1 kanit kimligi evet 36 25 11 3 ortam bilgisi hayir 37 24 0 4 beklenen davranis hayir 30 31 0 7 duzeltme onerisi hayir 51 10 0 12 kayit sinifi bulgu yuzde adim kumesi tam 19 31.1 adim eksik 42 68.9 tam ama ortam bilgisi yok 7 11.5 tam, ortam yazili, degeri degisken 4 6.6 ikinci okuyucu yeniden uretebilir 8 13.1 en cok eksik kalan zorunlu alan "kanit kimligi" (25 kayitta yok); kayit basina tam alan yazimi 42 dakika tutuyor ``` İlk tabloya alan alan bakıldığında rapor iyi görünüyor: gözlenen sonuç 61 kayıttan 56'sında, ön koşul 55'inde, zaman damgası 54'ünde yazılı. Tek tek hiçbir alan felaket değildir. İkinci tablo ise **beş zorunlu alanın birlikte dolu olduğu kayıt sayısını 19'da**, yani yüzde 31,1'de bırakıyor. Bağımsız eksiklikler toplanmaz, çarpılır: her alanı ayrı ayrı yüksek oranda dolduran bir ekip, birleşik ölçüde yine de üçte bir düzeyinde kalabilir. Rapor niteliği alan başına değil, **kayıt başına** ölçülmelidir. "Tek eksik olan" sütunu en ucuz kazancın nerede olduğunu söylüyor. Kanıt kimliği 11 kayıtta tek başına eksik olan alandır: yalnız o alan doldurulduğunda adım kümesi tam olan kayıt 19'dan 30'a çıkar. Alanın maliyeti kayıt başına 3 dakikadır ve eksik olduğu 25 kayıt için 75 dakika tutar — yüzde elli yedilik bir artış, bir buçuk saatin altında bir işle. Girdi tanımı 9 kayıtta tek eksiktir ve eksik olduğu 20 kayıt 120 dakika tutar. Sütunun boş kalması da bilgi taşıyor: ortam bilgisi, beklenen davranış ve düzeltme önerisi hiçbir kayıtta tek eksik değildir, çünkü zorunlu alan kümesine girmezler ve adım kümesini tek başlarına tamamlayamazlar. Üçüncü sayı asıl uyarıdır. Adım kümesi tam olan 19 kayıttan yalnız **8'i** ikinci bir okuyucu tarafından yeniden üretilebiliyor. Kalanların 7'sinde ortam bilgisi hiç yazılmamış, 4'ünde ortam yazılı ama değeri koşumdan koşuma değişiyor. Yeniden üretilebilirlik, adımların yazılmış olmasıyla bitmiyor; adımların **aynı koşullarda** yürütülebilir olmasını da gerektiriyor. #### Tamamlamanın Bedeli ve Yeniden Test ```js // kapanis.mjs — eksik alanlari tamamlamanin bedeli ve yeniden test turunda // kac bulgunun "kapandi" denebildigi. import { KAYIT, ALAN, tamAdim, yenidenUretilir } from "./rapor.mjs"; const N = KAYIT.length; const dk = (ad) => ALAN.find((a) => a.ad === ad).dakika; const ZORUNLU = ALAN.filter((a) => a.zorunlu).map((a) => a.ad); const eksikDakika = (alanlar) => KAYIT.reduce((a, k) => a + alanlar.filter((ad) => !k.dolu[ad]).reduce((s, ad) => s + dk(ad), 0), 0); // Bir bulgu ancak yeniden uretilebiliyorsa ve beklenen davranisi yaziliysa // yeniden test turunda "kapandi" denebilir. const kapanir = (k) => yenidenUretilir(k) && k.dolu["beklenen davranis"]; const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([28, 12, 11, 18, 16]); const ADIMLAR = [ ["bugunku rapor", [], (k) => yenidenUretilir(k), kapanir], ["zorunlu alanlar tamamlanir", ZORUNLU, (k) => k.dolu["ortam bilgisi"] && !k.degisken, (k) => k.dolu["ortam bilgisi"] && !k.degisken && k.dolu["beklenen davranis"]], ["ortam bilgisi de yazilir", [...ZORUNLU, "ortam bilgisi"], (k) => !k.degisken, (k) => !k.degisken && k.dolu["beklenen davranis"]], ["beklenen davranis da yazilir", [...ZORUNLU, "ortam bilgisi", "beklenen davranis"], (k) => !k.degisken, (k) => !k.degisken], ]; console.log(`${N} bulgu; eksik alan yazimi kayit basina alan suresi kadar ek yuk getiriyor`); console.log(yz(["tamamlama adimi", "ek dakika", "ek saat", "yeniden uretilir", "kapandi denir"])); for (const [ad, alanlar, u, kap] of ADIMLAR) { const d = eksikDakika(alanlar); console.log(yz([ad, d, (d / 60).toFixed(1), KAYIT.filter(u).length, KAYIT.filter(kap).length])); } const degisken = KAYIT.filter((k) => k.degisken).length; console.log(`butun alanlar yazilsa bile ${degisken} bulgu ortam degiskeni tasidigi icin ` + `adim adim yeniden uretilemiyor; bunlar icin kanit kaydinin kendisi tek dayanaktir`); // Duzeltme onerisi sinifi: kac kalem dogrudan uygulanabilir. const SINIF = ["dogrudan", "karar gerektiren", "yapisal", "yok"]; const y2 = gen([20, 9, 18, 16, 18]); console.log("\n" + y2(["oneri sinifi", "bulgu", "yeniden uretilir", "kapandi denir", "ek karar gerekir"])); for (const s of SINIF) { const l = KAYIT.filter((k) => k.oneri === s); console.log(y2([s, l.length, l.filter(yenidenUretilir).length, l.filter(kapanir).length, s === "dogrudan" || s === "yok" ? 0 : l.length])); } console.log(`\n${N} bulgunun ${KAYIT.filter((k) => k.oneri === "dogrudan").length}'inde oneri ` + `dogrudan uygulanabilir; ${KAYIT.filter((k) => k.oneri === "karar gerektiren" || k.oneri === "yapisal").length}'i duzeltmeden once ayri bir karar gerektiriyor, ` + `${KAYIT.filter((k) => k.oneri === "yok").length}'inde oneri hic yok`); console.log(`yeniden test turunda kapandi denebilecek bulgu ${KAYIT.filter(kapanir).length}; ` + `adim kumesi tam olan ${KAYIT.filter(tamAdim).length} bulgunun bile bir bolumu bu esigi ` + `gecmiyor`); ``` ``` 61 bulgu; eksik alan yazimi kayit basina alan suresi kadar ek yuk getiriyor tamamlama adimi ek dakika ek saat yeniden uretilir kapandi denir bugunku rapor 0 0.0 8 3 zorunlu alanlar tamamlanir 251 4.2 27 14 ortam bilgisi de yazilir 347 5.8 49 25 beklenen davranis da yazilir 564 9.4 49 49 butun alanlar yazilsa bile 12 bulgu ortam degiskeni tasidigi icin adim adim yeniden uretilemiyor; bunlar icin kanit kaydinin kendisi tek dayanaktir oneri sinifi bulgu yeniden uretilir kapandi denir ek karar gerekir dogrudan 29 5 1 0 karar gerektiren 12 1 1 12 yapisal 10 1 1 10 yok 10 1 0 0 61 bulgunun 29'inde oneri dogrudan uygulanabilir; 22'i duzeltmeden once ayri bir karar gerektiriyor, 10'inde oneri hic yok yeniden test turunda kapandi denebilecek bulgu 3; adim kumesi tam olan 19 bulgunun bile bir bolumu bu esigi gecmiyor ``` İlk satır bu kursun en keskin sayısını veriyor: bugünkü rapordaki **61 bulgunun 3'ü** yeniden test turunda kapandı denebilir durumdadır. Kalan 58 bulgu için düzeltme uygulandıktan sonra "işe yaradı mı" sorusuna yanıt verecek bir dayanak yoktur; düzeltme yapılır, kaynak harcanır ve sonuç ölçülemez. Merdivenin geri kalanı bu boşluğun fiyatını yazıyor. Zorunlu alanları tamamlamak 251 dakika, yani 4,2 saat tutuyor ve kapandı denebilen bulguyu 14'e çıkarıyor. Ortam bilgisi de yazıldığında toplam 5,8 saatte 25 bulguya, beklenen davranış da yazıldığında 9,4 saatte **49 bulguya** ulaşılıyor. Önceki dersin düzeltme bütçesi 40 adam-gündü; 9,4 saat, o bütçenin yaklaşık yüzde üçüdür. Rapor yazımı bir ek yük olarak görüldüğünde kesilen ilk kalem olur, oysa kesilen şey düzeltme bütçesinin ölçülebilirliğidir. 12 bulgu bu merdivenin dışında kalıyor. Bunlarda ortam değişkeni vardır ve bütün alanlar yazılsa bile adım adım yeniden üretim aynı sonucu vermez. Bu kayıtlar için tek dayanak, gözlem anında alınmış **kanıt kaydının kendisidir**: hangi kimlikle saklandığı, ne zaman alındığı ve bütünlüğünün nasıl gösterildiği. Yeniden üretilemeyen bir bulgu rapordan silinmez; "ortama bağlı" etiketiyle ve kanıt kimliğiyle durur. Bu, kanıt kimliği alanının niçin en ucuz alanlardan biri olduğu halde en çok eksik kalan zorunlu alan olmasını da açıklıyor: yazması üç dakika sürer, ama yazılmadığında hem adım kümesini bozar hem de ortama bağlı bulguların tek dayanağını ortadan kaldırır. Kayıtta yalnız bir kimlik dizesi durur; o kimliğin gösterdiği kanıtın nerede saklandığı ve nasıl doğrulanacağı ayrı bir kalemdir. İkinci tablo iki ekseni birbirinden ayırıyor. Düzeltme önerisi 29 bulguda doğrudan uygulanabilir durumdadır, ama bu 29'un yalnız 5'i yeniden üretilebiliyor ve yalnız 1'i kapandı denebiliyor. **Öneri niteliği ile kanıt niteliği bağımsız iki eksendir**: iyi yazılmış bir öneri, doğrulanamayan bir bulguya bağlıysa uygulanır ama sonucu ölçülemez. Ters durum da vardır — 10 bulguda hiç öneri yoktur ve bunlar düzeltme kuyruğuna girdiklerinde ilk adımda durur. Kalan 22 bulgu düzeltmeden önce ayrı bir karar gerektiriyor: 12'sinde öneri bir seçim sunuyor, 10'unda yapısal bir değişiklik gerekiyor. Bu ayrımın raporda yazılı olması, düzeltme ekibinin kuyruğu doğru sıralaması için gereklidir; "karar gerektiren" bir kalem, doğrudan uygulanabilir bir kalemle aynı sprint içine konamaz. #### Özet - Beş zorunlu alanın her biri ayrı ayrı yüksek oranda dolu olduğu halde beşi birlikte yalnız 19 kayıtta, yani yüzde 31,1'inde dolu: bağımsız eksiklikler toplanmaz, çarpılır. - Kanıt kimliği 11 kayıtta tek eksik olan alandır ve tamamlandığında adım kümesi tam olan kayıt 19'dan 30'a çıkar; maliyeti 25 eksik kayıt için 75 dakikadır. - Adım kümesi tam olan 19 kayıttan yalnız 8'i ikinci bir okuyucu tarafından yeniden üretilebiliyor; 7'sinde ortam bilgisi yok, 4'ünde ortam yazılı ama değeri değişken. - Bugünkü raporda 61 bulgunun 3'ü yeniden test turunda kapandı denebilir; eksik alanların yazımı 9,4 saat tutuyor ve bu sayıyı 49'a çıkarıyor — düzeltme bütçesinin yaklaşık yüzde üçü. - 12 bulgu ortam değişkeni taşıdığı için hiçbir durumda adım adım yeniden üretilemiyor; bunlar için tek dayanak kanıt kaydının kimliği, zamanı ve bütünlüğüdür. - Öneri niteliği ile kanıt niteliği bağımsızdır: doğrudan uygulanabilir öneri taşıyan 29 bulgunun yalnız 1'i kapandı denebiliyor, 22 bulgu ise düzeltmeden önce ayrı bir karar gerektiriyor. #### Sonraki Adım Rapor yazıldı ve hangi bulgunun doğrulanabilir olduğu sayıldı. Bütün bu ölçüm tek bir varsayıma dayanıyordu: raporun gideceği yer bellidir ve orada bir düzeltme ekibi vardır. Bulgu kurumun kendi sözleşmeli değerlendirmesinden değil de dışarıdan geldiğinde bu varsayım düşer. O zaman kime, hangi kanaldan ve ne kadar süre içinde bildirileceği; düzeltmenin ne kadar bekleneceği ve bulgunun ne zaman yayımlanabileceği ayrı bir sürecin konusu olur. Sonraki ders sorumlu açıklamayı süre ve adım olarak ölçer ve kursu kapatır. ### Sorumlu Açıklama Source: https://academia.sh/tr/kurslar/sizma-testi/sorumlu-aciklama Bildirimden yayına giden süre altı aşamada ölçülüyor: tek tarafı ilgilendiren bulgu ortalama 12,7 günde, dört tarafı ilgilendiren 96,0 günde kapanıyor ve en uzun aşama düzeltmedir. Üç yayın politikası karşılaştırıldığında sabit 90 günlük pencere 13 bulguyu düzeltilmeden yayımlıyor, düzeltmeye bağlı pencere hiçbirini yayımlamıyor ama en geç yayını 226. güne itiyor, uzatmalı pencere 3'te kalıyor. Ders kursu kapatır ve on sekiz dersin aday, kanıt ve iz sayılarını tek tabloda toplar. Bir önceki ders raporu yeniden üretilebilirlik cinsinden ölçtü ve tek bir varsayıma dayandı: raporun gideceği yer bellidir, orada bir düzeltme ekibi vardır ve o ekip bulguyu bekliyordur. Sözleşmeli bir değerlendirmede bu varsayım tutar. Bulgu dışarıdan geldiğinde — bağımsız bir araştırmadan, bir üçüncü taraf bileşeninde görülen bir kalemden — düşer. **Sorumlu açıklama** (responsible disclosure), o durumda kime, hangi kanaldan, ne kadar süre içinde bildirileceğini ve bulgunun ne zaman yayımlanabileceğini belirleyen süreçtir. Bu ders onu iki sayı cinsinden ölçer: **kaç gün** ve **kaç taraf**. Ölçüm bir modeldir ve bütün süreler kurgudur; gerçek bir kurum, gerçek bir bileşen ya da gerçek bir açık kimliği yazılmaz. - **TS31.** Bulgu kümesi önceki dersin 61 kaydıdır. Her bulgu dört bildirim sınıfından birine düşer ve sınıf, sürece giren taraf sayısını belirler. - **TS32.** Süreç altı aşamadır: bildirim kanalının bulunması, alındı onayı, teknik doğrulama, düzeltme, dağıtım ve doğrulama turu. Süreler gün cinsindendir. - **TS33.** Düzeltme süresi sınıf tabanından 0,6 ile 1,6 kat arasında sapar; bulguların bir bölümünde düzeltme **takılır** ve süre dört katına çıkar. - **TS34.** **Hazır günü**, düzeltmenin dağıtılıp doğrulandığı gündür. Düzeltmenin yazılmış olması ile uygulanmış olması ayrı iki tarihtir. - **TS35.** Üç yayın politikası karşılaştırılır: bildirimden 90 gün sonra sabit yayın; düzeltme hazır olduktan 14 gün sonra yayın; 90 gün ama düzeltme sürüyorsa bir kez 30 gün uzatma. - **TS36.** Bir bulgu, yayın gününde hazır değilse **düzeltilmeden yayımlanmış** sayılır ve aradaki gün sayısı yayın sonrası açık kalan süredir. #### Bildirimden Yayına ```js // aciklama.mjs — sorumlu aciklama sureci: bildirimden yayina kac gun, kac taraf. // MODELDIR; bulgu kumesi, sureler ve taraflar kurgudur. export const TOHUM = 20260714, N = 61; const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); // Asamalar: bildirim kanalinin bulunmasindan yayina kadar. Sureler gun cinsinden // ve sinifa gore degisir; her sinif ayri sayida tarafi ilgilendirir. export const ASAMA = ["kanal bulma", "alindi onayi", "teknik dogrulama", "duzeltme", "dagitim", "dogrulama turu"]; const KISA = ["kanal", "onay", "inceleme", "duzeltme", "dagitim", "tur"]; export const SINIF = [ { ad: "kurum yapilandirmasi", pay: 0.34, taraf: ["kurum"], gun: [1, 1, 2, 3, 2, 2] }, { ad: "kurum yazilimi", pay: 0.28, taraf: ["kurum", "gelistirme ekibi"], gun: [1, 2, 4, 14, 7, 3] }, { ad: "ucuncu taraf bilesen", pay: 0.23, taraf: ["kurum", "gelistirme ekibi", "bilesen saglayicisi"], gun: [5, 7, 10, 45, 21, 5] }, { ad: "paylasilan altyapi", pay: 0.15, taraf: ["kurum", "gelistirme ekibi", "altyapi isleticisi", "duzenleyici"], gun: [3, 5, 8, 30, 30, 7] }, ]; const sinifSec = (u) => { let t = 0; for (const s of SINIF) { t += s.pay; if (u < t) return s; } return SINIF.at(-1); }; // Her bulgu bir sinifa duser; duzeltme suresi sinif tabanindan sapar, bir bolumunde takilir. export const BULGU = Array.from({ length: N }, (_, i) => { const s = sinifSec(r()), carpan = 0.6 + r(), takilan = r() < 0.12; const gun = s.gun.map((g, j) => (j === 3 ? Math.round(g * carpan * (takilan ? 4 : 1)) : g)); return { no: i + 1, sinif: s.ad, taraf: s.taraf, gun, takilan, hazir: gun.reduce((a, g) => a + g, 0) }; }); if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([22, 7, 8, 7, 10, 10, 9, 6, 10, 7]); console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${N} bulgu, ${SINIF.length} bildirim sinifi`); console.log("\n" + yz(["bulgu sinifi", "bulgu", ...KISA, "ort gun", "taraf"])); for (const s of SINIF) { const l = BULGU.filter((b) => b.sinif === s.ad); const ort = l.reduce((a, b) => a + b.hazir, 0) / l.length; console.log(yz([s.ad, l.length, ...s.gun, ort.toFixed(1), s.taraf.length])); } const taraflar = new Set(SINIF.flatMap((s) => s.taraf)); const enUzun = ASAMA.map((a, j) => [a, SINIF.reduce((x, s) => x + s.gun[j], 0)]) .sort((a, b) => b[1] - a[1])[0]; console.log(`\ndort sinif toplam ${taraflar.size} ayri tarafi ilgilendiriyor; ` + `en uzun asama "${enUzun[0]}" (dort sinifta toplam ${enUzun[1]} gun)`); const dagitim = SINIF.reduce((a, s) => a + s.gun[4], 0); console.log(`duzeltme yazildiktan sonra dagitim tek basina ${dagitim} gun tutuyor: ` + `duzeltmenin var olmasi ile uygulanmis olmasi ayri iki tarihtir`); } ``` ``` model (tohum 20260714): 61 bulgu, 4 bildirim sinifi bulgu sinifi bulgu kanal onay inceleme duzeltme dagitim tur ort gun taraf kurum yapilandirmasi 26 1 1 2 3 2 2 12.7 1 kurum yazilimi 15 1 2 4 14 7 3 40.3 2 ucuncu taraf bilesen 11 5 7 10 45 21 5 113.2 3 paylasilan altyapi 9 3 5 8 30 30 7 96.0 4 dort sinif toplam 5 ayri tarafi ilgilendiriyor; en uzun asama "duzeltme" (dort sinifta toplam 92 gun) duzeltme yazildiktan sonra dagitim tek basina 60 gun tutuyor: duzeltmenin var olmasi ile uygulanmis olmasi ayri iki tarihtir ``` Son iki sütun bir arada okunduğunda ilişki tek yönlü değildir ama uçlar açıktır: ortalama süre 12,7 günden 113,2 güne, yani dokuz kata yakın büyüyor; yalnız dört taraflı sınıf 96,0 günle üç taraflının altında kalıyor. Tek tarafı ilgilendiren bir yapılandırma bulgusu 12,7 günde, üç tarafı ilgilendiren bir bileşen bulgusu 113,2 günde kapanıyor. Kaynağı yalnız düzeltme değildir: kanal bulma 1 günden 5 güne, alındı onayı 1 günden 7 güne çıkıyor, çünkü her yeni taraf kendi bildirim kanalını, onayını ve teknik incelemesini ekliyor. En uzun aşama düzeltmedir ve dört sınıfta 92 gün tutar. Ama tek başına düzeltmeye bakmak yanıltıcıdır: **dağıtım tek başına 60 gün tutuyor.** Bir düzeltmenin yazılmış olması ile uygulanmış olması ayrı iki tarihtir ve arada açık hâlâ açıktır. Paylaşılan altyapı sınıfında dağıtım düzeltmeyle eşit süre tutuyor, çünkü değişiklik tek bir yerde değil, işletilen bütün kalemlerde uygulanmak zorundadır. Kanal bulma aşaması küçüktür ama bir şey söyler: bildirimi yapacak kişi önce **kime bildireceğini** aramak zorundadır. Yayımlanmış bir bildirim adresi olmayan kurum, kendi düzeltme süresine baştan gün ekler. #### Yayın Penceresi ve Taraf Sayısı ```js // yayin.mjs — yayin politikasi: sabit pencere, duzeltmeye bagli pencere, uzatmali pencere. import { BULGU, SINIF } from "./aciklama.mjs"; const N = BULGU.length, PENCERE = 90, UZATMA = 30, BEKLEME = 14; // Her politika bir bulgu icin yayin gunu dondurur. const POLITIKA = [ ["sabit pencere", () => PENCERE], ["duzeltmeye bagli", (b) => b.hazir + BEKLEME], ["uzatmali pencere", (b) => (b.hazir <= PENCERE ? PENCERE : PENCERE + UZATMA)], ]; const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([20, 11, 11, 13, 16, 20]); console.log(`${N} bulgu; pencere ${PENCERE} gun, uzatma ${UZATMA} gun, ` + `duzeltme sonrasi bekleme ${BEKLEME} gun (kurgu)`); console.log(yz(["politika", "ort yayin", "en gec", "duzeltilmis", "duzeltilmeden", "yayin sonrasi acik"])); for (const [ad, f] of POLITIKA) { const gun = BULGU.map(f), duzeltilmis = BULGU.filter((b) => b.hazir <= f(b)).length; console.log(yz([ad, (gun.reduce((a, g) => a + g, 0) / N).toFixed(1), Math.max(...gun), duzeltilmis, N - duzeltilmis, (BULGU.reduce((a, b) => a + Math.max(0, b.hazir - f(b)), 0) / N).toFixed(1)])); } // Taraf sayisi ile pencereyi asma arasindaki iliski. const y2 = gen([22, 8, 10, 14, 16, 14]); console.log("\n" + y2(["bulgu sinifi", "taraf", "bulgu", "90 gunu asan", "120 gunu asan", "takilan"])); for (const s of SINIF) { const l = BULGU.filter((b) => b.sinif === s.ad); console.log(y2([s.ad, s.taraf.length, l.length, l.filter((b) => b.hazir > PENCERE).length, l.filter((b) => b.hazir > PENCERE + UZATMA).length, l.filter((b) => b.takilan).length])); } const asan = BULGU.filter((b) => b.hazir > PENCERE); const cokTaraf = BULGU.filter((b) => b.taraf.length >= 3); console.log(`\n${N} bulgunun ${asan.length}'i ${PENCERE} gunluk pencereyi asiyor; ` + `bunlarin ${asan.filter((b) => b.taraf.length >= 3).length}'i uc ya da daha cok tarafi ` + `ilgilendiren siniflardan geliyor`); console.log(`uc ve daha cok tarafli ${cokTaraf.length} bulgunun ` + `${(100 * cokTaraf.filter((b) => b.hazir > PENCERE).length / cokTaraf.length).toFixed(1)}%'i ` + `pencereyi asiyor; tek tarafli ${BULGU.filter((b) => b.taraf.length === 1).length} bulgunun ` + `${BULGU.filter((b) => b.taraf.length === 1 && b.hazir > PENCERE).length}'i asiyor`); const takilan = BULGU.filter((b) => b.takilan); console.log(`duzeltmesi takilan ${takilan.length} bulgu, duzeltmeye bagli politikada ortalama ` + `${(takilan.reduce((a, b) => a + b.hazir + BEKLEME, 0) / takilan.length).toFixed(1)} gun ` + `yayimlanmadan bekliyor; sabit pencerede ${PENCERE}. gun yayimlanir`); ``` ``` 61 bulgu; pencere 90 gun, uzatma 30 gun, duzeltme sonrasi bekleme 14 gun (kurgu) politika ort yayin en gec duzeltilmis duzeltilmeden yayin sonrasi acik sabit pencere 90.0 90 48 13 5.9 duzeltmeye bagli 63.9 226 61 0 0.0 uzatmali pencere 96.4 120 58 3 3.1 bulgu sinifi taraf bulgu 90 gunu asan 120 gunu asan takilan kurum yapilandirmasi 1 26 0 0 3 kurum yazilimi 2 15 0 0 3 ucuncu taraf bilesen 3 11 9 2 2 paylasilan altyapi 4 9 4 1 1 61 bulgunun 13'i 90 gunluk pencereyi asiyor; bunlarin 13'i uc ya da daha cok tarafi ilgilendiren siniflardan geliyor uc ve daha cok tarafli 20 bulgunun 65.0%'i pencereyi asiyor; tek tarafli 26 bulgunun 0'i asiyor duzeltmesi takilan 9 bulgu, duzeltmeye bagli politikada ortalama 106.9 gun yayimlanmadan bekliyor; sabit pencerede 90. gun yayimlanir ``` Üç politika üç ayrı şeyi koruyor ve hiçbiri ötekini kapsamıyor. Sabit pencere kesin bir tarih verir ve kurumu süreye bağlar, ama 13 bulguyu düzeltilmeden yayımlar ve bunlar ortalama 5,9 gün boyunca hem açık hem herkese açıktır. Düzeltmeye bağlı pencere hiçbir bulguyu düzeltilmeden yayımlamaz; ortalama yayın günü 63,9 ile en erkendir, çünkü bulguların çoğu hızlı kapanır. Bedeli son sütunda değil "en geç" sütunundadır: **226. gün.** Düzeltme takıldığında yayın süresiz ertelenebilir ve kararı bildirimi alan taraf verir. Uzatmalı pencere ikisinin arasındadır: düzeltilmeden yayımlananı 13'ten 3'e, yayın sonrası açık süreyi 5,9 günden 3,1 güne indirirken en geç yayını 120 günde tutar. Kazandığı kesin bir üst sınırdır; eklediği, uzatmanın ne zaman verileceği kararıdır. İkinci tablo pencereyi kimin aştığını gösteriyor ve sonuç tek bir eksende toplanıyor: **90 günü aşan 13 bulgunun 13'ü de üç ya da daha çok tarafı ilgilendiren sınıflardandır.** Tek tarafı ilgilendiren 26 bulgunun hiçbiri pencereyi aşmıyor; üç ve daha çok taraflı 20 bulgunun yüzde 65,0'i aşıyor. Süreyi belirleyen şey açığın teknik ağırlığı değil, kaç kurumun aynı takvimde buluşması gerektiğidir. Düzeltmesi takılan 9 bulgu bu tabloya dağılmış durumdadır ve düzeltmeye bağlı politikada ortalama 106,9 gün yayımlanmadan bekler. Buradan pratik bir kural çıkıyor: pencere tek bir sayı olarak yazılamaz. Taraf sayısı bildirimin ilk gününde bilinir ve pencere uzunluğu o sayıya bağlanabilir. Tek taraflı bir bulgu için 90 gün fazlasıyla yeterlidir; dört taraflı bir bulgu için aynı 90 gün, koordinasyon tamamlanmadan yayın demektir. #### Özet - Bildirimden hazır olma gününe kadar geçen süre taraf sayısına bağlıdır: tek taraflı bulgu ortalama 12,7 gün, iki taraflı 40,3 gün, üç taraflı 113,2 gün, dört taraflı 96,0 gün tutuyor. - Artış yalnız düzeltmeden gelmiyor; kanal bulma 1 günden 5 güne, alındı onayı 1 günden 7 güne çıkıyor, çünkü her taraf kendi kanalını, onayını ve incelemesini ekliyor. - Dağıtım dört sınıfta toplam 60 gün tutuyor: düzeltmenin yazılmış olması ile uygulanmış olması ayrı iki tarihtir ve arada açık hâlâ açıktır. - Sabit 90 günlük pencere 13 bulguyu düzeltilmeden yayımlıyor ve ortalama 5,9 gün açık bırakıyor; düzeltmeye bağlı pencere hiçbirini yayımlamıyor ama en geç yayını 226. güne itiyor. - Uzatmalı pencere düzeltilmeden yayımlananı 3'e, açık kalan süreyi 3,1 güne indirirken üst sınırı 120 günde tutuyor. - 90 günü aşan 13 bulgunun tamamı üç ya da daha çok tarafı ilgilendiren sınıflardan geliyor; tek taraflı 26 bulgunun hiçbiri aşmıyor. Pencere uzunluğu teknik ağırlığa değil taraf sayısına bağlanmalıdır. #### Kurs Kapanışı | Ders | Aday | Kanıta dönen | Savunmada bıraktığı iz | |---|---|---|---| | Açık Kaynak İstihbaratı | 29 kalem, 20 aday | 9 kanıt, 6 yanlış pozitif | 12 erişim kaydı, 0 uyarı | | Alan Adı ve Kayıt Sorgulama | 20 aday, 4 ölçüt | 8 kanıt, 0 yanlış pozitif | 26 kayıt, 0 uyarı | | Alt Alan ve Varlık Keşfi | 24 bölge kaydı | 21 bulundu, 7 sahipsiz | ad başına 8,57 kayıt, 5 uyarı | | Bağlantı Noktası Tarama | 96 nokta, 21 belirsiz | 18 kanıt, 3 yanlış pozitif | 72–90 kayıt, 2 uyarı | | Servis ve Sürüm Belirleme | 21 servis, 4 düzey | 16 kesin, 0 yanlış atama | 168 kayıt, 6 uyarı | | Paket Yakalama ve Çözümleme | 85 iddia adayı | 50 kanıt, 28 çıkarım | 0 kayıt, 1 yapılandırma onayı | | Protokol Çözümleyicileri | 91 aday, 30 alan | 43 kanıt, 48 çıkarım | 0 kayıt, akış başına 1 uyarı | | İstek Manipülasyonu | 18 aday, 40 istek | 8 kanıt, 6 elenen | 35 kayıt, 16 uyarı | | Sanal Alan Analizi | 14 kalem, 27 davranış | 12 karara bağlanan, 1 yanlış | 0 kayıt, 5 dış bağlantı | | Dosya ve Bağlantı İtibar Servisleri | 24 kalem, 8 gönderilebilir | eşik 7'de %86 kesinlik, %50 anma | 0 kayıt, 14 servis sorgusu | | İstismar Çerçeveleri | 16 aday, 9 gerçek | 3 kanıt, 3 yokluk kanıtı | 31 kayıt, 17 uyarı | | Test Dağıtımları ve Laboratuvarlar | 18 beceri kalemi | 13 kapsanan, 5 açık | 0 kayıt, 0 gerçek risk | | Katılım Kuralları | 64 hedef, 11 sınırda | 20 kapsamda onaylı | 0 kayıt, 6 taraf, 3 durdurma | | Test Türleri | 78 / 63 / 60 aday | 6 / 20 / 31 kanıt | 468 / 221 / 90 kayıt | | Açık Doğrulama | 240 ham aday | 61 kanıt, 9 askıda | 461 kayıt, zincirle 313 | | Etki Değerlendirmesi | 61 bulgu, 2 bağlam | ilk onda 0 ortak sıra | 0 kayıt, 40 adam-gün kuyruk | | Raporlama | 61 kayıt, 8 alan | 8 yeniden üretilir, 3 kapanır | 0 kayıt, 9,4 saat yazım | | Sorumlu Açıklama | 61 bulgu, 4 sınıf | 48 düzeltilmiş yayın | 0 kayıt, 5 taraf, 13 aşan | Tablonun ikinci ve üçüncü sütunu hiçbir satırda birbirine eşit değil ve bu kursun kuralı buradan çıkıyor: **sızma testinin çıktısı bulgu sayısı değil, kanıtlanmış ve yeniden üretilebilir bulgudur; kanıtlanamayan bir aday rapora girdiğinde düzeltme bütçesini boşa harcar.** Dördüncü sütunda "0 kayıt" yazan dokuz satır var ve en çok kanıt üreten iki ders bunların içindedir: en çok iz bırakan adım en çok kanıt üreten adım değildir. On sekiz derste aday–kanıt farkı hep aynı yönde çalıştı. Keşif adayı bol, kanıtı seyrek üretti; çözümleme araçları kanıt ile çıkarımı ayırdı; doğrulama listeyi dörtte bire indirip kendi hatasını da yazdı; süreç dersleri kanıtın tek başına yetmediğini gösterdi. Bir sütun bütün bu ölçümde tek yönlü kaldı. Her adımın savunmada kaç kayıt ve kaç uyarı bıraktığı sayıldı: 12 erişim kaydından 468 kayda, sıfır uyarıdan 17 uyarıya. Ama o kayıtları **kimin, ne kadar sürede ve hangi eşikle** okuduğu hiç sorulmadı. Bir uyarı gerçekten birine ulaşıyor mu, ne kadar sürede bakılıyor, hangi eşiğin altındaki kayıt hiç görülmüyor ve gerçek bir olayda kimin ne yapacağı yazılı mı? **M24/K08 Güvenlik Operasyonları ve Olay Müdahalesi** kursu tam olarak bu soruyla başlar.