--- title: 'Gönderen Doğrulama Kayıtları' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/sunucu-ve-sertlestirme/gonderen-dogrulama-kayitlari' course: 'Sunucu, Ağ ve Sertleştirme' language: tr updated: '2026-08-17T18:09:10+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Gönderen Doğrulama Kayıtları Gönderim politikası ve imza kayıtlarını kurgu bir ileti kümesinde koşturmak: yakalanan sahte ileti, geçen sahte ileti ve yanlışlıkla düşen meşru ileti sayıları ile fazla geniş yetkilendirmenin açtığı yüzey. Önceki ders adın nereyi gösterdiğini ölçtü. Aynı ad ikinci bir iş daha yapar: bölgesel ölçüm ağı saha ekiplerine bildirim e-postaları gönderir ve bu iletilerin üzerinde `olcumag.gecersiz` yazar. Ağ kurgudur; sayaç okumalarını toplayan bir toplayıcı, bir doğrulayıcı, faturalama ve iş emri servisleri her gece ileti üretir. Varsayılan durumda o iletilerin gerçekten bu addan çıktığını hiçbir şey söylemez. Gönderen alanı iletinin içinde yazan bir metindir; onu yazmak için o ada sahip olmak gerekmez. Kurulumdan sonra hiçbir şey yapılmadığında **açık kalem tektir ve büyüktür**: adın adına ileti göndermek herkese açıktır, ve ad ne kadar tanıdıksa taklit o kadar işe yarar. Faturalama bildirimi taklit edildiğinde saha ekibi bunu ayırt edemez. Bu boşluğu kapatan iki kayıt vardır ve ikisi **ayrı sorulara** yanıt verir. **Gönderen politikası kaydı**, bu adın adına ileti göndermeye yetkili makinelerin listesidir; sorusu "bu ileti hangi makineden geldi" sorusudur. **İmza kaydı** bir açık anahtar yayınlar; gönderen makine iletiyi karşılık gelen gizli anahtarla imzalar, alıcı taraf imzayı kayıttaki anahtarla doğrular. Sorusu "bu içerik anahtarı elinde tutandan mı çıktı ve yolda değişti mi" sorusudur. İkisi birbirinin yerine geçmez ve aşağıda görüleceği gibi ikisi de tek başına yetmez. ## İki Denetim, Bir Koşum Aşağıdaki program iki denetimi de gerçekten çalıştırır. İmzalar `node:crypto` ile üretilir ve doğrulanır; anahtarlar koşum sırasında yaratılır, hiçbir anahtar gövdesi metne yazılmaz. **AK7.** İleti kümesi 16 kurgu iletidir: 10 meşru bildirim, 6 sahte. `sinif` alanı yalnız sayım içindir, denetleyici o alanı görmez. **AK8.** İmza, gönderen–konu–gövde üçlüsü üzerinden alınır; gerçek bir posta iletisinin başlık kümesi modellenmez. **AK9.** Alıcı taraf iki denetimi de yapar ve sonuçlarını görür; sonuçla **ne yapacağı** bu dersin konusu değildir. ```javascript import { generateKeyPairSync, sign, verify } from 'node:crypto'; // Model: gönderen doğrulaması. Anahtarlar koşum sırasında üretilir, hiçbir anahtar // gövdesi yazılmaz ya da basılmaz. İleti kümesi ve kayıtlar kurgudur. const ANAHTAR = { k1: generateKeyPairSync('ed25519'), // ölçüm ağının kendi anahtarı k2: generateKeyPairSync('ed25519'), // üçüncü taraf göndericinin anahtarı }; const SAHTE_ANAHTAR = generateKeyPairSync('ed25519'); // saldırganın anahtarı // Bölgedeki iki kayıt. Gönderen politikası kaydı yetkili gönderen listesidir; // imza kaydı etiket başına bir açık anahtar taşır. const POLITIKA_KAYDI = { tekil: ['198.51.100.11', '198.51.100.12', '198.51.100.13', '198.51.100.14', '198.51.100.20'], agBloklari: [{ onek: '203.0.113.', boyut: 256 }], // üçüncü taraf göndericinin tüm çıkış ağı }; const IMZA_KAYDI = { k1: ANAHTAR.k1.publicKey, k2: ANAHTAR.k2.publicKey }; const govdeleyaz = (i) => `${i.gonderen}|${i.konu}|${i.govde}`; function imzala(i, etiket, ozelAnahtar) { i.etiket = etiket; i.imza = sign(null, Buffer.from(govdeleyaz(i)), ozelAnahtar); return i; } function politikaDenetimi(kaynak) { if (POLITIKA_KAYDI.tekil.includes(kaynak)) return true; return POLITIKA_KAYDI.agBloklari.some((b) => kaynak.startsWith(b.onek)); } function imzaDenetimi(i) { if (!i.imza || !IMZA_KAYDI[i.etiket]) return false; return verify(null, Buffer.from(govdeleyaz(i)), IMZA_KAYDI[i.etiket], i.imza); } // 16 kurgu ileti: 10 meşru bildirim, 6 sahte. const ILETILER = [ { id: 'm01', kaynak: '198.51.100.11', gonderen: 'toplayici@olcumag.gecersiz', konu: 'sayac paketi', govde: 'gece toplu is tamam', sinif: 'mesru', anahtar: 'k1' }, { id: 'm02', kaynak: '198.51.100.12', gonderen: 'dogrulayici@olcumag.gecersiz', konu: 'sapma uyarisi', govde: 'bolge 4 sapma', sinif: 'mesru', anahtar: 'k1' }, { id: 'm03', kaynak: '198.51.100.13', gonderen: 'faturalama@olcumag.gecersiz', konu: 'donem kapanisi', govde: 'donem 7 kapandi', sinif: 'mesru', anahtar: 'k1' }, { id: 'm04', kaynak: '198.51.100.14', gonderen: 'isemri@olcumag.gecersiz', konu: 'saha is emri', govde: 'ekip 2 icin 5 emir', sinif: 'mesru', anahtar: 'k1' }, { id: 'm05', kaynak: '198.51.100.20', gonderen: 'bildirim@olcumag.gecersiz', konu: 'haftalik ozet', govde: 'ozet ektedir', sinif: 'mesru', anahtar: 'k1' }, { id: 'm06', kaynak: '203.0.113.40', gonderen: 'bildirim@olcumag.gecersiz', konu: 'toplu duyuru', govde: 'bakim penceresi', sinif: 'mesru', anahtar: 'k2' }, { id: 'm07', kaynak: '203.0.113.41', gonderen: 'bildirim@olcumag.gecersiz', konu: 'toplu duyuru', govde: 'bakim penceresi', sinif: 'mesru', anahtar: 'k2' }, { id: 'm08', kaynak: '198.51.100.13', gonderen: 'faturalama@olcumag.gecersiz', konu: 'gecelik rapor', govde: 'toplu is ciktisi', sinif: 'mesru', anahtar: null }, { id: 'm09', kaynak: '192.0.2.77', gonderen: 'uyari@olcumag.gecersiz', konu: 'esik asimi', govde: 'yeni uyari servisi', sinif: 'mesru', anahtar: 'k1' }, { id: 'm10', kaynak: '198.51.100.30', gonderen: 'isemri@olcumag.gecersiz', konu: 'saha is emri', govde: 'ekip 3 icin 2 emir', sinif: 'mesru', anahtar: 'k1', bozulan: ' -- iletildi' }, { id: 'f01', kaynak: '203.0.113.200', gonderen: 'faturalama@olcumag.gecersiz', konu: 'odeme talebi', govde: 'hesap degisti', sinif: 'sahte', anahtar: null }, { id: 'f02', kaynak: '192.0.2.200', gonderen: 'isemri@olcumag.gecersiz', konu: 'acil is emri', govde: 'sayaci sokun', sinif: 'sahte', anahtar: null }, { id: 'f03', kaynak: '192.0.2.201', gonderen: 'bildirim@olcumag.gecersiz', konu: 'sifre yenileme', govde: 'baglantiya gidin', sinif: 'sahte', anahtar: 'sahte' }, { id: 'f04', kaynak: '203.0.113.201', gonderen: 'faturalama@olcumag.gecersiz', konu: 'donem kapanisi', govde: 'yeni hesap no', sinif: 'sahte', anahtar: 'sahte' }, { id: 'f05', kaynak: '198.51.100.13', gonderen: 'faturalama@olcumag.gecersiz', konu: 'donem kapanisi', govde: 'ele gecirilmis makine', sinif: 'sahte', anahtar: 'k1' }, { id: 'f06', kaynak: '192.0.2.202', gonderen: 'toplayici@olcumag.gecersiz', konu: 'sayac paketi', govde: 'gece toplu is tamam', sinif: 'sahte', anahtar: 'k1', bozulan: ' ek satir' }, ]; for (const i of ILETILER) { if (i.anahtar === 'sahte') imzala(i, 'k1', SAHTE_ANAHTAR.privateKey); else if (i.anahtar) imzala(i, i.anahtar, ANAHTAR[i.anahtar].privateKey); if (i.bozulan) i.govde += i.bozulan; // imzadan sonra gövde değişir } const denetle = () => ILETILER.map((i) => ({ id: i.id, sinif: i.sinif, politika: politikaDenetimi(i.kaynak), imza: imzaDenetimi(i), })); const KURALLAR = { 'yalniz politika': (s) => s.politika, 'yalniz imza': (s) => s.imza, 'herhangi biri': (s) => s.politika || s.imza, 'ikisi de': (s) => s.politika && s.imza, }; const mesru = ILETILER.filter((i) => i.sinif === 'mesru').length; const sahte = ILETILER.length - mesru; function tablo(baslik) { const sonuc = denetle(); console.log(`\n[${baslik}] kural yakalanan sahte gecen sahte dusen mesru`); for (const [ad, kural] of Object.entries(KURALLAR)) { const gecen = sonuc.filter((s) => s.sinif === 'sahte' && kural(s)).length; const dusen = sonuc.filter((s) => s.sinif === 'mesru' && !kural(s)).length; console.log(' '.padEnd(baslik.length + 5) + ad.padEnd(18) + `${sahte - gecen}/${sahte}`.padEnd(17) + String(gecen).padEnd(13) + `${dusen}/${mesru}`); } } console.log('ileti sinif politika imza'); for (const s of denetle()) { console.log(`${s.id.padEnd(6)} ${s.sinif.padEnd(7)} ${(s.politika ? 'gecti' : 'dustu').padEnd(9)} ${s.imza ? 'gecti' : 'dustu'}`); } console.log(`\nmesru ileti: ${mesru} sahte ileti: ${sahte}`); tablo('genis'); const genisYetki = POLITIKA_KAYDI.tekil.length + POLITIKA_KAYDI.agBloklari.reduce((a, b) => a + b.boyut, 0); const kullanilan = [...new Set(ILETILER.filter((i) => i.sinif === 'mesru' && politikaDenetimi(i.kaynak)) .map((i) => i.kaynak))]; console.log('\nyetkilendirilen adres:', genisYetki, '| gercekten gonderen:', kullanilan.length, '| fazladan yetkili:', genisYetki - kullanilan.length); POLITIKA_KAYDI.agBloklari = []; // ağ bloğu kaldırılır POLITIKA_KAYDI.tekil = kullanilan; // yalnız kullanılan adresler kalır tablo('dar'); ``` ``` ileti sinif politika imza m01 mesru gecti gecti m02 mesru gecti gecti m03 mesru gecti gecti m04 mesru gecti gecti m05 mesru gecti gecti m06 mesru gecti gecti m07 mesru gecti gecti m08 mesru gecti dustu m09 mesru dustu gecti m10 mesru dustu dustu f01 sahte gecti dustu f02 sahte dustu dustu f03 sahte dustu dustu f04 sahte gecti dustu f05 sahte gecti gecti f06 sahte dustu dustu mesru ileti: 10 sahte ileti: 6 [genis] kural yakalanan sahte gecen sahte dusen mesru yalniz politika 3/6 3 2/10 yalniz imza 5/6 1 2/10 herhangi biri 3/6 3 1/10 ikisi de 5/6 1 3/10 yetkilendirilen adres: 261 | gercekten gonderen: 7 | fazladan yetkili: 254 [dar] kural yakalanan sahte gecen sahte dusen mesru yalniz politika 5/6 1 2/10 yalniz imza 5/6 1 2/10 herhangi biri 5/6 1 1/10 ikisi de 5/6 1 3/10 ``` ## Sayının Okunuşu Hiçbir satır altı sahtenin altısını da yakalamıyor ve hiçbir satır meşru iletilerin hepsini geçirmiyor. Karar, iki sütun arasında yapılıyor. **Yalnız politika kaydı** üç sahteyi kaçırır. Nedeni sütunda görünür: `f01` ve `f04` yetkili ağ bloğunun içinden gelmiştir, `f05` ise doğrudan meşru makinenin kendisinden. Politika kaydı adresi sorar, içeriği sormaz — yetkili bir adresten gönderilen her şeyi geçirir. Bu denetimin neyi sorduğu, ne kadarını kapattığını da belirler. Politika kaydı **bağlanan makinenin adresini** sınar; iletinin içinde yazan gönderen alanını değil. İkisi arasında zorunlu bir bağ yoktur ve denetim yalnız adresi gördüğü için, yetkili bir adresten gönderilen ileti içinde hangi adı taşırsa taşısın geçer. Kaydın kapattığı şey, ağın herhangi bir yerinden bu adın adına ileti göndermektir — az bir şey değil, ama içeriğe dair hiçbir şey söylemez. **Yalnız imza kaydı** beş sahteyi yakalar ve tek kaçırdığı `f05`'tir. Buna karşılık iki meşru iletiyi düşürür: `m08` imzalanmamıştır (gecelik toplu iş imzalama adımından geçmiyor), `m10` ise imzalandıktan sonra gövdesi değişmiştir — bir ara sunucu iletiyi yönlendirirken sonuna bir satır eklemiştir. İmza içeriği sorar, kaynağı sormaz. **İkisinin birleştirilmesi bir üçüncü karardır.** Gevşek birleşim (herhangi biri geçerse kabul) düşen meşru iletiyi 1'e indirir ama geçen sahteyi 3'te tutar; sıkı birleşim (ikisi de geçmeli) geçen sahteyi 1'e indirir, bedeli üç meşru iletinin düşmesidir. Aynı iki kayıt, birleştirme kuralına göre **üç kat farklı** sonuç verir. Bu kuralın kim tarafından ve nasıl bildirileceği sonraki dersin konusudur. ## Kaydın Gerçeklikten Kayması Önceki derste bölge dosyası ile canlı envanterin ayrışması sayılmıştı. Aynı kayma burada da var ve daha hızlı ilerler, çünkü gönderen kümesi kayıt kümesinden bağımsız büyür. Modelde meşru iletiler dokuz ayrı adresten çıkıyor, politika kaydı bunlardan **yedisini** tanıyor. Tanınmayan ikisi konuşuyor: `m09` yeni kurulmuş bir eşik uyarısı servisidir, ileti göndermeye başlamış ama kayda eklenmemiştir; `m10` ise bir yönlendirme sonucu başka bir makineden çıkmıştır. Kayda ekleme adımı bir kurulumun parçası değildir — servis yazılır, dağıtılır, çalışır, ileti gönderir ve kimse bölgeye bakmaz. Kayma **tek yönlüdür** ve sessizdir: eksik kayıt bir hata üretmez, yalnız iletinin bir denetimi kaybetmesine yol açar. Bu kaymanın ölçüsü, iki listeyi karşılaştırmaktır: kayıtta yetkili adresler ile son bir dönemde gerçekten gönderim yapmış adresler. Farkın iki yönü de kalemdir. Kayıtta olup göndermeyen adres gereksiz yüzeydir; gönderip kayıtta olmayan adres ise **düşmeye aday meşru iletidir**. Bu iki sayının nereden okunacağı, sonraki dersin rapor akışının varlık nedenidir; şu an için ikisi de yalnız bu koşumda görünüyor, işletmede görünmüyor. ## Fazla Geniş Yetkilendirme Politika kaydında bir tek adres yerine bir ağ bloğu yetkilendirmek yaygın bir kısayoldur; üçüncü taraf gönderici çıkış adresini değiştirdiğinde kayıt bozulmasın diye yapılır. Bedeli sayıda: **AK10.** Politika kaydındaki ağ bloğu 256 adres taşır; üçüncü taraf gönderici bunlardan ikisini kullanır. Kayıt **261 adresi** yetkilendiriyor, gerçekten gönderen adres **7**. Aradaki **254 adres** kimsenin kullanmadığı ama ölçüm ağının adına ileti göndermeye yetkili olan adreslerdir. Bunlar üçüncü taraf göndericinin başka müşterilerine ayrılmış olabilir; o müşterilerden biri ele geçirildiğinde `olcumag.gecersiz` adına ileti gönderme yetkisi de onunla birlikte el değiştirir. Koşumdaki `f01` ve `f04` tam olarak budur. Blok daraltıldığında sayı yerine oturuyor: yalnız politika kuralı 3/6'dan **5/6**'ya çıkıyor, geçen sahte 3'ten 1'e iniyor ve **düşen meşru ileti hiç artmıyor**. Bu, açık kalemi meşru işi durdurmadan kapatan bir adımdır ve konuda tek örneğidir. Karşılığında bir bakım yükü doğar: üçüncü taraf gönderici adres değiştirdiğinde kayıt güncellenmezse meşru duyurular düşer, ve bu düşüş sessizdir. Yetkilendirmenin ikinci katmanı ayrıca sayılmalıdır. Üçüncü taraf gönderici yalnız adres bloğuyla değil, imza kaydındaki ikinci etiketle de yetkilidir: `m06` ve `m07` iletileri onun anahtarıyla imzalanmıştır ve doğrulamadan geçerler. Yani o taraf, ölçüm ağının adına **geçerli imza üretebilen** ikinci bir taraftır. Adres bloğu daraltılsa bile bu yetki durur; ancak etiket kayıttan çıkarılarak geri alınır. İki katman iki ayrı kalemdir ve ikisi ayrı ayrı sayılmadıkça "gönderen doğrulaması kuruldu" cümlesi bir sayı taşımaz. ## Kapatılamayan Kalem ve Yeni Yüzey `f05` hiçbir kuralda yakalanmıyor. **AK11.** Ele geçirilmiş meşru makine, o makinede duran imzalama anahtarına da erişir. Bu kalem **kapatılamaz**, çünkü iki kayıt da makinenin yetkili olup olmadığını sorar, o an kimin elinde olduğunu değil. Sonucun yönü de ters işler: doğrulamadan geçen ileti, alıcı tarafta geçmeyenden **daha güvenilir** görünür. `f05` yalnız yakalanmamakla kalmaz, iki denetimden de geçtiği için taklit iletilerin en inandırıcısı durumundadır. Gönderen doğrulaması kurmak, bu tek iletinin değerini yükseltir; kapatılan beş kalemin karşılığında kalan bir kalem ağırlaşır. Gönderen doğrulaması adın taklit edilmesini engeller; adın kendi makinesinden kötüye kullanılmasını engellemez. Bunun ölçüsü bu konuda değil, makinenin sertleştirilmesindedir. `m10` de kapatılamayanlar arasındadır: bir ileti yönlendirildiğinde kaynak adres değişir ve gövde değişebilir. İki denetim de bunu bir saldırı gibi görür. Yönlendirmeyi kimse bölge dosyasından yönetemez. **AK12.** Anahtar değiştirilirken eski etiket kayıtta bir süre daha kalır; o süre boyunca iki anahtarla üretilmiş imza da doğrulanır. Kapatmanın kendi yüzeyi ise anahtarın yerindedir. İmza kaydı bir **açık** anahtar yayınlar, ama karşılığındaki gizli anahtar bir makinede durur ve orada bir sırdır. Kayıt etiket başına anahtar taşıdığı için birden çok etiket bir arada yayınlanabilir — anahtar değiştirilirken yeni etiket eklenir, eski etiket bir süre kalır. O süre boyunca **iki anahtar birden geçerlidir** ve eski anahtarı ele geçiren biri hâlâ geçerli imza üretir. Anahtar döndürme, kapanan bir kalemin karşılığında açılan bir penceredir; penceresinin uzunluğu önceki derste ölçülen yaşam süresine bağlıdır. ## Özet - Varsayılan durumda bir adın adına ileti göndermek için o ada sahip olmak gerekmez; kurulum sonrası açık kalem tektir ve adın tanınırlığıyla büyür. - Gönderen politikası kaydı "hangi makineden" sorusuna, imza kaydı "içerik anahtar sahibinden mi ve değişti mi" sorusuna yanıt verir; ikisi birbirinin yerine geçmez. - 16 iletilik kurgu kümede yalnız politika 3/6, yalnız imza 5/6 sahteyi yakalar; imza iki meşru iletiyi düşürür (imzasız toplu iş ve yönlendirilirken gövdesi değişen bildirim). - Birleştirme kuralı sonucu belirler: gevşek kural düşen meşruyu 1'e indirir ama 3 sahte geçirir, sıkı kural 1 sahte geçirir ama 3 meşru ileti düşürür. - Politika kaydındaki ağ bloğu 261 adresi yetkilendirir, gerçekte 7 adres gönderir; 254 fazladan yetkili adres bir yüzeydir ve blok daraltıldığında meşru ileti kaybı olmadan kapanır. - Ele geçirilmiş meşru makineden gönderilen ileti hiçbir kuralda yakalanmaz; anahtar döndürme ise iki anahtarın birlikte geçerli olduğu bir pencere açar. ## Sonraki Adım İki denetim artık bir sonuç üretiyor: her ileti için iki bit. Bu dersin bıraktığı asıl boşluk şu ki, o iki bitle **ne yapılacağını** kimse söylemiyor. Denetimden düşen bir iletiyi alıcı tarafın teslim mi, karantinaya mı alacağı, yoksa reddedecek mi olduğu ad sahibinin değil alıcının kararı durumunda ve alıcılar farklı davranıyor. Sonraki ders bu kararın bölgeden bildirilmesini ele alır: politika bildirimi aşamalı sıkılaştırılır — yalnız raporla, karantina, reddet — ve her aşamada düşen meşru ileti ile engellenen sahte ileti ayrı ayrı sayılır. Rapor akışının kendisi de bir ölçüm aracıdır: yetkilendirilmemiş göndericilerin ne kadarı oradan bulunuyor.