--- title: Etiketleme source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/surum-kontrolune-giris/etiketleme' course: 'Sürüm Kontrolüne Giriş' language: tr updated: '2026-08-17T18:10:48+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Etiketleme Tarihçedeki belirli noktalara kalıcı ad verme; hafif etiket ile etiket nesnesinin farkı, dördüncü nesne türü, etiketle konum belirleme ve anlamlı sürümleme. Tarihçedeki noktalar buraya kadar kırk karakterlik kimliklerle ya da `HEAD~1` gibi göreli gösterimlerle anıldı. İkisi de kalıcı ad değildir: kimlik akılda tutulamaz, göreli gösterim tarihçe büyüdükçe başka bir işlemeyi gösterir. **Etiket (tag)**, belirli bir işlemeye verilen sabit addır. Dal uçlarından farkı, yeni işleme yazıldığında yerinden kıpırdamamasıdır: dal ilerler, etiket durur. ## Hafif Etiket En yalın biçim, bir ada bir işleme kimliği bağlar: ```bash git tag v1.0.0 498105a git tag -l ``` ``` v1.0.0 ``` ```bash cat .git/refs/tags/v1.0.0 ``` ``` 498105a461806443b43bf3287f41a9fe045f7ef8 ``` Dosyanın içeriği doğrudan işleme kimliğidir. **Hafif etiket (lightweight tag)**, nesne veritabanında yeni bir nesne oluşturmaz; yalnızca bir başvuru dosyası yazar. ```bash git cat-file -t v1.0.0 ``` ``` commit ``` Ad bir işlemeyi gösteriyor. Etiketin kimin, ne zaman ve neden koyduğu hiçbir yerde kayıtlı değil. Yayımlanan bir sürümü işaretlemek için bu yetersizdir. ```bash git tag -d v1.0.0 ``` ``` Deleted tag 'v1.0.0' (was 498105a) ``` ## Etiket Nesnesi ```bash git tag -a v1.0.0 -m "İlk kararlı sürüm: arama, harf duyarsızlığı, hata kodu" 498105a git cat-file -t v1.0.0 ``` ``` tag ``` Nesne türü değişti. **Açıklamalı etiket (annotated tag)**, ikinci konuda tanıtılan dört nesne türünün sonuncusudur ve nesne veritabanına yazılır: ```bash git cat-file -p v1.0.0 ``` ``` object 498105a461806443b43bf3287f41a9fe045f7ef8 type commit tag v1.0.0 tagger Deniz Kaya 1710309600 +0300 İlk kararlı sürüm: arama, harf duyarsızlığı, hata kodu ``` Beş bileşen vardır: işaret edilen nesnenin kimliği, türü, etiket adı, etiketi koyan kişi ile zamanı ve açıklama metni. Yapı, işleme nesnesine benzer — ve aynı kuralla adlandırılır: ```bash git rev-parse v1.0.0 ``` ``` 8fa8557633aff60f8bc5bce08050ea0c524d866f ``` Bu kimlik etiket nesnesine aittir, işlemeye değil. İşaret edilen işlemeye ulaşmak için tür dönüşümü istenir: ```bash git rev-parse "v1.0.0^{commit}" ``` ``` 498105a461806443b43bf3287f41a9fe045f7ef8 ``` Komutların çoğu bu dönüşümü kendiliğinden yapar; ayrım yalnızca nesnenin kendisi sorulduğunda görünür. ```bash git show v1.0.0 --stat ``` ``` tag v1.0.0 Tagger: Deniz Kaya Date: Wed Mar 13 09:00:00 2024 +0300 İlk kararlı sürüm: arama, harf duyarsızlığı, hata kodu commit 498105a461806443b43bf3287f41a9fe045f7ef8 Author: Deniz Kaya Date: Tue Mar 12 09:48:00 2024 +0300 Aramanın harf duyarsızlığını README'de belirt README.md | 2 ++ 1 file changed, 2 insertions(+) ``` Çıktı önce etiketi, sonra işaret ettiği işlemeyi gösterir. | Ölçüt | Hafif etiket | Açıklamalı etiket | |---|---|---| | Nesne oluşturur mu | Hayır | Evet | | Koyan ve zaman kaydı | Yok | Var | | Açıklama metni | Yok | Var | | Kullanım | Geçici, yerel işaret | Yayımlanan sürüm | ## Etiketleri Listelemek Listeleme seçeneği tamamlandıktan sonra ikinci bir sürüm işaretlenir: ```bash git tag -a v1.1.0 -m "Listeleme seçeneği (-l) eklendi" git tag -l ``` ``` v1.0.0 v1.1.0 ``` ```bash git tag -l "v1.0*" ``` ``` v1.0.0 ``` ```bash git tag -n ``` ``` v1.0.0 İlk kararlı sürüm: arama, harf duyarsızlığı, hata kodu v1.1.0 Listeleme seçeneği (-l) eklendi ``` Etiketler tarihçe listesinde de görünür: ```bash git log --oneline --decorate -n 5 ``` ``` 396729b (HEAD -> main, tag: v1.1.0) README'de -l seçeneğini belgele 701fa37 Tüm terimleri listeleyen -l seçeneğini ekle 498105a (tag: v1.0.0) Aramanın harf duyarsızlığını README'de belirt a58791f Revert "Arama çıktısını yalnızca Türkçe sütuna indir" ad60f31 Arama çıktısını yalnızca Türkçe sütuna indir ``` Başvuruların tümü tek komutla da listelenebilir: ```bash git for-each-ref refs/tags ``` ``` 8fa8557633aff60f8bc5bce08050ea0c524d866f tag refs/tags/v1.0.0 2054d80edbfbbb29b1da99ba01f3e121b7b50a39 tag refs/tags/v1.1.0 ``` İkinci sütun nesne türünü verir; hafif etiketlerde bu sütunda `commit` yazardı. ## Etikete Göre Konum ```bash git describe ``` ``` v1.1.0 ``` Etiketten sonra yeni bir işleme yazıldığında çıktı değişir: ```bash git describe ``` ``` v1.1.0-1-g2aff8c5 ``` Üç bölüm vardır: en yakın etiket, o etiketten bu yana yazılan işleme sayısı ve şu anki işlemenin kısaltılmış kimliği. Kimliğin başındaki `g`, değerin bir git nesnesi olduğunu belirtir. Bu dizgi, çalıştırılabilir bir programın sürüm bilgisine gömüldüğünde, elde bulunan ikili dosyanın tam olarak hangi işlemeden üretildiğini söyler. ## Anlamlı Sürümleme Etiket adı serbesttir; ancak sürüm işaretlemede yaygın bir düzen vardır: **anlamlı sürümleme (semantic versioning)**. Sürüm numarası noktayla ayrılmış üç sayıdan oluşur ve her sayının artışı bir söz verir: | Bölüm | Ne zaman artar | Kullanıcıya söylediği | |---|---|---| | Ana | Geriye dönük uyumluluk bozulduğunda | Uyarlama gerekebilir | | Ara | Uyumlu yeni yetenek eklendiğinde | Var olan kullanım bozulmaz | | Yama | Yalnızca düzeltme yapıldığında | Davranış aynı, kusur giderildi | Örnek depoda `v1.0.0` ilk kararlı sürümü, `v1.1.0` ise geriye dönük uyumlu bir yetenek eklenmesini işaretledi: `-l` seçeneği önceki kullanımı bozmuyor, yalnızca yeni bir çağrı biçimi ekliyor. Betiğin çıkış kodları değiştirilseydi ana sürümün artması gerekirdi. Düzenin değeri, numaranın kendisinden çok verdiği sözdedir. Geriye dönük uyumluluk kavramı Programlama Temelleri kursunda dil seçimi bağlamında tanımlanmıştı; sürüm numarası, aynı kavramın makine tarafından okunabilir bir bildirimidir. ## Etiketin Sınırları Etiketler taşınabilir ama taşınmamalıdır. Bir etiket yayımlandıktan sonra başka bir işlemeye kaydırılırsa, o etiketi daha önce almış kopyalar eski işlemeyi göstermeye devam eder; aynı ad iki farklı içeriği adlandırır hâle gelir. Yayımlanmış bir etiketin işaret ettiği nokta değiştirilmez; gerekiyorsa yeni bir etiket konur. Silme de aynı sorunu taşır. Yerelde silinen bir etiket, deponun başka kopyalarında durmaya devam eder. Etiketler işlemelerin dışındaki nesneleri de işaret edebilir — bir bloba ya da bir ağaca etiket konabilir. Uygulamada bu seyrek kullanılır; etiketin olağan hedefi bir işlemedir. ## Özet - Etiket, bir işlemeye verilen ve yeni işlemelerle yer değiştirmeyen sabit addır. - Hafif etiket yalnızca bir başvuru dosyasıdır; açıklamalı etiket, koyanı ve açıklamayı saklayan ayrı bir nesnedir. - Etiket nesnesi dördüncü nesne türüdür ve diğerleriyle aynı kuralla adlandırılır. - `git describe`, en yakın etiketten bu yana kaç işleme geçtiğini ve şu anki kimliği verir. - Anlamlı sürümleme, üç sayılı bir numarayla geriye dönük uyumluluk sözü verir. - Yayımlanmış etiketler taşınmaz ve silinmez; gerektiğinde yeni etiket konur. ## Kurs Kapanışı Kurs boyunca tek bir depo kuruldu ve on sekiz işlemeyle bugünkü hâline geldi: ```bash git log --oneline --decorate ``` ``` 2aff8c5 (HEAD -> main) Bileşik terim örneği ekle 396729b (tag: v1.1.0) README'de -l seçeneğini belgele 701fa37 Tüm terimleri listeleyen -l seçeneğini ekle 498105a (tag: v1.0.0) Aramanın harf duyarsızlığını README'de belirt a58791f Revert "Arama çıktısını yalnızca Türkçe sütuna indir" ad60f31 Arama çıktısını yalnızca Türkçe sütuna indir 18600c5 README'ye kullanım bölümü ekle bfe57d3 Öbek ve dizi terimlerini ekle cb8f7ee Yerel notları izlemeden çıkar 7783378 Yerel notları ekle 9b23cc3 Üretilen dosyaları yoksayma listesine al ece664b Küme terimini ekle 2c883a7 Eşleşme bulunamadığında hata bildir 60e13bd Aramayı büyük/küçük harften bağımsız yap 43370ca Üç veri yapısı terimi ekle 3132c78 Biçim örneğindeki yazımı düzelt 546c174 Terim arama betiği ekle 13d31bf Terim listesini ve biçim belgesini ekle ``` Bu listede kursun yapısı görünür: dosyaların eklenmesi, atomik işlemeler, bir hatanın işlenmesi ve devrilmesi, yoksayma kurallarının kurulması ve iki sürümün etiketlenmesi. Kursun asıl konusu komutlar değil, altlarındaki modeldi. Dört nesne türü — blob, ağaç, işleme, etiket — içerik adresli depolamayla adlandırılır; işlemeler öncül bağlarıyla bir yönlü çevrimsiz çizge kurar; hazırlık alanı bu çizgeye eklenecek bir sonraki anlık görüntüyü biriktirir. Bütün komutlar bu üç cümlenin sonucudur. Değiştirme neden yeni bir kimlik üretir, devirme neden tarihçeyi bozmaz, aynı içerik neden aynı kimliği verir — üçünün de yanıtı modeldedir. Kurs boyunca bir konu bilinçli olarak dışarıda bırakıldı: tarihçe hep tek zincir olarak kaldı. Oysa çizge tanımı dallanmaya izin veriyordu ve `--graph` çıktısının tek sütun çıkması bir sınırlama değil, bu deponun özelliğiydi. Sıradaki kurs — **Dallanma ve İşbirliği** — o sütunu çoğaltıyor. Dalın bir işaretçiden ibaret olduğu, iki dalın nasıl birleştirildiği, çakışmaların nasıl çözüldüğü ve tarihçenin uzak depolarla nasıl eşlendiği orada ele alınacak. Bu kursta kurulan model orada da geçerlidir: dal, `refs/heads` altında bir dosyadan; birleştirme ise iki öncüllü bir işlemeden ibarettir.