--- title: 'Uç Nokta ve Sistem Sertleştirme' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi' language: tr updated: '2026-08-17T04:39:50+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' lessons: 16 outcomes: - 'Otomatik çalıştırılan kalemleri sayarak tutunma noktalarını envanterler' - 'Her denetimin kapattığı ile yalnız görünür kıldığı noktayı ayırır' - 'Uç nokta günlüklerinden şüpheli etkinliği çıkarır ve kaynak boşluğunu sayar' --- # Uç Nokta ve Sistem Sertleştirme Kod bir kez uçta çalıştığında tutunmanın kaç noktadan mümkün olduğu: gereksiz hizmetin kaldırılmasının kapattığı nokta, yama döngüsü ile acil yamanın açık bıraktığı pencere, yapılandırma kıyaslama kılavuzunun uygulanamayan maddeleri, uygulama izin listelerinin engellediği meşru iş, şüpheli kodun sanal alanda yalıtılması, tam disk şifrelemenin fiziksel erişimde koruduğu ve korumadığı kalem, kötü amaçlı yazılım türlerinin yayılma ve kalıcılık yöntemleri, imza ile davranış tabanlı tespitin yanlış pozitif ve kaçırma dengesi, uç nokta tespit ve yanıt telemetrisi, konak tabanlı filtreleme, yerleşik araçlarla saldırının imza tabanlı tespiti düşürmesi, kalıcılık mekanizmaları, olay ve kimlik doğrulama günlükleri, süreç oluşturma kayıtları ve günlük bütünlüğü. ## Sertleştirme Uçtaki otomatik çalıştırılan kalemlerin sayılması: varsayılan kurulumun bıraktığı tutunma noktası, gereksiz kalemin ayıklanmasıyla kapanan nokta, yamanın açık bıraktığı pencere, yapılandırma kıyaslama kılavuzunun uygulanamayan maddeleri, uygulama izin listesinin engellediği meşru iş, sanal alanda çalıştırma kararı ve tam disk şifrelemenin fiziksel erişimde koruduğu kalem. ### Sertleştirme İlkeleri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/sertlestirme-ilkeleri Kursun ölçü birimi kurulur: varsayılan kurulumun dört makine sınıfında bıraktığı 84 tutunma noktası sayılır, gereksiz kalemin ayıklanması 40'ını kapatır, 44'ü yalnız taban çizgisine yazılır ve kapatmanın meşru işe bedeli 41 elle adım olarak çıkar. Önceki kurs kimliği bir köke bağladı: anahtarın kime ait olduğu artık adlandırılmış bir zincire dayanıyor. Zincirin tamamı doğru kurulmuş olsa bile o kök bir makinenin üzerinde duruyor ve makine ele geçirilirse zincir saldırganın elinde geçerli kalmaya devam eder. Bu kurs oradan başlar ve önceki dört kurstan farklı bir varsayımla açılır: **kod bir kez uçta çalıştı**. Sayılan şey artık girişin engellenmesi değil, girişten sonra kalıcı olmanın kaç noktadan mümkün olduğudur. Bir kez çalışan kod, makine yeniden başladığında ya da kullanıcı oturum açtığında kendiliğinden yeniden çalışmıyorsa tek seferliktir; yeniden çalışabilmesi için makinenin kendi otomatik çalıştırma düzenine bir kalem eklenmesi gerekir. O düzendeki her kalem bir **tutunma noktasıdır** ve sayılabilir. Bu ders kursun ölçü birimini kurar. #### Tutunma Noktası ve Kurulu Kalem Bir envanter kalemi, çalıştırılması için kimsenin bir şey yapması gerekmiyorsa tutunma noktasıdır. Beş tür bu tanıma girer: **açılış girişi**, **servis tanımı**, **zamanlanmış görev**, **oturum betiği** ve **yapılandırma kancası**. Ortak yanları biçimsel değil işlevseldir — her biri bir **tanım** taşır ve o tanımı yazabilen, makinenin bir sonraki açılışında ya da bir sonraki oturum açılışında kendi seçtiği şeyin çalışmasını sağlar. Kurulu bir paket bu tanıma girmez. Diskte duran bir ikili kendiliğinden çalışmaz; çalışması için ya bir kullanıcının onu çağırması ya da yukarıdaki beş türden birinin onu adıyla anması gerekir. Ayrım ölçümü küçültür ve keskinleştirir: envanterin tamamı değil, otomatik çalışan bölümü sayılır. Bu kursta bir tutunma noktasının **nasıl** tanımlandığı — hangi dosyaya ne yazıldığı — hiçbir yerde yazılmaz; sayılan şey türün var olması ve kaç tane olduğudur. Ölçüm kurgu **bölgesel ölçüm ağı**nın dört makine sınıfında yapılır: saha ekiplerinin dizüstü bilgisayarları, şube uçları, sayaç toplayıcı makineler ve merkezî işleme sunucuları. - **SS1.** Otuz üç kalemlik envanter ve dört sınıf **modeldir**; gerçek bir makine taranmıyor, gerçek bir kaldırma yapılmıyor. - **SS2.** Tutunma noktası sayımına yalnız beş otomatik tür girer; kurulu paket ayrı sayılır. - **SS3.** "Gerekli" sütunu iş tanımından türetilmiş sayılır ve modelde sabittir. Gerçekte bu sütun bir envanter çalışmasıyla doldurulur ve rol değiştikçe değişir. - **SS4.** Kaldırma bedeli, kalem kaldırıldığında elle adıma düşen meşru iş sayısıdır; elle yazıldı. - **SS5.** Kaldırma tamdır: kalem ya vardır ya yoktur. Devre dışı bırakma ile kaldırma arasındaki ayrım modellenmiyor; ikincisi tanımı da siler, birincisi bırakır. - **SS6.** Tanımı yazabilen alan tek değer taşır ve en geniş yetkiyi gösterir. ```js // sert/envanter.mjs — varsayilan kurulumun biraktigi kalem envanteri MODELIDIR. // Gercek bir makine taranmaz, gercek bir kaldirma yapilmaz; sayilar bu dosyadan turer. export const SINIF = ['saha-dizustu', 'sube-ucu', 'toplayici', 'islem-sunucusu']; // Otomatik calistirilan bes kalem turu tutunma noktasi sayilir; 'paket' sayilmaz. export const NOKTA_TUR = ['acilis', 'servis', 'gorev', 'oturum', 'kanca']; // satir: ad | tur | kurulu maskesi | gerekli maskesi | tanimini yazabilen | kaldirma bedeli // maske dort karakter, sirasiyla SINIF; 'k' var, '.' yok. // bedel: kalem kaldirilinca elle adima dusen mesru is sayisi. export const KALEM = ` acilis-yoneticisi-girisi acilis kkkk kkkk yonetici 0 kurtarma-acilis-girisi acilis kkkk .... yonetici 2 ag-uzerinden-acilis acilis .kkk ..k. yonetici 0 uzak-yonetim-hizmeti servis kkkk .kkk yonetici 0 yazdirma-kuyrugu servis kk.. .k.. yonetici 0 kesif-yayini servis kkkk .... yonetici 1 uzak-masaustu servis kk.. .k.. yonetici 0 olcut-toplayici-ajani servis kkkk kkkk yonetici 0 gunluk-aktarim-ajani servis kkkk kkkk yonetici 0 yama-ajani servis kkkk kkkk yonetici 0 yardimci-arac-hizmeti servis kkkk .... yerel-yonetici 0 bulut-esitleme-hizmeti servis k... .... kullanici 2 sayac-alim-hizmeti servis ..k. ..k. yonetici 0 is-kuyrugu-hizmeti servis ...k ...k yonetici 0 guncelleme-denetimi gorev kkkk kkkk yonetici 0 disk-bakimi gorev kkkk kkkk yonetici 0 telemetri-gonderimi gorev kkkk .... yonetici 0 yardimci-arac-guncellemesi gorev kkkk .... yerel-yonetici 1 kullanici-gorev-klasoru gorev kk.. .... kullanici 3 yedek-tetigi gorev ..kk ..kk yonetici 0 oturum-acilis-betigi oturum kk.. kk.. yonetici 0 kullanici-baslangic-klasoru oturum kk.. .... kullanici 3 kabuk-yapilandirma-dosyasi oturum kkkk k.k. kullanici 2 paket-yoneticisi-kancasi kanca kkkk ...k yonetici 1 surucu-yukleme-kancasi kanca kkkk kk.. yonetici 0 kimlik-dogrulama-eklentisi kanca kkkk .kkk yonetici 0 kabuk-eklenti-dizini kanca kk.. .... kullanici 2 belge-duzenleyici paket kk.. kk.. - 0 arsiv-araci paket kkkk kkkk - 0 betik-calisma-zamani paket kkkk ..kk - 1 veri-tabani-istemcisi paket ..kk ..kk - 0 tanilama-araci-takimi paket kkkk .... - 3 saha-olcum-uygulamasi paket k... k... - 0` .trim().split('\n').map((r) => { const [ad, tur, kurulu, gerek, yazan, bedel] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, tur, kurulu, gerek, yazan, bedel: Number(bedel), nokta: NOKTA_TUR.includes(tur) }; }); export const varMi = (k, i) => k.kurulu[i] === 'k'; export const gerekli = (k, i) => k.gerek[i] === 'k'; // Bir sinifta kurulu olan, gerekmeyen ve bu yuzden kaldirilabilen kalemler. export const fazla = (i) => KALEM.filter((k) => varMi(k, i) && !gerekli(k, i)); export const noktalar = (i) => KALEM.filter((k) => k.nokta && varMi(k, i)); export const kalanlar = (i) => noktalar(i).filter((k) => gerekli(k, i)); export const olc = (i) => ({ kurulu: KALEM.filter((k) => varMi(k, i)).length, nokta: noktalar(i).length, kapanan: fazla(i).filter((k) => k.nokta).length, kalan: kalanlar(i).length, bedel: fazla(i).filter((k) => k.nokta).reduce((a, k) => a + k.bedel, 0), }); ``` #### Envanterin Sayımı ```js // sert/say.mjs — dort makine sinifinda tutunma noktasi, kapanan nokta ve kaldirma bedeli import { SINIF, NOKTA_TUR, KALEM, olc, varMi, gerekli, noktalar, kalanlar, fazla } from './envanter.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); const top = (f) => SINIF.reduce((a, _, i) => a + f(i), 0); console.log(`${KALEM.length} envanter kalemi; ${KALEM.filter((k) => k.nokta).length} tanesi ` + `otomatik calistirilan turden (${NOKTA_TUR.join(', ')})`); const A = [-16, 8, 7, 9, 7, 8]; console.log('\n1. sinif basina sayim'); y(A, 'sinif', 'kurulu', 'nokta', 'kapanan', 'kalan', 'bedel'); for (const [i, s] of SINIF.entries()) { const o = olc(i); y(A, s, o.kurulu, o.nokta, o.kapanan, o.kalan, o.bedel); } y(A, 'toplam', top((i) => olc(i).kurulu), top((i) => olc(i).nokta), top((i) => olc(i).kapanan), top((i) => olc(i).kalan), top((i) => olc(i).bedel)); const B = [-8, 7, 9, 7, 8]; console.log('\n2. tur basina, dort sinifin toplami'); y(B, 'tur', 'nokta', 'kapanan', 'kalan', 'bedel'); for (const t of NOKTA_TUR) y(B, t, top((i) => noktalar(i).filter((k) => k.tur === t).length), top((i) => fazla(i).filter((k) => k.nokta && k.tur === t).length), top((i) => kalanlar(i).filter((k) => k.tur === t).length), top((i) => fazla(i).filter((k) => k.nokta && k.tur === t).reduce((a, k) => a + k.bedel, 0))); console.log('\n3. sinifa gore ayrisan nokta (bir sinifta gerekli, otekinde fazla)'); const ayrisan = KALEM.filter((k) => k.nokta && SINIF.some((_, i) => varMi(k, i) && gerekli(k, i)) && SINIF.some((_, i) => varMi(k, i) && !gerekli(k, i))); for (const k of ayrisan) y([-30, -8, -6], k.ad, k.tur, k.gerek); const yz = (i) => noktalar(i).filter((k) => k.yazan !== 'yonetici'); console.log(`\nayri karar isteyen nokta ${ayrisan.length} kalem, ` + `${top((i) => ayrisan.filter((k) => varMi(k, i)).length)} karar`); console.log(`yoneticisiz tanimlanabilen nokta ${top((i) => yz(i).length)} karar, ` + `kapanan ${top((i) => yz(i).filter((k) => !gerekli(k, i)).length)}, ` + `kalan ${top((i) => yz(i).filter((k) => gerekli(k, i)).length)}`); console.log(`kaldirilabilir paket ${top((i) => fazla(i).filter((k) => !k.nokta).length)} karar, ` + `bedel ${top((i) => fazla(i).filter((k) => !k.nokta).reduce((a, k) => a + k.bedel, 0))}`); console.log(`toplam nokta karari ${top((i) => olc(i).nokta)}: ` + `kapatilan ${top((i) => olc(i).kapanan)}, ` + `yalniz taban cizgisine yazilan ${top((i) => olc(i).kalan)}`); ``` ``` 33 envanter kalemi; 27 tanesi otomatik calistirilan turden (acilis, servis, gorev, oturum, kanca) 1. sinif basina sayim sinif kurulu nokta kapanan kalan bedel saha-dizustu 28 23 14 9 15 sube-ucu 27 23 11 12 15 toplayici 23 19 7 12 5 islem-sunucusu 23 19 8 11 6 toplam 101 84 40 44 41 2. tur basina, dort sinifin toplami tur nokta kapanan kalan bedel acilis 11 6 5 8 servis 31 12 19 6 gorev 20 10 10 10 oturum 8 4 4 10 kanca 14 8 6 7 3. sinifa gore ayrisan nokta (bir sinifta gerekli, otekinde fazla) ag-uzerinden-acilis acilis ..k. uzak-yonetim-hizmeti servis .kkk yazdirma-kuyrugu servis .k.. uzak-masaustu servis .k.. kabuk-yapilandirma-dosyasi oturum k.k. paket-yoneticisi-kancasi kanca ...k surucu-yukleme-kancasi kanca kk.. kimlik-dogrulama-eklentisi kanca .kkk ayri karar isteyen nokta 8 kalem, 27 karar yoneticisiz tanimlanabilen nokta 19 karar, kapanan 17, kalan 2 kaldirilabilir paket 6 karar, bedel 14 toplam nokta karari 84: kapatilan 40, yalniz taban cizgisine yazilan 44 ``` #### Kapatılan Nokta ile Kayda Geçen Nokta Toplam satırı kursun iki sütununu birden veriyor. Dört sınıfta 84 tutunma noktası kararı var; gereksiz kalemin ayıklanması bunların **40'ını kapatıyor** ve **44'ü açık kalıyor**. Açık kalan 44 nokta için yapılabilecek tek şey tanımlarının bir taban çizgisine yazılması ve sonraki sapmaların o çizgiyle karşılaştırılmasıdır. Bu bir kapatma değildir; kaydedilmiş bir nokta kullanıldığında hâlâ çalışır, yalnız karşılaştırma yapıldığında görülür. İki sütunun ayrı tutulması bu kursun kuralıdır. "Sertleştirildi" cümlesi tek başına hangi sütuna yazıldığını söylemez. Kapatılan nokta bir daha kullanılamaz; kayda geçen nokta kullanılabilir ve yalnız birileri kaydı okuduğunda fark edilir. Model bir kalemi ya var ya yok sayıyor (SS5) ve bu, gerçekte iki ayrı işlemi tek sayıya indiriyor. Bir servisi **devre dışı bırakmak** onun tanımını yerinde bırakır ve yalnız çalıştırma bayrağını kapatır; **kaldırmak** tanımı da siler. Sayım açısından fark şudur: devre dışı bırakılmış bir kalem kapatılan sütununa değil, kayda geçen sütununa aittir, çünkü tanımı yazabilen biri bayrağı geri açabilir. Aradaki fark ölçüldüğünde çoğu envanterde 40 sayısı düşer — kaldırılamayan ama devre dışı bırakılabilen kalemler kapatılmış sanılır. Bu dersin sayımı, kaldırmanın gerçekten yapıldığını varsayar; bir uçta yapılmadıysa o kalem ikinci sütuna taşınır. Sınıf satırları ters bir dağılım gösteriyor. Saha dizüstü bilgisayarı en çok kalem taşıyan sınıftır (28 kurulu, 23 nokta) ve en çok temizlenen sınıftır: 14 nokta kapanıyor, 9 kalıyor. Toplayıcı makinede 19 noktanın yalnız 7'si kapanıyor, çünkü kurulu olan neredeyse hep gereklidir. Yani temizlik en çok, tek bir işi olmayan ve çok amaçlı kurulan makinede kazandırır; tek işi olan makinede kazanılacak alan zaten dardır. Tür tablosu kalan tarafın nerede toplandığını veriyor. Otuz bir servis tanımının yalnız 12'si kapanıyor; 19 servis kalıyor ve bu, kalan 44 noktanın en büyük parçasıdır. Ölçüt toplayıcı, günlük aktarımı, yama ajanı ve kimlik doğrulama eklentisi kaldırılamaz, çünkü makinenin yönetilebilir olması bunlara bağlıdır. Sertleştirmenin sınırı burada görünür: bir uç noktayı yönetilebilir kılan kalemler, o uçta kalıcı olmanın da yollarıdır. #### Kimin Yazabildiği, Kaç Tane Olduğundan Önemli Ayrı satır 84 noktanın 19'unu işaretliyor: yönetici yetkisi olmadan tanımlanabilen noktalar. Kullanıcı görev klasörü, kullanıcı başlangıç klasörü, kabuk eklenti dizini, kabuk yapılandırma dosyası, bulut eşitleme hizmeti ve yerel yönetici yetkisiyle gelen iki yardımcı araç kalemi bu kümededir. Temizlik bunların **17'sini kapatıyor**, geriye **2** kalıyor. Sayının küçüklüğü sonucun önemini azaltmaz. Yönetici yetkisi gerektiren bir tutunma noktası, o yetkiyi zaten elde etmiş birinin kullanabileceği bir kalemdir; yönetici yetkisi gerektirmeyen bir nokta, sıradan bir kullanıcı oturumunda çalışan koda açıktır. İki kalem arasındaki fark sayıda değil, hangi adımdan sonra kullanılabildiğindedir. Kalan iki kalem — saha dizüstü bilgisayarında ve toplayıcı makinede kabuk yapılandırma dosyası — kaldırılamaz, çünkü iki sınıfta da işin kendisi kabuk üzerinden yürüyor. #### Sınıfa Göre Ayrışan Kalem Üçüncü blok sekiz kalemi ayırıyor: her biri bir sınıfta gerekli, ötekinde fazla. Uzak yönetim hizmeti üç sınıfta zorunlu, saha dizüstü bilgisayarında gereksiz. Yazdırma kuyruğu yalnız şube ucunda gerekli. Ağ üzerinden açılış yalnız toplayıcı makinede. Paket yöneticisi kancası yalnız işleme sunucusunda. Bu sekiz kalem 27 karar üretiyor ve tek bir kurumsal "kaldırılacaklar listesi" bunları çözemez. Liste sekiz kalemi de kaldırırsa üç sınıfta yönetim erişimi kapanır; hiçbirini kaldırmazsa saha dizüstü bilgisayarında gereksiz bir nokta açık kalır. Doğru olan sınıf başına ayrı karar vermektir ve bakım maliyeti tam olarak budur: dört liste, 84 karar ve her rol değişikliğinde yeniden bakılması gereken 8 sınır kalemi. #### Kapatmanın Bedeli Bedel sütunu 41 elle adım gösteriyor ve dağılımı da terstir: en çok nokta kapatılan iki sınıf en yüksek bedeli ödüyor (15 ve 15), en az kapatılan iki sınıf en düşüğü (5 ve 6). Tür tablosunda oran daha keskin: oturum betiklerinde 4 kapanan noktaya 10 bedel düşüyor, servis tanımlarında 12 kapanan noktaya 6. Kullanıcının kendi kurduğu kalemleri kapatmak, servis tanımlarını kapatmaktan yaklaşık beş kat pahalıdır — çünkü kullanıcı o kalemi bir işi yürütmek için kurmuştu ve kalem kapandığında iş yönetime düşer. Kalemler adıyla okunduğunda bedel somutlaşıyor. Kurtarma açılış girişi dört sınıfta da fazladır ve kaldırıldığında yerinde onarım taşınabilir ortam ister; dört sınıfta 8 elle adım. Kullanıcı görev klasörü ve başlangıç klasörü, kullanıcıların kendi zamanlamalarını kurma yoludur; kapatıldığında her istek bir yönetim işine dönüşür. Paket tarafı ayrı sayılıyor: 6 kaldırma kararı ve 14 elle adım. Tanılama araç takımı dört sınıfta da fazladır ama sorun giderme onunla yapılır; kaldırılırsa her olayda yeniden kurulum gerekir. Bu paket bir tutunma noktası değildir — kendiliğinden çalışmaz — ama disk üzerinde durduğu sürece onu çağırabilecek bir noktanın işine yarar. Aynı kalem uygulama izin listesi dersinde yeniden sayılacak. #### Özet - Tutunma noktası, çalıştırılması için kimsenin bir şey yapması gerekmeyen kalemdir: açılış girişi, servis tanımı, zamanlanmış görev, oturum betiği ve yapılandırma kancası. Kurulu paket bu kümeye girmez ve ayrı sayılır. - Dört makine sınıfında 101 kurulu kalem kararının 84'ü tutunma noktasıdır; gereksiz kalemin ayıklanması 40'ını kapatır, 44'ü açık bırakır. Açık kalanlar için yapılabilecek tek şey taban çizgisine yazmaktır — bu bir kapatma değil, görünür kılmadır. - Servis tanımları kalan tarafın en büyük parçasıdır: 31 noktanın 19'u kaldırılamaz, çünkü uç noktayı yönetilebilir kılan kalemler aynı zamanda orada kalıcı olmanın yollarıdır. - Yönetici yetkisi olmadan tanımlanabilen 19 noktanın 17'si kapanır, 2'si kalır. Bir noktanın kim tarafından yazılabildiği, kaç tane olduğundan daha çok karar taşır. - Sekiz kalem sınıfa göre ayrışır ve 27 karar üretir; tek bir kurumsal liste bunları ya bir sınıfta gereksiz iş ya ötekinde eksik kapatma olarak çözer. - Kapatmanın bedeli 41 elle adımdır ve en çok temizlenen sınıflarda en yüksektir; oturum betiklerinde kapanan nokta başına bedel, servis tanımlarının yaklaşık beş katıdır. #### Sonraki Adım Kalan 44 nokta kapatılamıyor, çünkü iş onları gerektiriyor. Ama bu noktaları taşıyan bileşenler durdukları yerde eskiyor: bir servis tanımının arkasındaki ikilide kusur duyurulduğunda o nokta, kaldırılamadığı için, yama uygulanana kadar kullanılabilir kalır. Sonraki dersin ölçüsü bu yüzden **pencere**dir: yayımla uygulama arasında geçen gün, o pencerede açık kalan nokta sayısı ve ikisinin çarpımı. Acil yama pencereyi kısaltır ama sınama adımlarının kaçını atladığı ve kaç kesinti ürettiği ayrıca sayılır. Yamanın kapattığı şeyin ne olduğu da ayrı bir sorudur: bir yama tutunma noktasını kaldırmaz, yalnız o noktaya ulaşmanın bilinen bir yolunu kapatır. ### Yama Yönetimi Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/yama-yonetimi Yamanın ölçüsü pencere olarak alınır: 102 makinelik filoda 12 duyuru için yayımla uygulama arasındaki gün, o pencerede açık kalan 1038 tutunma noktasının nokta-günü karşılığı, acil yolun 48 sınama kaleminden 36'sını atlayarak ürettiği 939 plan dışı kesinti ve hiçbir düzende kapanmayan 12 nokta. Önceki ders dört makine sınıfında 44 tutunma noktasını kapatılamaz olarak bıraktı: işin kendisi onları gerektiriyor. Kapatılamayan bir nokta durduğu yerde eskimez, ama onu tanımlayan bileşen eskir. Bir servis tanımının arkasındaki ikilide kusur duyurulduğunda o nokta — kaldırılamadığı için — yama uygulanana kadar bilinen bir yolla kullanılabilir kalır. Bu dersin ölçüsü **pencere**dir: duyurunun yayımlandığı gün ile yamanın uygulandığı gün arasındaki süre. Pencere tek başına bir zaman aralığıdır; taşıdığı ağırlık, o aralıkta açık kalan nokta sayısıyla çarpıldığında çıkar. Birim **nokta-günü**dür. #### Yama Neyi Kapatır Bu ders bir ayrımla başlar, çünkü ayrım yapılmadığında sonraki bütün sayılar yanlış sütuna yazılır. Bir yama tutunma noktasını **kaldırmaz**. Yama uygulandıktan sonra servis tanımı yerinde durur, zamanlanmış görev yerinde durur, açılış girişi yerinde durur. Değişen tek şey, o noktanın tanımını yazmaya izin veren **bilinen bir kusurun** ortadan kalkmasıdır. Bu, kursun iki sütunu açısından şu demektir: yamanın kapattığı nokta sayısı sıfırdır. Yamanın azalttığı şey, noktanın **ulaşılabilir olduğu süredir**. Önceki dersin ayıklaması 40 noktayı gerçekten kapattı; yama hiçbirini kapatmaz, yalnız kalan 44'ün ne kadar süreyle açık olduğunu belirler. İki iş birbirinin yerine geçmez ve birbirini de gereksiz kılmaz. Kurulum sonrası açık yüzey ve yama penceresinin dört parçası **Sunucu, Ağ ve Sertleştirme** kursunda ölçüldü; burada tekrarlanmaz. Buradaki ölçü sunucu kalemi değil tutunma noktasıdır ve sayım filo üzerinde yapılır. - **SS7.** 102 makinelik filo, dört sınıf ve 12 duyuru **modeldir**; gerçek bir yama indirilmiyor, gerçek bir filo taranmıyor. Sınıf başına kalan nokta sayısı (9, 12, 12, 11) önceki dersten gelir. - **SS8.** Her tutunma noktasının tanımı tek bir bileşene ait sayılır. Gerçekte bir nokta birden çok bileşene bağlı olabilir; bu, sayıları büyütür, yönünü değiştirmez. - **SS9.** Rastgelelik yok: duyuru günleri, bileşenler ve takvim modelde yazılıdır. - **SS10.** Kusurlu yama ve geri alma modellenmiyor; ikisi de önceki kursta ölçüldü ve burada girdi olarak alınır. - **SS11.** Bakım takvimi sabit aralıklıdır. Çevrimdışı olduğu için turu kaçıran makine sayısı sınıf başına sabittir ve o makineler bir sonraki turda yamalanır. - **SS12.** Acil yol 1,5 günde uygular ve dört sınama kaleminin üçünü atlar; turu kaçıran makineler acil yolu da kaçırır. ```js // yama/model.mjs — pencere MODELIDIR: kurgu filoda duyuru gunu, uygulama gunu ve o araliktaki // acik tutunma noktasi. Gercek bir yama indirilmez, gercek bir filo taranmaz. // Sinif basina kalan nokta sayisi (9, 12, 12, 11) onceki dersten gelir. export const SINIF = [ // ad, makine, takvim araligi (gun), takvim ofseti, cevrimdisi kaldigi icin turu kaciran makine { ad: 'saha-dizustu', makine: 60, takvim: 21, ofs: 6, kacan: 9 }, { ad: 'sube-ucu', makine: 24, takvim: 14, ofs: 3, kacan: 1 }, { ad: 'toplayici', makine: 12, takvim: 7, ofs: 2, kacan: 0 }, { ad: 'islem-sunucusu', makine: 6, takvim: 30, ofs: 9, kacan: 0 }, ]; // Her bilesen, sinif basina kac tutunma noktasinin tanimini tasiyor; agir: makine yeniden baslar. export const BILESEN = { cekirdek: { nokta: [2, 2, 2, 2], agir: true }, 'sistem-kitapligi': { nokta: [1, 1, 1, 1], agir: true }, 'uzak-yonetim': { nokta: [0, 1, 1, 1], agir: false }, 'gozetim-ajani': { nokta: [2, 2, 2, 2], agir: false }, 'yama-ajani': { nokta: [2, 2, 2, 2], agir: false }, 'kimlik-eklentisi': { nokta: [0, 1, 1, 1], agir: false }, kabuk: { nokta: [2, 2, 2, 1], agir: false }, 'is-yazilimi': { nokta: [0, 1, 1, 1], agir: false }, }; export const DUYURU = [ // [gun, bilesen, acil mi] [4.0, 'sistem-kitapligi', false], [13.5, 'cekirdek', true], [21.0, 'kabuk', false], [28.5, 'gozetim-ajani', false], [34.0, 'uzak-yonetim', true], [42.5, 'sistem-kitapligi', false], [51.5, 'yama-ajani', false], [58.5, 'cekirdek', false], [66.0, 'is-yazilimi', false], [74.5, 'kimlik-eklentisi', true], [88.0, 'kabuk', false], [97.5, 'sistem-kitapligi', true], ]; export const UFUK = 120, ACIL_SURE = 1.5, SINAMA_KALEM = 4, ACIL_ATLANAN = 3; // Yamalanamayan kalem: alim hizmeti surum uyumlulugu nedeniyle yukseltilemiyor. export const YAMALANAMAZ = [['is-yazilimi', 'toplayici']]; export const yamalanir = (b, i) => !YAMALANAMAZ.some(([x, y]) => x === b && y === SINIF[i].ad); export const takvimGunu = (i, g) => { const s = SINIF[i]; return Math.ceil((g - s.ofs) / s.takvim) * s.takvim + s.ofs; }; export const TOPLAM_NOKTA = SINIF.reduce((a, s, i) => a + s.makine * Object.values(BILESEN).reduce((b, c) => b + c.nokta[i], 0), 0); // Bir duyurunun bir siniftaki penceresi ve nokta-gunu. duzen: 'takvim' | 'karma' | 'hepsi-acil' export function pencere(d, i, duzen) { const [g, b, acil] = d, n = BILESEN[b].nokta[i], s = SINIF[i]; const bos = { nokta: 0, noktaGun: 0, acikNoktaGun: 0, kesinti: 0, acikKalan: 0 }; if (n === 0) return bos; if (!yamalanir(b, i)) return { ...bos, nokta: n * s.makine, acikNoktaGun: n * s.makine * (UFUK - g), acikKalan: n * s.makine }; const acilYol = duzen === 'hepsi-acil' || (duzen === 'karma' && acil); const ilk = acilYol ? g + ACIL_SURE : takvimGunu(i, g); const sonra = takvimGunu(i, ilk + 0.001); // ilk turu kaciran makineler const zamaninda = s.makine - s.kacan; return { ...bos, nokta: n * s.makine, noktaGun: n * (zamaninda * (ilk - g) + s.kacan * (sonra - g)), kesinti: acilYol ? zamaninda : 0 }; } export function tara(duzen) { let noktaGun = 0, agirlik = 0, tam = 0, servis = 0, acik = 0, acikGun = 0, atlanan = 0; for (const d of DUYURU) { const acilYol = duzen === 'hepsi-acil' || (duzen === 'karma' && d[2]); if (acilYol) atlanan += ACIL_ATLANAN; for (let i = 0; i < SINIF.length; i += 1) { const p = pencere(d, i, duzen); noktaGun += p.noktaGun; acikGun += p.acikNoktaGun; acik += p.acikKalan; if (p.acikKalan === 0) agirlik += p.nokta; if (BILESEN[d[1]].agir) tam += p.kesinti; else servis += p.kesinti; } } return { ortPencere: noktaGun / agirlik, noktaGun, tam, servis, acik, acikGun, atlanan }; } ``` #### Duyuru Başına Pencere ```js // yama/olc.mjs — pencere, penceredeki acik nokta ve acil yamanin bedeli import { SINIF, BILESEN, DUYURU, UFUK, ACIL_SURE, SINAMA_KALEM, TOPLAM_NOKTA, YAMALANAMAZ, pencere, takvimGunu, tara } from './model.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); const s2 = (x) => x.toFixed(1); console.log(`${SINIF.reduce((a, s) => a + s.makine, 0)} makine, ${TOPLAM_NOKTA} tutunma noktasi, ` + `${UFUK} gunde ${DUYURU.length} duyuru (${DUYURU.filter((d) => d[2]).length} acil isaretli)`); const A = [-18, 6, 8, 8, 11, 9, 12, 12]; console.log('\n1. takvim duzeninde duyuru basina pencere (gun) ve acik nokta'); y(A, 'duyuru', 'gun', 'saha', 'sube', 'toplayici', 'sunucu', 'acik nokta', 'nokta-gunu'); for (const d of DUYURU) { const p = SINIF.map((_, i) => pencere(d, i, 'takvim')); y(A, d[1], s2(d[0]), ...SINIF.map((s, i) => (BILESEN[d[1]].nokta[i] === 0 ? '-' : s2(takvimGunu(i, d[0]) - d[0]))), p.reduce((a, x) => a + x.nokta, 0), p.reduce((a, x) => a + x.noktaGun + x.acikNoktaGun, 0)); } const B = [-12, 14, 13, 10, 13, 14, 12]; console.log('\n2. uc duzen: pencere, nokta-gunu ve acil yamanin bedeli'); y(B, 'duzen', 'ort pencere', 'nokta-gunu', 'atlanan', 'tam kesinti', 'servis kes.', 'acik nokta'); for (const duzen of ['takvim', 'karma', 'hepsi-acil']) { const t = tara(duzen); y(B, duzen, s2(t.ortPencere), t.noktaGun, `${t.atlanan}/${SINAMA_KALEM * DUYURU.length}`, t.tam, t.servis, t.acik); } console.log('\n3. yamanin nokta sayisina etkisi'); const t = tara('karma'); y([-40, 12], 'yamadan onceki tutunma noktasi', TOPLAM_NOKTA); y([-40, 12], 'yamanin kapattigi nokta', 0); y([-40, 12], 'yamadan sonraki tutunma noktasi', TOPLAM_NOKTA); y([-40, 12], 'bilinen yolu kapanan nokta-gunu', t.noktaGun); for (const [b, sad] of YAMALANAMAZ) { const i = SINIF.findIndex((s) => s.ad === sad), d = DUYURU.find((x) => x[1] === b); y([-40, 12], `yamalanamayan ${b}/${sad}`, `${BILESEN[b].nokta[i] * SINIF[i].makine} nokta x ${s2(UFUK - d[0])} gun`); } y([-40, 12], 'acil yolun kisalttigi ortalama pencere', s2(tara('takvim').ortPencere - tara('hepsi-acil').ortPencere)); y([-40, 12], 'acil yolun uygulama suresi', `${s2(ACIL_SURE)} gun`); ``` ``` 102 makine, 1038 tutunma noktasi, 120 gunde 12 duyuru (4 acil isaretli) 1. takvim duzeninde duyuru basina pencere (gun) ve acik nokta duyuru gun saha sube toplayici sunucu acik nokta nokta-gunu sistem-kitapligi 4.0 2.0 13.0 5.0 5.0 102 725 cekirdek 13.5 13.5 3.5 2.5 25.5 204 2560 kabuk 21.0 6.0 10.0 2.0 18.0 198 1762 gozetim-ajani 28.5 19.5 2.5 1.5 10.5 204 3028 uzak-yonetim 34.0 - 11.0 3.0 5.0 42 344 sistem-kitapligi 42.5 5.5 2.5 1.5 26.5 102 770 yama-ajani 51.5 17.5 7.5 6.5 17.5 204 3232 cekirdek 58.5 10.5 0.5 6.5 10.5 204 1972 is-yazilimi 66.0 - 7.0 6.0 3.0 42 848 kimlik-eklentisi 74.5 - 12.5 4.5 24.5 42 515 kabuk 88.0 2.0 13.0 5.0 11.0 198 1456 sistem-kitapligi 97.5 13.5 3.5 2.5 1.5 102 1136 2. uc duzen: pencere, nokta-gunu ve acil yamanin bedeli duzen ort pencere nokta-gunu atlanan tam kesinti servis kes. acik nokta takvim 10.8 17700 0/48 0 0 12 karma 8.6 14080.5 12/48 184 82 12 hepsi-acil 2.3 3801 36/48 460 479 12 3. yamanin nokta sayisina etkisi yamadan onceki tutunma noktasi 1038 yamanin kapattigi nokta 0 yamadan sonraki tutunma noktasi 1038 bilinen yolu kapanan nokta-gunu 14080.5 yamalanamayan is-yazilimi/toplayici 12 nokta x 54.0 gun acil yolun kisalttigi ortalama pencere 8.5 acil yolun uygulama suresi 1.5 gun ``` #### Pencere Bileşenin Değil, Takvimin Ürünü İlk tablonun satırları aynı duyuruyu dört ayrı pencere olarak gösteriyor. Yirmi birinci gündeki kabuk duyurusunda saha dizüstü bilgisayarında pencere 6 gün, şube ucunda 10, toplayıcı makinede 2 ve işleme sunucusunda 18. Aradaki fark bileşenden gelmiyor; duyurunun bakım takvimine göre nereye düştüğünden geliyor. Yedi günlük takvimi olan toplayıcı makinede en uzun pencere bile 6,5 günü geçmiyor; otuz günlük takvimi olan işleme sunucusunda 26,5 güne çıkabiliyor. Bu, "yama ne kadar hızlı uygulanıyor" sorusunun tek bir sayıyla yanıtlanamayacağı anlamına gelir. Sunucu sınıfının takvimi en seyrek olandır ve gerekçesi vardır: yeniden başlatma iş kesintisi demektir, dolayısıyla değişiklik onayı gerekir. Aynı gerekçe pencereyi otuz güne kadar uzatır. Nokta-günü sütunu duyuruları büyüklüğe göre yeniden sıralıyor ve sıralama gün sayısını izlemiyor. Elli birinci gündeki yama ajanı duyurusu 3232 nokta-günü taşıyor; kırk ikinci gündeki sistem kitaplığı duyurusu, dört sınıfın hepsinde çok kısa pencerelere denk geldiği için 770. Aradaki farkın bir bölümü etkilenen nokta sayısından geliyor (204'e karşı 102), bir bölümü takvim hizalanmasından. İki duyuru "aynı önem düzeyinde" işaretlense bile taşıdıkları ağırlık dört kat farklıdır ve fark ancak nokta-günü hesaplandığında görünür. #### Üç Düzen ve Acil Yolun Bedeli İkinci tablo üç düzeni karşılaştırıyor: her şey takvimle, yalnız acil işaretli duyurular acil yolla ve her şey acil yolla. Ortalama pencere 10,8 günden 8,6'ya, oradan 2,3 güne iniyor. Nokta-günü 17.700'den 3801'e düşüyor — beşte bire yakın. Aynı satırlarda üç bedel sütunu var. Kırk sekiz sınama kaleminin (on iki duyuru, dört kalem) takvim düzeninde hiçbiri atlanmıyor; karma düzende 12'si, her şeyin acil yolla uygulandığı düzende 36'sı atlanıyor. Atlanan kalemler uyumluluk sınaması, geri alma provası ve kullanıcı bildirimidir; pilot grup her düzende korunuyor. Kesinti sütunları asıl bedeli veriyor. Takvim düzeninde yeniden başlatmalar bakım penceresine denk geldiği için plan dışı kesinti sıfırdır. Karma düzende 184 makine plan dışı tam yeniden başlatma, 82 makine servis kesintisi yaşıyor. Her şey acil yolla uygulandığında bu sayılar 460 ve 479 oluyor: 120 günde 939 plan dışı kesinti, yüz iki makinelik bir filoda makine başına dokuzdan fazla. Sekiz buçuk günlük pencere kazancının karşılığı budur ve kararı veren kişinin iki sayıyı yan yana okuması gerekir. Üçüncü blokta bir sayı bu bedeli sınırlıyor: acil yol 1,5 günde uyguluyor ama ortalama pencere 2,3 günde kalıyor. Aradaki 0,8 gün, sahada çevrimdışı olduğu için turu kaçıran dokuz dizüstü bilgisayardan ve bir şube ucundan geliyor. Bu on makine acil yolu da kaçırıyor ve bir sonraki takvim gününü bekliyor. Pencereyi kısaltmanın alt sınırı yamanın hazır olma süresi değil, filonun **ulaşılabilirliğidir**. #### Kapanmayan Nokta Üçüncü blok dersin ayrımını sayıya bağlıyor. Filodaki tutunma noktası sayısı yamadan önce 1038, sonra 1038. Yamanın kapattığı nokta sıfır. Kapanan şey 14.080,5 nokta-günüdür: noktaların bilinen bir yolla ulaşılabilir olduğu sürenin toplamı. Son sütundaki 12 sayısı üç düzende de aynı kalıyor. Toplayıcı makinelerdeki alım hizmeti sürüm uyumluluğu nedeniyle yükseltilemiyor; duyurudan sonraki 54 gün boyunca 12 nokta açık kalıyor ve hiçbir takvim değişikliği bunu kapatmıyor. Bu kalem için pencere kavramı anlamını yitirir, çünkü pencerenin kapanacağı bir gün yoktur. Yamalanamayan bir kalemin karşılığı yamada değil, önceki dersin sütunundadır: nokta kapatılamıyorsa en azından **görünür kılınmalıdır**. On iki noktanın tanımı taban çizgisine yazılır ve değişip değişmediği karşılaştırılır. Bu, kusuru gidermez; kusurun kullanıldığı anı kayda geçirilebilir kılar. İki sütun arasındaki fark tam olarak budur ve bu kalemde ikinci sütundan başkası yoktur. #### Özet - Yama bir tutunma noktasını kaldırmaz: filodaki nokta sayısı yamadan önce de sonra da 1038'dir. Yamanın azalttığı şey noktanın bilinen bir yolla ulaşılabilir olduğu süredir; kapattığı nokta sayısı sıfırdır. - Pencere bileşenin değil takvimin ürünüdür: aynı duyuru yedi günlük takvimde 2, otuz günlük takvimde 18 gün açık kalır. Tek bir "ortalama yama süresi" bu farkı gizler. - Nokta-günü duyuruları yeniden sıralar: 204 nokta etkileyen bir duyuru 3232, 102 nokta etkileyen bir başkası 770 nokta-günü taşır. Aynı önem düzeyi aynı ağırlık demek değildir. - Acil yol ortalama pencereyi 10,8 günden 2,3 güne indirir; karşılığında 48 sınama kaleminin 36'sı atlanır ve 120 günde 939 plan dışı kesinti üretilir. - Pencerenin alt sınırını yamanın hazır olma süresi değil filonun ulaşılabilirliği belirler: acil yol 1,5 günde uygulanır, ortalama 2,3 günde kalır, fark çevrimdışı 10 makineden gelir. - Yamalanamayan kalem üç düzende de 12 nokta açık bırakır ve 54 gün boyunca kapanmaz; bu kalemin tek karşılığı ikinci sütundur — kapatma değil, taban çizgisine yazıp karşılaştırma. #### Sonraki Adım Buraya kadar iki iş yapıldı: gereksiz kalem ayıklandı ve kalanların bilinen kusurları kapatıldı. İkisinin de dayandığı liste bu iki derste elle yazıldı — hangi kalemin gerekli olduğuna ve hangi takvimin uygun olduğuna karar veren biri vardı ve kararların gerekçesi yazılmadı. Sonraki dersin konusu bu boşluktur: **yapılandırma kıyaslama kılavuzları** aynı kararları madde madde toplar ve bir taban çizgisi önerir. Ölçü, kılavuzun kaç madde içerdiği değil, o maddelerin bu ortamda ne yaptığıdır: kaç madde uçların taban çizgisiyle uyumsuz, kaç madde bu ortamda **hiç uygulanamıyor** ve kaç madde uygulandığında meşru bir işi durduruyor. Üçü ayrı sayılmadığında tek bir uyum yüzdesi kalır ve o yüzde, kapanan nokta sayısı hakkında hiçbir şey söylemez. ### Yapılandırma Kıyaslamaları Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/yapilandirma-kiyaslamalari Kıyaslama kılavuzunun 26 maddesi dört makine sınıfının taban çizgisine uygulanır: 104 kararın 11'i bu ortamda uygulanamaz, 42'si uyumsuz, uyum oranı iki ayrı paydayla iki ayrı sayı verir ve maddelerin tamamı uygulandığında 588 noktanın yazma yetkisi daralırken 48 meşru iş elle adıma düşer. Önceki iki derste hangi kalemin gerekli olduğuna ve hangi takvimin uygun olduğuna karar veren biri vardı; kararların gerekçesi hiçbir yerde yazılmadı. **Yapılandırma kıyaslama kılavuzları** bu boşluğu doldurmak için vardır: aynı kararları madde madde toplar ve bir taban çizgisi önerir. Kılavuzun kendisi bir dış kaynaktır, ortamı bilmez ve maddeleri bir uç noktanın hangi işi yaptığına göre yazılmamıştır. Bu dersin ölçüsü kılavuzun kaç madde içerdiği değil, o maddelerin bu ortamda ne yaptığıdır. Üç ayrı durum tek bir orana sıkıştırıldığında karar taşıyan bilgi kaybolur. #### Üç Ayrı Durum Bir kılavuz maddesi bir makine sınıfına uygulandığında üç sonuçtan biri çıkar. **Uyumlu**: taban çizgi maddeyi zaten karşılıyor. **Uyumsuz**: taban çizgi maddeyi karşılamıyor ve karşılaması mümkün. **Uygulanamaz**: madde bu ortamda anlamlı değil ya da makinenin işini olanaksız kılar. Üçüncü durum ilk ikisinden farklıdır; ekran kilidi süresi ekranı olmayan bir makinede bir eksiklik değildir, kılavuzun o makine için yazılmamış olmasıdır. Dördüncü bir eksen bunların üzerine biner: madde uygulandığında **meşru bir iş duruyor mu**. Bir maddenin uygulanabilir olması onun bedelsiz olduğu anlamına gelmez. Bu dersin nokta sütunu da dikkatli okunmalıdır. Kılavuz maddeleri bir tutunma noktasını kaldırmaz — kaldırma işi ilk derste yapıldı ve kalan noktalar iş gerektirdiği için duruyor. Kılavuz maddesinin yaptığı şey, o noktanın **tanımını yazabilen özne kümesini** daraltmaktır. Üç dersin ölçüsü böylece sıralanır: birincisi noktanın kendisini kapattı, ikincisi noktanın bilinen bir yolla ulaşılabilir olduğu **süreyi** kısalttı, üçüncüsü noktaya yazabilen **özne kümesini** daraltıyor. Kapatılan nokta sayısı burada da sıfırdır. - **SS13.** Yirmi altı maddelik kılavuz, dört makine sınıfı ve taban çizgi **modeldir**. Kılavuzun adı yazılmaz; maddeler tür düzeyinde yazılır ve gerçek bir denetim koşturulmaz. - **SS14.** Bir madde bir sınıfta ya uygulanabilir ya uygulanamaz; kısmi uygulama modellenmiyor. - **SS15.** Uyumluluk durumu taban çizgiden okunmuş sayılır ve modelde sabittir. - **SS16.** Nokta sütunu, madde uygulandığında yazma yetkisi yöneticiye daralan nokta sayısıdır ve makine başınadır. - **SS17.** Bedel, madde uygulandığında elle adıma düşen meşru iş sayısıdır; sınıf başına yazıldı. - **SS18.** Makine sayıları önceki dersten gelir: 60, 24, 12 ve 6. ```js // kiyas/kilavuz.mjs — yapilandirma kiyaslama kilavuzunun taban cizgiye uygulanmasi MODELIDIR. // Kilavuz adi yazilmaz; maddeler tur duzeyinde yazilir. Gercek bir denetim kosturulmaz. export const SINIF = [ { ad: 'saha-dizustu', makine: 60 }, { ad: 'sube-ucu', makine: 24 }, { ad: 'toplayici', makine: 12 }, { ad: 'islem-sunucusu', makine: 6 }, ]; // satir: madde | yazma yetkisi daralan nokta (makine basina) | uygulanabilirlik | uyumluluk | bedel // uygulanabilirlik: u = uygulanabilir, x = bu ortamda uygulanamaz // uyumluluk: v = taban cizgi zaten uyumlu, a = uyumsuz, - = uygulanamadigi icin yok // bedel: madde uygulandiginda elle adima dusen mesru is sayisi (sinif basina rakam) export const MADDE = ` gereksiz-servis-kapatma 2 uuuu vvvv 0000 otomatik-calistirma-kisitlama 1 uuuu avvv 2000 zamanlanmis-gorev-yazma-kisiti 1 uuuu aavv 1100 oturum-betigi-yazma-kisiti 1 uuxu av-v 2001 surucu-imza-zorunlulugu 1 uuuu vvaa 0011 acilis-sirasi-kilidi 1 uuuu vvaa 0000 yerel-yonetici-uyeligi-kisiti 1 uuuu aavv 3200 uzak-yonetim-kisitlamasi 1 uuuu vvva 0001 yazilim-kaynagi-kisitlamasi 1 uuuu aaav 4210 betik-calisma-zamani-kisiti 1 uuxx aa-- 3200 eklenti-dizini-kilidi 1 uuxx av-- 1000 yonetim-araci-erisim-kisiti 1 xuuu -vaa 0011 varsayilan-hesap-devre-disi 0 uuuu vvvv 0000 parola-uzunlugu 0 uuuu vvvv 0000 hesap-kilitleme-esigi 0 uuuu vvva 0001 oturum-zaman-asimi 0 uuuu avvv 1000 ekran-kilidi-suresi 0 uuxx aa-- 2100 konak-guvenlik-duvari-varsayilani 0 uuuu aavv 1100 gelen-baglanti-kisitlamasi 0 uuuu vvaa 0022 paylasim-kapatma 0 uuuu avvv 1000 gunluk-saklama-suresi 0 uuuu aaav 0000 surec-olusturma-kaydi 0 uuuu aaaa 0000 gunluk-merkezilestirme 0 uxuu a-vv 0000 disk-sifreleme-zorunlulugu 0 uuuu avva 0000 tasinabilir-ortam-kisitlamasi 0 uuxu aa-v 3200 otomatik-guncelleme-zorunlulugu 0 uxuu v-aa 0011` .trim().split('\n').map((r) => { const [ad, nokta, uygul, uyum, bedel] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, nokta: Number(nokta), uygul, uyum, bedel }; }); export const uygulanir = (m, i) => m.uygul[i] === 'u'; export const uyumlu = (m, i) => m.uyum[i] === 'v'; export const uyumsuz = (m, i) => m.uyum[i] === 'a'; export const bedeli = (m, i) => Number(m.bedel[i]); // Bir senaryo: hangi uyumsuz maddeler uygulaniyor. 'yok' | 'bedelsiz' | 'hepsi' export const uygulanan = (m, i, sen) => uyumsuz(m, i) && (sen === 'hepsi' || (sen === 'bedelsiz' && bedeli(m, i) === 0)); export function tara(sen) { let hucre = 0, uygulanamaz = 0, zatenUyumlu = 0, daralan = 0, duran = 0, istisna = 0; for (const m of MADDE) for (const [i, s] of SINIF.entries()) { hucre += 1; if (!uygulanir(m, i)) { uygulanamaz += 1; continue; } if (uyumlu(m, i)) { zatenUyumlu += 1; continue; } if (uygulanan(m, i, sen)) { daralan += m.nokta * s.makine; duran += bedeli(m, i); } else istisna += 1; } const uyumluSayi = zatenUyumlu + (hucre - uygulanamaz - zatenUyumlu - istisna); return { hucre, uygulanamaz, zatenUyumlu, daralan, duran, istisna, hamYuzde: (100 * uyumluSayi) / hucre, uygulanabilirYuzde: (100 * uyumluSayi) / (hucre - uygulanamaz) }; } ``` #### Maddelerin Taban Çizgiye Uygulanması ```js // kiyas/olc.mjs — uyumsuz kalem ile uygulanamayan kalem ayrilir; uyum yuzdesi ile daralan nokta import { SINIF, MADDE, uygulanir, uyumlu, uyumsuz, bedeli, tara } from './kilavuz.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); const p1 = (x) => x.toFixed(1); const noktali = MADDE.filter((m) => m.nokta > 0); console.log(`${MADDE.length} kilavuz maddesi x ${SINIF.length} makine sinifi = ` + `${MADDE.length * SINIF.length} karar; ${noktali.length} madde tutunma noktasina dokunuyor`); const A = [-18, 7, 13, 8, 10, 12, 17, 8]; console.log('\n1. sinif basina madde durumu'); y(A, 'sinif', 'madde', 'uygulanamaz', 'uyumlu', 'uyumsuz', 'ham uyum %', 'uygulanabilir %', 'bedel'); for (const [i, s] of SINIF.entries()) { const ux = MADDE.filter((m) => !uygulanir(m, i)).length; const uv = MADDE.filter((m) => uyumlu(m, i)).length; const ua = MADDE.filter((m) => uyumsuz(m, i)).length; y(A, s.ad, MADDE.length, ux, uv, ua, p1((100 * uv) / MADDE.length), p1((100 * uv) / (MADDE.length - ux)), MADDE.filter((m) => uyumsuz(m, i)).reduce((a, m) => a + bedeli(m, i), 0)); } const B = [-34, 7, 13, 10, 15, 8]; console.log('\n2. tutunma noktasina dokunan maddeler'); y(B, 'madde', 'nokta', 'uygulanamaz', 'uyumsuz', 'daralan nokta', 'bedel'); for (const m of noktali) y(B, m.ad, m.nokta, SINIF.filter((_, i) => !uygulanir(m, i)).length, SINIF.filter((_, i) => uyumsuz(m, i)).length, SINIF.reduce((a, s, i) => a + (uyumsuz(m, i) ? m.nokta * s.makine : 0), 0), SINIF.reduce((a, _, i) => a + (uyumsuz(m, i) ? bedeli(m, i) : 0), 0)); const C = [-24, 12, 18, 15, 11, 10]; console.log('\n3. uc senaryo'); y(C, 'senaryo', 'ham uyum %', 'uygulanabilir %', 'daralan nokta', 'duran is', 'istisna'); for (const [ad, sen] of [['hicbiri uygulanmadi', 'yok'], ['bedelsizler uygulandi', 'bedelsiz'], ['hepsi uygulandi', 'hepsi']]) { const t = tara(sen); y(C, ad, p1(t.hamYuzde), p1(t.uygulanabilirYuzde), t.daralan, t.duran, t.istisna); } const t0 = tara('yok'), t1 = tara('bedelsiz'), t2 = tara('hepsi'); console.log(`\nuygulanamayan karar ${t0.uygulanamaz} / ${t0.hucre}`); console.log(`nokta kapatmayan madde ${MADDE.length - noktali.length} / ${MADDE.length}`); console.log(`uyum %${p1(t0.hamYuzde)} -> %${p1(t2.hamYuzde)} kazanci ` + `${t2.daralan} nokta, ${t2.duran} elle adim`); console.log(`bedelsiz adimin payi ${t1.daralan}/${t2.daralan} nokta, ` + `${t1.duran}/${t2.duran} elle adim`); ``` ``` 26 kilavuz maddesi x 4 makine sinifi = 104 karar; 12 madde tutunma noktasina dokunuyor 1. sinif basina madde durumu sinif madde uygulanamaz uyumlu uyumsuz ham uyum % uygulanabilir % bedel saha-dizustu 26 1 9 16 34.6 36.0 24 sube-ucu 26 2 15 9 57.7 62.5 11 toplayici 26 5 13 8 50.0 61.9 6 islem-sunucusu 26 3 14 9 53.8 60.9 7 2. tutunma noktasina dokunan maddeler madde nokta uygulanamaz uyumsuz daralan nokta bedel gereksiz-servis-kapatma 2 0 0 0 0 otomatik-calistirma-kisitlama 1 0 1 60 2 zamanlanmis-gorev-yazma-kisiti 1 0 2 84 2 oturum-betigi-yazma-kisiti 1 1 1 60 2 surucu-imza-zorunlulugu 1 0 2 18 2 acilis-sirasi-kilidi 1 0 2 18 0 yerel-yonetici-uyeligi-kisiti 1 0 2 84 5 uzak-yonetim-kisitlamasi 1 0 1 6 1 yazilim-kaynagi-kisitlamasi 1 0 3 96 7 betik-calisma-zamani-kisiti 1 2 2 84 5 eklenti-dizini-kilidi 1 2 1 60 1 yonetim-araci-erisim-kisiti 1 1 2 18 2 3. uc senaryo senaryo ham uyum % uygulanabilir % daralan nokta duran is istisna hicbiri uygulanmadi 49.0 54.8 0 0 42 bedelsizler uygulandi 60.6 67.7 18 0 30 hepsi uygulandi 89.4 100.0 588 48 0 uygulanamayan karar 11 / 104 nokta kapatmayan madde 14 / 26 uyum %49.0 -> %89.4 kazanci 588 nokta, 48 elle adim bedelsiz adimin payi 18/588 nokta, 0/48 elle adim ``` #### İki Uyum Yüzdesi Birinci tablonun son iki yüzde sütunu aynı taban çizgiden iki farklı sayı üretiyor. **Ham uyum**, uyumlu maddeyi kılavuzun madde sayısına böler. **Uygulanabilir uyum**, aynı payı uygulanamayan maddeler düşüldükten sonraki paydaya böler. İkinci sayı her zaman birinciden büyüktür ve raporlarda yazılan genellikle odur. Toplayıcı makine satırı farkın kaynağını gösteriyor. Ham uyum yüzde 50,0; uygulanabilir uyum yüzde 61,9. Aradaki 11,9 puanın tamamı beş maddenin paydadan düşmesinden geliyor — ekranı olmayan bir makinede ekran kilidi süresi, işini betikle yapan bir makinede betik çalışma zamanı kısıtı, sayaç verisi taşınabilir ortamla alındığı için taşınabilir ortam kısıtlaması. Bu beş maddenin uygulanamaz sayılması doğrudur. Yanlış olan, doğru bir kararın bir **iyileşme** gibi görünmesidir: hiçbir nokta daralmadı, hiçbir yapılandırma değişmedi, yüzde 11,9 puan arttı. Üçüncü tablo bunun sınırını veriyor. Uyumsuz maddelerin **hepsi** uygulandığında uygulanabilir uyum yüzde 100'e çıkıyor, ham uyum yüzde 89,4'te kalıyor. On bir karar hiçbir zaman uyumlu olamaz, çünkü madde o ortamda anlamlı değil. "Yüzde yüz uyum" hedefi bu yüzden ölçülemez bir hedeftir; ölçülebilir hedef, uygulanamayan maddelerin **adıyla yazılmasıdır**. Saha dizüstü bilgisayarı iki sayının da en düşük olduğu sınıftır (34,6 ve 36,0) ve bedeli en yüksek olan sınıftır (24 elle adım). İki sayı birlikte okunduğunda neden düşük olduğu görünür: on altı uyumsuz maddenin çoğu, kullanıcının kendi kurduğu kalemleri kısıtlıyor ve uygulanmaları meşru işi durduruyor. Uyumsuzluk burada bir ihmal değil, ödenmemiş bir bedeldir. #### Nokta Kapatmayan Maddeler Yirmi altı maddenin 14'ü hiçbir tutunma noktasına dokunmuyor. Parola uzunluğu, oturum zaman aşımı, günlük saklama süresi, süreç oluşturma kaydı ve gelen bağlantı kısıtlaması gerçek denetimlerdir ve başka şeyler için değerlidir; bu kursun ölçüsüne bir sayı eklemezler. Yine de uyum oranının paydasında öteki maddelerle aynı ağırlığı taşırlar. Sonuç şudur: uyum oranı ile daralan nokta sayısı arasında sabit bir ilişki yoktur. Yüzde 49,0'dan 89,4'e çıkmak 588 noktanın yazma yetkisini daraltıyor, ama aynı 40 puanın büyük bir bölümü nokta sütununa hiç dokunmayan maddelerden geliyor. Tersi de mümkündür: yalnız nokta kapatmayan maddeleri uygulayan bir ekip oranı yükseltir ve nokta sütununda sıfır ilerleme kaydeder. İkinci tablodaki `gereksiz-servis-kapatma` satırı aynı ilişkinin öbür ucudur. Makine başına 2 nokta daraltan en güçlü maddedir ve dört sınıfta da **zaten uyumludur** — çünkü ilk derste yapılan iş tam olarak buydu. Kılavuz bu maddede hiçbir şey eklemiyor; onaylıyor. Kılavuzun katkısı yalnız uyumsuz sütununda ölçülebilir. #### İstisna Listesi ve Bakım Son iki satır kararı verecek kişinin önündeki takası veriyor. Bedeli sıfır olan uyumsuz maddeler uygulandığında uyum yüzde 60,6'ya çıkıyor, hiçbir meşru iş durmuyor — ve daralan nokta 588'in yalnız 18'i, yüzde 3'ü. Daraltmanın neredeyse tamamı bedelli maddelerdedir. Yazılım kaynağı kısıtlaması tek başına 96 nokta daraltıyor ve 7 elle adım getiriyor; yerel yönetici üyeliği kısıtı 84 nokta ve 5 adım. Ucuz olan çok az şey yapıyor, iş yapan hiçbir şey ucuz değil. Uygulanmayan her uyumsuz karar bir **istisna kalemidir** ve istisna bir kerelik bir iş değildir. Bedelsiz senaryoda 30, hiçbir şey uygulanmadığında 42 istisna kalemi kalıyor. Her kalem bir gerekçe, bir sahip ve bir yeniden değerlendirme tarihi ister; kılavuzun her yeni sürümünde maddeler yeniden eşlenir ve uygulanamaz işaretleri yeniden sınanır. Uygulanamayan 11 karar da aynı listede durur, çünkü bir makinenin işi değiştiğinde uygulanamaz olan uygulanabilir hâle gelir. Bakımın ölçüsü budur: 104 kararın 53'ü — 42 uyumsuz artı 11 uygulanamaz — sürekli bakılan bir liste oluşturur. Bu, kılavuzu uygulamanın kılavuzu okumaktan çok daha pahalı olduğunu gösteren sayıdır. İki işaret arasındaki sınır bu yüzden korunmalıdır. "Uygulanamaz" bir ortam gerçeğini anlatır ve paydayı küçültür; "uygulanmadı" bir kararı anlatır ve paydada kalır. İkisi arasındaki tek fark bir harftir ve harfi yazan kişi aynı zamanda oranı raporlayan kişidir. Bedeli yüksek bir maddenin uygulanamaz işaretlenmesi hem işi bitirir hem oranı yükseltir; sonuç, uyumsuz sütunu boş, ham uyum oranı yüksek ve daralan nokta sayısı sıfır olan bir tablodur. Bu tabloyu yanlıştan ayıran tek şey, her uygulanamaz işaretinin yanında **hangi ortam koşulunun** o maddeyi anlamsız kıldığının yazılmasıdır. Ekranı olmayan bir makine sınanabilir bir gerekçedir; "kısıtlama işimizi zorlaştırıyor" bir bedel bildirimidir ve uyumsuz sütununa yazılır. #### Özet - Bir kılavuz maddesi bir sınıfa uygulandığında üç sonuç çıkar: uyumlu, uyumsuz, uygulanamaz. 104 kararın 51'i uyumlu, 42'si uyumsuz, 11'i bu ortamda uygulanamaz. - İki uyum oranı aynı taban çizgiden iki ayrı sayı verir: toplayıcı makinede ham 50,0, uygulanabilir 61,9. Aradaki 11,9 puan tek bir yapılandırma değişmeden, yalnız payda küçülerek kazanılır. - Maddelerin tamamı uygulansa bile ham uyum yüzde 89,4'te kalır; 11 karar hiçbir zaman uyumlu olamaz. Ölçülebilir hedef yüzde yüz uyum değil, uygulanamayan maddelerin adıyla yazılmasıdır. - Kılavuz maddesi tutunma noktasını kapatmaz, tanımını yazabilen özne kümesini daraltır: kapatılan nokta sıfır, daralan nokta 588. Üç dersin ölçüsü sırayla noktanın kendisi, açık kalma süresi ve yazabilen özne kümesidir. - Yirmi altı maddenin 14'ü hiçbir noktaya dokunmaz ama uyum oranında ötekilerle aynı ağırlığı taşır; en güçlü madde ise dört sınıfta da zaten uyumludur, çünkü o iş ilk derste yapılmıştı. - Bedelsiz uyumsuz maddeler 588 noktanın yalnız 18'ini daraltır; daraltmanın yüzde 97'si 48 elle adım karşılığında gelir. Uygulanmayan her karar bir istisna kalemidir ve 53 kalem sürekli bakım ister. #### Sonraki Adım Bu dersin en pahalı maddesi yazılım kaynağı kısıtlamasıydı: 96 nokta daraltıyor, 7 meşru işi elle adıma düşürüyor ve bir sınıfta zaten uyumlu. Maddenin arkasında tek satırla anılan bir karar var — uçta hangi yazılımın çalışabileceğine önceden karar verilmesi. Sonraki dersin konusu budur. **Uygulama izin listesi** bir yapılandırma maddesi değil, her çalıştırma denemesinde verilen bir karardır ve doğruluğu ancak gerçek bir çalıştırma kümesi üzerinde ölçülebilir: listenin kaç meşru kalemi engellediği, kaç kalemi elle onaya düşürdüğü ve imza tabanlı kuralla yol tabanlı kuralın birbirinden farklı olarak neyi kaçırdığı. ### Uygulama İzin Listeleri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/uygulama-izin-listeleri İzin listesi 25 kalemlik bir çalıştırma kümesinde değerlendirilir: yol tabanlı ve imza tabanlı kuralın aynı sayıda ama farklı kalemleri kaçırdığı, birleşim biçiminin yanlış engeli 1'den 7 kaleme çıkardığı, filodaki 1038 tutunma noktasının 972'sinin onaylanmamış kod çalıştıramaz hâle geldiği ve 66'sının açık kaldığı sayılır. Önceki dersin en pahalı maddesi yazılım kaynağı kısıtlamasıydı: 96 noktanın yazma yetkisini daraltıyor, yedi meşru işi elle adıma düşürüyordu. Maddenin arkasında tek satırla anılan bir karar var — uçta hangi yazılımın çalışabileceğine önceden karar verilmesi. **Uygulama izin listesi** bu kararı bir yapılandırma maddesi olmaktan çıkarıp her çalıştırma denemesinde verilen bir karara dönüştürür. Bir yapılandırma maddesi bir kez uygulanır ve uyumluluğu sorulur. Bir izin listesi her çalıştırmada yeniden değerlendirilir ve doğruluğu ancak **gerçek bir çalıştırma kümesi** üzerinde ölçülebilir: bir dönemde uçlarda çalışan kalemler tek tek listeye sorulur ve iki tür yanlış sayılır — engellenen meşru kalem ve geçen meşru olmayan kalem. #### İki Kural Türü İzin listesi kuralları iki eksende yazılır. **Yol tabanlı kural**, çalıştırılan dosyanın hangi dizin sınıfında durduğuna bakar: sistem dizini ve program dizini izinli, kullanıcı dizini, geçici dizin, ağ payı ve taşınabilir ortam değil. **İmza tabanlı kural**, dosyayı kimin imzaladığına bakar: işletim sistemi sağlayıcısı, iş yazılımı sağlayıcısı ve kurum içi imza izinli, imzasız ve bilinmeyen imzalı kalemler değil. İki kural birleştirilebilir. **Ya da** biçiminde bir kalem tek bir ölçütten geçmesi yeterlidir; **ve** biçiminde ikisinden de geçmesi gerekir. Aynı iki kural, iki farklı birleşimle çok farklı sonuç üretir ve fark ancak bir kümede ölçüldüğünde görünür. - **SS19.** Yirmi beş kalemlik çalıştırma kümesi, dönem ve koşum sayıları **modeldir**; gerçek bir uçta çalıştırma engellenmiyor. - **SS20.** Meşru olmayan kalemler yalnız tür, yol sınıfı ve imza sınıfıyla anılır; ne yaptıkları ve nasıl geldikleri yazılmaz. - **SS21.** Yol sınıfı altı, imza sınıfı beş değerlidir. Gerçekte alt dizin ve sertifika ayrıntısı kalem sayısını büyütür, kuralların birbirine göre davranışını değiştirmez. - **SS22.** Karar ikilidir: geçer ya da engellenir. Yalnız uyaran, engellemeyen kip modellenmiyor. - **SS23.** Betik kalemlerinde karar çalıştırılan yorumlayıcı üzerinde verilir; betik denetimi açıkken betiğin kendisi de aynı kuralla değerlendirilir. - **SS24.** Betik denetiminin iki sınıfta uygulanamaz olması önceki dersten gelir: o iki sınıfta iş betikle yürüyor. ```js // izin/liste.mjs — uygulama izin listesinin bir calistirma kumesi uzerinde degerlendirilmesi // MODELIDIR. Gercek bir uc noktada calistirma engellenmez; kalemler tur duzeyinde yazilir. export const YOL_IZIN = ['sistem', 'program']; export const IMZA_IZIN = ['isletim', 'is-saglayici', 'ic-imza']; // satir: ad | tur | yol sinifi | imza sinifi | mesru mu | kac makinede kostu | donemdeki kosum export const KALEM = ` olcut-ajani ikili sistem isletim e 102 91800 gunluk-aktarici ikili sistem isletim e 102 3060 yama-ajani ikili program is-saglayici e 102 408 surucu-guncelleyici ikili program isletim e 102 204 arsiv-araci ikili program is-saglayici e 102 1224 belge-duzenleyici ikili program is-saglayici e 84 5040 saha-olcum-uygulamasi ikili program is-saglayici e 60 7200 veri-tabani-istemcisi ikili program is-saglayici e 18 540 ic-rapor-araci ikili program imzasiz e 24 480 bakim-betigi betik sistem ic-imza e 102 3060 tanilama-araci ikili gecici ic-imza e 30 90 yeni-surum-yukleyici ikili gecici is-saglayici e 40 40 ic-yardimci-arac ikili kullanici imzasiz e 18 360 sayac-okuma-araci ikili tasinabilir is-saglayici e 12 720 saha-kurulum-betigi betik kullanici imzasiz e 60 180 ceyrek-raporu-betigi betik ag-payi ic-imza e 24 96 bilinmeyen-ikili-1 ikili gecici imzasiz h 4 11 bilinmeyen-ikili-2 ikili kullanici imzasiz h 7 23 bilinmeyen-ikili-3 ikili ag-payi bilinmeyen h 2 4 bilinmeyen-ikili-4 ikili tasinabilir bilinmeyen h 1 1 yorumlanan-kalem-1 betik kullanici imzasiz h 6 19 yorumlanan-kalem-2 betik gecici imzasiz h 3 8 imzali-arac-kotuye-kullanim ikili program is-saglayici h 2 5 izinli-yolda-imzasiz ikili program imzasiz h 5 14 imzali-kalem-kullanici-yolunda ikili kullanici is-saglayici h 3 9` .trim().split('\n').map((r) => { const [ad, tur, yol, imza, m, makine, kosum] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, tur, yol, imza, mesru: m === 'e', makine: Number(makine), kosum: Number(kosum) }; }); export const KURAL = { yol: { satir: YOL_IZIN.length, gecer: (k) => YOL_IZIN.includes(k.yol) }, imza: { satir: IMZA_IZIN.length, gecer: (k) => IMZA_IZIN.includes(k.imza) }, 'yol-veya-imza': { satir: YOL_IZIN.length + IMZA_IZIN.length, gecer: (k) => YOL_IZIN.includes(k.yol) || IMZA_IZIN.includes(k.imza) }, 'yol-ve-imza': { satir: YOL_IZIN.length + IMZA_IZIN.length, gecer: (k) => YOL_IZIN.includes(k.yol) && IMZA_IZIN.includes(k.imza) }, }; // Betik kalemleri: karar calistirilan yorumlayici uzerinde verilir, betigin kendisi degerlendirilmez. // Betik denetimi acikken betik de ayni kuralla degerlendirilir. export const gecer = (k, kural, betikDenetimi) => (k.tur === 'betik' && !betikDenetimi ? true : KURAL[kural].gecer(k)); export function olc(kural, betikDenetimi) { const engel = KALEM.filter((k) => k.mesru && !gecer(k, kural, betikDenetimi)); const kacan = KALEM.filter((k) => !k.mesru && gecer(k, kural, betikDenetimi)); const say = (l, alan) => l.reduce((a, k) => a + k[alan], 0); return { engelKalem: engel.length, engelMakine: say(engel, 'makine'), engelKosum: say(engel, 'kosum'), kacanKalem: kacan.length, kacanMakine: say(kacan, 'makine'), kacanKosum: say(kacan, 'kosum'), satir: KURAL[kural].satir + (betikDenetimi ? 1 : 0) + engel.length }; } // Filodaki tutunma noktalarinin kaci izin listesiyle kullanilamaz hale geliyor. // Betik tasiyabilen nokta, izinli bir yorumlayiciyi cagirabildigi icin kapanmaz. export const SINIF = [ { ad: 'saha-dizustu', makine: 60, kalan: 9, betikli: 3, betikDenetimi: true }, { ad: 'sube-ucu', makine: 24, kalan: 12, betikli: 3, betikDenetimi: true }, { ad: 'toplayici', makine: 12, kalan: 12, betikli: 4, betikDenetimi: false }, { ad: 'islem-sunucusu', makine: 6, kalan: 11, betikli: 3, betikDenetimi: false }, ]; export const noktaOlc = (s) => ({ nokta: s.kalan * s.makine, kapanan: (s.betikDenetimi ? s.kalan : s.kalan - s.betikli) * s.makine, acik: (s.betikDenetimi ? 0 : s.betikli) * s.makine, }); ``` #### Dört Kural Kümesi, Aynı Küme ```js // izin/olc.mjs — dort kural kumesi ayni calistirma kumesinde degerlendirilir import { KALEM, KURAL, SINIF, gecer, olc, noktaOlc } from './liste.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); const say = (f, alan) => KALEM.filter(f).reduce((a, k) => a + k[alan], 0); console.log(`${KALEM.length} calistirma kalemi, ${say(() => true, 'kosum')} kosum; ` + `${KALEM.filter((k) => !k.mesru).length} kalem mesru degil, ` + `${KALEM.filter((k) => k.tur === 'betik').length} kalem betik`); const A = [-16, 7, 10, 14, 10, 14, 13, 8]; console.log('\n1. kural kumeleri (betik denetimi yok / var)'); y(A, 'kural', 'betik', 'engel k.', 'engel makine', 'kacan k.', 'kacan makine', 'kacan kosum', 'satir'); for (const kural of Object.keys(KURAL)) for (const bd of [false, true]) { const o = olc(kural, bd); y(A, kural, bd ? 'var' : 'yok', o.engelKalem, o.engelMakine, o.kacanKalem, o.kacanMakine, o.kacanKosum, o.satir); } const B = [-32, 8, 13, 14, 8, 9]; console.log('\n2. yol-veya-imza kuralinda yanlis karar verilen kalemler (betik denetimi var)'); y(B, 'kalem', 'tur', 'yol', 'imza', 'mesru', 'sonuc'); for (const k of KALEM) { const g = gecer(k, 'yol-veya-imza', true); if (g === k.mesru) continue; // dogru karar verilen kalemler atlanir y(B, k.ad, k.tur, k.yol, k.imza, k.mesru ? 'evet' : 'hayir', g ? 'gecti' : 'engel'); } const C = [-16, 8, 10, 8, 16]; console.log('\n3. izin listesinin tutunma noktalarina etkisi'); y(C, 'sinif', 'nokta', 'kapanan', 'acik', 'betik denetimi'); let t = { nokta: 0, kapanan: 0, acik: 0 }; for (const s of SINIF) { const o = noktaOlc(s); for (const a of Object.keys(t)) t[a] += o[a]; y(C, s.ad, o.nokta, o.kapanan, o.acik, s.betikDenetimi ? 'var' : 'yok'); } y(C, 'toplam', t.nokta, t.kapanan, t.acik, ''); console.log('\nsecilen kural kumesi: yol-veya-imza'); for (const bd of [false, true]) { const v = olc('yol-veya-imza', bd); console.log(` betik denetimi ${bd ? 'var' : 'yok'}: engel ${v.engelKalem} kalem / ` + `${v.engelMakine} makine / ${v.engelKosum} kosum; kacan ${v.kacanKalem} kalem / ` + `${v.kacanMakine} makine; ${v.satir} satir`); } console.log(` betik denetimi uygulanabilen sinif: ` + `${SINIF.filter((s) => s.betikDenetimi).length}/${SINIF.length}`); ``` ``` 25 calistirma kalemi, 114596 kosum; 9 kalem mesru degil, 5 kalem betik 1. kural kumeleri (betik denetimi yok / var) kural betik engel k. engel makine kacan k. kacan makine kacan kosum satir yol yok 4 100 4 16 46 6 yol var 6 184 2 7 19 9 imza yok 2 42 4 14 41 5 imza var 3 102 2 5 14 7 yol-veya-imza yok 1 18 5 19 55 6 yol-veya-imza var 2 78 3 10 28 8 yol-ve-imza yok 5 124 3 11 32 10 yol-ve-imza var 7 208 1 2 5 13 2. yol-veya-imza kuralinda yanlis karar verilen kalemler (betik denetimi var) kalem tur yol imza mesru sonuc ic-yardimci-arac ikili kullanici imzasiz evet engel saha-kurulum-betigi betik kullanici imzasiz evet engel imzali-arac-kotuye-kullanim ikili program is-saglayici hayir gecti izinli-yolda-imzasiz ikili program imzasiz hayir gecti imzali-kalem-kullanici-yolunda ikili kullanici is-saglayici hayir gecti 3. izin listesinin tutunma noktalarina etkisi sinif nokta kapanan acik betik denetimi saha-dizustu 540 540 0 var sube-ucu 288 288 0 var toplayici 144 96 48 yok islem-sunucusu 66 48 18 yok toplam 1038 972 66 secilen kural kumesi: yol-veya-imza betik denetimi yok: engel 1 kalem / 18 makine / 360 kosum; kacan 5 kalem / 19 makine; 6 satir betik denetimi var: engel 2 kalem / 78 makine / 540 kosum; kacan 3 kalem / 10 makine; 8 satir betik denetimi uygulanabilen sinif: 2/4 ``` #### Aynı Sayı, Farklı Kalemler Betik denetimi kapalıyken yol tabanlı kural 4 meşru olmayan kalemi kaçırıyor; imza tabanlı kural da 4 kaçırıyor. İki sayı eşit, kalemler değil. Yol kuralı, izinli bir dizinde duran imzasız bir kalemi geçiriyor — izinli yol sınıfı içinde yazılabilir bir alt dizin bulunduğu anda kural o alt dizini de kapsar. İmza kuralı ise kullanıcı dizininde duran, tanınan bir imzayla imzalanmış bir kalemi geçiriyor — imza dosyanın kim tarafından üretildiğini söyler, nereye konduğunu değil. Bu, "hangi kural türü daha iyi" sorusunun yanıtsız olduğu anlamına gelir. Sorulacak soru hangi kalemleri kaçırdıklarıdır ve iki liste birbirini kapsamaz. İki kuralı **ve** ile birleştirmek kaçan kalemi 4'ten 3'e indiriyor; her iki ölçütten de geçmek gerektiği için tek başına birinden geçenler duruyor. Birleşim biçiminin bedeli aynı satırlarda okunuyor. **Ya da** biçimi yanlış engeli 1 kaleme ve 18 makineye indiriyor ama kaçan kalemi 5'e çıkarıyor. **Ve** biçimi kaçanı 3'e indirirken yanlış engeli 5 kaleme ve 124 makineye çıkarıyor. Aynı iki kural, aynı beş satır, iki farklı birleşimle beş kat farklı yanlış engel üretiyor. Kural sayısı bu kararı hiç anlatmaz; anlatan şey birleşim biçimidir. #### Her İki Kuralın da Geçirdiği Kalem İkinci tablo seçilen kural kümesinde yanlış karar verilen beş kalemi listeliyor. Üçüncü satır bu dersin sınırıdır: izinli bir dizinde duran ve tanınan bir imzayla imzalanmış bir aracın kötüye kullanımı. Bu kalem `yol-ve-imza` dâhil bütün kural kümelerinden geçiyor ve betik denetimi de onu durdurmuyor. Nedeni kuralda bir eksiklik değil, sorunun kendisidir. İzin listesi "bu ikili çalışabilir mi" sorusuna yanıt verir; "bu ikili şu anda ne yapıyor" sorusuna bakmaz. Onaylı bir aracın onaylanmamış bir iş için çağrılması, izin listesinin tanım gereği göremediği kalemdir. Sayısı küçüktür — iki makine, beş koşum — ama bütün kural kümelerinde aynı kalır ve daha sıkı bir liste onu azaltmaz. Bu kalemin ölçümü sonraki konuya, davranışa bakan denetimlere aittir. #### Engellenen Meşru İş En sıkı yapılandırma — `yol-ve-imza` artı betik denetimi — kaçan kalemi 1'e, kaçan koşumu 5'e indiriyor. Aynı satırda yanlış engel 7 kaleme ve 208 makineye çıkıyor. Yüz iki makinelik bir filoda 208 makine-kalem, bazı makinelerin birden çok engelle karşılaştığı anlamına gelir. Engellenen kalemler adıyla okunduğunda hepsinin bir gerekçesi var. Tanılama aracı geçici dizinden çalışıyor, çünkü olay sırasında oraya indiriliyor. Yeni sürüm yükleyicisi tanım gereği geçici dizindedir. Sayaç okuma aracı taşınabilir ortamdan çalışıyor, çünkü sahada ağ yok. Kurum içi rapor aracı imzasız, çünkü imzalayacak bir süreç kurulmamış. Saha kurulum betiği kullanıcı dizininde ve imzasız. Bunların hiçbiri bir hata değil; hepsi listenin varsaydığı düzenin dışında kalan gerçek işlerdir. Her engellenen kalem bir istisna satırı ya da her koşumda bir elle onay üretir. Satır sütunu bunu sayıyor: en gevşek yapılandırmada 6 satır, en sıkısında 13. Bakım maliyeti listenin kendisinden değil, istisnalardan gelir ve her yeni araç, her yeni sürüm ve her yeni saha yordamı bu listeyi yeniden açar. #### Yorumlanan Kalem ve Tutunma Noktası Beş kalem betiktir ve bunların kararı çalıştırılan yorumlayıcı üzerinde verilir. Betik denetimi kapalıyken her kural kümesi bu beş kalemi geçirir, çünkü yorumlayıcı izinli bir ikilidir ve listeye sorulan şey odur. Betik denetimi açıldığında kaçan kalem her kural kümesinde düşüyor ama oran aynı değil: `yol` ve `imza` kuralında yarıya (4'ten 2'ye), `ve` kuralında üçte bire (3'ten 1'e). Üçüncü tablo bunun tutunma noktalarına karşılığını veriyor ve ilk dersten beri ilk kez kapatılan sütununa büyük bir sayı yazılıyor. Filodaki 1038 noktanın 972'si onaylanmamış kod çalıştıramaz hâle geliyor: bir açılış girişi, servis tanımı ya da zamanlanmış görev yerinde durur ama çağırdığı şey listeden geçmezse çalışmaz. Açık kalan 66 nokta ise iki sınıftan geliyor. Toplayıcı makinede ve işleme sunucusunda betik denetimi uygulanamıyor, çünkü önceki derste ölçüldüğü gibi o iki sınıfta işin kendisi betikle yürüyor. Bu sınıflarda betik taşıyabilen noktalar izinli bir yorumlayıcıyı çağırarak listeyi atlayabilir. Sayı küçüktür (1038'in yüzde 6'sı) ve tam olarak listenin uygulanamadığı yerde durur. Kapatılamayan noktanın kuralı burada da geçerlidir: 66 nokta en azından taban çizgisine yazılır ve değişip değişmediği karşılaştırılır. #### Özet - İzin listesi bir yapılandırma maddesi değil, her çalıştırmada verilen bir karardır; doğruluğu ancak gerçek bir çalıştırma kümesinde ölçülür. Yirmi beş kalemin 9'u meşru değil, 5'i betiktir. - Yol tabanlı ve imza tabanlı kural aynı sayıda (4) kalem kaçırır ama aynı kalemleri değil: biri izinli dizindeki imzasız kalemi, öteki kullanıcı dizinindeki imzalı kalemi geçirir. - Birleşim biçimi kural sayısından daha çok karar taşır: aynı beş satır **ya da** biçiminde 1 kalem yanlış engelleyip 5 kaçırır, **ve** biçiminde 5 kalem yanlış engelleyip 3 kaçırır. - En sıkı yapılandırma kaçan kalemi 1'e indirir, karşılığında 7 meşru kalemi 208 makinede engeller ve istisna satırını 6'dan 13'e çıkarır. Engellenen kalemlerin hepsinin geçerli bir gerekçesi vardır. - İzinli dizinde duran ve tanınan bir imzayla imzalanmış bir aracın kötüye kullanımı bütün kural kümelerinden geçer; izin listesi "ne çalışabilir" sorusuna bakar, "ne yapıyor" sorusuna değil. - İzin listesi 1038 tutunma noktasının 972'sini onaylanmamış kod çalıştıramaz hâle getirir; 66'sı betik denetiminin uygulanamadığı iki sınıfta açık kalır ve yalnız taban çizgisine yazılabilir. #### Sonraki Adım Bu ders bir kalemin çalışıp çalışamayacağına yol ve imzaya bakarak karar verdi. Her iki ölçüt de kalemin **ne yaptığını** hiç sormuyor ve tam olarak orada kaçıran bir kalem bıraktı. Bir kalemin ne yaptığını öğrenmenin tek yolu onu çalıştırmaktır — ama uçta çalıştırmak, kararın kendisini gereksiz kılar. Sonraki dersin konusu bu çıkmazın karşılığıdır: **sanal alan**, şüpheli bir kalemi üretim ortamından yalıtılmış bir yerde çalıştırıp davranışını gözlemleme kararıdır. Ölçülecek olan yalıtımın gücü değil — o önceki kursta ölçüldü ve burada girdi olarak alınır — çalıştırma kararının kendisidir: kaç şüpheli kalem yalıtımda gerçekten çalıştırılabiliyor, gözlem penceresinde kaç davranış görünüyor, kaç davranış hiç ortaya çıkmıyor ve karar kaç kalemde elle incelemeye düşüyor. ### Sanal Alan Kullanımı Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/sanal-alan-kullanimi Sanal alan bir çalıştırma kararı olarak ölçülür: 18 şüpheli kalemin 15'i yalıtımda çalışabiliyor, dört yapılandırma görülen davranışı 23'ten 33'e çıkarıyor, 5 kalem hiçbir yapılandırmada karara bağlanamıyor, yanlış izin ile yanlış engel hiçbir yapılandırmada değişmiyor ve kapatılan tutunma noktası her satırda sıfır. Önceki ders bir kalemin çalışıp çalışamayacağına yola ve imzaya bakarak karar verdi; iki ölçüt de kalemin **ne yaptığını** hiç sormadı ve tam olarak orada kaçıran kalemler bıraktı. Bir kalemin ne yaptığını öğrenmenin tek yolu onu çalıştırmaktır — ama uçta çalıştırmak kararın kendisini gereksiz kılar. **Sanal alan** bu çıkmazın karşılığıdır: şüpheli kalem üretim ortamından yalıtılmış bir yerde çalıştırılır ve davranışı gözlenir. Yalıtımın ne kadar güçlü olduğu **Bilgi Teknolojileri ve Sistem Temelleri** kursunda ölçüldü ve burada girdi olarak alınır. Ölçülen şey yalıtım değil, kararın kendisidir. #### Denetim Değil, Karar Bu dersin sonucu ilk satırda yazılabilir: sanal alan hiçbir tutunma noktasını kapatmaz. Bir açılış girişi, bir servis tanımı ya da bir zamanlanmış görev, sanal alan kurulduktan sonra da kurulmadan önceki hâlindedir. Sanal alanın ürettiği tek şey bir **karardır** ve o karar başka bir denetime — izin listesine — girdi olur. Kursun iki sütunundan yalnız ikincisine, görünür kılma sütununa yazılır ve bu ders o sütunun en saf örneğidir. Kararın üç değeri vardır. **Engelle**: gözlemde belirleyici bir davranış görüldü. **İzin**: kalemin bütün davranışları görüldü ve hiçbiri belirleyici değildi. **Belirsiz**: kalem çalıştı ama en az bir davranış görülemedi, dolayısıyla görülmemiş olması yokluk anlamına gelmiyor. Üçüncü değer bu dersin asıl konusudur; iki değerli bir karar tablosu belirsizi ikinciye katar ve ölçüm bozulur. Şüpheli bir kalem çalıştırıldığında dışarıya bağlantı kurmayı deneyebilir; sanal alanın denetimli ağı gerçek bir hedefe ulaşmamalıdır ve başka bir kuruma ait bir kalemin incelenmesi **yazılı yetki ve tanımlı kapsam** olmadan hem yasadışı hem meslek dışıdır. - **SS25.** On sekiz kalemlik kuyruk, sekiz davranış sınıfı ve dört yapılandırma **modeldir**; gerçek bir kalem çalıştırılmıyor. Şüpheli kalemler yalnız tür ve gözlenen davranış sınıfıyla anılır; ne oldukları ve nasıl geldikleri yazılmaz. - **SS26.** Yalıtımın gücü burada ölçülmüyor, girdi olarak alınıyor. - **SS27.** Bir davranışın görünmesi tek bir ortam koşuluna bağlı sayılır. Gerçekte bir davranış birden çok koşul isteyebilir; bu, görülmeyen sütununu büyütür. - **SS28.** Kalemin çalışabilmesi tek bir zorunlu koşula bağlıdır; koşul sağlanmazsa kalem hiç çalıştırılamaz. - **SS29.** Gözlem penceresi ve elle inceleme süreleri elle yazıldı; rastgelelik yok. - **SS30.** Belirleyici işareti davranışa aittir, kaleme değil. Aynı davranış meşru bir kalemde de görülebilir ve model bunu böyle işaretledi. ```js // alan/kuyruk.mjs — sanal alanda calistirma karari MODELIDIR. Gercek bir kalem calistirilmaz; // supheli kalemler yalniz tur ve gozlenen davranis sinifiyla anilir. // Bir davranisin gorunmesi, ortam kosulunun sanal alanda saglanmasina baglidir. export const DAVRANIS = { 'dosya-yazma': '-', 'surec-olusturma': '-', 'kalicilik-tanimi': '-', 'ag-baglantisi': 'ag', 'kimlik-bilgisi-okuma': 'alan-kimligi', 'zamanlanmis-tetik': 'uzun-sure', 'kullanici-eylemi': 'kullanici-etkilesimi', 'cihaz-erisimi': 'ozgun-donanim', }; // Yapilandirma: sagladigi ortam kosullari, gozlem penceresi (dk), operator gerektiriyor mu. export const YAPI = { yalitik: { saglar: [], pencere: 5, operator: false }, 'denetimli-ag': { saglar: ['ag'], pencere: 5, operator: false }, 'uzun-pencere': { saglar: ['ag', 'uzun-sure'], pencere: 60, operator: false }, etkilesimli: { saglar: ['ag', 'uzun-sure', 'kullanici-etkilesimi'], pencere: 60, operator: true }, }; export const ELLE_DK = 25; // belirsiz kalem basina elle inceleme suresi // satir: ad | tur | calismasi icin zorunlu kosul | gercek | davranislar ('*' belirleyici) export const KALEM = ` tanilama-araci ikili - mesru dosya-yazma,surec-olusturma yeni-surum-yukleyici ikili - mesru dosya-yazma,ag-baglantisi,*kalicilik-tanimi ic-yardimci-arac ikili - mesru dosya-yazma,surec-olusturma,ag-baglantisi sayac-okuma-araci ikili ozgun-donanim mesru cihaz-erisimi,dosya-yazma saha-kurulum-betigi betik - mesru dosya-yazma,*kalicilik-tanimi,kullanici-eylemi ceyrek-raporu-betigi betik - mesru dosya-yazma,ag-baglantisi ic-rapor-araci ikili - mesru dosya-yazma,ag-baglantisi yeni-belge-sablonu belge - mesru dosya-yazma,kullanici-eylemi tedarikci-arsivi arsiv - mesru dosya-yazma,surec-olusturma alan-yonetim-betigi betik alan-kimligi mesru ag-baglantisi,*kimlik-bilgisi-okuma supheli-kalem-1 ikili - kotu dosya-yazma,surec-olusturma,*kalicilik-tanimi supheli-kalem-2 betik - kotu dosya-yazma,ag-baglantisi,*kimlik-bilgisi-okuma supheli-kalem-3 ikili - kotu dosya-yazma,*zamanlanmis-tetik supheli-kalem-4 ikili - kotu surec-olusturma,*kimlik-bilgisi-okuma supheli-kalem-5 belge - kotu dosya-yazma,*kullanici-eylemi supheli-kalem-6 ikili - kotu dosya-yazma,surec-olusturma supheli-kalem-7 arsiv - kotu dosya-yazma,*ag-baglantisi supheli-kalem-8 ikili ozgun-donanim kotu dosya-yazma,*cihaz-erisimi` .trim().split('\n').map((r) => { const [ad, tur, zorunlu, gercek, dav] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, tur, zorunlu, kotu: gercek === 'kotu', davranis: dav.split(',').map((d) => ({ ad: d.replace('*', ''), belirleyici: d.startsWith('*') })) }; }); export const kosul = (d) => DAVRANIS[d.ad]; export const gorunur = (d, y) => kosul(d) === '-' || YAPI[y].saglar.includes(kosul(d)); export const calisir = (k, y) => k.zorunlu === '-' || YAPI[y].saglar.includes(k.zorunlu); // Bir kalemin bir yapilandirmadaki karari: engelle | izin | belirsiz | calismadi export function karar(k, y) { if (!calisir(k, y)) return 'calismadi'; const gorulen = k.davranis.filter((d) => gorunur(d, y)); if (gorulen.some((d) => d.belirleyici)) return 'engelle'; return gorulen.length === k.davranis.length ? 'izin' : 'belirsiz'; } export function tara(y) { const s = { calisan: 0, calismayan: 0, gorulen: 0, gorulmeyen: 0, engelle: 0, izin: 0, belirsiz: 0, yanlisIzin: 0, yanlisEngel: 0 }; for (const k of KALEM) { const kr = karar(k, y); if (kr === 'calismadi') { s.calismayan += 1; continue; } s.calisan += 1; s.gorulen += k.davranis.filter((d) => gorunur(d, y)).length; s.gorulmeyen += k.davranis.filter((d) => !gorunur(d, y)).length; s[kr] += 1; if (kr === 'izin' && k.kotu) s.yanlisIzin += 1; if (kr === 'engelle' && !k.kotu) s.yanlisEngel += 1; } s.gozlemDk = s.calisan * YAPI[y].pencere; s.operatorDk = YAPI[y].operator ? s.gozlemDk : 0; s.elleDk = (s.belirsiz + s.calismayan) * ELLE_DK; return s; } ``` #### Dört Yapılandırma, Aynı Kuyruk ```js // alan/olc.mjs — dort sanal alan yapilandirmasi ayni supheli kalem kuyrugunda degerlendirilir import { DAVRANIS, YAPI, KALEM, ELLE_DK, kosul, gorunur, calisir, karar, tara } from './kuyruk.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); const hicSaglanmaz = [...new Set(Object.values(DAVRANIS))] .filter((c) => c !== '-' && !Object.values(YAPI).some((v) => v.saglar.includes(c))); console.log(`${KALEM.length} supheli kalem, ${KALEM.filter((k) => k.kotu).length} tanesi kotu; ` + `${Object.keys(DAVRANIS).length} davranis sinifi, ${Object.keys(YAPI).length} yapilandirma`); console.log(`hicbir yapilandirmada saglanamayan kosul: ${hicSaglanmaz.join(', ')}`); const A = [-14, 9, 12, 10, 12, 9, 7, 10, 13, 14]; console.log('\n1. yapilandirma basina sonuc'); y(A, 'yapilandirma', 'calisan', 'calismayan', 'gorulen', 'gorulmeyen', 'engelle', 'izin', 'belirsiz', 'yanlis izin', 'yanlis engel'); for (const yp of Object.keys(YAPI)) { const s = tara(yp); y(A, yp, s.calisan, s.calismayan, s.gorulen, s.gorulmeyen, s.engelle, s.izin, s.belirsiz, s.yanlisIzin, s.yanlisEngel); } const B = [-22, 8, 14, 14, 14, 14]; console.log('\n2. kalem basina karar'); y(B, 'kalem', 'gercek', ...Object.keys(YAPI)); for (const k of KALEM) y(B, k.ad, k.kotu ? 'kotu' : 'mesru', ...Object.keys(YAPI).map((yp) => karar(k, yp))); const C = [-14, 9, 11, 13, 9, 11, 15]; console.log('\n3. karar suresi (dk) ve kapanan tutunma noktasi'); y(C, 'yapilandirma', 'pencere', 'gozlem dk', 'operator dk', 'elle dk', 'toplam dk', 'kapanan nokta'); for (const yp of Object.keys(YAPI)) { const s = tara(yp); y(C, yp, YAPI[yp].pencere, s.gozlemDk, s.operatorDk, s.elleDk, s.gozlemDk + s.operatorDk + s.elleDk, 0); } const u = tara('uzun-pencere'), e = tara('etkilesimli'); console.log(`\nelle incelemeye dusen kalem (uzun-pencere) ${u.belirsiz + u.calismayan} / ${KALEM.length}`); console.log(`hicbir yapilandirmada karara baglanamayan ${e.belirsiz + e.calismayan} / ${KALEM.length}`); console.log(` en iyi yapilandirmada durdurulamayan kotu ` + `${KALEM.filter((k) => k.kotu && karar(k, 'etkilesimli') !== 'engelle').length}`); console.log(`her yapilandirmada yanlis izin / yanlis engel ${e.yanlisIzin} / ${e.yanlisEngel}`); console.log(`elle inceleme suresi ${ELLE_DK} dk/kalem`); ``` ``` 18 supheli kalem, 8 tanesi kotu; 8 davranis sinifi, 4 yapilandirma hicbir yapilandirmada saglanamayan kosul: alan-kimligi, ozgun-donanim 1. yapilandirma basina sonuc yapilandirma calisan calismayan gorulen gorulmeyen engelle izin belirsiz yanlis izin yanlis engel yalitik 15 3 23 12 3 3 9 1 2 denetimli-ag 15 3 29 6 4 6 5 1 2 uzun-pencere 15 3 30 5 5 6 4 1 2 etkilesimli 15 3 33 2 6 7 2 1 2 2. kalem basina karar kalem gercek yalitik denetimli-ag uzun-pencere etkilesimli tanilama-araci mesru izin izin izin izin yeni-surum-yukleyici mesru engelle engelle engelle engelle ic-yardimci-arac mesru belirsiz izin izin izin sayac-okuma-araci mesru calismadi calismadi calismadi calismadi saha-kurulum-betigi mesru engelle engelle engelle engelle ceyrek-raporu-betigi mesru belirsiz izin izin izin ic-rapor-araci mesru belirsiz izin izin izin yeni-belge-sablonu mesru belirsiz belirsiz belirsiz izin tedarikci-arsivi mesru izin izin izin izin alan-yonetim-betigi mesru calismadi calismadi calismadi calismadi supheli-kalem-1 kotu engelle engelle engelle engelle supheli-kalem-2 kotu belirsiz belirsiz belirsiz belirsiz supheli-kalem-3 kotu belirsiz belirsiz engelle engelle supheli-kalem-4 kotu belirsiz belirsiz belirsiz belirsiz supheli-kalem-5 kotu belirsiz belirsiz belirsiz engelle supheli-kalem-6 kotu izin izin izin izin supheli-kalem-7 kotu belirsiz engelle engelle engelle supheli-kalem-8 kotu calismadi calismadi calismadi calismadi 3. karar suresi (dk) ve kapanan tutunma noktasi yapilandirma pencere gozlem dk operator dk elle dk toplam dk kapanan nokta yalitik 5 75 0 300 375 0 denetimli-ag 5 75 0 200 275 0 uzun-pencere 60 900 0 175 1075 0 etkilesimli 60 900 900 125 1925 0 elle incelemeye dusen kalem (uzun-pencere) 7 / 18 hicbir yapilandirmada karara baglanamayan 5 / 18 en iyi yapilandirmada durdurulamayan kotu 4 her yapilandirmada yanlis izin / yanlis engel 1 / 2 elle inceleme suresi 25 dk/kalem ``` #### Görülen ve Görülmeyen Davranış On sekiz kalemin 15'i çalıştırılabiliyor, 3'ü hiç çalıştırılamıyor. Çalıştırılamayanların ikisi özgün donanım isteyen kalemler — sayaç okuma aracı ve şüpheli bir ikili — biri de alan kimliği isteyen bir yönetim betiği. Sanal alan bu üç kalem hakkında hiçbir şey söylemez; kuyruğun altıda biri, henüz hiçbir gözlem yapılmadan elle incelemeye düşer. Yalıtımı gevşetmek görülen davranışı artırıyor: 23'ten 33'e, görülmeyen 12'den 2'ye. Ama gevşetilen şey tam olarak yalıtımın kendisidir. Denetimli ağ eklenmesi altı davranışı daha görünür kılıyor; gözlem penceresinin beş dakikadan altmış dakikaya çıkarılması yalnız bir davranış ekliyor; operatör etkileşimi üç davranış ekliyor. Kazanç birbirine eşit değil ve maliyetleri de değil. İki koşul hiçbir yapılandırmada sağlanmıyor: **alan kimliği** ve **özgün donanım**. Birincisi sağlanamaz, çünkü sanal alana gerçek bir alan kimliği vermek yalıtımı ortadan kaldırır — o kimlikle erişilebilecek her şey sanal alanın içine girer. İkincisi sağlanamaz, çünkü donanım orada yoktur. Bu iki koşul bir yapılandırma eksikliği değil, yöntemin sınırıdır: sanal alan üretim ortamının kendisi olmadığı sürece üretim ortamına bağlı davranışlar görünmez, üretim ortamının kendisi olduğunda ise sanal alan olmaktan çıkar. #### Kararsız Kalan Kalem İkinci tablo kararların yapılandırmadan yapılandırmaya nasıl değiştiğini gösteriyor. Yalıtık yapılandırmada 15 çalışan kalemin 9'u belirsiz kalıyor; en yetenekli yapılandırmada bu sayı 2'ye iniyor. Ama üç değer aynı kalıyor: yanlış izin 1, yanlış engel 2 ve çalıştırılamayan kalem 3. **Yanlış izin** tek bir kalemdedir ve hiçbir yapılandırmada düzelmiyor. O kalemin bütün davranışları gözlemde görünüyor — dosya yazma ve süreç oluşturma — ve hiçbiri belirleyici değil. Gözlem penceresini uzatmak, ağ eklemek ya da operatör oturtmak bu kalemde bir şey değiştirmez, çünkü eksik olan gözlem değil ayrımın kendisidir. Bir kalemin sanal alandaki davranışı meşru bir kalemden ayırt edilemiyorsa sanal alan o kalem hakkında karar üretemez. **Yanlış engel** iki kalemdedir ve nedeni aynıdır, tersinden. Yeni sürüm yükleyicisi ile saha kurulum betiği bir kalıcılık tanımı yazıyor — bu kursun ölçtüğü şeyin ta kendisi, bir tutunma noktası tanımı. Belirleyici davranış görülüyor ve karar "engelle" oluyor. İkisi de meşru işlerdir. Sanal alan davranışı görür, **kimin hangi yetkiyle** yaptığını görmez; kurulum sırasında kalıcılık tanımı yazmak bir yükleyicinin işidir. Beş kalem hiçbir yapılandırmada karara bağlanamıyor ve **üçü kötü**. Üçü çalıştırılamayan kalemlerden, ikisi alan kimliği isteyen davranışı olan kalemlerden geliyor. Kuyruğun sekiz kötü kaleminin yalnız dördü sanal alanla durduruluyor; kalan dördün üçü için sanal alan bir yanıt üretmiyor, soruyu elle incelemeye devrediyor — dördüncüsü ise dört yapılandırmada da yanlış bir **izin** kararıyla geçiyor ve hiç incelemeye düşmüyor. #### Kararın Süresi Üçüncü tablo bedeli veriyor ve tek yönlü değil. Gözlem süresi yalıtık yapılandırmada 75 dakika, uzun pencerede 900. Elle inceleme süresi ise ters yönde gidiyor: 300 dakikadan 125'e. İkisi toplandığında en ucuz yapılandırma **denetimli ağ** oluyor — 275 dakika — ve en pahalısı etkileşimli, 1925 dakika. Aradaki fark tam yedi kat ve karşılığında belirsiz kalem 5'ten 2'ye iniyor, yanlış kararlar hiç değişmiyor. Bu, kararın nerede duracağını belirleyen sayıdır. Beş dakikalık pencereye denetimli ağ eklemek görülen davranışı 23'ten 29'a çıkarıyor ve toplam süreyi 375'ten 275'e **düşürüyor**, çünkü elle incelemeye düşen kalem azalıyor. Pencereyi altmış dakikaya çıkarmak ise bir tek davranış kazandırıp süreyi dört kat artırıyor. Ucuz olan adım ağın eklenmesidir; pahalı olan sürenin uzatılmasıdır. Tabloda görünmeyen bir bedel daha var: sanal alanın kendisi bakım ister. Gözlemin işe yaraması için ortam üretimdeki uçlara benzemelidir — aynı yazılım kümesi, aynı sürümler, aynı yapılandırma — ve benzedikçe yalıtım azalır. Uçlardaki taban çizgi her değiştiğinde sanal alan görüntüsünün de güncellenmesi gerekir; güncellenmediğinde kalem, çalıştığı ortamı tanımadığı için hiçbir davranış göstermeyebilir ve karar sessizce "izin"e kayar. Buna sanal alanı işleten makinelerin kendi envanteri eklenir: onlar da birer uçtur ve bu kursun ilk dersindeki sayıma girer. Son sütun bütün satırlarda sıfır. Bir yapılandırmadan ötekine kaç davranış daha görülürse görülsün, kapatılan tutunma noktası sayısı değişmiyor. Sanal alanın ürettiği karar izin listesine bir satır ekler ya da eklemez; noktayı kapatan şey o satırdır, sanal alan değil. #### Özet - Sanal alan bir denetim değil bir çalıştırma kararıdır: dört yapılandırmanın hepsinde kapatılan tutunma noktası sıfırdır. Ürettiği karar izin listesine girdi olur ve nokta orada kapanır. - Karar üç değerlidir; belirsiz değeri ayrı tutulmazsa ölçüm bozulur. Yalıtık yapılandırmada çalışan 15 kalemin 9'u belirsiz, en yetenekli yapılandırmada 2'si. - İki ortam koşulu hiçbir yapılandırmada sağlanamaz — alan kimliği ve özgün donanım. Birincisi sağlandığında yalıtım ortadan kalkar; bu bir eksiklik değil, yöntemin sınırıdır. - Yanlış izin (1) ve yanlış engel (2) hiçbir yapılandırmada değişmez. Yanlış engelin nedeni, meşru bir yükleyicinin de bir kalıcılık tanımı yazmasıdır: sanal alan davranışı görür, yetkiyi görmez. - Sekiz kötü kalemin yalnız dördü sanal alanla durdurulur; üçü karara bağlanamayıp elle incelemeye devredilir, biri de dört yapılandırmada yanlış bir izin kararıyla geçer. - Süre iki yönlü çalışır: denetimli ağ eklemek toplam süreyi 375 dakikadan 275'e düşürür, pencereyi altmış dakikaya çıkarmak bir davranış kazandırıp süreyi 1075 dakikaya taşır. #### Sonraki Adım Buraya kadar sayılan her şey makine açıkken ve bir işletim sistemi çalışırken geçerliydi. Envanter o sistemin içinden çıkarıldı, izin listesi o sistemin çalıştırma kararlarını denetledi, sanal alan bir kalemi o sistemin bir kopyasında koşturdu. Hepsinin ortak varsayımı, makineye erişmenin tek yolunun çalışan sistemden geçmesidir. Sonraki ders bu varsayımı kaldırır. Disk makineden çıkarılıp başka bir yere takıldığında çalışan sistem devreden çıkar ve onunla birlikte bütün denetimler düşer: izin listesi değerlendirme yapmaz, sertleştirme taban çizgisi okunmaz, hiçbir kayıt tutulmaz. Ölçülecek olan şudur: şifrelenmemiş ve şifrelenmiş diskte fiziksel erişimle kaç kalem okunabiliyor, tam disk şifreleme hangi tutunma noktası sınıfını kapatıyor ve makine açıkken, oturum açıkken ya da ekran kilitliyken şifrelemenin **neyi korumadığı** kalem kalem nedir. Konu bu ölçümle kapanır. ### Disk Şifreleme Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/disk-sifreleme Fiziksel erişimde okunabilen kalem şifrelenmiş ve şifrelenmemiş diskte karşılaştırılır: makine kapalıyken 18 kalemin 15'i korunuyor, öteki üç durumda şifrelemenin katkısı sıfır, filodaki 1038 nokta tanımının 936'sı çevrimdışı yazma yoluna karşı kapanıyor ve bedel 204 anahtar kopyası ile yılda 14.112 dakikalık elle müdahale. Önceki beş dersin ortak bir varsayımı vardı: makineye erişmenin tek yolu çalışan sistemden geçer. Envanter o sistemin içinden çıkarıldı, yama o sistemin bileşenlerine uygulandı, kılavuz maddeleri o sistemin yapılandırmasını değiştirdi, izin listesi o sistemin çalıştırma kararlarını denetledi ve sanal alan bir kalemi o sistemin bir kopyasında koşturdu. Disk makineden çıkarılıp başka bir yere takıldığında bu varsayım düşer. Çalışan sistem devreden çıkar ve onunla birlikte bütün denetimler: izin listesi değerlendirme yapmaz, taban çizgi okunmaz, hiçbir kayıt tutulmaz. Geriye yalnız diskin üzerindeki baytlar kalır. Bu dersin ölçüsü, o baytların kaçının okunabildiği ve kaçının yazılabildiğidir. #### Şifreleme Neyi Yerinden Kaldırır **Tam disk şifreleme** diskin içeriğini bir anahtara bağlar. Anahtar sunulmadıkça birim çözülemez; birim çözülmedikçe üzerindeki hiçbir kalem okunamaz ve hiçbir kalem yazılamaz. İki fiil ayrı ayrı önemlidir. Okuma tarafı bilinen bir konudur: kimlik bilgileri, iş verisi ve kayıtlar korunur. Bu kursun ölçüsü açısından asıl değişen **yazma** tarafıdır. Çevrimdışı yazma, bu kursta ilk kez görülen bir tutunma yoludur. Disk çıkarılıp başka bir makinede bağlandığında ya da makine harici bir ortamdan açıldığında, bir servis tanımı ya da zamanlanmış görev tanımı doğrudan dosya olarak değiştirilebilir. Bu yolda izin listesi çalışmaz, çünkü kimse bir şey çalıştırmıyor; dosya yazılıyor ve makine bir sonraki açılışında onu kendisi çalıştırıyor. Anahtarın nasıl saklandığı ve nasıl döndürüldüğü burada ölçülmez; anahtar yönetimi ayrı bir konudur. Açılış zincirinin ölçülmesi ise **Kimlik, Erişim ve Kriptografi** kursunda yapıldı ve burada girdi olarak alınır: makineye bağlı bir anahtarın koruma değeri, o zincirin bozulmadan kalmasına bağlıdır. - **SS31.** On sekiz kalemlik disk içeriği, dört makine durumu ve iki şifreleme ayarı **modeldir**; gerçek bir disk okunmuyor, gerçek bir şifreleme kurulmuyor. - **SS32.** Kalemler sınıf düzeyinde yazılır; dosya yolu ve biçim modellenmiyor. - **SS33.** Birim ya çözülmüştür ya değil; kısmi şifreleme ve dosya düzeyinde şifreleme yok. - **SS34.** Çevrimdışı yazma yalnız makine kapalıyken mümkün sayılır. Çalışan bir makinede diski çıkarmak makineyi kapatmak demektir ve bu, kapalı duruma geçiştir. - **SS35.** Uyku durumunda anahtar bellekte bulunur; model bu durumu birim çözülmüş sayar. - **SS36.** Sınıf başına makine, kalan nokta ve yeniden başlatma sayıları önceki derslerden gelir. ```js // disk/model.mjs — fiziksel erisimde okunabilen kalem MODELIDIR. Gercek bir disk okunmaz, // gercek bir sifreleme kurulmaz; kalemler sinif duzeyinde yazilir. // satir: kalem | sinif | sifreli birimin icinde mi | acik oturumda okuyabilen | tasidigi nokta export const KALEM = ` acilis-bolumu-yapilandirmasi acilis disi yonetici 1 acilis-imza-kaydi acilis disi yonetici 0 kurtarma-anahtari-ipucu kimlik disi yonetici 0 servis-tanimlari tanim ici yonetici 4 zamanlanmis-gorev-tanimlari tanim ici yonetici 2 oturum-betikleri tanim ici kullanici 1 yapilandirma-kancalari tanim ici yonetici 1 sistem-yapilandirmasi yapilandirma ici yonetici 0 kimlik-bilgisi-deposu kimlik ici kullanici 0 kayitli-oturum-belirteci kimlik ici kullanici 0 istemci-onbellegi veri ici kullanici 0 yerel-gunlukler kayit ici yonetici 0 sayfa-dosyasi bellek ici yonetici 0 uyku-imgesi bellek ici yonetici 0 gecici-dosya-dizini veri ici kullanici 0 sayac-okuma-verisi veri ici kullanici 0 yerel-yedek-dizini veri ici yonetici 0 tasinabilir-ortam-eslesmesi veri ici kullanici 0` .trim().split('\n').map((r) => { const [ad, sinif, yer, okur, nokta] = r.trim().split(/\s+/); return { ad, sinif, ici: yer === 'ici', okur, nokta: Number(nokta) }; }); // Makine durumu: birimin kilidi acik mi, cevrimdisi yazma yolu var mi (disk cikarma / harici acilis) export const DURUM = { kapali: { kilitAcik: false, cevrimdisiYazma: true }, uyku: { kilitAcik: true, cevrimdisiYazma: false }, 'kilitli-ekran': { kilitAcik: true, cevrimdisiYazma: false }, 'acik-oturum': { kilitAcik: true, cevrimdisiYazma: false }, }; export const NOKTA = KALEM.reduce((a, k) => a + k.nokta, 0); export const DISI_NOKTA = KALEM.filter((k) => !k.ici).reduce((a, k) => a + k.nokta, 0); // Bir durumda ve sifreleme ayarinda fiziksel erisimle okunabilen kalem ve yazilabilen nokta. export function olc(durum, sifreli) { const d = DURUM[durum]; const acik = !sifreli || d.kilitAcik; // birim icerigi okunabilir mi const okunan = KALEM.filter((k) => acik || !k.ici); const yazilan = d.cevrimdisiYazma ? KALEM.filter((k) => acik || !k.ici).reduce((a, k) => a + k.nokta, 0) : 0; return { okunan: okunan.length, nokta: yazilan, katki: KALEM.length - okunan.length }; // sifrelemenin engelledigi kalem } // Filo: sinif basina kalan nokta (onceki derslerden) ve birim disinda kalan nokta. // oncedenDogrulama: acilis oncesi kimlik dogrulama isteniyor mu; istenmiyorsa anahtar makineye bagli. export const SINIF = [ { ad: 'saha-dizustu', makine: 60, kalan: 9, disi: 1, yeniden: 14, oncedenDogrulama: true, kayip: 5 }, { ad: 'sube-ucu', makine: 24, kalan: 12, disi: 1, yeniden: 14, oncedenDogrulama: true, kayip: 1 }, { ad: 'toplayici', makine: 12, kalan: 12, disi: 1, yeniden: 26, oncedenDogrulama: false, kayip: 0 }, { ad: 'islem-sunucusu', makine: 6, kalan: 11, disi: 1, yeniden: 12, oncedenDogrulama: false, kayip: 0 }, ]; export const ANAHTAR_KOPYA = 2; // makine basina kurtarma anahtari kopyasi export const ELLE_DK = 12; // gozetimsiz yeniden baslatmada elle mudahale (dk) ``` #### Dört Durumda Fiziksel Erişim ```js // disk/olc.mjs — sifrelenmemis ve sifrelenmis diskte okunabilen kalem, kapanan nokta ve bedel import { KALEM, DURUM, NOKTA, DISI_NOKTA, SINIF, ANAHTAR_KOPYA, ELLE_DK, olc } from './model.mjs'; const y = (g, ...s) => console.log(s.map((v, i) => (g[i] < 0 ? String(v).padEnd(-g[i]) : String(v).padStart(g[i]))).join('').trimEnd()); console.log(`${KALEM.length} disk kalemi, ${KALEM.filter((k) => !k.ici).length} tanesi sifreli ` + `birimin disinda; makine basina ${NOKTA} tutunma noktasi tanimi, ${DISI_NOKTA} tanesi disarida`); const A = [-16, 13, 16, 16, 15, 22]; console.log('\n1. fiziksel erisimle okunabilen kalem ve yazilabilen nokta tanimi'); y(A, 'durum', 'sifresiz ok.', 'sifresiz nokta', 'sifreli okunan', 'sifreli nokta', 'sifrelemenin katkisi'); for (const d of Object.keys(DURUM)) { const a = olc(d, false), b = olc(d, true); y(A, d, a.okunan, a.nokta, b.okunan, b.nokta, b.katki); } const B = [-30, -14, 7, 8, 12, 16]; console.log('\n2. birim disinda kalan ve nokta tasiyan kalemler'); y(B, 'kalem', 'sinif', 'yer', 'nokta', 'kapaliyken', 'acik oturumda'); for (const k of KALEM.filter((x) => !x.ici || x.nokta > 0)) y(B, k.ad, k.sinif, k.ici ? 'ici' : 'disi', k.nokta, k.ici ? 'korunur' : 'okunur', `${k.okur} okur`); const C = [-16, 9, 8, 15, 12, 13, 13]; console.log('\n3. filo: kapanan nokta ve sifrelemenin bedeli'); y(C, 'sinif', 'makine', 'nokta', 'kapanan nokta', 'acik nokta', 'elle dk/yil', 'kayip cihaz'); const t = { nokta: 0, kapanan: 0, acik: 0, dk: 0, kayip: 0 }; for (const s of SINIF) { const nokta = s.kalan * s.makine, acik = s.disi * s.makine; const dk = s.oncedenDogrulama ? s.makine * s.yeniden * ELLE_DK : 0; t.nokta += nokta; t.kapanan += nokta - acik; t.acik += acik; t.dk += dk; t.kayip += s.kayip; y(C, s.ad, s.makine, nokta, nokta - acik, acik, dk, s.kayip); } y(C, 'toplam', SINIF.reduce((a, s) => a + s.makine, 0), t.nokta, t.kapanan, t.acik, t.dk, t.kayip); const m = SINIF.reduce((a, s) => a + s.makine, 0); console.log(`\nkurtarma anahtari kopyasi ${m * ANAHTAR_KOPYA} (makine basina ${ANAHTAR_KOPYA})`); console.log(`kayip cihazda okunabilen kalem sifresiz ${t.kayip * KALEM.length}, ` + `sifreli ${t.kayip * KALEM.filter((k) => !k.ici).length}`); console.log(`acik oturumda kullanicinin okudugu kalem ` + `${KALEM.filter((k) => k.okur === 'kullanici').length} / ${KALEM.length}`); console.log(`sifrelemenin korumadigi durum ` + `${Object.keys(DURUM).filter((d) => olc(d, true).katki === 0).length} / ${Object.keys(DURUM).length}`); ``` ``` 18 disk kalemi, 3 tanesi sifreli birimin disinda; makine basina 9 tutunma noktasi tanimi, 1 tanesi disarida 1. fiziksel erisimle okunabilen kalem ve yazilabilen nokta tanimi durum sifresiz ok. sifresiz nokta sifreli okunan sifreli nokta sifrelemenin katkisi kapali 18 9 3 1 15 uyku 18 0 18 0 0 kilitli-ekran 18 0 18 0 0 acik-oturum 18 0 18 0 0 2. birim disinda kalan ve nokta tasiyan kalemler kalem sinif yer nokta kapaliyken acik oturumda acilis-bolumu-yapilandirmasi acilis disi 1 okunur yonetici okur acilis-imza-kaydi acilis disi 0 okunur yonetici okur kurtarma-anahtari-ipucu kimlik disi 0 okunur yonetici okur servis-tanimlari tanim ici 4 korunur yonetici okur zamanlanmis-gorev-tanimlari tanim ici 2 korunur yonetici okur oturum-betikleri tanim ici 1 korunur kullanici okur yapilandirma-kancalari tanim ici 1 korunur yonetici okur 3. filo: kapanan nokta ve sifrelemenin bedeli sinif makine nokta kapanan nokta acik nokta elle dk/yil kayip cihaz saha-dizustu 60 540 480 60 10080 5 sube-ucu 24 288 264 24 4032 1 toplayici 12 144 132 12 0 0 islem-sunucusu 6 66 60 6 0 0 toplam 102 1038 936 102 14112 6 kurtarma anahtari kopyasi 204 (makine basina 2) kayip cihazda okunabilen kalem sifresiz 108, sifreli 18 acik oturumda kullanicinin okudugu kalem 7 / 18 sifrelemenin korumadigi durum 3 / 4 ``` #### Kapatılan Nokta ve Kapatıldığı Yol Filo tablosu bu kursun kapatılan sütununa 936 yazıyor: 1038 nokta tanımının 936'sı şifreli birimin içindedir ve çevrimdışı olarak yazılamaz. Kalan 102, her makinede birer tane bulunan açılış bölümü girişleridir; birim çözülmeden okunması gereken bölüm şifrelenemez. Sayının yanına yolun adı yazılmadığında yanlış okunur. Şifreleme bu 936 noktayı **çevrimdışı yazma yoluna karşı** kapatır. Aynı 936 nokta, makine çalışırken üzerinde kod çalıştırabilen biri için tümüyle açıktır; ne şifreleme ne de anahtar orada bir şey yapar. Kursun ilk dersinde kapatılan 40 nokta gerçekten kaldırılmıştı ve hiçbir yolda geri gelmiyordu; buradaki kapatma tek bir yola aittir. Bu, altı dersin ortak sonucudur. Bir kapatma sayısı ancak hangi yola karşı olduğu yazıldığında karşılaştırılabilir: kaldırma bütün yollara karşı kapatır, yama bilinen bir kusuru kapatır, kılavuz maddesi yazabilen özneyi daraltır, izin listesi çalıştırmayı reddeder, şifreleme çevrimdışı yazmayı durdurur. Beşi de "nokta kapandı" cümlesiyle anlatılabilir ve beşi farklı şeydir. #### Şifrelemenin Korumadığı Üç Durum Birinci tablonun son sütunu dört durumdan üçünde sıfır. Makine uykudayken, ekran kilitliyken ve oturum açıkken şifrelemenin katkısı yoktur, çünkü birim çözülmüştür. On sekiz kalemin on sekizi okunabilir durumdadır ve onları koruyan şey ekran kilidi ile işletim sisteminin erişim denetimidir. Bu, şifrelemenin bir eksikliği değil, tanımıdır: birim çözülmeden makine çalışamaz. Ama ölçüm açısından sonuç nettir — bir uç noktanın **çalışır durumda** geçirdiği süre boyunca tam disk şifrelemenin koruma değeri sıfırdır. Saha dizüstü bilgisayarları günün büyük bölümünü uyku durumunda geçirir ve o durumda anahtar bellektedir. Bunun doğrudan bir karşılığı var. Şifrelemenin koruma değerini artıran şey daha güçlü bir algoritma değil, makinenin **kapalı durumda geçirdiği süredir**. Bir cihaz kaybedildiğinde okunabilen kalem sayısı, cihazın o an hangi durumda olduğuna bağlıdır: kapalıysa 3, uykudaysa 18. Bu yüzden ölçülecek kalem şifreleme ayarı değil, uykudan kapanmaya geçiş süresidir — kaç dakika sonra makinenin belleğindeki anahtar siliniyor. Süreyi kısaltmak kapalı durumda geçen süreyi uzatır ve bedeli kullanıcının her dönüşte yeniden açılış beklemesidir. İki sayı yan yana konduğunda karar sayılabilir hâle gelir: kaç dakika bekleme karşılığında kaç saat kapalı durum. Alt satırlardan biri ikinci bir sınırı veriyor: açık oturumda 18 kalemin 7'si sıradan bir kullanıcı yetkisiyle okunabiliyor. Kimlik bilgisi deposu, kayıtlı oturum belirteci, istemci önbelleği, geçici dosya dizini ve sayaç okuma verisi bunların içindedir. Bir uçta kullanıcı yetkisiyle çalışan kod bu yedi kalemi okur ve disk şifrelemesi bu okumanın hiçbirini görmez. İkinci tablo üçüncü sınırı gösteriyor. Şifreli birimin dışında üç kalem duruyor ve biri kurtarma anahtarı ipucudur — koruma düzeninin kendi kurtarma yolu, koruduğu alanın dışında bulunuyor. Ötekiler açılış bölümü yapılandırması ve açılış imza kaydıdır; ikisi de birim çözülmeden okunmak zorundadır ve bu yüzden şifrelenemezler. #### Bedel Şifrelemenin karşılığı üç kalemde toplanıyor. Birincisi **kurtarma anahtarı**: 102 makine için 204 kopya. Her kopya bir yerde durur ve o yeri okuyabilen biri, o makinenin diskini çözebilir. Sayı makine sayısıyla doğru orantılıdır ve azaltılamaz — anahtarı kaybedilen makine kurtarılamaz, diskin üzerindeki iş verisiyle birlikte gider. Kopya sayısını bire indirmek okuyabilen yeri yarıya düşürür ve aynı oranda kurtarılamama riskini yükseltir; iki sayı ters yönde çalışır. İkincisi **gözetimsiz yeniden başlatma**. Açılış öncesi kimlik doğrulama isteyen iki sınıfta, uzaktan yapılan her yeniden başlatma makinenin başında birini gerektirir: yılda 14.112 dakika, yaklaşık 235 saat. Bu doğrudan ikinci dersle çelişir; orada pencereyi kısaltan şey gözetimsiz uygulanan yamaydı. Toplayıcı ve işleme sunucusunda bu bedel sıfırdır, çünkü anahtar makineye bağlıdır ve makine kendi diskini açar. Karşılığı da sıfır değildir: kendi diskini açan bir makinede şifreleme yalnız diskin **çıkarılmasına** karşı korur, makinenin kendisinin açılmasına karşı değil. Korumanın sürmesi açılış zincirinin bozulmamasına bağlıdır. Üçüncüsü kaybedilen cihazlarda görünüyor: yılda 6 cihaz kayboluyor. Şifreleme yoksa 108 kalem sınıfı okunabilir hâle geliyor; şifreleme varsa 18. Bu, tablodaki en büyük tek kazançtır ve kaybın cihaz sınıfına göre dağıldığını gösteriyor — kayıpların altısı da taşınabilir iki sınıftan geliyor. #### Özet - Tam disk şifreleme okuma ile yazmayı birlikte kapatır; bu kursun ölçüsünü değiştiren şey yazma tarafıdır. Çevrimdışı yazma, izin listesinin hiç görmediği bir tutunma yoludur. - Makine kapalıyken 18 disk kaleminin 15'i korunur; öteki üç durumda — uyku, kilitli ekran, açık oturum — şifrelemenin katkısı sıfırdır, çünkü birim çözülmüştür. - Filodaki 1038 nokta tanımının 936'sı çevrimdışı yazmaya karşı kapanır, 102'si açılış bölümünde kalır. Kapatma sayısı ancak hangi yola karşı olduğu yazıldığında karşılaştırılabilir. - Açık oturumda 18 kalemin 7'si sıradan kullanıcı yetkisiyle okunur; şifreli birimin dışında kalan üç kalemden biri korumanın kendi kurtarma ipucudur. - Bedel 204 kurtarma anahtarı kopyası ve açılış öncesi doğrulama isteyen iki sınıfta yılda 14.112 dakikalık elle müdahaledir; ikinci dersteki gözetimsiz yama uygulamasıyla doğrudan çelişir. - Anahtarı makineye bağlı iki sınıfta elle müdahale sıfırdır ve koruma yalnız diskin çıkarılmasına karşıdır; yılda 6 kayıp cihazda okunabilen kalem 108'den 18'e iner. #### Sonraki Adım Konu altı ölçümle kapanıyor. Varsayılan kurulumun bıraktığı 84 nokta kararının 40'ı kaldırıldı, 44'ü taban çizgisine yazıldı; yama noktaların açık kaldığı süreyi 10,8 günden 2,3 güne indirdi; kıyaslama kılavuzu 588 noktanın yazabilen özne kümesini daralttı; izin listesi 972 noktayı onaylanmamış kod çalıştıramaz kıldı; sanal alan hiçbir nokta kapatmadı, yalnız karar üretti; şifreleme 936 noktayı çevrimdışı yazmaya karşı kapattı. Uçtaki kalem sayısı daraltıldı ve tutunma noktaları kapatıldı. Bütün bu ölçümün altında sınanmamış tek bir varsayım duruyor: **hiçbir şeyin çalışmadığı**. Her sayı, uçta kötü amaçlı bir kod bulunmadığı ya da henüz çalışmadığı varsayımıyla alındı. Kod bir kez çalıştığında kapatılmış noktaların ne kadarı gerçekten durdurur, kaçı yalnız yavaşlatır ve kapatılmamış olanlar üzerinden neler yapılabilir — hiçbiri sorulmadı. Sonraki konu **Uç Nokta Koruma** bu soruyla açılır: kötü amaçlı yazılım türleri yayılma ve kalıcılık davranışıyla sınıflandırılır, imza ile davranış tabanlı tespit aynı olay kümesinde koşturulur ve her katmanın kaçırdığı kalem ayrı ayrı sayılır. ## Uç Nokta Koruma Kod bir kez uçta çalıştıktan sonra koruma katmanlarının kaç tutunma noktasını kapattığı, kaçını yalnız görünür kıldığı: kötü amaçlı yazılım türlerinin yayılma ve kalıcılık davranışı, imza ile davranış tabanlı tespitin aynı olay kümesindeki yanlış pozitif ve kaçırma dengesi, uç nokta tespit ve yanıt telemetrisinin görünürlük kapsamı ile saklama penceresi çatışması, çevre kuralının hiç görmediği uçtan uca trafiğin konak tabanlı filtrelemeyle kapanması, yerleşik ve imzalı ikililerin kötüye kullanımının imza tabanlı tespiti düşürmesi ve kalıcılık mekanizması envanterinin denetim başına kapanan ile kayda düşen bölünmesi. ### Kötü Amaçlı Yazılım Türleri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/kotu-amacli-yazilim-turleri On tür yayılma biçimi ve kullandığı tutunma noktasıyla sınıflandırılır: tür başına düşen nokta sayısı, hiç kalıcılık kurmayan iki tür, her nokta türünü kullanan tür sayısı ile aynı noktadaki meşru kalem sayısı ve nokta türlerini ucuzdan pahalıya kapatınca tamamen duran, kısmen duran ve hiç etkilenmeyen tür sayısı. Önceki konu uçtaki kalem sayısını daralttı ve otomatik çalıştırılan noktaları tek tek kapattı. Bütün o ölçüm sessiz bir varsayım taşıyordu: uçta henüz hiçbir şey çalışmamıştı. Bu ders o varsayımı kaldırır ve tersinden sorar — kod bir kez çalıştıysa, kapatılmış noktalar bunun ne kadarını durdurur? Sorunun cevabı çalışan şeyin **ne olduğuna** değil, **nasıl yayıldığına ve nereye tutunduğuna** bağlıdır. Bu yüzden sınıflandırma aile adıyla değil, iki ölçülebilir davranışla yapılır: yayılma biçimi ve kullanılan tutunma noktası türü. Ölçülen üç sayı var: bir tür kaç tutunma noktası kullanıyor, bir nokta türünü kaç tür kullanıyor ve o noktayı kapatmak uçtaki kaç meşru kalemi birlikte götürüyor. Bu derste hiçbir bulaşma yöntemi yazılmadı; sayılan şey bulaşmanın bıraktığı kalemdir. - **UK1.** On tür, sekiz nokta türü ve uçtaki meşru kalem sayıları kurgusal bölgesel ölçüm ağının saha dizüstü taban çizgisine aittir. Gerçek bir örnek çalıştırılmıyor; ölçülen şey `node` ile kurulan modeldir. - **UK2.** Tür adları davranış tanımıdır. Aile adı, kampanya adı ve örnek adı modelde hiç geçmez; aynı davranışı gösteren iki farklı örnek modelde tek satırdır. - **UK3.** Bir tür ya bir nokta türünü kullanır ya kullanmaz. Gerçekte aynı tür ortama göre farklı nokta seçer; modelde seçim sabittir, bu da nokta sayısını olduğundan küçük gösterir. - **UK4.** Meşru kalem sayıları tek bir ucun taban çizgisinden alındı. Sunucularda bu sayılar daha büyük, şube uçlarında daha küçüktür; oranların yönü değişmez. - **UK5.** "Kapatmak" bir nokta türüne yeni kalem eklenmesinin engellenmesi demektir. Var olan meşru kalemlerin de aynı denetimden geçmesi gerektiği için bedel sütunu o kalemleri sayar. - **UK6.** Tespit bu derste yok. Kapatılan nokta sayılıyor, görülen nokta sayılmıyor; görünürlük sonraki iki dersin konusudur. #### İki Eksen: Yayılma ve Kalıcılık Model her tür için dört şey tutuyor: davranış tanımı, yayılma biçimi, kullandığı nokta türleri ve döndüğü sonuç. Yayılma biçimi kodun uca **nasıl geldiğini**, nokta listesi ise geldikten sonra **nereye yazıldığını** söyler. İki eksen birbirinden bağımsızdır ve karıştırılmaları yaygın bir ölçüm hatasıdır: yayılması hızlı olan tür kalıcılığı zayıf olabilir, hiç yayılmayan tür en çok noktaya tutunabilir. ```js // tur.mjs — kotu amacli yazilim turleri, yayilma bicimi ve kullandigi tutunma noktalari; model // [tur adi, yayilma bicimi, kullandigi nokta turleri, dondugu sonuc] export const TUR = [ ['ag uzerinden yayilan bilesen', 'otomatik ag', ['servis-tanimi', 'zamanlanmis-gorev'], 'yayilma'], ['kullanici tarafindan acilan bilesen', 'kullanici acmasi', ['acilis-girisi', 'oturum-betigi'], 'uzak erisim'], ['veriyi sifreleyen bilesen', 'ikincil yerlestirme', [], 'erisilebilirlik kaybi'], ['tus ve ekran kaydeden bilesen', 'kullanici acmasi', ['oturum-betigi', 'yukleme-yolu-kancasi', 'olay-aboneligi'], 'gizlilik kaybi'], ['uzaktan komut bekleyen bilesen', 'ikincil yerlestirme', ['servis-tanimi', 'olay-aboneligi'], 'erisim surdurme'], ['merkezden yonetilen ajan', 'otomatik ag', ['acilis-girisi', 'zamanlanmis-gorev', 'servis-tanimi'], 'kaynak devri'], ['islem gucu tuketen bilesen', 'ikincil yerlestirme', ['zamanlanmis-gorev'], 'kaynak tuketimi'], ['bellekte kalan yukleyici', 'kullanici acmasi', [], 'ikinci asamayi getirme'], ['mesru ikiliye ilisen bilesen', 'dosya ilistirme', ['mesru-ikiliye-ilisme'], 'yayilma'], ['cikarilabilir ortamla tasinan bilesen', 'cikarilabilir ortam', ['ortam-otomatik-calistirma'], 'yayilma'], ]; // nokta turu -> bir uctaki mesru kalem sayisi (kurgusal saha dizustu taban cizgisi) export const MESRU = { 'acilis-girisi': 14, 'servis-tanimi': 63, 'zamanlanmis-gorev': 41, 'oturum-betigi': 6, 'yukleme-yolu-kancasi': 3, 'olay-aboneligi': 2, 'mesru-ikiliye-ilisme': 0, 'ortam-otomatik-calistirma': 1, }; export const NOKTA = Object.keys(MESRU); export const kullanan = (n) => TUR.filter((t) => t[2].includes(n)); export const durum = (t, kapali) => t[2].length === 0 ? 'nokta yok' : t[2].every((n) => kapali.includes(n)) ? 'tamamen durur' : t[2].some((n) => kapali.includes(n)) ? 'kismen durur' : 'etkilenmez'; ``` Sekiz nokta türü, önceki konuda envanterlenen otomatik çalıştırma kalemlerinin sınıflarıdır: açılışta çalışan giriş, servis tanımı, zamanlanmış görev, kullanıcı oturum betiği, kütüphane yükleme yolu kancası, kalıcı olay aboneliği, meşru bir ikiliye iliştirilme ve çıkarılabilir ortamın otomatik çalıştırma girişi. Son ikisi ötekilerden ayrılır: bir dosyaya iliştirilme uçta yeni bir giriş üretmez, çıkarılabilir ortamın girişi ise uçta değil takılan ortamda durur. #### Tür Başına Nokta, Nokta Başına Tür ```js // kosum1.mjs — turleri yayilma ve kalicilik davranisiyla siniflandirir, nokta turlerini sayar import { TUR, NOKTA, MESRU, kullanan } from './tur.mjs'; const kalicisiz = TUR.filter((t) => t[2].length === 0); console.log(`${TUR.length} tur, ${NOKTA.length} nokta turu; kalicilik kurmayan tur: ${kalicisiz.length}\n`); console.log(`${'tur'.padEnd(38)} ${'yayilma'.padStart(20)} ${'nokta'.padStart(5)} ${'sonuc'.padStart(22)}`); for (const t of TUR) console.log(`${t[0].padEnd(38)} ${t[1].padStart(20)} ${String(t[2].length).padStart(5)} ${t[3].padStart(22)}`); const yayilma = [...new Set(TUR.map((t) => t[1]))]; console.log(`\n${'yayilma bicimi'.padEnd(20)} ${'tur'.padStart(4)} ${'toplam nokta'.padStart(12)} ${'tur basina'.padStart(10)}`); for (const y of yayilma) { const g = TUR.filter((t) => t[1] === y), n = g.reduce((a, t) => a + t[2].length, 0); console.log(`${y.padEnd(20)} ${String(g.length).padStart(4)} ${String(n).padStart(12)} ${(n / g.length).toFixed(1).padStart(10)}`); } console.log(`\n${'nokta turu'.padEnd(26)} ${'kullanan tur'.padStart(12)} ${'uctaki mesru kalem'.padStart(18)}`); for (const n of NOKTA) console.log(`${n.padEnd(26)} ${String(kullanan(n).length).padStart(12)} ${String(MESRU[n]).padStart(18)}`); console.log(`${'toplam'.padEnd(26)} ${String(TUR.reduce((a, t) => a + t[2].length, 0)).padStart(12)} ` + `${String(Object.values(MESRU).reduce((a, b) => a + b, 0)).padStart(18)}`); ``` ``` 10 tur, 8 nokta turu; kalicilik kurmayan tur: 2 tur yayilma nokta sonuc ag uzerinden yayilan bilesen otomatik ag 2 yayilma kullanici tarafindan acilan bilesen kullanici acmasi 2 uzak erisim veriyi sifreleyen bilesen ikincil yerlestirme 0 erisilebilirlik kaybi tus ve ekran kaydeden bilesen kullanici acmasi 3 gizlilik kaybi uzaktan komut bekleyen bilesen ikincil yerlestirme 2 erisim surdurme merkezden yonetilen ajan otomatik ag 3 kaynak devri islem gucu tuketen bilesen ikincil yerlestirme 1 kaynak tuketimi bellekte kalan yukleyici kullanici acmasi 0 ikinci asamayi getirme mesru ikiliye ilisen bilesen dosya ilistirme 1 yayilma cikarilabilir ortamla tasinan bilesen cikarilabilir ortam 1 yayilma yayilma bicimi tur toplam nokta tur basina otomatik ag 2 5 2.5 kullanici acmasi 3 5 1.7 ikincil yerlestirme 3 3 1.0 dosya ilistirme 1 1 1.0 cikarilabilir ortam 1 1 1.0 nokta turu kullanan tur uctaki mesru kalem acilis-girisi 2 14 servis-tanimi 3 63 zamanlanmis-gorev 3 41 oturum-betigi 2 6 yukleme-yolu-kancasi 1 3 olay-aboneligi 2 2 mesru-ikiliye-ilisme 1 0 ortam-otomatik-calistirma 1 1 toplam 15 130 ``` İlk sayı iki türün hiç kalıcılık kurmamasıdır ve bunun iki ayrı nedeni var. Veriyi şifreleyen bileşen tek koşumda işini bitirir; yeniden başlatmadan sonra çalışmasına gerek yoktur, çünkü verdiği zarar diskte durmaktadır. Bellekte kalan yükleyici ise ikinci aşamayı getirdikten sonra görevini tamamlar. İkisi de yeniden başlatmayla ortadan kalkar ve ikisi için de bu bir kayıp değildir. Kalıcılık noktası kapatmaya dayanan bir savunma bu iki türe hiçbir şey yapmaz — sayılan on beş noktanın hiçbiri onlara ait değildir. Yayılma tablosu ikinci farkı veriyor. Ağ üzerinden otomatik yayılan iki tür, tür başına 2,5 nokta kullanıyor; ikincil yerleştirmeyle gelen üç tür yalnızca 1,0. Yayılma otomatikleştikçe kalıcılık da genişliyor, çünkü otomatik yayılan bir bileşen hangi uca düştüğünü bilmez ve birden çok noktaya yazmak orada kalma olasılığını artırır. Elle yerleştirilen bir bileşen ise hedefi bilir; tek doğru nokta yeter. Üçüncü tablo ölçünün asıl gerilimini gösteriyor. Nokta türlerinin kullanım sıklığı ile o noktadaki meşru kalem sayısı **aynı yönde** gidiyor. En çok tür tarafından kullanılan iki nokta türü servis tanımı ve zamanlanmış görevdir — üçer tür — ve uçtaki meşru kalemlerin 104'ü, yani toplam 130'un dörtte üçünden fazlası tam olarak bu iki noktada durur. Kötü amaçlı kod bu noktaları rastgele seçmiyor; işletim sisteminin de meşru yazılımın da düzenli iş için kullandığı yeri seçiyor. Kalabalığın içinde durmak, kalabalığın kendisi bir savunmadır. #### Kapatma Sırası ve Üç Sonuç ```js // kosum2.mjs — nokta turlerini ucuzdan pahaliya kapatir, duran ve etkilenmeyen turu sayar import { TUR, NOKTA, MESRU, durum } from './tur.mjs'; const sira = [...NOKTA].sort((a, b) => MESRU[a] - MESRU[b]); const sayim = (kapali) => ['tamamen durur', 'kismen durur', 'etkilenmez', 'nokta yok'] .map((d) => TUR.filter((t) => durum(t, kapali) === d).length); console.log(`${'kapatilan nokta turu'.padEnd(26)} ${'bedel'.padStart(5)} ${'tam'.padStart(4)} ${'kismi'.padStart(5)} ` + `${'etkisiz'.padStart(7)} ${'noktasiz'.padStart(8)}`); const kapali = []; for (const n of [null, ...sira]) { if (n) kapali.push(n); const [tam, kismi, etkisiz, yok] = sayim(kapali); const bedel = kapali.reduce((a, k) => a + MESRU[k], 0); console.log(`${(n ?? 'hicbiri').padEnd(26)} ${String(bedel).padStart(5)} ${String(tam).padStart(4)} ` + `${String(kismi).padStart(5)} ${String(etkisiz).padStart(7)} ${String(yok).padStart(8)}`); } const ucuz = sira.slice(0, 5); console.log(`\nucuz bes nokta turu kapaliyken (bedel ${ucuz.reduce((a, k) => a + MESRU[k], 0)} mesru kalem):`); for (const t of TUR) console.log(` ${t[0].padEnd(38)} ${durum(t, ucuz).padStart(14)} ` + `${t[2].filter((n) => !ucuz.includes(n)).join(', ') || '-'}`); ``` ``` kapatilan nokta turu bedel tam kismi etkisiz noktasiz hicbiri 0 0 0 8 2 mesru-ikiliye-ilisme 0 1 0 7 2 ortam-otomatik-calistirma 1 2 0 6 2 olay-aboneligi 3 2 2 4 2 yukleme-yolu-kancasi 6 2 2 4 2 oturum-betigi 12 3 2 3 2 acilis-girisi 26 4 2 2 2 zamanlanmis-gorev 67 5 3 0 2 servis-tanimi 130 8 0 0 2 ucuz bes nokta turu kapaliyken (bedel 12 mesru kalem): ag uzerinden yayilan bilesen etkilenmez servis-tanimi, zamanlanmis-gorev kullanici tarafindan acilan bilesen kismen durur acilis-girisi veriyi sifreleyen bilesen nokta yok - tus ve ekran kaydeden bilesen tamamen durur - uzaktan komut bekleyen bilesen kismen durur servis-tanimi merkezden yonetilen ajan etkilenmez acilis-girisi, zamanlanmis-gorev, servis-tanimi islem gucu tuketen bilesen etkilenmez zamanlanmis-gorev bellekte kalan yukleyici nokta yok - mesru ikiliye ilisen bilesen tamamen durur - cikarilabilir ortamla tasinan bilesen tamamen durur - ``` Kapatma sırası ucuz uçtan başlatıldı ve eğri baştan sonuna kadar yatık değil. İlk üç adım toplam üç meşru kalem bedeliyle iki türü tamamen, iki türü kısmen durduruyor. Dördüncü adım — kütüphane yükleme yolu kancası — üç kalem daha harcıyor ve **hiçbir sütunu değiştirmiyor**: o noktayı tek bir tür kullanıyor ve o türün başka iki noktası zaten açık. Bedeli olan ve karşılığında sıfır getiren bir adım, katman eklemenin bedava olduğu varsayımının nerede kırıldığını gösterir. Son iki adım tersine dönüyor. Zamanlanmış görevi kapatmak 41, servis tanımını kapatmak 63 meşru kalem demektir; ikisi birlikte bedeli 26'dan 130'a çıkarıyor ve karşılığında dört tamamen duran türü sekize taşıyor. Bu, uçtaki meşru otomatik çalıştırma kalemlerinin **tamamının** elden geçirilmesi karşılığında dört tür kazanmaktır. Ölçüm bu noktada bir karar sunar, tavsiye değil: dört tür yüz otuz kalemin her uçta tek tek onaylanmasına değer mi, yoksa bu iki nokta türü kapatılamayacak kadar kalabalık olduğu için başka bir savunmaya mı bırakılmalı? Alt liste ucuz beşlinin durumunu tek tek yazıyor ve iki sütunun neden ayrı tutulduğunu gösteriyor. Üç tür tamamen duruyor; ikisi kısmen duruyor, yani hâlâ çalışabiliyor ama nokta seçeneği bire iniyor; üçü hiç etkilenmiyor; ikisinin ise kapatılacak noktası yok. On iki meşru kalem bedeliyle on türün üçü durdu. Kalan yedi tür için nokta kapatmak bitmiş bir savunmadır — geriye kalan tek soru onların **çalışırken** görülüp görülmediğidir. #### Sıralamanın Kendisi Bir Karar Ucuzdan pahalıya kapatmak tek seçenek değil. Sezgisel olarak daha akla yakın gelen ikinci bir sıralama var: en çok tür tarafından kullanılan noktayı önce kapatmak. İki sıralama aynı sekiz noktayı içerir ve sonunda aynı yere varır; ayrıştıkları yer **arada** durduğunuz noktadır. ```js // kosum3.mjs — iki kapatma siralamasi: ucuzdan pahaliya ve cok tur etkileyenden aza import { TUR, NOKTA, MESRU, kullanan, durum } from './tur.mjs'; const ucuz = [...NOKTA].sort((a, b) => MESRU[a] - MESRU[b]); const genis = [...NOKTA].sort((a, b) => kullanan(b).length - kullanan(a).length || MESRU[a] - MESRU[b]); const tam = (k) => TUR.filter((t) => durum(t, k) === 'tamamen durur').length; function egri(sira) { const k = [], nokta = {}; for (const n of sira) { k.push(n); const d = tam(k); if (nokta[d] === undefined) nokta[d] = { adim: k.length, bedel: k.reduce((a, x) => a + MESRU[x], 0) }; } return nokta; } const [a, b] = [egri(ucuz), egri(genis)]; console.log(`ucuz sira : ${ucuz.join(' > ')}`); console.log(`genis sira: ${genis.join(' > ')}\n`); console.log(`${'hedef tam duran tur'.padEnd(19)} ${'ucuz adim'.padStart(9)} ${'ucuz bedel'.padStart(10)} ` + `${'genis adim'.padStart(10)} ${'genis bedel'.padStart(11)}`); for (let d = 1; d <= 8; d++) { if (!a[d] && !b[d]) continue; const f = (x) => x ? [String(x.adim), String(x.bedel)] : ['-', '-']; const [aa, ab] = f(a[d]), [ba, bb] = f(b[d]); console.log(`${String(d).padEnd(19)} ${aa.padStart(9)} ${ab.padStart(10)} ${ba.padStart(10)} ${bb.padStart(11)}`); } ``` ``` ucuz sira : mesru-ikiliye-ilisme > ortam-otomatik-calistirma > olay-aboneligi > yukleme-yolu-kancasi > oturum-betigi > acilis-girisi > zamanlanmis-gorev > servis-tanimi genis sira: zamanlanmis-gorev > servis-tanimi > olay-aboneligi > oturum-betigi > acilis-girisi > mesru-ikiliye-ilisme > ortam-otomatik-calistirma > yukleme-yolu-kancasi hedef tam duran tur ucuz adim ucuz bedel genis adim genis bedel 1 1 0 1 41 2 2 1 2 104 3 5 12 3 106 4 6 26 - - 5 7 67 5 126 6 - - 6 126 7 - - 7 127 8 8 130 8 130 ``` İki eğri her hedefte ayrışıyor ve ucuz sıralama baştan sona önde. Bir türü tamamen durdurmak ucuz sırada sıfır meşru kalem, geniş sırada kırk bir kalem istiyor. Üç türe varmak ucuz sırada on iki, geniş sırada yüz altı kalem tutuyor — dokuz kata yakın fark. Neden böyle olduğu üçüncü tablodaki hizalanmadan geliyor: en çok tür tarafından kullanılan noktalar aynı zamanda en kalabalık meşru noktalardır ve tek başına kapatıldıklarında hiçbir türü **tamamen** durdurmazlar, çünkü o türlerin başka noktaları da vardır. Geniş sıralama iki pahalı adımı harcayıp yalnız iki tür kazanıyor. Geniş sıranın dört türde boş kalması da aynı nedenle: üçüncü adımdan beşinci adıma geçerken sayı üçten beşe atlıyor, dört hiç görünmüyor. Sıralama düzgün bir eğri üretmez; hangi türün hangi nokta kümesini kullandığına bağlı sıçramalar üretir. Sekizinci satırda ikisi de aynı yere, yüz otuz kaleme varıyor — hepsini kapatmak istendiğinde sıralamanın bir önemi kalmaz. Sıralama yalnız **yolun ortasında durulacaksa** anlamlıdır ve savunmalar hemen her zaman yolun ortasında durur. #### Özet - 10 tür yayılma biçimi ve tutunma noktasıyla sınıflandırıldı; aile adı hiç kullanılmadı. Toplam 15 nokta kullanımı 8 nokta türüne dağılıyor. - 2 tür hiç kalıcılık kurmuyor: biri tek koşumda işini bitiriyor, öteki ikinci aşamayı getirip bırakıyor. Nokta kapatmaya dayanan savunma bu ikisine hiçbir şey yapmaz. - Otomatik ağ yayılımı tür başına 2,5 nokta, ikincil yerleştirme 1,0 nokta kullanıyor: yayılma otomatikleştikçe kalıcılık genişliyor, çünkü hedef önceden bilinmiyor. - En çok kullanılan iki nokta türü (servis tanımı, zamanlanmış görev) uçtaki 130 meşru kalemin 104'ünü barındırıyor. Kötü amaçlı kod kalabalık noktayı seçer; kalabalık kapatmayı pahalılaştırır. - 12 meşru kalem bedeliyle 3 tür tamamen, 2 tür kısmen duruyor; 3 tür hiç etkilenmiyor. Bütün noktaları kapatmak 130 kalem bedeliyle 8 türü durdurur, 2 tür yine dışarıda kalır. - Bedeli olup hiçbir sütunu değiştirmeyen bir adım var (yükleme yolu kancası, 3 kalem). Sıralama da bir karardır: 3 türü durdurmak ucuz sırada 12, en çok tür etkileyenden başlayan sırada 106 kalem tutuyor. Sekiz türün hepsinde ikisi de 130'a varır; sıralama yalnız yolun ortasında durulursa anlamlıdır. #### Sonraki Adım Bu dersin kapatamadığı yedi tür ve hiç kalıcılık kurmayan iki tür aynı yere bakıyor: bir şey çalıştığı anda görülüp durdurulmalı. Bunu üstlenen katman iki ayrı soru sorabilir — "bu kalemi daha önce gördüm mü" ve "bu kalem ne yapıyor". İki soru aynı olay kümesinde farklı cevap verir ve ikisinin de iki tür yanlışı vardır. Sonraki dersin sorusu budur: aynı çalıştırma kümesinde imza tabanlı ve davranış tabanlı tespit kaç kötü kalemi yakalıyor, kaçını kaçırıyor, kaç meşru kalemi yanlışlıkla işaretliyor ve karar eşiği oynatıldığında bu iki yanlış neden ters yönde hareket ediyor. ### Kötü Amaçlı Yazılım Karşıtı Yazılımlar Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/kotu-amacli-yazilim-karsiti Yirmi çalıştırma kalemi aynı kümede iki tespit türüyle değerlendirilir: imza tabanlı tespitin yakaladığı, kaçırdığı ve yanlış işaretlediği kalem; altı belirtiden türetilen davranış puanının eşik taraması; eşik düştükçe kaçırılanın azalıp yanlış pozitifin artması; engelleme kipinde kapanan tutunma noktası ile kesilen meşru iş ve uyarı kipinde yalnız görünür kılınan aynı nokta. Önceki ders on türün yedisini nokta kapatmayla durduramadı ve ikisinin kapatılacak noktası bile yoktu. O yediyi durduracak katman farklı bir soru sorar: uçta bir şey çalıştığında bu kalemin sakıncalı olduğu **nereden bilinir**? İki ayrı cevap var ve ikisi de aynı çalıştırma kümesi üzerinde ölçülebilir. Birinci cevap tanımaya dayanır: bu kalemi daha önce gördüm ve sakıncalı olarak işaretlemiştim. İkinci cevap davranışa dayanır: bu kalemin yaptığı işler sakıncalı kalemlerin yaptıklarına benziyor. Birincinin tek bir ayarı yoktur, ikincinin bir eşiği vardır ve bu ders o eşiği uçtan uca tarar. Ölçülen üç sayı her koşumda birlikte yazılır: kaç kötü kalem yakalandı, kaçı kaçtı, kaç meşru kalem yanlışlıkla işaretlendi. Ağ tarafında tespit başka bir kursta ölçülmüştü ve orada eşik modellenmemişti; burada ölçülen tam olarak eşiğin kendisidir. - **UK7.** Yirmi çalıştırma kalemi, altı belirti ve ağırlıkları kurgusal bölgesel ölçüm ağının bir saha dizüstü ucuna aittir. Gerçek bir kalem çalıştırılmıyor; ölçülen şey `node` ile kurulan modeldir. - **UK8.** Kalemlerin gerçek sınıfı modelde bilinir. Gerçekte bu sınıf ancak inceleme sonrası bilinir; bilindiği varsayılıyor ki kaçırılan ile yanlış pozitif ayrı ayrı sayılabilsin. - **UK9.** Davranış puanı belirti ağırlıklarının toplamıdır ve ağırlıklar sabittir. Gerçek düzeneklerde ağırlık öğrenilir ve zamanla kayar; sabit ağırlık eğrinin biçimini basitleştirir, iki yanlışın ters yönünü değiştirmez. - **UK10.** İmza üç değerle modellendi: kesin eşleşme, geniş eşleşme ve eşleşmeme. Geniş eşleşme bir paketleme biçimine bakan kural demektir ve meşru bir kaleme de değebilir. - **UK11.** Bir kalem ya çalışır ya engellenir; kısmi engelleme, karantinaya alma ve geri alma modellenmedi. - **UK12.** Tutunma noktası sütunu önceki dersin envanterinden gelir: kalemin yazdığı nokta sayısıdır. Puanla ilişkisi yoktur; ayrı bir sütun olarak taşınır. #### Belirtiden Türetilen Puan Davranış puanı elle verilmiş bir sayı değil, altı belirtinin ağırlıklarının toplamıdır. Ağırlıklar belirtinin ne kadar ayırt edici olduğunu söyler: başka bir sürecin belleğine yazmak ve otomatik çalıştırılan bir noktaya kalem eklemek en yüksek ağırlığı taşır, alışılmadık saatte çalışmak en düşüğü. Belirtilerin hiçbiri tek başına sakıncalı değildir; meşru yönetim araçları da aynı işleri yapar ve modelin gerilimi buradan çıkar. ```js // olay.mjs — uctaki calistirma olaylari, belirti agirliklari ve iki tespit turu; model export const BELIRTI = { 'tutunma noktasina yazma': 3, 'baska surece yazma': 3, 'imzasiz ikili': 2, 'toplu dosya degisikligi': 2, 'dis adrese surekli baglanti': 2, 'kullanici disi saatte calisma': 1, }; const B = Object.keys(BELIRTI); const [N, S, I, D, G, Z] = B; // [kalem, gercek sinif, imza durumu, belirtiler, yazdigi tutunma noktasi sayisi] export const OLAY = [ ['ag uzerinden gelen bilesen', 'kotu', 'kesin', [N, I, G, Z], 2], ['uzaktan komut bekleyen bilesen', 'kotu', 'yok', [N, S, G], 2], ['veriyi sifreleyen bilesen', 'kotu', 'kesin', [I, D, G, Z], 0], ['tus ve ekran kaydeden bilesen', 'kotu', 'yok', [N, S, Z], 3], ['bellekte kalan yukleyici', 'kotu', 'yok', [I, G], 0], ['yerlesik araclarla kosan adim', 'kotu', 'yok', [G, Z], 0], ['uc nokta yonetim ajani', 'mesru', 'yok', [N, S, G], 2], ['yama dagitim ajani', 'mesru', 'yok', [N, D, Z], 1], ['yedekleme araci', 'mesru', 'yok', [D, G, Z], 0], ['envanter tarama araci', 'mesru', 'yok', [N, G], 1], ['kurumsal kurulum paketi', 'mesru', 'genel', [N, I], 1], ['uzak destek istemcisi', 'mesru', 'yok', [S, G], 0], ['saha olcum yukleyicisi', 'mesru', 'yok', [I, G, Z], 0], ['derleyici cikti dizini', 'mesru', 'yok', [I, D], 0], ['zamanlanmis rapor betigi', 'mesru', 'yok', [N, Z], 1], ['gunluk toplayici', 'mesru', 'yok', [G, Z], 0], ['disk sifreleme yardimcisi', 'mesru', 'yok', [D, Z], 0], ['arsivleme araci', 'mesru', 'yok', [D], 0], ['tarayici', 'mesru', 'yok', [G], 0], ['belge duzenleyici', 'mesru', 'yok', [], 0], ]; export const puan = (o) => o[3].reduce((a, b) => a + BELIRTI[b], 0); export const ENUST = Object.values(BELIRTI).reduce((a, b) => a + b, 0); export const imzaUyarir = (o) => o[2] !== 'yok'; export const davranisUyarir = (o, esik) => puan(o) >= esik; export function say(uyarir) { const k = OLAY.filter((o) => o[1] === 'kotu'); const yakalanan = k.filter(uyarir), yanlis = OLAY.filter((o) => o[1] === 'mesru' && uyarir(o)); return { yakalanan, kacan: k.filter((o) => !uyarir(o)), yanlis, nokta: yakalanan.reduce((a, o) => a + o[4], 0), mesruNokta: yanlis.reduce((a, o) => a + o[4], 0) }; } ``` #### İmzanın Üç Sayısı ```js // kosum1.mjs — olay kumesi, belirtiden turetilen davranis puani ve imza tabanli tespitin uc sayisi import { OLAY, BELIRTI, ENUST, puan, imzaUyarir, say } from './olay.mjs'; console.log(`${OLAY.length} calistirma kalemi, ${OLAY.filter((o) => o[1] === 'kotu').length} kotu; ` + `${Object.keys(BELIRTI).length} belirti, en yuksek puan ${ENUST}\n`); console.log(`${'belirti'.padEnd(30)} ${'agirlik'.padStart(7)} ${'kotu kalemde'.padStart(12)} ${'mesru kalemde'.padStart(13)}`); for (const [b, a] of Object.entries(BELIRTI)) { const g = OLAY.filter((o) => o[3].includes(b)); console.log(`${b.padEnd(30)} ${String(a).padStart(7)} ${String(g.filter((o) => o[1] === 'kotu').length).padStart(12)} ` + `${String(g.filter((o) => o[1] === 'mesru').length).padStart(13)}`); } console.log(`\n${'kalem'.padEnd(30)} ${'sinif'.padStart(5)} ${'imza'.padStart(5)} ${'puan'.padStart(4)} ${'nokta'.padStart(5)}`); for (const o of [...OLAY].sort((a, b) => puan(b) - puan(a))) console.log(`${o[0].padEnd(30)} ${o[1].padStart(5)} ${o[2].padStart(5)} ${String(puan(o)).padStart(4)} ${String(o[4]).padStart(5)}`); const r = say(imzaUyarir); console.log(`\nimza tabanli tespit: yakalanan ${r.yakalanan.length}/${r.yakalanan.length + r.kacan.length}, ` + `kacan ${r.kacan.length}, yanlis pozitif ${r.yanlis.length}`); console.log(` kacanlar: ${r.kacan.map((o) => o[0]).join('; ')}`); console.log(` yanlis pozitif: ${r.yanlis.map((o) => `${o[0]} (${o[2]} imza)`).join('; ')}`); ``` ``` 20 calistirma kalemi, 6 kotu; 6 belirti, en yuksek puan 13 belirti agirlik kotu kalemde mesru kalemde tutunma noktasina yazma 3 3 5 baska surece yazma 3 2 2 imzasiz ikili 2 3 3 toplu dosya degisikligi 2 1 5 dis adrese surekli baglanti 2 5 7 kullanici disi saatte calisma 1 4 6 kalem sinif imza puan nokta ag uzerinden gelen bilesen kotu kesin 8 2 uzaktan komut bekleyen bilesen kotu yok 8 2 uc nokta yonetim ajani mesru yok 8 2 veriyi sifreleyen bilesen kotu kesin 7 0 tus ve ekran kaydeden bilesen kotu yok 7 3 yama dagitim ajani mesru yok 6 1 yedekleme araci mesru yok 5 0 envanter tarama araci mesru yok 5 1 kurumsal kurulum paketi mesru genel 5 1 uzak destek istemcisi mesru yok 5 0 saha olcum yukleyicisi mesru yok 5 0 bellekte kalan yukleyici kotu yok 4 0 derleyici cikti dizini mesru yok 4 0 zamanlanmis rapor betigi mesru yok 4 1 yerlesik araclarla kosan adim kotu yok 3 0 gunluk toplayici mesru yok 3 0 disk sifreleme yardimcisi mesru yok 3 0 arsivleme araci mesru yok 2 0 tarayici mesru yok 2 0 belge duzenleyici mesru yok 0 0 imza tabanli tespit: yakalanan 2/6, kacan 4, yanlis pozitif 1 kacanlar: uzaktan komut bekleyen bilesen; tus ve ekran kaydeden bilesen; bellekte kalan yukleyici; yerlesik araclarla kosan adim yanlis pozitif: kurumsal kurulum paketi (genel imza) ``` Belirti tablosu ilk sonucu veriyor ve hiç ümit verici değil: altı belirtinin dördü meşru kalemlerde kötü kalemlerde olduğundan daha **çok**, ikisi de tam olarak aynı sayıda geçiyor; hiçbiri kötü tarafta öne çıkmıyor. Dış adrese sürekli bağlantı beş kötü, yedi meşru kalemde var; tutunma noktasına yazma üç kötü, beş meşru kalemde. Bu bir modelleme kusuru değil, uçların gerçeğidir: bir uçta çalışan meşru yazılım sayısı kötü kalem sayısından çok büyüktür, dolayısıyla hiçbir belirti mutlak sayıyla kötü tarafta öne çıkmıyor. Sıralı liste bunun sonucunu tek satırda gösteriyor. En yüksek puanlı üç kalemden biri meşrudur ve sekiz puanla iki kötü kalemle **aynı** yerde durur: uç nokta yönetim ajanı otomatik çalıştırılan noktalara yazar, başka süreçlere kod enjekte eder ve dışarıya sürekli bağlanır. Davranış tabanlı hiçbir eşik bu kalemi ikisinden ayıramaz, çünkü ayıracak bir sayı yoktur. İmza tabanlı tespitin üç sayısı listenin altında. Altı kötü kalemin ikisini yakalıyor, dördünü kaçırıyor ve bir meşru kalemi işaretliyor. Kaçırdıklarının ortak yanı önceden görülmemiş olmaktır; işaretlediği meşru kalem ise geniş bir imzaya değiyor. Sıfır yanlış pozitif, imza tabanlı tespitin sık dile getirilen üstünlüğüdür ve modelde bile doğru değildir: geniş yazılan tek bir kural bu üstünlüğü bitirir. #### Eşiği Oynatmak ```js // kosum2.mjs — davranis esigi taramasi; iki yanlisin ters yonu ve birlesik tespitin bedeli import { OLAY, puan, imzaUyarir, davranisUyarir, say } from './olay.mjs'; const KOTU = OLAY.filter((o) => o[1] === 'kotu').length; console.log(`${'esik'.padStart(4)} ${'yakalanan'.padStart(9)} ${'kacan'.padStart(5)} ${'yanlis'.padStart(6)} ` + `${'birlesik yak.'.padStart(13)} ${'birlesik yanlis'.padStart(15)} ${'toplam yanlis'.padStart(13)}`); const sonuc = []; for (let e = 1; e <= 10; e++) { const d = say((o) => davranisUyarir(o, e)); const b = say((o) => imzaUyarir(o) || davranisUyarir(o, e)); sonuc.push({ e, d, b }); console.log(`${String(e).padStart(4)} ${`${d.yakalanan.length}/${KOTU}`.padStart(9)} ${String(d.kacan.length).padStart(5)} ` + `${String(d.yanlis.length).padStart(6)} ${`${b.yakalanan.length}/${KOTU}`.padStart(13)} ${String(b.yanlis.length).padStart(15)} ` + `${String(b.kacan.length + b.yanlis.length).padStart(13)}`); } const enaz = sonuc.reduce((a, s) => (s.b.kacan.length + s.b.yanlis.length < a.b.kacan.length + a.b.yanlis.length ? s : a)); const tam = sonuc.filter((s) => s.b.kacan.length === 0); console.log(`\ntoplam yanlisi en aza indiren esik: ${enaz.e} (kacan ${enaz.b.kacan.length} + yanlis ${enaz.b.yanlis.length})`); console.log(`hic kacirmayan esikler: ${tam.map((s) => `${s.e} (yanlis ${s.b.yanlis.length})`).join(', ')}`); console.log(`sifir yanlis pozitifli esik: ${sonuc.filter((s) => s.b.yanlis.length === 0).map((s) => `${s.e} (kacan ${s.b.kacan.length})`).join(', ') || 'yok'}`); console.log(`\n${'esik'.padStart(4)} ${'kapanan nokta'.padStart(13)} ${'kesilen mesru is'.padStart(16)} ` + `${'gorunen nokta'.padStart(13)} ${'kesilen is'.padStart(10)} ${'elle bakilacak uyari'.padStart(20)}`); for (const { e, b } of sonuc.filter((s) => [3, 6, 8, 9].includes(s.e))) console.log(`${String(e).padStart(4)} ${String(b.nokta).padStart(13)} ${String(b.yanlis.length).padStart(16)} ` + `${String(b.nokta).padStart(13)} ${'0'.padStart(10)} ${String(b.yakalanan.length + b.yanlis.length).padStart(20)}`); const alti = say((o) => imzaUyarir(o) || davranisUyarir(o, 6)); console.log(`\nesik 6'da kacan kotu kalemler: ${alti.kacan.map((o) => `${o[0]} (puan ${puan(o)})`).join('; ')}`); console.log(`esik 6'da kesilen mesru is : ${alti.yanlis.map((o) => `${o[0]} (puan ${puan(o)})`).join('; ')}`); ``` ``` esik yakalanan kacan yanlis birlesik yak. birlesik yanlis toplam yanlis 1 6/6 0 13 6/6 13 13 2 6/6 0 13 6/6 13 13 3 6/6 0 11 6/6 11 11 4 5/6 1 9 5/6 9 10 5 4/6 2 7 4/6 7 9 6 4/6 2 2 4/6 3 5 7 4/6 2 1 4/6 2 4 8 2/6 4 1 3/6 2 5 9 0/6 6 0 2/6 1 5 10 0/6 6 0 2/6 1 5 toplam yanlisi en aza indiren esik: 7 (kacan 2 + yanlis 2) hic kacirmayan esikler: 1 (yanlis 13), 2 (yanlis 13), 3 (yanlis 11) sifir yanlis pozitifli esik: yok esik kapanan nokta kesilen mesru is gorunen nokta kesilen is elle bakilacak uyari 3 7 11 7 0 17 6 7 3 7 0 7 8 4 2 4 0 5 9 2 1 2 0 3 esik 6'da kacan kotu kalemler: bellekte kalan yukleyici (puan 4); yerlesik araclarla kosan adim (puan 3) esik 6'da kesilen mesru is : uc nokta yonetim ajani (puan 8); yama dagitim ajani (puan 6); kurumsal kurulum paketi (puan 5) ``` Tarama iki sütunun ters yönünü satır satır veriyor. Eşik üçte altı kötü kalemin altısı da yakalanıyor ve on bir meşru kalem birlikte işaretleniyor. Eşik dokuzda yanlış pozitif sıfıra iniyor ve davranış tabanlı tespit hiçbir kötü kalemi yakalamıyor. Aradaki her satır bir takastır ve takasın oranı sabit değil: beşten altıya çıkmak yanlış pozitifi yediden ikiye düşürürken yakalananı hiç değiştirmiyor — bu, eğrinin en dik yeridir. Yediden sekize çıkmak ise yanlış pozitifi hiç düşürmeden yakalananı dörtten ikiye indiriyor. İmzayı davranışla birleştirmek üçüncü ve dördüncü sütun arasındaki farkta okunuyor. Yüksek eşikte kazanç var: eşik dokuzda davranış hiçbir şey yakalamazken birleşik tespit iki kalem yakalıyor. Düşük eşikte imzanın hiçbir katkısı yok, yalnız yanlış pozitifi bir artırıyor. İki tespit türü birbirini bu yüzden tamamlar: biri bilinenin üzerinde, öteki bilinmeyenin üzerinde çalışır ve bilinen küme küçüldükçe eşiğin taşıdığı yük büyür. Alt tabloda kursun iki sütunu ayrılıyor. Eşik altıda dört kötü kalem yakalanıyor ve engelleme kipinde yedi tutunma noktası kapanıyor; karşılığında üç meşru iş kesiliyor ve kesilenlerin arasında yama dağıtım ajanı ile uç nokta yönetim ajanı var — yani uçları koruyan iki düzeneğin kendisi. Uyarı kipinde aynı yedi nokta yalnız **görünür** oluyor, hiçbir meşru iş kesilmiyor ve karşılığında yedi kalem elle bakılmayı bekliyor. Kapanan nokta ile görünen nokta sayıca aynıdır; farkı yaratan, birinde noktanın ortadan kalkması, ötekinde yalnız bir kayda yazılmasıdır. Eşiği üçe indirmek bu tabloda ölçülebilir bir tuzak gösteriyor. Yakalanan kötü kalem dörtten altıya çıkıyor ama kapanan tutunma noktası yedide kalıyor, çünkü eklenen iki kalemin kalıcılık noktası yok. Kesilen meşru iş üçten on bire çıkıyor. Yakalanan kalem sayısıyla karar veren bir ayar bunu bir iyileşme sayar; tutunma noktasıyla karar veren bir ayar hiçbir kazanç görmez. Kaçan iki kalemin puanları listenin altına bakıldığında ayrı bir soru açıyor. Bellekte kalan yükleyici dört puanla üç meşru kalemin altında, yerleşik araçlarla koşan adım ise üç puanla iki meşru kalemle aynı yerde duruyor. İkisini yakalayacak eşik, kendilerinden yüksek puanlı bütün meşru kalemleri de yakalar; bu, eşik ayarıyla çözülebilecek bir sorun değildir. Puanı düşük olan kalem az iş yapmıyor — az **belirti bırakan** iş yapıyor, çünkü kullandığı araçların hepsi zaten uçta duruyor ve imzalıdır. Bu ayrım bir sonraki derste değil, beşinci derste sayıyla ölçülecek. #### Özet - 6 belirtinin 4'ü meşru kalemlerde kötü kalemlerde olduğundan daha çok, 2'si tam olarak aynı sayıda geçiyor. Bir uçta meşru yazılım sayısı çok daha büyük olduğu için hiçbir belirti mutlak sayıyla kötü tarafta öne çıkmaz. - En yüksek puanlı 3 kalemden biri meşrudur ve 2 kötü kalemle aynı puandadır (8): uç nokta yönetim ajanı. Hiçbir davranış eşiği bu üçünü birbirinden ayıramaz. - İmza tabanlı tespit 6 kötü kalemin 2'sini yakalıyor, 4'ünü kaçırıyor ve geniş yazılmış tek bir kural yüzünden 1 meşru kalemi işaretliyor. "İmza yanlış pozitif üretmez" modelde bile yanlıştır. - Eşik 3'te 6/6 yakalanıyor ve 11 meşru kalem kesiliyor; eşik 9'da yanlış pozitif sıfır ve davranış hiçbir şey yakalamıyor. Toplam yanlışı en aza indiren eşik 7'dir (2 kaçan + 2 yanlış); iki hatayı birden sıfırlayan eşik yoktur. - Eşik 6'da 7 tutunma noktası kapanıyor, 3 meşru iş kesiliyor ve kesilenler arasında yama dağıtım ajanı ile uç nokta yönetim ajanı var. Uyarı kipinde aynı 7 nokta yalnız görünür oluyor, kesilen iş 0, elle bakılacak uyarı 7. - Eşiği 6'dan 3'e indirmek yakalananı 4'ten 6'ya çıkarıyor ama kapanan noktayı 7'de bırakıyor: iki yeni kalemin kalıcılık noktası yok. Kesilen meşru iş 3'ten 11'e çıkıyor. #### Sonraki Adım Uyarı kipi bu dersin en ucuz seçeneğiydi: hiçbir meşru iş kesilmiyordu. Bedeli o zaman yedi kalemlik bir kuyruk gibi göründü, ama asıl bedeli başka yerdedir. Bir kalemin yalnız görünür olması için birinin onu **kaydetmiş** olması gerekir ve uçta her şey kaydedilmez. Eşik altıda kaçan iki kalemin ortak yanı da buydu: ikisi de diske hiçbir şey yazmadı. Sonraki dersin sorusu budur: uç nokta telemetrisi tutunma noktalarının kaçını görüyor, kaçı hiçbir kaynakta hiç görünmüyor ve toplanan verinin hacmi saklama penceresini ne kadar kısaltıyor. ### Uç Nokta Tespit ve Yanıt Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/uc-nokta-tespit-ve-yanit Yedi telemetri kaynağı sekiz tutunma noktası türü üzerinde ölçülür: hangi nokta hangi kaynakta görünüyor, hiçbir kaynakta görünmeyen iki nokta türü, hiçbir nokta görmeyen iki kaynak, nokta kazancı başına hacim sırasıyla kaynak eklendikçe görünen noktanın altıda durması, günlük hacmin saklama penceresini 6657 günden 19,5 güne indirmesi ve pencereye sığmayan tespitler. Önceki dersin uyarı kipi hiçbir meşru işi kesmiyordu ve bu yüzden ucuz göründü. Bir kalemin görünür olması için ondan geriye bir kayıt kalmış olması gerekir ve o kayıt kendiliğinden var olmaz: uçta toplanmalı, bir yere taşınmalı ve bakılana kadar saklanmalıdır. Bu dersin konusu o kayıtları üreten katmandır. Ölçülen üç sayı var. Birincisi kapsamdır: sekiz tutunma noktası türünün kaçı en az bir telemetri kaynağında görünüyor, kaçı hiçbirinde. İkincisi hacimdir: her kaynak günde kaç bayt üretiyor. Üçüncüsü penceredir: sabit bir saklama bütçesi altında toplanan veri kaç gün geriye bakmaya yeter. Üçü bağımsız değildir — kapsamı büyütmenin tek yolu kaynak eklemektir ve her kaynak pencereyi kısaltır. Bu katmanın kursun iki sütunundan hangisine yazıldığı da bu derste netleşir: kapattığı nokta sayısı sıfırdır. - **UK13.** Yedi kaynak, olay oranları, olay boyutları ve saklama bütçesi kurgusal bölgesel ölçüm ağına aittir; 432 uç dört sınıftan oluşur. Ölçülen şey `node` ile kurulan modeldir. - **UK14.** Olay oranları uç başına sabit ortalamadır. Gerçekte sunucular saha dizüstülerinden çok daha fazla olay üretir ve oran gün içinde dalgalanır; ortalama pencere hesabının yönünü değiştirmez. - **UK15.** Bir nokta türü ya bir kaynakta görünür ya görünmez. Kısmi görünürlük — noktanın yazılmasının değil yalnız çalışmasının görülmesi — modellenmedi; bu, kapsamı olduğundan iyi gösterir. - **UK16.** Sıkıştırma, örnekleme ve soğuk katmana taşıma modellenmedi. Üçü de pencereyi uzatır ve üçünün de kendi bedeli vardır; eğrinin biçimi değişmez. - **UK17.** Tespit gecikmeleri kurgu bir listedir: geçmiş olayların fark edilmesine kadar geçen gün sayısı. Gerçek dağılım uzun kuyrukludur. - **UK18.** Uçta çalışan telemetri ajanının kendisi bir yazılımdır ve envantere kalem ekler; bu kalem sayılıyor, ajanın kendi güvenliği ölçülmüyor. #### Kaynaklar ve Gördükleri Model iki tablodan oluşuyor. Birincisi her telemetri kaynağının uç başına günlük olay sayısını ve olay başına bayt boyunu tutuyor; ikincisi hangi tutunma noktası türünün hangi kaynakta iz bıraktığını. İkinci tablo teknik bir gerçeği kodluyor: bir nokta türü ancak onu **yazan** ya da **çalıştıran** eylem kaydedildiğinde görünür olur. ```js // telemetri.mjs — uc nokta telemetri kaynaklari, gorunurluk matrisi ve saklama butcesi; model export const UC = 432; // kurgusal filo: saha dizustu, sube ucu, toplayici, sunucu export const BUTCE = 120 * 1024 ** 3; // saklama butcesi, bayt (kurgu) // kaynak -> [uc basina gunluk olay, olay basina bayt] export const KAYNAK = { 'yapilandirma degisikligi kaydi': [140, 320], 'betik blok kaydi': [260, 4096], 'modul yukleme kaydi': [9800, 384], 'dosya degisikligi kaydi': [31000, 256], 'surec olusturma kaydi': [2400, 512], 'ag baglanti kaydi': [5600, 224], 'oturum acma kaydi': [18, 448], }; // tutunma noktasi turu -> onu goren kaynaklar export const GORUNURLUK = { 'acilis-girisi': ['yapilandirma degisikligi kaydi', 'surec olusturma kaydi'], 'servis-tanimi': ['yapilandirma degisikligi kaydi', 'surec olusturma kaydi'], 'zamanlanmis-gorev': ['yapilandirma degisikligi kaydi', 'surec olusturma kaydi'], 'oturum-betigi': ['betik blok kaydi', 'surec olusturma kaydi', 'dosya degisikligi kaydi'], 'yukleme-yolu-kancasi': ['modul yukleme kaydi', 'dosya degisikligi kaydi'], 'mesru-ikiliye-ilisme': ['dosya degisikligi kaydi'], 'olay-aboneligi': [], 'ortam-otomatik-calistirma': [], }; export const NOKTA = Object.keys(GORUNURLUK); export const gunluk = (k) => KAYNAK[k][0] * KAYNAK[k][1] * UC; export const gorunen = (kume) => NOKTA.filter((n) => GORUNURLUK[n].some((k) => kume.includes(k))); export const pencere = (kume) => BUTCE / kume.reduce((a, k) => a + gunluk(k), 0); export const gib = (b) => (b / 1024 ** 3).toFixed(2); // kurgu: gecmis olaylarin tespit edilene kadar gectigi gun export const GECIKME = [3, 7, 12, 18, 21, 26, 34, 45, 60, 90]; ``` ```js // kosum1.mjs — kaynak hacimleri ve gorunurluk matrisi: hangi nokta hangi kaynakta gorunuyor import { KAYNAK, GORUNURLUK, NOKTA, UC, BUTCE, gunluk, gib } from './telemetri.mjs'; const kaynaklar = Object.keys(KAYNAK); console.log(`${UC} uc, ${kaynaklar.length} telemetri kaynagi, ${NOKTA.length} tutunma noktasi turu; ` + `saklama butcesi ${gib(BUTCE)} GiB\n`); console.log(`${'kaynak'.padEnd(31)} ${'olay/uc/gun'.padStart(11)} ${'bayt/olay'.padStart(9)} ` + `${'GiB/gun'.padStart(8)} ${'gordugu nokta'.padStart(13)}`); for (const k of kaynaklar) console.log(`${k.padEnd(31)} ${String(KAYNAK[k][0]).padStart(11)} ${String(KAYNAK[k][1]).padStart(9)} ` + `${gib(gunluk(k)).padStart(8)} ${String(NOKTA.filter((n) => GORUNURLUK[n].includes(k)).length).padStart(13)}`); const toplam = kaynaklar.reduce((a, k) => a + gunluk(k), 0); console.log(`${'toplam'.padEnd(31)} ${''.padStart(11)} ${''.padStart(9)} ${gib(toplam).padStart(8)}`); console.log(`\n${'tutunma noktasi turu'.padEnd(26)} ${'kaynak'.padStart(6)} goren kaynaklar`); for (const n of NOKTA) console.log(`${n.padEnd(26)} ${String(GORUNURLUK[n].length).padStart(6)} ${GORUNURLUK[n].join(', ') || '-'}`); const kor = NOKTA.filter((n) => GORUNURLUK[n].length === 0); console.log(`\nhicbir kaynakta gorunmeyen nokta turu: ${kor.length}/${NOKTA.length} (${kor.join(', ')})`); console.log(`hicbir nokta turu gormeyen kaynak: ` + kaynaklar.filter((k) => !NOKTA.some((n) => GORUNURLUK[n].includes(k))).join(', ')); ``` ``` 432 uc, 7 telemetri kaynagi, 8 tutunma noktasi turu; saklama butcesi 120.00 GiB kaynak olay/uc/gun bayt/olay GiB/gun gordugu nokta yapilandirma degisikligi kaydi 140 320 0.02 3 betik blok kaydi 260 4096 0.43 1 modul yukleme kaydi 9800 384 1.51 1 dosya degisikligi kaydi 31000 256 3.19 3 surec olusturma kaydi 2400 512 0.49 4 ag baglanti kaydi 5600 224 0.50 0 oturum acma kaydi 18 448 0.00 0 toplam 6.16 tutunma noktasi turu kaynak goren kaynaklar acilis-girisi 2 yapilandirma degisikligi kaydi, surec olusturma kaydi servis-tanimi 2 yapilandirma degisikligi kaydi, surec olusturma kaydi zamanlanmis-gorev 2 yapilandirma degisikligi kaydi, surec olusturma kaydi oturum-betigi 3 betik blok kaydi, surec olusturma kaydi, dosya degisikligi kaydi yukleme-yolu-kancasi 2 modul yukleme kaydi, dosya degisikligi kaydi mesru-ikiliye-ilisme 1 dosya degisikligi kaydi olay-aboneligi 0 - ortam-otomatik-calistirma 0 - hicbir kaynakta gorunmeyen nokta turu: 2/8 (olay-aboneligi, ortam-otomatik-calistirma) hicbir nokta turu gormeyen kaynak: ag baglanti kaydi, oturum acma kaydi ``` İki sayı hemen okunuyor ve ikisi de tersini bekleyenleri şaşırtır. Sekiz nokta türünün ikisi **hiçbir** kaynakta görünmüyor. Kalıcı olay aboneliği ve çıkarılabilir ortamın otomatik çalıştırma girişi telemetrinin dışında kalıyor; birincisi yönetim düzeneğinin kendi kayıt alanına yazıldığı, ikincisi uçta değil takılan ortamda durduğu için. Bu iki nokta türü, önceki derste en ucuz kapatılabilen noktalardı — kapatılmadıklarında yerlerine geçecek bir görünürlük de yoktur. İkinci sayı ters yönde: iki kaynak hiçbir tutunma noktası görmüyor. Ağ bağlantı kaydı günde yarım GiB üretiyor ve tek bir noktayı görünür kılmıyor. Bu, o kaynağın gereksiz olduğu anlamına gelmez; bir kalem yakalandıktan sonra nereye bağlandığını, hangi uçlarla konuştuğunu yalnız o kaynak söyler. Ama tutunma noktası ölçüsünde karşılığı sıfırdır ve bütçeden payını alır. Hacim sütunu üçüncü şaşırtıcı sayıyı veriyor. En çok nokta gören süreç oluşturma kaydı dört, yapılandırma değişikliği kaydı üç nokta görüyor; ikincisi en ucuz iki kaynaktan biridir ve ikisi birlikte günde yarım GiB'nin biraz üstünde durur. En pahalı kaynak olan dosya değişikliği kaydı da üç nokta türü görüyor ama günde 3,19 GiB üretiyor; gördüğü üçün ikisini zaten başka kaynaklar görüyor. Kapsam ile hacim arasında düzgün bir orantı yok. #### Kapsam Büyürken Pencere Kısalır ```js // kosum2.mjs — kaynaklari nokta kazanci / hacim oranina gore ekler; pencere ve kacan tespit import { KAYNAK, NOKTA, GECIKME, gunluk, gorunen, pencere, gib } from './telemetri.mjs'; const kalan = Object.keys(KAYNAK), secili = []; console.log(`${'eklenen kaynak'.padEnd(31)} ${'yeni nokta'.padStart(10)} ${'gorunen'.padStart(7)} ` + `${'GiB/gun'.padStart(7)} ${'pencere gun'.padStart(11)} ${'penceredeki tespit'.padStart(18)}`); while (kalan.length) { let en = null; for (const k of kalan) { const yeni = gorunen([...secili, k]).length - gorunen(secili).length; const oran = yeni / gunluk(k); if (!en || oran > en.oran || (oran === en.oran && gunluk(k) < gunluk(en.k))) en = { k, yeni, oran }; } secili.push(en.k); kalan.splice(kalan.indexOf(en.k), 1); const p = pencere(secili), hacim = secili.reduce((a, k) => a + gunluk(k), 0); console.log(`${en.k.padEnd(31)} ${String(en.yeni).padStart(10)} ${`${gorunen(secili).length}/${NOKTA.length}`.padStart(7)} ` + `${gib(hacim).padStart(7)} ${p.toFixed(1).padStart(11)} ${`${GECIKME.filter((g) => g <= p).length}/${GECIKME.length}`.padStart(18)}`); } const dort = Object.keys(KAYNAK).slice(0, 4); console.log(`\ndort kaynakli kurulum : gorunen ${gorunen(dort).length}/${NOKTA.length}, ` + `pencere ${pencere(dort).toFixed(1)} gun, penceredeki tespit ${GECIKME.filter((g) => g <= pencere(dort)).length}/${GECIKME.length}`); const hepsi = Object.keys(KAYNAK); console.log(`yedi kaynakli kurulum : gorunen ${gorunen(hepsi).length}/${NOKTA.length}, ` + `pencere ${pencere(hepsi).toFixed(1)} gun, penceredeki tespit ${GECIKME.filter((g) => g <= pencere(hepsi)).length}/${GECIKME.length}`); console.log(`\nyedi kaynakla 21 gunluk pencere icin gereken butce: ` + `${gib(21 * hepsi.reduce((a, k) => a + gunluk(k), 0))} GiB (mevcut butcenin ` + `${(21 * hepsi.reduce((a, k) => a + gunluk(k), 0) / (120 * 1024 ** 3)).toFixed(2)} kati)`); console.log(`kapanan tutunma noktasi: 0 — bu katman nokta kapatmaz, gorunur kilar`); console.log(`telemetri ajaninin uca ekledigi nokta: 2 (servis-tanimi, yukleme-yolu-kancasi)`); ``` ``` eklenen kaynak yeni nokta gorunen GiB/gun pencere gun penceredeki tespit yapilandirma degisikligi kaydi 3 3/8 0.02 6657.6 10/10 betik blok kaydi 1 4/8 0.45 268.8 10/10 modul yukleme kaydi 1 5/8 1.96 61.2 9/10 dosya degisikligi kaydi 1 6/8 5.15 23.3 5/10 oturum acma kaydi 0 6/8 5.16 23.3 5/10 surec olusturma kaydi 0 6/8 5.65 21.2 5/10 ag baglanti kaydi 0 6/8 6.16 19.5 4/10 dort kaynakli kurulum : gorunen 6/8, pencere 23.3 gun, penceredeki tespit 5/10 yedi kaynakli kurulum : gorunen 6/8, pencere 19.5 gun, penceredeki tespit 4/10 yedi kaynakla 21 gunluk pencere icin gereken butce: 129.27 GiB (mevcut butcenin 1.08 kati) kapanan tutunma noktasi: 0 — bu katman nokta kapatmaz, gorunur kilar telemetri ajaninin uca ekledigi nokta: 2 (servis-tanimi, yukleme-yolu-kancasi) ``` Ekleme sırası nokta kazancının bayt başına oranıyla belirlendi ve eğri dört adımda tükeniyor. Yapılandırma değişikliği kaydı tek başına üç nokta türü görünür kılıyor ve günde 0,02 GiB tutuyor — pencere altı bin altı yüz elli yedi gün, yani bütçe pratikte sınırsız. Dördüncü adımdan sonra hiçbir kaynak yeni nokta getirmiyor: kapsam altıda kalıyor ve kalan üç kaynak yalnız hacim ekliyor. Pencere yirmi üç günden on dokuz buçuğa iniyor. Bu son üç satır bir israf listesi değildir ve öyle okunursa ölçüm yanlış kullanılmış olur. Süreç oluşturma kaydı en çok nokta türü gören kaynaktır; sırada geç kalmasının nedeni gördüğü dört noktanın hepsinin daha ucuz kaynaklarca zaten görülmesidir. Ama bir kalem fark edildikten sonra **neyin neyi başlattığını** yalnız o kaynak söyler; beşinci derste ölçülecek olan bağlam tam olarak budur. Ağ bağlantı kaydı ile oturum açma kaydı da aynı sınıftadır. Tutunma noktası ölçüsü bu üç kaynağın değerini göstermez; gösterdiği şey, bu üç kaynağın **kapsam** gerekçesiyle savunulamayacağıdır. Alt satırlar dersin asıl gerilimini veriyor. Yedi kaynağın hepsi toplandığında pencere on dokuz buçuk gün; kurgu tespit gecikmelerinin onda dördü bu pencereye sığıyor. Yirmi bir günde fark edilen bir olay için uçtan gelen kayıt artık silinmiştir — tespit çalıştı, kanıt yok. Dört kaynakla aynı kapsam yirmi üç günlük pencereyle elde ediliyor ve onda beş tespit içeride kalıyor. Aynı bütçeyle daha az toplamak, bu modelde daha fazla görmek demektir. Son üç satır bu katmanın kursun iki sütunundaki yerini yazıyor. Kapattığı tutunma noktası sayısı sıfırdır; sekiz nokta türünün altısını **görünür** kılar, ikisini hiç görmez. Bunun üstüne uçta kendi ajanı için bir servis tanımı ve bir yükleme yolu kancası ister: envantere iki nokta ekler. Görünürlük katmanının bedeli yalnız depolama değil, ölçtüğü şeyin kendisinden iki kalemdir. #### Görünürlüğün Derinliği Kapsam sütunu bir noktanın görünüp görünmediğini söyler, kaç kaynaktan göründüğünü söylemez. Fark önemlidir: tek bir kaynağa bağlı bir nokta, o kaynak sustuğunda görünmez olur ve bir kaynağı susturmak uçta tek bir yapılandırma kalemidir. ```js // kosum3.mjs — gorunurluk derinligi: bir nokta turu kac kaynakta gorunuyor, tek kaynaga bagli kac nokta import { KAYNAK, GORUNURLUK, NOKTA, gorunen, pencere } from './telemetri.mjs'; const DORT = Object.keys(KAYNAK).slice(0, 4), HEPSI = Object.keys(KAYNAK); const derinlik = (kume, n) => GORUNURLUK[n].filter((k) => kume.includes(k)).length; console.log(`${'tutunma noktasi turu'.padEnd(26)} ${'dort kaynakta'.padStart(13)} ${'yedi kaynakta'.padStart(13)}`); for (const n of NOKTA) console.log(`${n.padEnd(26)} ${String(derinlik(DORT, n)).padStart(13)} ${String(derinlik(HEPSI, n)).padStart(13)}`); for (const [ad, kume] of [['dort kaynak', DORT], ['yedi kaynak', HEPSI]]) { const g = gorunen(kume); console.log(`\n${ad}: gorunen ${g.length}/${NOKTA.length}, pencere ${pencere(kume).toFixed(1)} gun`); console.log(` tek kaynaga bagli nokta : ${g.filter((n) => derinlik(kume, n) === 1).length}`); console.log(` iki ve uzeri kaynakli : ${g.filter((n) => derinlik(kume, n) >= 2).length}`); const bir = g.filter((n) => derinlik(kume, n) === 1) .map((n) => GORUNURLUK[n].find((k) => kume.includes(k))); const enkritik = [...new Set(bir)].map((k) => [k, bir.filter((x) => x === k).length]) .sort((a, b) => b[1] - a[1])[0]; console.log(` susturuldugunda en cok nokta karartan kaynak: ${enkritik[0]} (${enkritik[1]} nokta)`); } ``` ``` tutunma noktasi turu dort kaynakta yedi kaynakta acilis-girisi 1 2 servis-tanimi 1 2 zamanlanmis-gorev 1 2 oturum-betigi 2 3 yukleme-yolu-kancasi 2 2 mesru-ikiliye-ilisme 1 1 olay-aboneligi 0 0 ortam-otomatik-calistirma 0 0 dort kaynak: gorunen 6/8, pencere 23.3 gun tek kaynaga bagli nokta : 4 iki ve uzeri kaynakli : 2 susturuldugunda en cok nokta karartan kaynak: yapilandirma degisikligi kaydi (3 nokta) yedi kaynak: gorunen 6/8, pencere 19.5 gun tek kaynaga bagli nokta : 1 iki ve uzeri kaynakli : 5 susturuldugunda en cok nokta karartan kaynak: dosya degisikligi kaydi (1 nokta) ``` İki kurulum aynı kapsamı veriyor ve derinlikleri farklı. Dört kaynaklı kurulumda görünen altı noktanın dördü tek bir kaynağa bağlı ve üçü aynı kaynağa: yapılandırma değişikliği kaydı susturulduğunda açılış girişi, servis tanımı ve zamanlanmış görev aynı anda karanlıkta kalır. Yedi kaynaklı kurulumda tek kaynağa bağlı nokta bire iniyor. Fazladan toplanan üç kaynak kapsam sütununda hiçbir şey getirmiyordu; derinlik sütununda üç noktayı ikiye, birini üçe çıkarıyor. Bu, önceki tablonun okunuşunu değiştirir. "Yeni nokta getirmeyen kaynak" ile "hiçbir işe yaramayan kaynak" aynı şey değildir. Üç ölçü birbiriyle çelişiyor: kapsam dördüncü kaynakta doyuyor, derinlik yedincide en yüksek, pencere ise her eklemede kısalıyor. Üçünü aynı anda en iyi yapan bir kurulum modelde yok. Karar, hangi ölçünün ne kadar kaybedileceğinin yazılmasıyla verilir — ve o yazımın kendisi bu tablodur. #### Özet - 8 tutunma noktası türünün 2'si hiçbir telemetri kaynağında görünmüyor (kalıcı olay aboneliği, çıkarılabilir ortam girişi). Bu ikisi önceki derste en ucuz kapatılabilen noktalardı. - 2 kaynak hiçbir nokta türü görmüyor (ağ bağlantı kaydı, oturum açma kaydı) ve birlikte günde 0,50 GiB tutuyor. Değerleri yanıt bağlamındadır, kapsamda değil. - Nokta kazancı bayt başına sıralandığında kapsam 4 kaynakta 6/8'e ulaşıp duruyor; kalan 3 kaynak yeni nokta getirmeden günlük hacmi 5,15 GiB'den 6,16 GiB'ye çıkarıyor. - 120 GiB bütçede pencere 4 kaynakla 23,3 gün, 7 kaynakla 19,5 gündür. Kurgu tespit gecikmelerinden 21 günlük olan ikinci durumda pencerenin dışında kalır: tespit çalışır, kanıt bulunmaz. Aynı pencereyi 7 kaynakla tutmak bütçenin 1,08 katını ister. - Bu katmanın kapattığı nokta sayısı 0'dır; 6 noktayı görünür kılar ve uca kendi ajanı için 2 nokta ekler. Görünürlük kapatma değildir ve bedeli yalnız depolama değildir. #### Sonraki Adım Bu dersin telemetrisi uçta olan biteni kaydetti, ama uçların birbiriyle olan ilişkisini yalnız bir kaynak gördü ve o kaynak kapsam gerekçesiyle savunulamadı. Uçlar arasındaki bağlantının kendisi başka bir yerde ölçülmüştü: ağın sınırında duran kutu, bölgeler arasında geçen akışı sayabiliyordu. O ölçümün göremediği bir küme var — aynı bölgede duran iki ucun arasındaki bağlantı sınırdan hiç geçmez. Sonraki dersin sorusu budur: aynı ağdaki uçlar arasında kaç bağlantı yolu var, çevre kuralı bunların kaçını hiç görmüyor ve konak tarafında duran bir filtre bu yolların kaçını kapatırken kaç meşru işi birlikte kesiyor. ### Konak Tabanlı Güvenlik Duvarı ve Önleme Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/konak-tabanli-guvenlik-duvari 432 uçlu bir modelde 729.252 bağlantı yolu sayılır ve bölge sınırında duran kuralın hiç görmediği 290.772 bölge içi yol ayrılır: on iki kalemlik konak tabanlı izin listesinin kapattığı yol, açık bırakmak zorunda kaldığı eşler arası akış, listeye yazılmadığı için kesilen iki meşru akış, reddedilen yolun kayda düşmesi ve ele geçen bir uçtan tek atlamada ulaşılan uç sayısı. Önceki ders uçtaki telemetriyi ölçtü ve uçlar arasındaki bağlantıyı gören tek kaynağın kapsam gerekçesiyle savunulamadığını gösterdi. Bu ders o bağlantının kendisini sayar. Ağın sınırında duran kutu başka bir kursta ölçülmüştü ve orada bölgeler arasındaki akış sayılmıştı; o ölçümün yapısal bir kör noktası vardı: aynı bölgedeki iki ucun arasındaki bağlantı sınırdan hiç geçmez, dolayısıyla sınırdaki hiçbir kural onu ne görür ne değerlendirir. Ölçülen üç sayı var. Birincisi bölge içinde kaç bağlantı yolu olduğudur — çevre kuralının hiç görmediği küme budur. İkincisi konak tarafında duran bir filtrenin bunların kaçını kapattığıdır. Üçüncüsü kapatmanın bedelidir: kaç meşru akış listeye yazılmak zorunda, listeye yazılmayan kaç akış kesiliyor ve kapatılamayan yol hangileri. Bu derste hiçbir saldırı adımı yazılmadı; sayılan şey yolun kendisidir. - **UK19.** 432 uç, dört uç sınıfı, on sekiz dinleyen hizmet tanımı ve on iki meşru akış kurgusal bölgesel ölçüm ağına aittir. Ölçülen şey `node` ile kurulan modeldir. - **UK20.** Yol tanımı sabittir: bir yol, yönlü bir uç çifti ile hedefte dinleyen bir hizmetin bileşimidir. Aynı hizmete iki farklı yoldan ulaşmak modelde tek yoldur. - **UK21.** Bir uç sınıfındaki bütün uçlar aynı hizmetleri dinler. Gerçekte uçlar sapar ve sapma yol sayısını büyütür; sabit sınıf sayıyı olduğundan küçük gösterir. - **UK22.** İzin listesi uç **sınıfı** düzeyinde yazıldı. Uç adresine yazılmış bir liste daha çok yol kapatır ve bakım kalemini uç sayısıyla çarpar. - **UK23.** Konak tarafındaki kural kümesinin uçta değiştirilemediği varsayıldı; kuralı kaldırabilen bir yetki varsa bu ölçüm geçersizdir. - **UK24.** Bölge sınırındaki kural yalnız bölgeler arası yolu değerlendirir. Bu sınırın tanımıdır; o kuralın kapattığı yol burada girdi olarak alınıyor. #### Sınırın Görmediği Küme ```js // ag.mjs — uc siniflari, dinleyen hizmetler ve mesru ic akislar; model, gercek ag degil // sinif -> [bolge, uc sayisi, dinleyen hizmetler] export const SINIF = { 'saha dizustu': ['saha', 120, ['uzak destek', 'dosya paylasimi', 'yazici kesfi']], 'sube ucu': ['sube', 240, ['uzak destek', 'dosya paylasimi', 'yazici kesfi', 'yerel onbellek']], 'toplayici': ['toplayici', 60, ['uzak destek', 'olcum alimi', 'durum sorgusu', 'dosya paylasimi', 'yonetim arayuzu']], 'merkez sunucu': ['merkez', 12, ['uzak destek', 'olcum alimi', 'durum sorgusu', 'veritabani', 'yonetim arayuzu', 'rapor arayuzu']], }; export const AD = Object.keys(SINIF); export const bolge = (s) => SINIF[s][0]; export const sayi = (s) => SINIF[s][1]; export const hizmet = (s) => SINIF[s][2]; // [kaynak sinifi, hedef sinifi, hizmet] — listeye yazilmis mesru akislar export const IZIN = [ ['toplayici', 'merkez sunucu', 'olcum alimi'], ['merkez sunucu', 'toplayici', 'durum sorgusu'], ['saha dizustu', 'merkez sunucu', 'rapor arayuzu'], ['sube ucu', 'merkez sunucu', 'rapor arayuzu'], ['merkez sunucu', 'saha dizustu', 'uzak destek'], ['merkez sunucu', 'sube ucu', 'uzak destek'], ['merkez sunucu', 'toplayici', 'uzak destek'], ['sube ucu', 'sube ucu', 'yerel onbellek'], ['sube ucu', 'sube ucu', 'yazici kesfi'], ['saha dizustu', 'saha dizustu', 'dosya paylasimi'], ['toplayici', 'toplayici', 'dosya paylasimi'], ['merkez sunucu', 'merkez sunucu', 'veritabani'], ]; // listeye yazilmamis, sonradan ortaya cikan mesru akislar export const UNUTULAN = [ ['sube ucu', 'saha dizustu', 'dosya paylasimi'], ['saha dizustu', 'toplayici', 'durum sorgusu'], ]; export const cift = (a, b) => (a === b ? sayi(a) * (sayi(a) - 1) : sayi(a) * sayi(b)); export function yollar() { const l = []; for (const a of AD) for (const b of AD) for (const h of hizmet(b)) l.push([a, b, h, cift(a, b)]); return l; } export const ici = (y) => bolge(y[0]) === bolge(y[1]); export const izinli = (y, liste) => liste.some((i) => i[0] === y[0] && i[1] === y[1] && i[2] === y[2]); export const topla = (l) => l.reduce((a, y) => a + y[3], 0); ``` ```js // kosum1.mjs — bolge ici ve bolgeler arasi yol sayimi: cevre kuralinin gordugu ve hic gormedigi import { SINIF, AD, sayi, hizmet, yollar, ici, topla } from './ag.mjs'; const Y = yollar(), N = AD.reduce((a, s) => a + sayi(s), 0); console.log(`${N} uc, ${AD.length} uc sinifi, ${AD.reduce((a, s) => a + hizmet(s).length, 0)} dinleyen hizmet tanimi\n`); console.log(`${'uc sinifi'.padEnd(14)} ${'bolge'.padStart(9)} ${'uc'.padStart(4)} ${'hizmet'.padStart(6)} ` + `${'bolge ici yol'.padStart(13)} ${'bolgeler arasi'.padStart(14)}`); for (const s of AD) { const hedef = Y.filter((y) => y[1] === s); console.log(`${s.padEnd(14)} ${SINIF[s][0].padStart(9)} ${String(sayi(s)).padStart(4)} ${String(hizmet(s).length).padStart(6)} ` + `${String(topla(hedef.filter(ici))).padStart(13)} ${String(topla(hedef.filter((y) => !ici(y)))).padStart(14)}`); } const [ic, dis] = [topla(Y.filter(ici)), topla(Y.filter((y) => !ici(y)))]; console.log(`${'toplam'.padEnd(14)} ${''.padStart(9)} ${String(N).padStart(4)} ${''.padStart(6)} ` + `${String(ic).padStart(13)} ${String(dis).padStart(14)}`); console.log(`\ntoplam yol : ${ic + dis}`); console.log(`cevre kuralinin gordugu: ${dis} (%${(dis * 100 / (ic + dis)).toFixed(1)})`); console.log(`cevre kuralinin hic gormedigi: ${ic} (%${(ic * 100 / (ic + dis)).toFixed(1)})`); ``` ``` 432 uc, 4 uc sinifi, 18 dinleyen hizmet tanimi uc sinifi bolge uc hizmet bolge ici yol bolgeler arasi saha dizustu saha 120 3 42840 112320 sube ucu sube 240 4 229440 184320 toplayici toplayici 60 5 17700 111600 merkez sunucu merkez 12 6 792 30240 toplam 432 290772 438480 toplam yol : 729252 cevre kuralinin gordugu: 438480 (%60.1) cevre kuralinin hic gormedigi: 290772 (%39.9) ``` Toplam yedi yüz yirmi dokuz bin iki yüz elli iki yolun iki yüz doksan bin yedi yüz yetmiş ikisi bölge içinde kalıyor: yüzde otuz dokuz virgül dokuz. Bu küme sınırdaki hiçbir kural tarafından değerlendirilmiyor — reddedilmiyor, izin verilmiyor, kaydedilmiyor. Sınır kuralı bu yollara "izin verir" bile denemez; onları hiç görmez. Dağılım da tek yönlü değil. Bölge içi yolun iki yüz yirmi dokuz bin dört yüz kırkı şube bölgesinden geliyor; nedeni yol tanımının kendisinde, çünkü yol sayısı uç sayısının karesiyle büyür. Merkez bölgesi en çok hizmeti dinliyor ve bölge içi yolu yalnızca yedi yüz doksan iki. #### İzin Listesinin Kapattığı ve Kestiği ```js // kosum2.mjs — konak tabanli varsayilan reddet: kapanan yol, kalan yol ve kesilen mesru is import { AD, IZIN, UNUTULAN, sayi, yollar, ici, izinli, topla } from './ag.mjs'; const Y = yollar(), IC = Y.filter(ici), DIS = Y.filter((y) => !ici(y)); const kur = (liste) => ({ ic: topla(IC.filter((y) => izinli(y, liste))), dis: topla(DIS.filter((y) => izinli(y, liste))), kesilen: UNUTULAN.filter((u) => !liste.some((i) => i.join() === u.join())), }); console.log(`${'yerlesim'.padEnd(30)} ${'bolge ici kalan'.padStart(15)} ${'bolge disi kalan'.padStart(16)} ` + `${'toplam kalan'.padStart(12)} ${'kesilen mesru akis'.padStart(18)}`); for (const [ad, liste] of [['konak filtresi yok', Y.map((y) => [y[0], y[1], y[2]])], ['izin listesi (12 kalem)', IZIN], ['+ unutulan iki akis eklendi', [...IZIN, ...UNUTULAN]]]) { const r = kur(liste); console.log(`${ad.padEnd(30)} ${String(r.ic).padStart(15)} ${String(r.dis).padStart(16)} ` + `${String(r.ic + r.dis).padStart(12)} ${String(r.kesilen.length).padStart(18)}`); } const r = kur(IZIN), t = topla(IC), d = topla(DIS); console.log(`\nbolge ici yolun kapanani : ${t - r.ic}/${t} (%${((t - r.ic) * 100 / t).toFixed(1)})`); console.log(`bolgeler arasi kapanani : ${d - r.dis}/${d} (%${((d - r.dis) * 100 / d).toFixed(1)})`); console.log(`cevrenin hic gormedigi kumede kapanan yol: ${t - r.ic}`); console.log(`kayda dusen reddedilen yol turu: ${IC.filter((y) => !izinli(y, IZIN)).length} ic + ` + `${DIS.filter((y) => !izinli(y, IZIN)).length} dis = ${Y.filter((y) => !izinli(y, IZIN)).length}`); console.log(`\nizin listesinde acik kalan bolge ici akislar:`); for (const y of IC.filter((y) => izinli(y, IZIN))) console.log(` ${`${y[0]} -> ${y[1]}`.padEnd(32)} ${y[2].padEnd(16)} ${String(y[3]).padStart(6)} yol`); console.log(`\nlisteye yazilmadigi icin kesilen mesru akislar:`); for (const u of kur(IZIN).kesilen) { const y = Y.find((y) => y[0] === u[0] && y[1] === u[1] && y[2] === u[2]); console.log(` ${`${u[0]} -> ${u[1]}`.padEnd(32)} ${u[2].padEnd(16)} ${String(y[3]).padStart(6)} yol`); } console.log(`\n${'ele gecen uc sinifi'.padEnd(16)} ${'filtresiz'.padStart(9)} ${'izin listesiyle'.padStart(15)} ${'kapanan'.padStart(7)}`); for (const a of AD) { const hedefler = AD.filter((b) => IZIN.some((i) => i[0] === a && i[1] === b)); const ulasan = hedefler.reduce((t, b) => t + (a === b ? sayi(b) - 1 : sayi(b)), 0); const N = AD.reduce((t, s) => t + sayi(s), 0) - 1; console.log(`${a.padEnd(16)} ${String(N).padStart(9)} ${String(ulasan).padStart(15)} ${String(N - ulasan).padStart(7)}`); } ``` ``` yerlesim bolge ici kalan bolge disi kalan toplam kalan kesilen mesru akis konak filtresi yok 290772 438480 729252 0 izin listesi (12 kalem) 132672 10800 143472 2 + unutulan iki akis eklendi 132672 46800 179472 0 bolge ici yolun kapanani : 158100/290772 (%54.4) bolgeler arasi kapanani : 427680/438480 (%97.5) cevrenin hic gormedigi kumede kapanan yol: 158100 kayda dusen reddedilen yol turu: 13 ic + 47 dis = 60 izin listesinde acik kalan bolge ici akislar: saha dizustu -> saha dizustu dosya paylasimi 14280 yol sube ucu -> sube ucu yazici kesfi 57360 yol sube ucu -> sube ucu yerel onbellek 57360 yol toplayici -> toplayici dosya paylasimi 3540 yol merkez sunucu -> merkez sunucu veritabani 132 yol listeye yazilmadigi icin kesilen mesru akislar: sube ucu -> saha dizustu dosya paylasimi 28800 yol saha dizustu -> toplayici durum sorgusu 7200 yol ele gecen uc sinifi filtresiz izin listesiyle kapanan saha dizustu 431 131 300 sube ucu 431 251 180 toplayici 431 71 360 merkez sunucu 431 431 0 ``` On iki kalemlik bir liste bölge içi yolun yüzde elli dört virgül dördünü kapatıyor. Kalan yüz otuz iki bin altı yüz yetmiş ikinin nereden geldiği alt listede yazıyor ve tek bir satırda toplanıyor: şube uçlarının birbirine açtığı yazıcı keşfi ile yerel önbellek akışları, ikisi birlikte yüz on dört bin yedi yüz yirmi yol. Bunlar meşru akışlardır ve listeden çıkarıldıklarında iki yüz kırk uç birbirini görmeyi bırakır. Eşler arası meşru trafiği olan bir bölgede konak tabanlı filtrelemenin kapatabileceği yolun bir tavanı vardır ve o tavanı belirleyen şey saldırı değil, işin kendisidir. Bölgeler arası sütun tersini gösteriyor: yüzde doksan yedi virgül beş kapanıyor. Fark, bölgeler arasında meşru akış sayısının azlığındandır — yedi kalem. Aynı liste iki kümede bu kadar farklı davranıyorsa, konak tabanlı filtrelemenin değeri sınırdaki kuralın **yerine geçmesinde** değil, sınırın hiç bakmadığı kümede bir şey yapmasındadır: yüz elli sekiz bin yüz yol, sınırdaki hiçbir kural değişmeden kapanıyor. Üçüncü satır bedelin biçimini veriyor. İzin listesi yazıldığında iki meşru akış listede yoktu ve kesildi: şube ucundan saha dizüstüne dosya paylaşımı ve saha dizüstünden toplayıcıya durum sorgusu. İkisi eklendiğinde bölge içi kalan hiç değişmiyor — ikisi de bölgeler arası — ama bölgeler arası kalan on bin sekiz yüzden kırk altı bin sekiz yüze çıkıyor. İki kalem eklemek bölgeler arası açık yolu dört katına çıkarıyor. Listeye yazılan her kalem böyle davranır ve bakımın asıl bedeli budur: on iki kalemlik liste bir kereye mahsus bir iş değil, sürekli büyüyen bir envanterdir. Reddedilen altmış yol türü ise ikinci sütuna, görünürlüğe yazılır. Konak tarafındaki filtre bu dersteki tek katmandır ki aynı hamlede hem kapatıyor hem kaydediyor: reddettiği bağlantı denemesi bir kayıt üretir ve o kayıt önceki dersin telemetri kaynaklarına eklenir. Kapatılan yol ile kayda düşen yol burada aynı kümedir — kursta bu iki sütunun çakıştığı ender yerlerden biri. Son tablo dersin en sert sayısını veriyor. Ele geçen bir toplayıcıdan tek atlamada ulaşılan uç dört yüz otuz birden yetmiş bire, bir saha dizüstünden yüz otuz bire iniyor. Ele geçen bir merkez sunucusundan ise dört yüz otuz bir uça ulaşılmaya devam ediyor ve kapanan sıfırdır. Neden açık: uzak destek akışı merkezden üç uç sınıfının hepsine yazılıdır ve o akış kaldırılırsa uzaktan destek diye bir iş kalmaz. Yönetim yolunun kendisi kapatılamaz; kapatılamayan yol da en azından görünür kılınmalıdır. #### Her Kalem Ne Kadar Açıyor Liste kalemleri eşit değildir. Boş bir listeden başlayıp kalemleri tek tek eklemek, her kalemin kaç yol açtığını ve karşılığında kaç meşru akışı kurtardığını ayrı ayrı gösterir. ```js // kosum3.mjs — liste buyudukce acilan yol: her kalem kac yol aciyor, kac mesru akisi kurtariyor import { IZIN, UNUTULAN, yollar, ici, izinli, topla } from './ag.mjs'; const Y = yollar(), TAM = [...IZIN, ...UNUTULAN]; console.log(`${'liste kalemi'.padEnd(4)} ${'eklenen akis'.padEnd(46)} ${'actigi yol'.padStart(10)} ` + `${'kalan yol'.padStart(10)} ${'kesilen akis'.padStart(12)}`); for (let n = 0; n <= TAM.length; n++) { const liste = TAM.slice(0, n); const kalan = topla(Y.filter((y) => izinli(y, liste))); const yeni = n === 0 ? 0 : kalan - topla(Y.filter((y) => izinli(y, TAM.slice(0, n - 1)))); const ad = n === 0 ? '(bos liste: her sey reddedilir)' : `${TAM[n - 1][0]} -> ${TAM[n - 1][1]} / ${TAM[n - 1][2]}`; console.log(`${String(n).padEnd(4)} ${ad.padEnd(46)} ${String(yeni).padStart(10)} ${String(kalan).padStart(10)} ` + `${String(TAM.length - n).padStart(12)}`); } const ilkUc = topla(Y.filter((y) => izinli(y, TAM.slice(0, 3)))); console.log(`\nilk 3 kalem toplam yolun %${(ilkUc * 100 / topla(Y)).toFixed(2)}'sini aciyor`); const ic = TAM.filter((i) => ici([i[0], i[1]])); console.log(`bolge ici kalem sayisi: ${ic.length}/${TAM.length}; actiklari yol: ` + `${topla(Y.filter((y) => izinli(y, ic)))} (kalanin %${(topla(Y.filter((y) => izinli(y, ic))) * 100 / topla(Y.filter((y) => izinli(y, TAM)))).toFixed(1)}'i)`); ``` ``` liste kalemi eklenen akis actigi yol kalan yol kesilen akis 0 (bos liste: her sey reddedilir) 0 0 14 1 toplayici -> merkez sunucu / olcum alimi 720 720 13 2 merkez sunucu -> toplayici / durum sorgusu 720 1440 12 3 saha dizustu -> merkez sunucu / rapor arayuzu 1440 2880 11 4 sube ucu -> merkez sunucu / rapor arayuzu 2880 5760 10 5 merkez sunucu -> saha dizustu / uzak destek 1440 7200 9 6 merkez sunucu -> sube ucu / uzak destek 2880 10080 8 7 merkez sunucu -> toplayici / uzak destek 720 10800 7 8 sube ucu -> sube ucu / yerel onbellek 57360 68160 6 9 sube ucu -> sube ucu / yazici kesfi 57360 125520 5 10 saha dizustu -> saha dizustu / dosya paylasimi 14280 139800 4 11 toplayici -> toplayici / dosya paylasimi 3540 143340 3 12 merkez sunucu -> merkez sunucu / veritabani 132 143472 2 13 sube ucu -> saha dizustu / dosya paylasimi 28800 172272 1 14 saha dizustu -> toplayici / durum sorgusu 7200 179472 0 ilk 3 kalem toplam yolun %0.39'sini aciyor bolge ici kalem sayisi: 5/14; actiklari yol: 132672 (kalanin %73.9'i) ``` Eğri iki bölgeye ayrılıyor. İlk yedi kalem — bölgeler arası akışların hepsi — toplam on bin sekiz yüz yol açıyor; on dört kalemin yarısı, kalan yolun yüzde altısını üretiyor. Sekizinci ve dokuzuncu kalemler tek başına yüz on dört bin yedi yüz yirmi yol açıyor. İki kalem, öteki on ikinin toplamının yaklaşık iki katını açıyor ve ikisi de aynı cümleyle savunulabilir: şube uçlarının birbirini görmesi gerekiyor. Kalem sayısıyla ölçülen bir liste bu yüzden yanıltıcıdır. On dört kalemin beşi bölge içidir ve kalan yolun yüzde yetmiş üç virgül dokuzunu açar. Bir izin listesini gözden geçirmek kalemleri saymak değil, her kalemin açtığı yolu yanına yazmaktır. #### Özet - 432 uçlu modelde 729.252 bağlantı yolu var; 290.772'si (%39,9) bölge içindedir ve sınırdaki kural bu kümeyi ne reddeder ne kaydeder — hiç görmez. - Bölge içi yolun %79'u tek bir bölgeden (şube) geliyor: yol sayısı uç sayısının karesiyle büyür, hizmet sayısıyla doğrusal büyür. - 12 kalemlik konak tabanlı izin listesi bölge içi yolun %54,4'ünü (158.100 yol), bölgeler arası yolun %97,5'ini kapatıyor. Farkı yaratan, bölge içinde meşru eşler arası akış olmasıdır: şube uçlarının yazıcı keşfi ve yerel önbellek akışları tek başına 114.720 yol açık bırakır. - Bedel iki kalemdir: listeye yazılmayan 2 meşru akış kesildi; eklendiklerinde bölgeler arası açık yol 10.800'den 46.800'e çıktı. Liste bir kerelik iş değil, her eklemede yüzeyi büyüten bir envanterdir. - Reddedilen 60 yol türü aynı hamlede kayda düşüyor: konak tabanlı filtre kapatan ve görünür kılan sütunların çakıştığı ender katmandır. - Ele geçen bir uçtan tek atlamada ulaşılan uç sayısı toplayıcıda 431'den 71'e, saha dizüstünde 131'e iniyor; merkez sunucusunda 431'de kalıyor ve kapanan sıfırdır — uzak destek akışı kaldırılamaz. #### Sonraki Adım Bu dersin izin listesi bir varsayıma dayanıyordu: kapatılan yolu kullanmak isteyen şeyin **kendine ait** bir aracı olduğu. Listeye yazılı meşru akışlar zaten açıktı ve o akışları yürüten araçlar uçta duruyordu. Uzak destek akışını yürüten aracın kendisi kötü niyetle çalıştırılırsa hiçbir kural ihlal edilmez; hiçbir yol kapanmaz, hiçbir ret kaydı üretilmez. Sonraki dersin sorusu budur: uçtaki yerleşik ve imzalı araçlardan kaçı aynı işi yapabiliyor, imza tabanlı bir kural bunları neden birbirinden ayıramıyor ve üst süreç, komut deseni ve zamanlama gibi davranış bağlamları kaçını ayırabiliyor. ### Yaşayan Toprakta Saldırı Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/yasayan-toprakta-saldiri On dört yerleşik ve imzalı aracın yedi yetenek sınıfı üzerindeki çakışması sayılır: aynı yeteneği ortalama 3,4 aracın taşıması, üç imza kuralının yirmi dört koşumdan sıfırını işaretlemesi ve üç bağlam boyutunun — üst süreç, komut deseni, zamanlama — tek tek, birleşik ve kesişimli değerlendirilmesi; altı şüpheli koşumun beşi ayrılıyor, biri dört boyutta bir meşru koşumla birebir aynı. Önceki dersin izin listesi kapatabildiği yolu kapattı ve kapatamadığı yolları adlandırdı: uzak destek akışı kaldırılamazdı. O akışı yürüten araç uçta duruyor, imzalı ve envanterin taban çizgisinde kayıtlı. Bu ders o aracın — ve onun gibi on üç aracın — kötü niyetle çalıştırıldığında tespit tarafında ne olduğunu sayar. Ölçülen üç şey var. Birincisi çakışmadır: bir işi kaç ayrı yerleşik araç yapabiliyor. İkincisi imza tabanlı kuralın bu koşumlarda kaç kalem işaretlediğidir. Üçüncüsü davranış bağlamının — üst süreç, komut deseni ve zamanlama — kaç şüpheli koşumu ayırabildiği ve karşılığında kaç meşru koşumu işaretlediğidir. Bu derste hiçbir komut, parametre ya da adım dizisi yazılmadı; koşumlar tür ve sayı düzeyinde modellendi. Bu tekniklerin bir sistem üzerinde denenmesi, yazılı yetki ve tanımlı kapsam olmadan hem yasadışı hem meslek dışıdır. - **UK25.** On dört araç, yedi yetenek sınıfı ve yirmi dört koşum kurgusal bölgesel ölçüm ağının bir ucuna aittir. Ölçülen şey `node` ile kurulan modeldir. - **UK26.** Araçların hepsi yerleşik, imzası geçerli ve taban çizgisinde kayıtlıdır. Bu, dersin varsayımı değil tanımıdır: envanterde olmayan bir araç zaten başka bir derste ölçüldü. - **UK27.** Koşumların gerçek sınıfı modelde bilinir. Gerçekte ancak inceleme sonrası bilinir; bilindiği varsayılıyor ki ayrılan ile yanlış pozitif ayrı sayılabilsin. - **UK28.** Bağlam üç ayrık boyutla modellendi. Gerçekte her boyut sürekli değerlidir ve eşik ister; ayrık değer kuralların sayısını küçültür, birleşimlerin yönünü değiştirmez. - **UK29.** Komut deseni sınıfları içerik değil **biçim** tanımıdır; hiçbir örnek komut yazılmadı. - **UK30.** Bir koşum ya bir kurala uyar ya uymaz; sıklık, art arda gelme ve aynı uçtaki başka koşumlarla ilişki modellenmedi. Üçü de ayırma gücünü artırır ve üçü de daha çok veri ister. #### Aynı İşi Kaç Araç Yapabiliyor ```js // arac.mjs — uctaki yerlesik ve imzali arac envanteri, yetenekler ve kosum kaydi; model // arac turu -> tasidigi yetenek siniflari (hepsi yerlesik ve imzali kabul edilir) export const ARAC = { 'betik yorumlayicisi': ['kodu yorumlama', 'surec baslatma', 'agdan veri getirme'], 'kabuk yorumlayicisi': ['kodu yorumlama', 'surec baslatma'], 'dosya aktarim araci': ['agdan veri getirme'], 'paket yoneticisi': ['agdan veri getirme', 'surec baslatma'], 'kurulum motoru': ['agdan veri getirme', 'surec baslatma'], 'sertifika yardimcisi': ['agdan veri getirme'], 'uzak yonetim istemcisi': ['uzak makineye baglanma', 'surec baslatma'], 'yonetim betigi arayuzu': ['uzak makineye baglanma', 'surec baslatma', 'kodu yorumlama'], 'arsivleyici': ['arsivleme'], 'yedekleme yardimcisi': ['arsivleme', 'zamanlama'], 'zamanlayici arayuzu': ['zamanlama', 'surec baslatma'], 'sistem bilgi araci': ['envanter okuma'], 'yapilandirma sorgulama araci': ['envanter okuma'], 'gunluk sorgulama araci': ['envanter okuma'], }; export const AD = Object.keys(ARAC); export const YETENEK = [...new Set(Object.values(ARAC).flat())]; export const tasiyan = (y) => AD.filter((a) => ARAC[a].includes(y)); // imza tabanli kural kumesi: her kural bir kosumun hangi alanina bakar export const IMZA_KURALI = [ ['bilinmeyen dosya kimligi', (k) => k.kimlik === 'bilinmeyen'], ['imzasiz ikili', (k) => k.imza === 'yok'], ['tabanda olmayan kalem', (k) => k.taban === false], ]; // kosum: [arac, ust surec sinifi, komut deseni, zaman dilimi, gercek sinif] export const KOSUM = [ ['betik yorumlayicisi', 'zamanlayici', 'olagan', 'bakim penceresi', 'mesru'], ['betik yorumlayicisi', 'yonetim ajani', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['kabuk yorumlayicisi', 'zamanlayici', 'olagan', 'mesai disi', 'mesru'], ['arsivleyici', 'zamanlayici', 'olagan', 'bakim penceresi', 'mesru'], ['dosya aktarim araci', 'yonetim ajani', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['dosya aktarim araci', 'zamanlayici', 'dis kaynaktan parametre', 'bakim penceresi', 'mesru'], ['uzak yonetim istemcisi', 'kullanici oturumu', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['uzak yonetim istemcisi', 'uzak oturum', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['zamanlayici arayuzu', 'yonetim ajani', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['sertifika yardimcisi', 'servis', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['sistem bilgi araci', 'yonetim ajani', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['yapilandirma sorgulama araci', 'kullanici oturumu', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['gunluk sorgulama araci', 'yonetim ajani', 'uzun tek satir', 'mesai disi', 'mesru'], ['yedekleme yardimcisi', 'zamanlayici', 'olagan', 'mesai disi', 'mesru'], ['kurulum motoru', 'kullanici oturumu', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['paket yoneticisi', 'yonetim ajani', 'olagan', 'bakim penceresi', 'mesru'], ['yonetim betigi arayuzu', 'servis', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['kabuk yorumlayicisi', 'belge uygulamasi', 'olagan', 'mesai', 'mesru'], ['betik yorumlayicisi', 'belge uygulamasi', 'kodlanmis girdi', 'mesai', 'supheli'], ['kabuk yorumlayicisi', 'uzak oturum', 'uzun tek satir', 'mesai disi', 'supheli'], ['dosya aktarim araci', 'kullanici oturumu', 'dis kaynaktan parametre', 'mesai disi', 'supheli'], ['arsivleyici', 'servis', 'olagan', 'mesai disi', 'supheli'], ['uzak yonetim istemcisi', 'kullanici oturumu', 'olagan', 'mesai', 'supheli'], ['zamanlayici arayuzu', 'uzak oturum', 'olagan', 'mesai', 'supheli'], ]; export const kayit = (k) => ({ arac: k[0], kimlik: 'bilinen', imza: 'gecerli', taban: true }); export const BAGLAM = [ ['ust surec', (k) => ['belge uygulamasi', 'uzak oturum'].includes(k[1])], ['komut deseni', (k) => ['kodlanmis girdi', 'dis kaynaktan parametre'].includes(k[2])], ['zamanlama', (k) => k[3] === 'mesai disi' && k[1] !== 'zamanlayici'], ]; ``` ```js // kosum1.mjs — ayni yetenegi tasiyan arac sayisi ve imza tabanli kural kumesinin isaretledigi kalem import { ARAC, AD, YETENEK, KOSUM, IMZA_KURALI, tasiyan, kayit } from './arac.mjs'; console.log(`${AD.length} yerlesik arac, ${YETENEK.length} yetenek sinifi, ${KOSUM.length} kosum kaydi\n`); console.log(`${'yetenek sinifi'.padEnd(24)} ${'tasiyan arac'.padStart(12)} ${'biri engellenirse kalan'.padStart(23)}`); for (const y of YETENEK) console.log(`${y.padEnd(24)} ${String(tasiyan(y).length).padStart(12)} ${String(tasiyan(y).length - 1).padStart(23)}`); const cok = YETENEK.filter((y) => tasiyan(y).length > 1); console.log(`\ntek araca bagli yetenek : ${YETENEK.length - cok.length}/${YETENEK.length}`); console.log(`birden cok araci olan : ${cok.length}/${YETENEK.length}, ortalama ` + `${(cok.reduce((a, y) => a + tasiyan(y).length, 0) / cok.length).toFixed(1)} arac`); const supheli = KOSUM.filter((k) => k[4] === 'supheli'); console.log(`\n${'imza tabanli kural'.padEnd(26)} ${'isaretledigi kosum'.padStart(18)} ${'supheli kosumdan'.padStart(16)}`); for (const [ad, f] of IMZA_KURALI) { const isaret = KOSUM.filter((k) => f(kayit(k))); console.log(`${ad.padEnd(26)} ${String(isaret.length).padStart(18)} ` + `${`${isaret.filter((k) => k[4] === 'supheli').length}/${supheli.length}`.padStart(16)}`); } console.log(`\nsupheli kosumlarin kullandigi arac sayisi: ${new Set(supheli.map((k) => k[0])).size}`); console.log(`bu araclarin kacinin imzasi gecerli ve tabanda kayitli: ` + `${[...new Set(supheli.map((k) => k[0]))].filter((a) => AD.includes(a)).length}/${new Set(supheli.map((k) => k[0])).size}`); ``` ``` 14 yerlesik arac, 7 yetenek sinifi, 24 kosum kaydi yetenek sinifi tasiyan arac biri engellenirse kalan kodu yorumlama 3 2 surec baslatma 7 6 agdan veri getirme 5 4 uzak makineye baglanma 2 1 arsivleme 2 1 zamanlama 2 1 envanter okuma 3 2 tek araca bagli yetenek : 0/7 birden cok araci olan : 7/7, ortalama 3.4 arac imza tabanli kural isaretledigi kosum supheli kosumdan bilinmeyen dosya kimligi 0 0/6 imzasiz ikili 0 0/6 tabanda olmayan kalem 0 0/6 supheli kosumlarin kullandigi arac sayisi: 6 bu araclarin kacinin imzasi gecerli ve tabanda kayitli: 6/6 ``` Birinci tablo bir savunma hamlesinin neden işe yaramadığını sayıyla veriyor. Yedi yetenek sınıfının hiçbiri tek bir araca bağlı değil; ortalama 3,4 araç aynı yeteneği taşıyor. Süreç başlatabilen yedi araç var; ağdan veri getirebilen beş. Bir aracı uygulama izin listesinden çıkarmak o yeteneği kaldırmaz, yalnız seçenek sayısını bir azaltır — ve kaldırılan araç meşru bir işte kullanılıyorsa o işi de durdurur. Çakışmanın ölçüsü budur: engellemenin kazancı bir, bedeli bir. İkinci tablo dersin adını taşıyan sonucu veriyor. Üç imza tabanlı kural yirmi dört koşumun sıfırını işaretliyor ve şüpheli altı koşumun sıfırını yakalıyor. Bunun nedeni kuralların kötü yazılmış olması değil, baktıkları alanın bu koşumlarda hep aynı değeri taşımasıdır: dosya kimliği bilinen, imza geçerli, kalem taban çizgisinde kayıtlı. Şüpheli koşumların kullandığı altı aracın altısı da bu üç ölçütü geçiyor. İmza tabanlı tespit yanlış cevap vermiyor; **hiç cevap vermiyor**, çünkü sorduğu soru burada ayırt edici değil. #### Üç Bağlam Boyutu Ayırt edici olabilecek soru araca değil koşuma bakar: bu aracı ne başlattı, nasıl çağrıldı, ne zaman çalıştı. Üç boyut da uçta zaten kaydedilebilir; üçünün ayırma gücü ayrı ayrı ve birlikte ölçülüyor. ```js // kosum2.mjs — uc baglam boyutu tek tek, birlesik ve kesisimli; ayrilamayan kosum import { KOSUM, BAGLAM } from './arac.mjs'; const S = KOSUM.filter((k) => k[4] === 'supheli'), M = KOSUM.filter((k) => k[4] === 'mesru'); const uyan = (k) => BAGLAM.filter(([, f]) => f(k)).map(([a]) => a); const olc = (kural) => [S.filter(kural).length, M.filter(kural).length]; console.log(`${'baglam kumesi'.padEnd(42)} ${'ayrilan supheli'.padStart(15)} ${'yanlis pozitif'.padStart(14)}`); for (let m = 1; m < 8; m++) { const secili = BAGLAM.filter((_, i) => m & (1 << i)); const [a, y] = olc((k) => secili.some(([, f]) => f(k))); console.log(`${secili.map(([ad]) => ad).join(' veya ').padEnd(42)} ${`${a}/${S.length}`.padStart(15)} ${`${y}/${M.length}`.padStart(14)}`); } for (const n of [2, 3]) { const [a, y] = olc((k) => uyan(k).length >= n); console.log(`${`en az ${n} boyut birden`.padEnd(42)} ${`${a}/${S.length}`.padStart(15)} ${`${y}/${M.length}`.padStart(14)}`); } console.log(`\n${'kosum'.padEnd(30)} ${'ust surec'.padStart(17)} ${'desen'.padStart(23)} ${'zaman'.padStart(15)} uyan boyut`); for (const k of S) console.log(`${k[0].padEnd(30)} ${k[1].padStart(17)} ${k[2].padStart(23)} ${k[3].padStart(15)} ${uyan(k).join(', ') || '-'}`); const anahtar = (k) => k.slice(0, 4).join('|'); const ikiz = S.filter((s) => M.some((m) => anahtar(m) === anahtar(s))); console.log(`\ndort boyutta bir mesru kosumla ayni olan supheli kosum: ${ikiz.length}/${S.length}`); for (const s of ikiz) console.log(` ${s[0]} / ${s[1]} / ${s[2]} / ${s[3]}`); console.log(`hicbir baglam boyutuna uymayan supheli kosum: ${S.filter((k) => uyan(k).length === 0).length}/${S.length}`); ``` ``` baglam kumesi ayrilan supheli yanlis pozitif ust surec 3/6 2/18 komut deseni 2/6 1/18 ust surec veya komut deseni 4/6 3/18 zamanlama 3/6 1/18 ust surec veya zamanlama 5/6 3/18 komut deseni veya zamanlama 4/6 2/18 ust surec veya komut deseni veya zamanlama 5/6 4/18 en az 2 boyut birden 3/6 0/18 en az 3 boyut birden 0/6 0/18 kosum ust surec desen zaman uyan boyut betik yorumlayicisi belge uygulamasi kodlanmis girdi mesai ust surec, komut deseni kabuk yorumlayicisi uzak oturum uzun tek satir mesai disi ust surec, zamanlama dosya aktarim araci kullanici oturumu dis kaynaktan parametre mesai disi komut deseni, zamanlama arsivleyici servis olagan mesai disi zamanlama uzak yonetim istemcisi kullanici oturumu olagan mesai - zamanlayici arayuzu uzak oturum olagan mesai ust surec dort boyutta bir mesru kosumla ayni olan supheli kosum: 1/6 uzak yonetim istemcisi / kullanici oturumu / olagan / mesai hicbir baglam boyutuna uymayan supheli kosum: 1/6 ``` Tek boyutlar zayıf: en iyisi altı şüpheli koşumun üçünü ayırıyor. Birleşimler daha iyi ama düzgün toplanmıyorlar. Üst süreç ile zamanlama birlikte beşini ayırıyor ve üç meşru koşumu işaretliyor. Üçüncü boyutu eklemek — komut deseni — ayrılan sayısını **hiç değiştirmiyor** ve yanlış pozitifi üçten dörde çıkarıyor. Komut deseni tek başına iki koşum ayırıyordu; ikisi de öteki iki boyutun zaten yakaladığı koşumlardı. Katman eklemenin kapattığı yol sıfırsa o katman ölçülmemiş sayılır ve bu kural burada tespit tarafında da geçerlidir. Kesişim satırları ters yöndeki kazancı gösteriyor. En az iki boyutun birden uyması istendiğinde ayrılan sayı üçe düşüyor ama yanlış pozitif sıfırlanıyor: on sekiz meşru koşumun hiçbiri iki boyutta birden uymuyor. Bu, bakılacak uyarı sayısını üçe indirir ve üçünün üçü de gerçektir. Aradaki seçim önceki derslerdekiyle aynı biçimdedir — beş ayrılan ve dört yanlış mı, üç ayrılan ve sıfır yanlış mı. Alt liste ayrılamayan koşumu adıyla veriyor ve nedeni ölçülebilir: uzak yönetim istemcisinin bir kullanıcı oturumundan olağan bir desenle mesai içinde çalışması, listedeki bir meşru koşumla dört boyutta birebir aynıdır. Ayıracak bir alan yok. Bu koşumu ayırmanın modeldeki tek yolu dördüncü bir boyut eklemektir — bağlandığı uç, taşınan veri hacmi, aynı kullanıcının o gün yaptığı öteki işler — ve dördüncü boyutun her biri yeni bir telemetri kaynağı, yani üçüncü derste ölçülen pencereden yeni bir kesinti demektir. #### Engellemenin İki Sütunu Ayırmak yerine engellemek de bir seçenektir: şüpheli koşumlarda geçen araçları uygulama izin listesinden çıkarmak. Bu hamlenin kazancı ile bedeli aynı model üzerinde sayılabilir. ```js // kosum3.mjs — bir araci engellemenin kazanci ve bedeli: duran kosumlar ve kalan alternatif arac import { ARAC, KOSUM, tasiyan } from './arac.mjs'; const kullanilan = [...new Set(KOSUM.map((k) => k[0]))]; console.log(`${'engellenen arac'.padEnd(30)} ${'duran mesru'.padStart(11)} ${'duran supheli'.padStart(13)} ` + `${'ayni yetenekli diger arac'.padStart(24)}`); let toplamMesru = 0, toplamSupheli = 0; for (const a of kullanilan) { const k = KOSUM.filter((x) => x[0] === a); const [m, s] = [k.filter((x) => x[4] === 'mesru').length, k.filter((x) => x[4] === 'supheli').length]; const alternatif = new Set(ARAC[a].flatMap((y) => tasiyan(y)).filter((x) => x !== a)); if (s > 0) { toplamMesru += m; toplamSupheli += s; } console.log(`${a.padEnd(30)} ${String(m).padStart(11)} ${String(s).padStart(13)} ${String(alternatif.size).padStart(24)}`); } const supheliArac = kullanilan.filter((a) => KOSUM.some((x) => x[0] === a && x[4] === 'supheli')); const devredilebilir = supheliArac.filter((a) => ARAC[a].some((y) => tasiyan(y).length > 1)); console.log(`\nsupheli kosum kullanan arac: ${supheliArac.length}`); console.log(`hepsini engellemenin bedeli: ${toplamMesru} mesru kosum durur, ${toplamSupheli} supheli kosum durur`); console.log(`bu araclardan yetenegi baska bir araca devredilebilenler: ${devredilebilir.length}/${supheliArac.length}`); ``` ``` engellenen arac duran mesru duran supheli ayni yetenekli diger arac betik yorumlayicisi 2 1 8 kabuk yorumlayicisi 2 1 6 arsivleyici 1 1 1 dosya aktarim araci 2 1 4 uzak yonetim istemcisi 2 1 6 zamanlayici arayuzu 1 1 7 sertifika yardimcisi 1 0 4 sistem bilgi araci 1 0 2 yapilandirma sorgulama araci 1 0 2 gunluk sorgulama araci 1 0 2 yedekleme yardimcisi 1 0 2 kurulum motoru 1 0 8 paket yoneticisi 1 0 8 yonetim betigi arayuzu 1 0 6 supheli kosum kullanan arac: 6 hepsini engellemenin bedeli: 10 mesru kosum durur, 6 supheli kosum durur bu araclardan yetenegi baska bir araca devredilebilenler: 6/6 ``` Altı aracın hepsini engellemek altı şüpheli koşumu durdurur ve on meşru koşumu birlikte durdurur: oran birden büyük, yani her kazanılan koşum için birden fazla meşru iş kesiliyor. Sağdaki sütun ise kazancın kalıcı olmadığını gösteriyor. Engellenen her aracın taşıdığı yetenekleri taşıyan başka araçlar uçta duruyor — betik yorumlayıcısı için sekiz, zamanlayıcı arayüzü için yedi, en dar durumda arşivleyici için bir. Altı aracın altısı da yeteneğini başka bir araca devredebiliyor. Bu tablonun okunuşu kursun iki sütununu bir kez daha ayırıyor. Engelleme burada gerçekten kapatıyor ama kapattığı şey **araç**tır, yetenek değil; yetenek envanterde kaldığı sürece kapanan bir yol yoktur. Ayırma ise hiçbir şey kapatmaz, yalnız görünür kılar — ve görünür kıldığı beş şüpheli koşuma karşılık dört meşru koşumu da işaretler. #### Özet - 7 yetenek sınıfının hiçbiri tek araca bağlı değil; ortalama 3,4 yerleşik araç aynı yeteneği taşıyor. Süreç başlatabilen 7 araç var. Bir aracı engellemek yeteneği kaldırmaz, seçeneği bir azaltır ve meşru bir işi durdurur. - 3 imza tabanlı kural 24 koşumun 0'ını işaretliyor. Şüpheli koşumların kullandığı 6 aracın 6'sı da bilinen kimliğe, geçerli imzaya ve taban çizgisi kaydına sahiptir; kural yanlış cevap vermiyor, hiç cevap vermiyor. - Tek bağlam boyutunun en iyisi 6 şüpheli koşumun 3'ünü ayırıyor. Üst süreç ile zamanlama birlikte 5'ini ayırıyor ve 3 yanlış pozitif üretiyor. - Üçüncü boyutu eklemek ayrılan sayısını değiştirmeden yanlış pozitifi 3'ten 4'e çıkarıyor: kapattığı yol sıfır olan katman burada da ölçülmemiş sayılır. - En az 2 boyutun birden uyması istendiğinde ayrılan 3'e düşüyor, yanlış pozitif 0 oluyor. 18 meşru koşumun hiçbiri iki boyutta birden uymuyor. - 1 şüpheli koşum dört boyutta bir meşru koşumla birebir aynıdır ve hiçbir bağlam boyutuna uymaz. Ayırmak dördüncü bir boyut, yani yeni bir telemetri kaynağı ister. #### Sonraki Adım Bu ders bir aracın kötüye kullanılmasını ayırmanın sınırını sayıyla verdi, ama ölçtüğü şey tek tek koşumlardı. Koşum geçicidir: biter ve arkasında yalnız bir kayıt bırakır. Kalıcı olan, o koşumun uçta yazdığı kalemdir — ilk derste sayılan tutunma noktaları. Konu bu yüzden başladığı yere döner. Sonraki dersin sorusu budur: uçtaki kalıcılık noktası türleri bir envanter olarak kaç kalemdir, beş ayrı denetim bunların kaçını kapatıyor, kaçını yalnız kayda düşürüyor ve hiçbir denetimin ne kapattığı ne gördüğü kaç nokta kalıyor. ### Kalıcılık Mekanizmaları Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/kalicilik-mekanizmalari On kalıcılık noktası türü bir envanter olarak sayılır ve altı denetim dört uç sınıfı üzerinde koşturulur: hangi denetim kaç türü kapatıyor, kaçını yalnız görünür kılıyor, hangi denetim hangi uç sınıfında uygulanamıyor; dört sınıfın dördünde birden kapanan tür sayısı sıfır, hiçbir denetimin dokunmadığı tür bir ve kapatmanın bedeli 36 engellenen meşru kalem ile 52 elle onay kalemidir. Önceki ders koşumları ölçtü ve bir koşumun geçici olduğunu gösterdi: biter, arkasında yalnız bir kayıt bırakır. Kalıcı olan, o koşumun uçta yazdığı kalemdir. Konu bu yüzden başladığı yere döner — birinci derste türlerin kullandığı noktalar sayılmıştı, bu ders o noktaları uçtaki bir envanter olarak sayar ve üzerlerine altı denetim koşturur. Ölçülen üç sütun kursun üç sütunudur. Kaç nokta türü var; her denetim kaçını **kapatıyor**, kaçını yalnız **görünür** kılıyor; kapatmanın meşru işe bedeli ne. Buna dördüncü bir ayrım ekleniyor: bir denetim her uç sınıfında uygulanamaz. Bu derste hiçbir kalıcılık kurma yöntemi yazılmadı; sayılan şey noktanın kendisi ve üzerindeki denetimdir. - **UK31.** On nokta türü, meşru kalem sayıları, altı denetim ve uygulanabilirlikleri kurgusal bölgesel ölçüm ağına aittir. Ölçülen şey `node` ile kurulan modeldir. - **UK32.** Bir denetimin bir nokta türü üzerindeki etkisi üç değerden biridir: kapatır, görünür kılar, dokunmaz. Kısmi kapatma modellenmedi; bu, kapalı sütununu olduğundan iyi gösterir. - **UK33.** Uygulanabilirlik uç **sınıfı** düzeyindedir. Gerçekte aynı sınıftaki uçların bir kısmı denetimi taşımaz; sapma ölçümü önceki konunun konusuydu ve burada girdi olarak alınıyor. - **UK34.** Bedel iki kalemle sayıldı: engellenen meşru kalem ve elle onaya düşen iş. Süregelen bakım yükü sayılmadı; sayılsaydı görünürlük veren denetimlerin bedeli büyürdü. - **UK35.** Kapatan bir denetim aynı noktayı kayda da düşürebilir; modelde önce kapatma sayılır. İki sütun bu yüzden ayrıktır: bir tür ya kapalıdır ya yalnız görünürdür. #### Envanter ve Altı Denetim ```js // envanter.mjs — kalicilik noktasi turleri, uc siniflari ve denetimlerin etkisi; model // nokta turu -> bir uctaki mesru kalem sayisi export const NOKTA = { 'acilis-girisi': 14, 'servis-tanimi': 63, 'zamanlanmis-gorev': 41, 'oturum-betigi': 6, 'yukleme-yolu-kancasi': 3, 'olay-aboneligi': 2, 'mesru-ikiliye-ilisme': 0, 'ortam-otomatik-calistirma': 1, 'uygulama-uzantisi': 27, 'onyukleme-girisi': 4, }; export const TUR = Object.keys(NOKTA); export const UC = { 'saha dizustu': 120, 'sube ucu': 240, 'toplayici': 60, 'merkez sunucu': 12 }; export const SINIF = Object.keys(UC); // denetim -> [etki haritasi, uygulanabildigi uc siniflari, engellenen mesru kalem, elle onaya dusen is] export const DENETIM = { 'yazma izni daraltma': [ { 'oturum-betigi': 'kapatir', 'uygulama-uzantisi': 'kapatir', 'acilis-girisi': 'kapatir' }, ['sube ucu', 'toplayici', 'merkez sunucu'], 8, 4], 'uygulama izin listesi': [ { 'acilis-girisi': 'kapatir', 'servis-tanimi': 'kapatir', 'zamanlanmis-gorev': 'kapatir', 'ortam-otomatik-calistirma': 'kapatir', 'oturum-betigi': 'gorunur' }, ['sube ucu', 'toplayici'], 22, 31], 'imzali kod zorunlulugu': [ { 'mesru-ikiliye-ilisme': 'kapatir', 'yukleme-yolu-kancasi': 'kapatir', 'uygulama-uzantisi': 'gorunur' }, ['saha dizustu', 'sube ucu', 'toplayici'], 6, 3], 'guvenli onyukleme zinciri': [ { 'onyukleme-girisi': 'kapatir' }, ['saha dizustu', 'sube ucu', 'merkez sunucu'], 0, 2], 'taban cizgisi karsilastirmasi': [ { 'acilis-girisi': 'gorunur', 'servis-tanimi': 'gorunur', 'zamanlanmis-gorev': 'gorunur', 'oturum-betigi': 'gorunur', 'yukleme-yolu-kancasi': 'gorunur', 'uygulama-uzantisi': 'gorunur', 'ortam-otomatik-calistirma': 'gorunur' }, ['saha dizustu', 'sube ucu', 'toplayici', 'merkez sunucu'], 0, 12], 'surec olusturma kaydi': [ { 'acilis-girisi': 'gorunur', 'servis-tanimi': 'gorunur', 'zamanlanmis-gorev': 'gorunur', 'oturum-betigi': 'gorunur' }, ['saha dizustu', 'sube ucu', 'toplayici', 'merkez sunucu'], 0, 0], }; export const AD = Object.keys(DENETIM); export const gecerli = (d, s) => DENETIM[d][1].includes(s); export function durum(tur, sinif) { const etkiler = AD.filter((d) => gecerli(d, sinif)).map((d) => DENETIM[d][0][tur]).filter(Boolean); return etkiler.includes('kapatir') ? 'kapali' : etkiler.includes('gorunur') ? 'gorunur' : 'karanlik'; } export const uc = (s) => UC[s]; export const TOPLAM_UC = Object.values(UC).reduce((a, b) => a + b, 0); ``` ```js // kosum1.mjs — nokta turu envanteri ve her denetimin kapattigi / gorunur kildigi tur import { NOKTA, TUR, DENETIM, AD, SINIF, TOPLAM_UC } from './envanter.mjs'; const kalem = Object.values(NOKTA).reduce((a, b) => a + b, 0); console.log(`${TUR.length} kalicilik noktasi turu, uc basina ${kalem} mesru kalem, ${TOPLAM_UC} uc\n`); console.log(`${'nokta turu'.padEnd(26)} ${'mesru kalem'.padStart(11)} ${'kapatan denetim'.padStart(15)} ${'goren denetim'.padStart(13)}`); for (const t of TUR) { const k = AD.filter((d) => DENETIM[d][0][t] === 'kapatir'), g = AD.filter((d) => DENETIM[d][0][t] === 'gorunur'); console.log(`${t.padEnd(26)} ${String(NOKTA[t]).padStart(11)} ${String(k.length).padStart(15)} ${String(g.length).padStart(13)}`); } console.log(`\n${'denetim'.padEnd(30)} ${'kapatir'.padStart(7)} ${'gorunur kilar'.padStart(13)} ${'uc sinifi'.padStart(9)} ` + `${'engellenen kalem'.padStart(16)} ${'elle onay'.padStart(9)}`); for (const d of AD) { const e = DENETIM[d][0]; console.log(`${d.padEnd(30)} ${String(Object.values(e).filter((x) => x === 'kapatir').length).padStart(7)} ` + `${String(Object.values(e).filter((x) => x === 'gorunur').length).padStart(13)} ` + `${`${DENETIM[d][1].length}/${SINIF.length}`.padStart(9)} ${String(DENETIM[d][2]).padStart(16)} ${String(DENETIM[d][3]).padStart(9)}`); } const hic = TUR.filter((t) => !AD.some((d) => DENETIM[d][0][t])); console.log(`\nhicbir denetimin dokunmadigi nokta turu: ${hic.length}/${TUR.length} (${hic.join(', ') || '-'})`); console.log(`toplam engellenen mesru kalem: ${AD.reduce((a, d) => a + DENETIM[d][2], 0)}; ` + `elle onaya dusen is: ${AD.reduce((a, d) => a + DENETIM[d][3], 0)}`); ``` ``` 10 kalicilik noktasi turu, uc basina 161 mesru kalem, 432 uc nokta turu mesru kalem kapatan denetim goren denetim acilis-girisi 14 2 2 servis-tanimi 63 1 2 zamanlanmis-gorev 41 1 2 oturum-betigi 6 1 3 yukleme-yolu-kancasi 3 1 1 olay-aboneligi 2 0 0 mesru-ikiliye-ilisme 0 1 0 ortam-otomatik-calistirma 1 1 1 uygulama-uzantisi 27 1 2 onyukleme-girisi 4 1 0 denetim kapatir gorunur kilar uc sinifi engellenen kalem elle onay yazma izni daraltma 3 0 3/4 8 4 uygulama izin listesi 4 1 2/4 22 31 imzali kod zorunlulugu 2 1 3/4 6 3 guvenli onyukleme zinciri 1 0 3/4 0 2 taban cizgisi karsilastirmasi 0 7 4/4 0 12 surec olusturma kaydi 0 4 4/4 0 0 hicbir denetimin dokunmadigi nokta turu: 1/10 (olay-aboneligi) toplam engellenen mesru kalem: 36; elle onaya dusen is: 52 ``` Alt tablo iki denetim ailesini kesin bir çizgiyle ayırıyor. Kapatan dört denetim toplam on nokta türü kapatıyor ve karşılığında otuz altı meşru kalem engelliyor. Görünürlük veren iki denetim hiçbir tür kapatmıyor, on bir tür görünür kılıyor ve tek bir meşru kalem engellemiyor. Bedelleri farklı yerdedir: kapatan denetimlerin bedeli engellenen kalemde, gören denetimlerinki elle onaya düşen işte — ve toplam elli iki kalemlik elle onay yükünün on ikisi tek bir görünürlük denetiminden geliyor. Uygulanabilirlik sütunu üçüncü ayrımı veriyor ve kapatan denetimlerin hepsi burada zayıf. Dört uç sınıfının dördünde birden uygulanabilen iki denetim var ve ikisi de yalnız görünürlük veriyor. Kapatan denetimlerin hiçbiri dört sınıfın dördünde uygulanamıyor; en dar olan uygulama izin listesi yalnız ikisinde. Kapatmak ile yaymak arasında bir gerilim var: bir denetim ne kadar çok şey kapatıyorsa o kadar az uçta uygulanabiliyor. Üst tablodaki iki satır ayrıca dikkat çekiyor. Kalıcı olay aboneliğine hiçbir denetim dokunmuyor — ne kapatan var ne gören. Önyükleme girişini bir denetim kapatıyor ama hiçbiri görmüyor: kapatmanın uygulanamadığı bir uçta o tür tamamen karanlıkta kalır. En kalabalık iki nokta türü olan servis tanımı ve zamanlanmış görev ise birer denetimle kapanıyor ve ikişer denetimle görünüyor. #### Uç Sınıfına Göre Üç Sütun ```js // kosum2.mjs — uc sinifi basina kapali / yalniz gorunur / karanlik nokta turu sayimi import { TUR, NOKTA, SINIF, AD, DENETIM, durum, uc, TOPLAM_UC } from './envanter.mjs'; console.log(`${'nokta turu'.padEnd(26)} ${SINIF.map((s) => s.padStart(14)).join(' ')}`); for (const t of TUR) console.log(`${t.padEnd(26)} ${SINIF.map((s) => durum(t, s).padStart(14)).join(' ')}`); console.log(`\n${'uc sinifi'.padEnd(14)} ${'uc'.padStart(4)} ${'uygulanan denetim'.padStart(17)} ${'kapali'.padStart(6)} ` + `${'yalniz gorunur'.padStart(14)} ${'karanlik'.padStart(8)} ${'karanlik kalem'.padStart(14)}`); const say = (s, d) => TUR.filter((t) => durum(t, s) === d); for (const s of SINIF) console.log(`${s.padEnd(14)} ${String(uc(s)).padStart(4)} ${String(AD.filter((d) => DENETIM[d][1].includes(s)).length).padStart(17)} ` + `${String(say(s, 'kapali').length).padStart(6)} ${String(say(s, 'gorunur').length).padStart(14)} ` + `${String(say(s, 'karanlik').length).padStart(8)} ${String(say(s, 'karanlik').reduce((a, t) => a + NOKTA[t], 0)).padStart(14)}`); const agirlik = (d) => SINIF.reduce((a, s) => a + uc(s) * say(s, d).length, 0) / TOPLAM_UC; console.log(`${'filo ortalamasi'.padEnd(14)} ${String(TOPLAM_UC).padStart(4)} ${''.padStart(17)} ` + `${agirlik('kapali').toFixed(1).padStart(6)} ${agirlik('gorunur').toFixed(1).padStart(14)} ${agirlik('karanlik').toFixed(1).padStart(8)}`); const herYerde = TUR.filter((t) => SINIF.every((s) => durum(t, s) === 'kapali')); const hicKapali = TUR.filter((t) => SINIF.every((s) => durum(t, s) !== 'kapali')); console.log(`\ndort uc sinifinin dordunde de kapali nokta turu: ${herYerde.length}/${TUR.length} (${herYerde.join(', ') || '-'})`); console.log(`hicbir uc sinifinda kapanmayan nokta turu : ${hicKapali.length}/${TUR.length} (${hicKapali.join(', ')})`); const enKor = SINIF.map((s) => [s, say(s, 'karanlik').length]).sort((a, b) => b[1] - a[1])[0]; console.log(`en cok karanlik nokta turu tasiyan uc sinifi : ${enKor[0]} (${enKor[1]} tur, ${uc(enKor[0])} uc)`); ``` ``` nokta turu saha dizustu sube ucu toplayici merkez sunucu acilis-girisi gorunur kapali kapali kapali servis-tanimi gorunur kapali kapali gorunur zamanlanmis-gorev gorunur kapali kapali gorunur oturum-betigi gorunur kapali kapali kapali yukleme-yolu-kancasi kapali kapali kapali gorunur olay-aboneligi karanlik karanlik karanlik karanlik mesru-ikiliye-ilisme kapali kapali kapali karanlik ortam-otomatik-calistirma gorunur kapali kapali gorunur uygulama-uzantisi gorunur kapali kapali kapali onyukleme-girisi kapali kapali karanlik kapali uc sinifi uc uygulanan denetim kapali yalniz gorunur karanlik karanlik kalem saha dizustu 120 4 3 6 1 2 sube ucu 240 6 9 0 1 2 toplayici 60 5 8 0 2 6 merkez sunucu 12 4 4 4 2 2 filo ortalamasi 432 7.1 1.8 1.2 dort uc sinifinin dordunde de kapali nokta turu: 0/10 (-) hicbir uc sinifinda kapanmayan nokta turu : 1/10 (olay-aboneligi) en cok karanlik nokta turu tasiyan uc sinifi : toplayici (2 tur, 60 uc) ``` Sıfır, bu tablonun en önemli sayısıdır. On nokta türünün hiçbiri dört uç sınıfının dördünde birden kapalı değil. Filo ortalaması yedi virgül bir kapalı, bir virgül sekiz yalnız görünür ve bir virgül iki karanlık türdür; ama ortalama bu tabloyu yanlış özetler, çünkü dağılım sınıflara göre keskin biçimde ayrışıyor. Şube uçlarında on türün dokuzu kapalı, saha dizüstülerinde üçü. Aynı envanter, aynı denetim listesi, farklı uygulanabilirlik. Saha dizüstü sütunu kapatmanın nerede tıkandığını gösteriyor. Dört denetim uygulanabiliyor ve altı nokta türü yalnız görünür kalıyor. Bu uçlarda meşru işin çeşitliliği uygulama izin listesini ve yazma izni daraltmasını uygulanamaz kılıyor; karşılığında bu uçlar kapatılamayan altı türü kayda düşürüyor. Ölçüm burada bir seçim değil bir sonuç veriyor: kapatılamayan yerde kalan tek şey görünürlüktür ve bu uçlarda görünürlük altı türün tamamını taşıyor. Karanlık sütunu ise ne kapatılan ne görülen türleri sayıyor. Tür sayısında iki sınıf başa baş gidiyor — toplayıcı ve merkez sunucu, ikisi de iki tür — ama karanlıkta kalan meşru kalem toplayıcıda en yüksektir. Toplayıcılarda iki tür karanlık: kalıcı olay aboneliği ve önyükleme girişi. İkincisinin nedeni donanım — güvenli önyükleme zinciri bu sınıfta uygulanamıyor ve o türü gören hiçbir denetim yok. Altı meşru kalem bu iki türde duruyor ve hiçbir denetim onlara bakmıyor. Merkez sunucularında da iki tür karanlık; on iki uç için küçük bir sayı gibi görünür, ama bu on iki uç kursun ölçtüğü en değerli veriyi taşıyor. #### Filo Ölçeğinde Bedel Uç başına sayılan bedel bir kararı taşımaz; kararı taşıyan sayı, denetimin uygulandığı uç sayısıyla çarpılmış hâlidir. Aynı model filo ölçeğinde de koşturulabilir. ```js // kosum3.mjs — filo olceginde bedel: denetim basina kapsanan uc, engellenen kalem ve onay yuku import { TUR, NOKTA, SINIF, AD, DENETIM, durum, uc, TOPLAM_UC } from './envanter.mjs'; console.log(`${'denetim'.padEnd(30)} ${'kapsanan uc'.padStart(11)} ${'engellenen kalem'.padStart(16)} ` + `${'onay kalemi'.padStart(11)} ${'kapattigi nokta-uc'.padStart(18)}`); let [eng, onay] = [0, 0]; for (const d of AD) { const n = DENETIM[d][1].reduce((a, s) => a + uc(s), 0); const kapali = Object.entries(DENETIM[d][0]).filter(([, v]) => v === 'kapatir').length; eng += n * DENETIM[d][2]; onay += n * DENETIM[d][3]; console.log(`${d.padEnd(30)} ${String(n).padStart(11)} ${String(n * DENETIM[d][2]).padStart(16)} ` + `${String(n * DENETIM[d][3]).padStart(11)} ${String(n * kapali).padStart(18)}`); } console.log(`${'toplam'.padEnd(30)} ${String(TOPLAM_UC).padStart(11)} ${String(eng).padStart(16)} ${String(onay).padStart(11)}`); const cift = (d) => SINIF.reduce((a, s) => a + uc(s) * TUR.filter((t) => durum(t, s) === d).length, 0); const kalemCift = (d) => SINIF.reduce((a, s) => a + uc(s) * TUR.filter((t) => durum(t, s) === d).reduce((x, t) => x + NOKTA[t], 0), 0); console.log(`\n${'sutun'.padEnd(16)} ${'nokta-uc cifti'.padStart(14)} ${'pay'.padStart(6)} ${'mesru kalem'.padStart(11)}`); const toplamCift = TOPLAM_UC * TUR.length; for (const d of ['kapali', 'gorunur', 'karanlik']) console.log(`${d.padEnd(16)} ${String(cift(d)).padStart(14)} ${`%${(cift(d) * 100 / toplamCift).toFixed(1)}`.padStart(6)} ` + `${String(kalemCift(d)).padStart(11)}`); console.log(`${'toplam'.padEnd(16)} ${String(toplamCift).padStart(14)}`); ``` ``` denetim kapsanan uc engellenen kalem onay kalemi kapattigi nokta-uc yazma izni daraltma 312 2496 1248 936 uygulama izin listesi 300 6600 9300 1200 imzali kod zorunlulugu 420 2520 1260 840 guvenli onyukleme zinciri 372 0 744 372 taban cizgisi karsilastirmasi 432 0 5184 0 surec olusturma kaydi 432 0 0 0 toplam 432 11616 17736 sutun nokta-uc cifti pay mesru kalem kapali 3048 %70.6 48912 gorunur 768 %17.8 19536 karanlik 504 %11.7 1104 toplam 4320 ``` Filo ölçeğinde sıralama değişiyor. Uygulama izin listesi uç başına en çok tür kapatan denetimdi; filo ölçeğinde en pahalı olan da odur: altı bin altı yüz engellenen kalem ve dokuz bin üç yüz onay kalemi. Buna karşılık güvenli önyükleme zinciri üç yüz yetmiş iki nokta-uç çiftini sıfır engellenen kalemle kapatıyor. İki denetim arasındaki fark, kapattıkları nokta türünün meşru kalem yoğunluğudur: biri uçtaki en kalabalık noktalara dokunuyor, öteki neredeyse boş olan bir noktaya. Alt tablo konunun kapanış sayısını veriyor. Dört yüz otuz iki uç ve on nokta türü dört bin üç yüz yirmi nokta-uç çifti eder; bunun yüzde yetmiş virgül altısı kapalı, yüzde on yedi virgül sekizi yalnız görünür ve yüzde on bir virgül yedisi karanlıktır. Karanlık çiftlerin taşıdığı meşru kalem yalnızca bin yüz dört — yani karanlıkta kalan noktalar uçtaki en seyrek noktalar. Bu, iyi bir haber gibi okunabilir ama tersi de doğrudur: seyrek nokta, üzerine bir kalem eklendiğinde en kolay fark edilecek noktadır — eğer bakan bir kayıt varsa. Karanlık sütununun tanımı tam olarak böyle bir kaydın olmamasıdır. #### Özet - 10 kalıcılık noktası türü uç başına 161 meşru kalem barındırıyor. 4 kapatan denetim toplam 10 tür kapatıyor ve 36 meşru kalem engelliyor; 2 görünürlük denetimi hiç tür kapatmıyor, 11 tür görünür kılıyor ve 0 kalem engelliyor. - Kapatan denetimlerin hiçbiri 4 uç sınıfının dördünde birden uygulanamıyor; dört sınıfta da uygulanabilen iki denetim yalnız görünürlük veriyor. Ne kadar çok kapatan, o kadar az uçta. - 4 uç sınıfının dördünde birden kapalı nokta türü sayısı **0/10**. Şube uçlarında 9 tür kapalı, saha dizüstülerinde 3; aynı envanter, farklı uygulanabilirlik. - Kalıcı olay aboneliğine hiçbir denetim dokunmuyor: ne kapatan var ne gören. Önyükleme girişini bir denetim kapatıyor, hiçbiri görmüyor — kapatmanın uygulanamadığı uçta tamamen karanlıkta kalır. - Karanlık tür sayısı iki sınıfta eşit en yüksektir (toplayıcı ve merkez sunucu, ikisi de 2 tür); karanlıkta kalan meşru kalem ise toplayıcıda en yüksektir — 6 kalem, merkez sunucuda 2. Filo ortalaması 7,1 kapalı, 1,8 yalnız görünür, 1,2 karanlıktır. - Kapatmanın toplam bedeli 36 engellenen meşru kalem ve 52 elle onay kalemidir; 52'nin 31'i tek bir denetimden (uygulama izin listesi), 12'si tek bir görünürlük denetiminden gelir. #### Sonraki Adım Bu konu altı derste koruma katmanlarını tek tek saydı ve her katmanın neyi kaçırdığını yazdı: kalıcılık noktası kapatmanın on türün yedisini durduramadığını, imza ile davranışın iki yanlışını birden sıfırlayan bir eşiğin olmadığını, telemetrinin sekiz noktanın ikisini hiç görmediğini, konak tabanlı filtrenin eşler arası meşru trafiği kapatamadığını, yerleşik araçların imza kuralına hiç görünmediğini ve dört uç sınıfının dördünde birden kapalı hiçbir noktanın bulunmadığını. Her derste kaçırılan bir küme kaldı ve her seferinde aynı cümle yazıldı: kapatılamayan nokta en azından görünür kılınmalıdır. Ama görünürlük bir varsayıma yaslanıyordu ve o varsayım hiç sınanmadı. Bir noktanın "kayda düştüğü" söylendiğinde o kaydın nerede durduğu, kimin okuyabildiği, ne kadar süre kaldığı ve — en önemlisi — üzerinde oynanmadığını neyin kanıtladığı sorulmadı. Kaçırılanın kaçırıldığını ancak bir kayıt gösterebilir; o kayıt kendisi kaçırılabiliyorsa geriye ölçülecek bir şey kalmaz. Sonraki konu **Sistem Günlükleri** bu soruyla başlar: uçtaki kayıtlar hangi kaynaklarda tutuluyor, o kaynakların hangisi uçta duran birinin erişebildiği bir yerde ve bir günlük kümesinin kurcalanmadığı hangi kanıtla söylenir. ## Sistem Günlükleri Uç noktadaki günlük kaynaklarının hangi tutunma noktasını gördüğü, başarısız giriş örüntülerinde eşik seçiminin kaçırdığı ile gereksiz uyandırdığı olay, süreç oluşturma kayıtlarından çıkarılan süreç ağacı ve kurcalanmış bir günlük kümesinde zincir kopukluğunun tespiti. ### Olay Günlükleri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/olay-gunlukleri Kurgu bir uç filosunda on iki tutunma noktası türü yedi günlük kaynağına karşı ölçülür: varsayılan yapılandırmada 3.078 (makine, tür) çiftinin 932'si adıyla görünüyor, 1.092'si hiçbir kaynakta yok; bütün kaynaklar açıldığında adıyla görünen 2.356'ya çıkıyor, 250 çift kör kalıyor ve bedeli günde 10,2 milyon ek kayıt ile rol profili başına 5 yapılandırma kalemi. Bir önceki ders kalıcılık mekanizmalarını tür tür saydı ve koruma katmanlarının her birinin kaçırdığını yazdı. Kaçırılan bir şeyin kaçırıldığını gösterebilecek tek şey bir kayıttır: koruma durduramadıysa, geriye yalnız gördüğü kalır. Bu konu o kayıtları ölçer ve ilk soru en yalın olanıdır — uçtaki bir tutunma noktası kurulduğunda, bunu hangi kaynak yazar. Bu konunun ölçüsü **görünürlüktür** ve iki sütunu birbirine karıştırmamak gerekir. Bir kayıt ya kalemi **adıyla** yazar (hangi zamanlanmış görev, hangi servis tanımı, hangi oturum betiği) ya da yalnız bir şeyin olduğunu gösterir: oturum açıldı, bir süreç başladı, bir yapılandırma değişti. İkincisi soruşturmayı başlatır, yanıtlamaz. Aşağıdaki ölçüm bir **modeldir** ve bölgesel ölçüm ağı **kurgudur**; ürün adı değil, kaynak türü kullanılır. - **SG1.** Uç filosu kurgudur: 84 saha dizüstü, 46 şube ucu, 120 sayaç toplayıcı makinesi, 18 merkezî işleme sunucusu. Platform aileleri Bilgi Teknolojileri ve Sistem Temelleri kursundaki gibi güvenlik modeliyle anılır: ayrık kullanıcı ve grup izni taşıyan aile, erişim denetim listesi taşıyan aile, imzalı uygulama deposuna dayanan aile. - **SG2.** Tutunma noktası türü on ikidir ve her tür her ailede bulunmaz; erişim denetim listesi taşıyan ailede üç tür karşılıksızdır. - **SG3.** Bir kaynak bir türü **tam** görür (kalemi adıyla yazar), **dolaylı** görür (olay kayda düşer, kalem adsız kalır) ya da hiç görmez. - **SG4.** İki kaynak varsayılan olarak kapalıdır: süreç oluşturma kaydı ve zamanlayıcı kaydı. Açılmaları yapılandırma kalemi ister ve hacim getirir. Günlük hacimler makine başına ortalamadır ve kurgudur. - **SG5.** Uygulama denetim kaydı yalnız uygulama çalıştıran makinelerde, yönetim düzlemi denetim günlüğü yalnız merkezden yönetilen makinelerde vardır. İkisi de önceki kurslarda ölçülmüştür; burada yalnız birer kaynaktır. #### Kaynakların Gördüğü ```js // kaynak.mjs — gunluk kaynaklari ile tutunma noktasi turleri arasindaki kapsam. MODELDIR. // Bolgesel olcum agi KURGUDUR; gercek kurum, gercek makine ve urun adi yazilmaz. // Tutunma noktasi turu -> hangi platform ailelerinde var. // a: ayrik kullanici ve grup izni tasiyan aile, e: erisim denetim listesi tasiyan aile, // i: imzali uygulama deposuna dayanan aile. export const NOKTA = { "acilis girisi": "aei", "sistem servis tanimi": "aei", "kullanici servis tanimi": "ai", "zamanlanmis gorev": "aei", "oturum betigi": "aei", "masaustu acilis girdisi": "aei", "paket kurulum kancasi": "ai", "cekirdek modulu": "aei", "yukleyici onyukleme ayari": "ai", "yonetim ajani eklentisi": "aei", "uygulama ici zamanlanmis is": "aei", "bellenim acilis girdisi": "aei", }; // Kaynak: varsayilan acik mi, gunluk kayit/makine (kurgu), acmanin yapilandirma kalemi, // gordugu tur -> "tam" (kalemi adiyla yazar) ya da "dolayli" (olay gorunur, kalem adsiz). export const KAYNAK = { "sistem olay gunlugu": { acik: true, hacim: 4200, kalem: 0, gorur: { "sistem servis tanimi": "tam", "cekirdek modulu": "tam", "acilis girisi": "dolayli", "yonetim ajani eklentisi": "dolayli" } }, "kimlik dogrulama gunlugu": { acik: true, hacim: 1900, kalem: 0, gorur: { "oturum betigi": "dolayli", "masaustu acilis girdisi": "dolayli" } }, "surec olusturma kaydi": { acik: false, hacim: 38000, kalem: 3, gorur: { "acilis girisi": "tam", "sistem servis tanimi": "tam", "kullanici servis tanimi": "tam", "zamanlanmis gorev": "tam", "oturum betigi": "tam", "masaustu acilis girdisi": "tam", "paket kurulum kancasi": "tam", "uygulama ici zamanlanmis is": "tam", "yukleyici onyukleme ayari": "dolayli", "cekirdek modulu": "dolayli", "yonetim ajani eklentisi": "dolayli" } }, "paket ve yukleme kaydi": { acik: true, hacim: 40, kalem: 0, gorur: { "paket kurulum kancasi": "tam", "cekirdek modulu": "dolayli" } }, "zamanlayici kaydi": { acik: false, hacim: 320, kalem: 2, gorur: { "zamanlanmis gorev": "tam" } }, "uygulama denetim kaydi": { acik: true, hacim: 2400, kalem: 0, gorur: { "uygulama ici zamanlanmis is": "tam" } }, "yonetim duzlemi denetim gunlugu": { acik: true, hacim: 60, kalem: 0, gorur: { "yonetim ajani eklentisi": "tam", "bellenim acilis girdisi": "tam" } }, }; // Makine grubu: aile, makine sayisi, uzerinde bulunan kaynaklar (kurgu envanter). export const GRUP = [ ["saha dizustu", "i", 84, ["sistem olay gunlugu", "kimlik dogrulama gunlugu", "surec olusturma kaydi", "paket ve yukleme kaydi", "zamanlayici kaydi"]], ["sube ucu", "e", 46, ["sistem olay gunlugu", "kimlik dogrulama gunlugu", "surec olusturma kaydi", "paket ve yukleme kaydi", "zamanlayici kaydi"]], ["sayac toplayici", "a", 120, ["sistem olay gunlugu", "kimlik dogrulama gunlugu", "surec olusturma kaydi", "paket ve yukleme kaydi", "zamanlayici kaydi", "uygulama denetim kaydi"]], ["merkezi isleme", "a", 18, Object.keys(KAYNAK)], ]; // Bir grupta bir tur: acik kaynaklarin en iyisi "tam", "dolayli" ya da "yok". export const gorunum = (tur, kaynaklar, hepsiAcik) => { let en = "yok"; for (const k of kaynaklar) { if (!hepsiAcik && !KAYNAK[k].acik) continue; const g = KAYNAK[k].gorur[tur]; if (g === "tam") return "tam"; if (g === "dolayli") en = "dolayli"; } return en; }; export const turler = (aile) => Object.keys(NOKTA).filter((t) => NOKTA[t].includes(aile)); const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([33, 12, 8, 11, 9, 16]); if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { console.log(`model: ${Object.keys(NOKTA).length} tutunma noktasi turu, ` + `${Object.keys(KAYNAK).length} gunluk kaynagi, ${GRUP.length} makine grubu (kurgu)`); console.log(yz(["gunluk kaynagi", "varsayilan", "tam", "dolayli", "gormez", "kayit/gun/mak."])); for (const [ad, k] of Object.entries(KAYNAK)) { const d = Object.values(k.gorur); console.log(yz([ad, k.acik ? "acik" : "kapali", d.filter((x) => x === "tam").length, d.filter((x) => x === "dolayli").length, Object.keys(NOKTA).length - d.length, k.hacim])); } const varsayilan = Object.keys(NOKTA).filter((t) => gorunum(t, Object.keys(KAYNAK), false) === "yok"); const hepsi = Object.keys(NOKTA).filter((t) => gorunum(t, Object.keys(KAYNAK), true) !== "tam"); console.log(`\nbutun kaynaklar acikken hicbir kaynagin adiyla yazmadigi tur: ` + `${hepsi.length} (${hepsi.join(", ")})`); console.log(`varsayilan acik kaynaklarla hicbir kayit birakmayan tur: ` + `${varsayilan.length} (${varsayilan.join(", ")})`); } ``` ``` model: 12 tutunma noktasi turu, 7 gunluk kaynagi, 4 makine grubu (kurgu) gunluk kaynagi varsayilan tam dolayli gormez kayit/gun/mak. sistem olay gunlugu acik 2 2 8 4200 kimlik dogrulama gunlugu acik 0 2 10 1900 surec olusturma kaydi kapali 8 3 1 38000 paket ve yukleme kaydi acik 1 1 10 40 zamanlayici kaydi kapali 1 0 11 320 uygulama denetim kaydi acik 1 0 11 2400 yonetim duzlemi denetim gunlugu acik 2 0 10 60 butun kaynaklar acikken hicbir kaynagin adiyla yazmadigi tur: 1 (yukleyici onyukleme ayari) varsayilan acik kaynaklarla hicbir kayit birakmayan tur: 3 (kullanici servis tanimi, zamanlanmis gorev, yukleyici onyukleme ayari) ``` Tabloda dikkat çeken ilk şey, her makinede varsayılan olarak açık olan üç kaynağın hiçbirinin geniş olmamasıdır. Sistem olay günlüğü on iki türden ikisini adıyla yazar, kimlik doğrulama günlüğü **hiçbirini** yazmaz — o kaynağın işi kalem izlemek değil, oturum izlemektir ve iki türü yalnız dolaylı görür. Paket ve yükleme kaydı bir tür yazar. Varsayılan yapılandırmanın kapsamı bu üç satırdır. Sekiz türü adıyla yazan tek kaynak **kapalı** olandır. Süreç oluşturma kaydı geniştir çünkü tutunma noktalarının ortak yanı sonunda bir şey **çalıştırmalarıdır**; kalemi kuran işlem de, kalemin çalıştırdığı iş de bir süreç yaratır. Aynı satır bedeli de taşıyor: makine başına günde 38.000 kayıt, öteki altı kaynağın toplamının dört katından fazla. Son iki satır üç türü kurtarıyor. Uygulama içi zamanlanmış iş yalnız uygulamanın kendi denetim kaydında görünür; yönetim ajanı eklentisi ile bellenim açılış girdisi yalnız yönetim düzlemi denetim günlüğünde. Bunlar uç noktanın **içinden** görülemeyen türlerdir: bellenim işletim sisteminden önce çalışır, ajan eklentisi ise merkezden itilir ve makinede bir kurulum kaydı bırakmaz. Son satır ölçünün sınırını veriyor. Bütün kaynaklar açıkken bile bir tür hiçbir kaynakta adıyla yazılmıyor: yükleyici önyükleme ayarı yalnız dolaylı görünüyor, yani süreç oluşturma kaydında o ayarla başlatılmış süreçler var ama ayarın kendisi hiçbir yerde adlandırılmıyor. #### Makine Grubunda Kapsam ```js // kapsam.mjs — makine grubu basina kapsam: varsayilan yapilandirma ile hepsi acik. import { NOKTA, KAYNAK, GRUP, gorunum, turler } from "./kaynak.mjs"; const say = (grup, hepsiAcik) => { const [, aile, , kaynaklar] = grup; const d = { tam: 0, dolayli: 0, yok: 0, korNokta: [] }; for (const t of turler(aile)) { const g = gorunum(t, kaynaklar, hepsiAcik); d[g === "yok" ? "yok" : g]++; if (g === "yok") d.korNokta.push(t); } return d; }; const ek = (grup) => grup[3].filter((k) => !KAYNAK[k].acik) .reduce((a, k) => ({ kalem: a.kalem + KAYNAK[k].kalem, hacim: a.hacim + KAYNAK[k].hacim }), { kalem: 0, hacim: 0 }); const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([17, 7, 8, 7, 7, 9, 7, 7, 9, 8, 13]); console.log(yz(["makine grubu", "aile", "makine", "tur", "tam", "dolayli", "yok", "tam+", "dolayli+", "yok+", "ek kalem"])); let cift = 0, tamV = 0, tamH = 0, yokV = 0, yokH = 0, gunlukEk = 0; for (const g of GRUP) { const v = say(g, false), h = say(g, true), e = ek(g), n = g[2]; cift += n * turler(g[1]).length; tamV += n * v.tam; tamH += n * h.tam; yokV += n * v.yok; yokH += n * h.yok; gunlukEk += n * e.hacim; console.log(yz([g[0], g[1], n, turler(g[1]).length, v.tam, v.dolayli, v.yok, h.tam, h.dolayli, h.yok, e.kalem])); } const makine = GRUP.reduce((a, g) => a + g[2], 0); console.log(`\nfilo ${makine} makine, ${cift} (makine, tur) cifti`); console.log(`varsayilan yapilandirma: ${tamV} cift adiyla gorunuyor, ${yokV} cift hicbir ` + `kaynakta yok`); console.log(`butun kaynaklar acik: ${tamH} cift adiyla gorunuyor, ${yokH} cift hicbir ` + `kaynakta yok`); for (const g of GRUP) { const h = say(g, true); console.log(`${g[0].padEnd(17)} kor nokta: ${h.korNokta.join(", ") || "-"}`); } const gunlukVar = GRUP.reduce((a, g) => a + g[2] * g[3] .filter((k) => KAYNAK[k].acik).reduce((s, k) => s + KAYNAK[k].hacim, 0), 0); console.log(`\ngunluk kayit: varsayilan ${gunlukVar.toLocaleString("tr-TR")}, ` + `hepsi acik ${(gunlukVar + gunlukEk).toLocaleString("tr-TR")} ` + `(${((gunlukVar + gunlukEk) / gunlukVar).toFixed(1)} kat)`); console.log(`kazanc: +${tamH - tamV} cift adiyla gorunur oluyor; ` + `bedeli ${GRUP.reduce((a, g) => a + ek(g).kalem, 0)} yapilandirma kalemi ` + `(rol profili basina ${ek(GRUP[0]).kalem}) ve gunde ` + `${gunlukEk.toLocaleString("tr-TR")} ek kayit`); console.log(`butun kaynaklar acikken bile ${yokH} cift kor kaliyor; hepsi ayni turdur ` + `ve ${Object.keys(NOKTA).length} turden birine karsilik gelir`); ``` ``` makine grubu aile makine tur tam dolayli yok tam+ dolayli+ yok+ ek kalem saha dizustu i 84 12 3 4 5 9 2 1 5 sube ucu e 46 9 2 4 3 7 1 1 5 sayac toplayici a 120 12 4 4 4 9 2 1 5 merkezi isleme a 18 12 6 3 3 11 1 0 5 filo 268 makine, 3078 (makine, tur) cifti varsayilan yapilandirma: 932 cift adiyla gorunuyor, 1092 cift hicbir kaynakta yok butun kaynaklar acik: 2356 cift adiyla gorunuyor, 250 cift hicbir kaynakta yok saha dizustu kor nokta: bellenim acilis girdisi sube ucu kor nokta: bellenim acilis girdisi sayac toplayici kor nokta: bellenim acilis girdisi merkezi isleme kor nokta: - gunluk kayit: varsayilan 1.977.800, hepsi acik 12.247.560 (6.2 kat) kazanc: +1424 cift adiyla gorunur oluyor; bedeli 20 yapilandirma kalemi (rol profili basina 5) ve gunde 10.269.760 ek kayit butun kaynaklar acikken bile 250 cift kor kaliyor; hepsi ayni turdur ve 12 turden birine karsilik gelir ``` Filo ölçeğinde soru şudur: 3.078 (makine, tür) çiftinin kaçı adıyla görünüyor. Varsayılan yapılandırmada yanıt **932**, yani üçte birden az; 1.092 çift ise hiçbir kaynakta hiç görünmüyor. Bu ikinci sayı dersin ana bulgusudur, çünkü kapsam eksikliği bir uyarı üretmez: kapalı bir kaynak sessizdir ve envanterde "günlük toplanıyor" satırı yine de doğrudur. Grup satırları farkın nereden geldiğini gösteriyor. Merkezî işleme sunucuları varsayılanda on iki türün altısını adıyla görüyor, saha dizüstüler üçünü. Aradaki fark iki kaynağın **varlığıdır**; uygulama denetim kaydı ile yönetim düzlemi denetim günlüğü, dizüstü bilgisayarda karşılığı olmayan kaynaklardır. Uçtaki en zayıf görünürlük, kurumun en dağınık ve fiziksel olarak en korunmasız makinelerindedir. Şube uçları satırı bir ayrımı okumayı gerektiriyor. O grupta tür sayısı on iki değil dokuzdur ve görünmeyen çift sayısı bu yüzden düşüktür — üç tür o ailede **yoktur**, yani kapatılmış değil, hiç var olmamıştır. Bir kapsam tablosunda yüzde hesabı bu iki durumu ayırmazsa en dar platform en iyi korunan platform gibi okunur. Sayılan şey oran değil, kalan kör nokta sayısı olmalıdır. Dolaylı görünürlük sütunu da bir bedel taşır ve bu bedel tabloda görünmez. Bir soruşturma dolaylı bir kayıttan başladığında yanıtı makineye gidip aramak zorundadır: kayıt bir oturum açıldığını söyler, o oturumda hangi betiğin çalıştığını söylemez. Adıyla yazan kayıt bir sorguyla, dolaylı kayıt bir saha ziyaretiyle yanıtlanır. Kapalı iki kaynağı açmak 1.424 çifti adıyla görünür kılıyor. Bedeli iki kalemdir: rol profili başına 5 yapılandırma kalemi — filo genelinde 20, çünkü ayar makine başına değil profil başına yazılır — ve günde 10.269.760 ek kayıt. Toplam hacim 1,98 milyondan 12,25 milyona çıkıyor, yani **6,2 kat**. Bu satır konunun ilerleyen derslerinin sorusunu da kuruyor: hacim tek başına bir sayı değil, saklama süresi ve arama maliyeti demektir. Kalan 250 çift kapatılamıyor. Bunların hepsi aynı türdür — bellenim açılış girdisi — ve yönetim düzlemi denetim günlüğü taşımayan 250 makinede hiçbir kaynak onu görmüyor. Bu türün görünür kılınması bir günlük ayarı değil, bir yönetim mimarisi kararıdır: uçların merkezden yönetilen bir düzleme bağlanması gerekir. Kapatılamayan noktayı **en azından görünür kılmak** bu kursun kuralıdır ve burada o da yapılamıyor; kalan tek seçenek, o türü periyodik bir bütünlük ölçümüyle dışarıdan karşılaştırmaktır. #### Özet - Her makinede varsayılan olarak açık üç kaynak on iki tutunma noktası türünün üçünü adıyla yazıyor; sekiz türü adıyla yazan tek kaynak varsayılan olarak **kapalı** olan süreç oluşturma kaydıdır. - Kayıt üç durumda olur: kalemi adıyla yazan **tam** görünürlük, olayı gösterip kalemi adlandırmayan **dolaylı** görünürlük ve hiçbir kaydın olmadığı kör nokta. Kimlik doğrulama günlüğü hiçbir türü tam görmez, ikisini dolaylı görür. - Filoda 3.078 (makine, tür) çiftinin varsayılanda 932'si adıyla görünüyor, 1.092'si hiçbir kaynakta yok; iki kapalı kaynak açıldığında adıyla görünen 2.356'ya, kör kalan 250'ye iniyor. - Bedel rol profili başına 5 yapılandırma kalemi ve günde 10,2 milyon ek kayıttır; toplam hacim 6,2 katına çıkıyor. - Kalan 250 kör çiftin hepsi bellenim açılış girdisidir ve uç noktanın içinden görülemez; yükleyici önyükleme ayarı ise hiçbir kaynakta adlandırılmıyor, yalnız dolaylı iz bırakıyor. #### Sonraki Adım Bu dersin kapsam tablosunda kimlik doğrulama günlüğü tek bir türü bile adıyla yazmadığı için en zayıf kaynak gibi görünüyor. Oysa o kaynak başka bir soruya bakar: kalemin kurulmasına değil, hesabın ele geçirilmesine. Sonraki ders o günlüğü tek başına ele alır ve başarısız giriş örüntülerini gerçek bir kurgu kayıt kümesinde ayrıştırır: bir eşik seçildiğinde kaç olay kaçırılıyor, kaç kez gereksiz yere uyarı üretiliyor ve hesap başına sayılan bir eşiğin neden tamamen sessiz kaldığı bir deneme biçimi var. ### Kimlik Doğrulama Günlükleri Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/kimlik-dogrulama-gunlukleri Bir günlük 1.168 satırlık kurgu kimlik doğrulama kümesi ayrıştırılır ve altı başarısızlık kümesi eşik kurallarına karşı ölçülür: hesap başına eşik 216 kampanya olayının 206'sını kaçırıyor, 5 yanlış pozitif üretiyor ve 9 meşru girişi durduruyor; pencereyi 24 saate açmak iki kampanyayı da yakalıyor ama 70 hesabı kilitleyip 49 meşru girişi kesiyor. Püskürtme hesap başına en çok 2 deneme yaptığı için hiçbir eşikte görünmüyor; bölge ekseninde sayan kural onu ayırıyor, çünkü en büyük meşru toplu başarısızlık 62 hesapta kalıyor. Bir önceki dersin kapsam tablosunda kimlik doğrulama günlüğü on iki tutunma noktası türünün hiçbirini adıyla yazmıyordu. O kaynağın işi kalem izlemek değildir: bir tutunma noktasının kurulabilmesi için önce bir oturumun açılması gerekir ve kimlik doğrulama günlüğü tam olarak o adımı görür. Kapattığı nokta sayısı sıfırdır; görünür kıldığı şey noktaların **öncesidir**. Bu ders o günlüğü tek başına ele alır. Soru bir uyarı kuralının nasıl yazılacağı değil, seçilen eşiğin ne kaçırdığı ve karşılığında kaç meşru işi durdurduğudur. Aşağıdaki günlük kümesi bir **modeldir** ve bölgesel ölçüm ağı **kurgudur**; hesap adları, makine adları ve bölge adları uydurmadır. **Bir hesap kümesine parola denemesi, yazılı yetki ve tanımlı kapsam olmadan hem yasadışı hem meslek dışıdır**; burada denemenin kendisi değil, geride bıraktığı kayıt ölçülür. - **SG6.** Günlük kümesi bir günü kapsar: 96 personel hesabı, 14 servis kimliği, beş ağ bölgesi. Satırlar metindir; alanlar düzenli ifadeyle çıkarılır. - **SG7.** Modelin bildiği küme etiketi günlük satırına **yazılmaz**. Ayrıştırıcı onu göremez; kuralların yalnız satırlardaki alanları vardır. - **SG8.** Altı küme vardır. Dördü meşrudur: yazım hatası, unutulmuş parola, kimliği eskimiş servis hesabı, sunucu tarafı kimlik ayarı değişikliği. İkisi kampanyadır: odaklı deneme ve püskürtme. - **SG9.** Kural 1 hesap başına başarısızlık, kural 2 bölge başına **ayrı hesap** sayar. İkisi de kayan pencere kullanır; bir anahtar için yalnız ilk geçiş uyarı üretir. - **SG10.** Eşik kilitlemeye bağlıdır: eşiği geçen hesap günün kalanında giremez. Durdurulan giriş sayısı bu varsayımdan çıkar. #### Günlüğü Ayrıştırmak ```js // giris.mjs — kurgu kimlik dogrulama gunlugu uretilir ve ayristirilir. MODELDIR. // Gercek kurum, gercek hesap ve gercek adres yoktur; bolge adlari kurgudur. // Uretec kendi yazilmistir; tohum asagida gorunur. export const TOHUM = 20260314; const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); const tam = (n) => Math.floor(r() * n); const saat = (s) => [s / 3600, (s / 60) % 60, s % 60] .map((v) => String(Math.floor(v)).padStart(2, "0")).join(":"); export const HESAP = Array.from({ length: 96 }, (_, i) => `sh-${101 + i}`); export const SERVIS = Array.from({ length: 14 }, (_, i) => `sv-${201 + i}`); export const BOLGE = ["sube-ag", "saha-vpn", "toplayici-ag", "yonetim-ag", "dis-erisim"]; // Ham kayit: [saniye, makine, sonuc, hesap, bolge, etiket]. Etiket modelin bildigi dogrudur // ve gunluk satirina YAZILMAZ; ayristirma onu goremez. const ham = []; const ekle = (s, mak, sonuc, hesap, bolge, etiket) => ham.push([s, mak, sonuc, hesap, bolge, etiket]); // 1) Vardiya basinda normal giris; bir bolumunde yazim hatasi. for (const [i, h] of HESAP.entries()) { const b = BOLGE[i % 3], mak = `uc-${String(1 + (i % 268)).padStart(3, "0")}`; let t = 25200 + tam(7200); // 07:00 - 09:00 arasi if (r() < 0.22) for (let k = 0, n = 1 + tam(2); k < n; k++) ekle(t += 20 + tam(40), mak, "basarisiz", h, b, "yazim-hatasi"); ekle(t + 15, mak, "basarili", h, b, "yazim-hatasi"); for (let k = 0, n = tam(3); k < n; k++) ekle(36000 + tam(28800), mak, "basarili", h, b, "yazim-hatasi"); } // 2) Parolasini unutan uc hesap: yogun basarisizlik, sonra sifirlama ve giris. for (const h of [HESAP[7], HESAP[41], HESAP[70]]) { let t = 27000 + tam(9000); const n = 9 + tam(8); for (let k = 0; k < n; k++) ekle(t += 30 + tam(90), "uc-114", "basarisiz", h, "saha-vpn", "unutulmus-parola"); ekle(t + 2400, "uc-114", "basarili", h, "saha-vpn", "unutulmus-parola"); } // 3) Kimligi eskimis iki servis hesabi: gun boyu duzenli yeniden deneme. for (const [j, h] of [SERVIS[3], SERVIS[9]].entries()) for (let t = 600 + j * 130; t < 86400; t += 300) ekle(t, "uc-207", "basarisiz", h, "toplayici-ag", "eskimis-servis-kimligi"); // 4) Tek hesaba odakli deneme: uc saat boyunca ayni hesap. for (let k = 0, t = 68400; k < 40; k++) ekle(t += 240 + tam(60), "uc-018", "basarisiz", HESAP[92], "dis-erisim", "odakli-deneme"); // 5) Puskurtme: 88 hesabin her birine iki deneme, elli dakikalik pencere. for (const [j, h] of HESAP.slice(0, 88).entries()) { ekle(48000 + j * 17, "uc-018", "basarisiz", h, "dis-erisim", "puskurtme"); ekle(49500 + j * 17, "uc-018", "basarisiz", h, "dis-erisim", "puskurtme"); } ekle(51100, "uc-018", "basarili", HESAP[63], "dis-erisim", "puskurtme"); // 6) Sunucu tarafi kimlik ayari degisikligi: 62 sube hesabi bir kez basarisiz, sonra girer. for (const [j, h] of HESAP.slice(20, 82).entries()) { ekle(36000 + j * 19, "uc-061", "basarisiz", h, "sube-ag", "ayar-degisikligi"); ekle(36300 + j * 19, "uc-061", "basarili", h, "sube-ag", "ayar-degisikligi"); } ham.sort((a, b) => a[0] - b[0]); export const SATIR = ham.map(([s, mak, sonuc, hesap, bolge]) => `2026-03-14T${saat(s)} ${mak} kimlik-dogrulama sonuc=${sonuc} hesap=${hesap} ` + `bolge=${bolge} yontem=parola`); export const ETIKET = ham.map((k) => k[5]); // Ayristirma: gunluk satiri metindir, alanlari duzenli ifadeyle cikarilir. const DESEN = /^(\S+)T(\S+) (\S+) kimlik-dogrulama sonuc=(\w+) hesap=(\S+) bolge=(\S+) /; export const ayristir = (satir) => { const m = DESEN.exec(satir); if (!m) return null; const [, , sa, makine, sonuc, hesap, bolge] = m; const [h, d, s] = sa.split(":").map(Number); return { t: h * 3600 + d * 60 + s, makine, sonuc, hesap, bolge }; }; export const OLAY = SATIR.map(ayristir); if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${SATIR.length} gunluk satiri, ` + `${HESAP.length} personel ve ${SERVIS.length} servis hesabi (kurgu)`); for (const i of [0, 1]) console.log(SATIR[i]); const bozuk = OLAY.filter((o) => o === null).length; const bas = OLAY.filter((o) => o.sonuc === "basarisiz"); console.log(`\nayristirilamayan satir ${bozuk}; basarisiz ${bas.length}, ` + `basarili ${OLAY.length - bas.length}`); const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([26, 12, 9, 10, 17]); console.log(yz(["kume (modelin dogrusu)", "basarisiz", "hesap", "bolge", "hesap basina en"])); for (const e of [...new Set(ETIKET)]) { const l = SATIR.map((_, i) => i).filter((i) => ETIKET[i] === e && OLAY[i].sonuc === "basarisiz"); const h = {}; for (const i of l) h[OLAY[i].hesap] = (h[OLAY[i].hesap] || 0) + 1; console.log(yz([e, l.length, Object.keys(h).length, new Set(l.map((i) => OLAY[i].bolge)).size, Math.max(0, ...Object.values(h))])); } } ``` ``` model (tohum 20260314): 1168 gunluk satiri, 96 personel ve 14 servis hesabi (kurgu) 2026-03-14T00:10:00 uc-207 kimlik-dogrulama sonuc=basarisiz hesap=sv-204 bolge=toplayici-ag yontem=parola 2026-03-14T00:12:10 uc-207 kimlik-dogrulama sonuc=basarisiz hesap=sv-210 bolge=toplayici-ag yontem=parola ayristirilamayan satir 0; basarisiz 916, basarili 252 kume (modelin dogrusu) basarisiz hesap bolge hesap basina en eskimis-servis-kimligi 572 2 1 286 yazim-hatasi 29 19 3 2 unutulmus-parola 37 3 1 14 ayar-degisikligi 62 62 1 1 puskurtme 176 88 1 2 odakli-deneme 40 1 1 40 ``` Kümeler tablosu dersin bütün gerilimini tek ekranda veriyor. Günün 916 başarısız girişinin **572'si tek bir sorundan** geliyor: kimliği eskimiş iki servis hesabı beş dakikada bir yeniden deniyor ve hesap başına 286 başarısızlık üretiyor. Bu sayı, en derin kampanyanın tek hesapta bıraktığı 40 başarısızlığın yedi katıdır ve tamamen meşrudur. Alt iki satırdaki kampanyaların biçimi birbirinin tersidir. Odaklı deneme tek hesapta 40 başarısızlık bırakıyor — derin ve dar. Püskürtme 88 hesaba yayılıyor ama **hesap başına yalnız iki deneme** yapıyor — sığ ve geniş. Dördüncü satır ikinci biçimi ayırmanın neden zor olduğunu söylüyor: sunucu tarafı bir ayar değişikliği 62 hesapta birer başarısızlık üretti ve şekli püskürtmeye benziyor. #### Hesap Başına Eşik ```js // esik.mjs — esik secimi: kacirilan olay, gereksiz uyari ve kilitlemenin durdurdugu mesru is. import { OLAY, ETIKET, SATIR } from "./giris.mjs"; const KAMPANYA = ["odakli-deneme", "puskurtme"]; const bas = []; OLAY.forEach((o, i) => { if (o.sonuc === "basarisiz") bas.push({ ...o, etiket: ETIKET[i], id: bas.length }); }); const basarili = OLAY.map((o, i) => ({ ...o, etiket: ETIKET[i] })) .filter((o) => o.sonuc === "basarili"); const kampanyaOlay = bas.filter((o) => KAMPANYA.includes(o.etiket)); // Kayan pencerede bir anahtarin (hesap ya da bolge) esigi ilk gectigi an ve o penceredeki olaylar. function gecis(anahtar, olcu, esik, pencere) { const ilk = new Map(); for (const [i, o] of bas.entries()) { const k = anahtar(o); if (ilk.has(k)) continue; const p = bas.slice(0, i + 1).filter((x) => anahtar(x) === k && x.t > o.t - pencere); if (olcu(p) >= esik) ilk.set(k, { t: o.t, p }); } return ilk; } const sayi = (p) => p.length; const ayriHesap = (p) => new Set(p.map((x) => x.hesap)).size; // Degerlendirme uyarinin PENCERESINE bakar: kampanya olayi iceriyor mu. function degerlendir(uyari) { const kapsanan = new Set(); let bos = 0; for (const [, v] of uyari) { const k = v.p.filter((o) => KAMPANYA.includes(o.etiket)); if (k.length === 0) bos++; for (const o of k) kapsanan.add(o.id); } const yakalanan = new Set(kampanyaOlay.filter((o) => kapsanan.has(o.id)) .map((o) => o.etiket)); return { yakalanan: yakalanan.size, kacan: kampanyaOlay.length - kapsanan.size, bos }; } const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const y1 = gen([10, 7, 12, 12, 12, 11, 19]); const y2 = gen([7, 8, 12, 12, 11, 19]); console.log(`${SATIR.length} satir, ${bas.length} basarisiz giris; iki kampanya ` + `(${KAMPANYA.join(", ")}) toplam ${kampanyaOlay.length} olay uretti`); console.log("\nkural 1 — hesap basina basarisizlik sayisi"); console.log(y1(["pencere", "esik", "kilitlenen", "yakalanan", "kacan olay", "gereksiz", "durdurulan giris"])); for (const [ad, pencere] of [["1 saat", 3600], ["24 saat", 86400]]) for (const esik of [3, 5, 10, 20]) { const u = gecis((o) => o.hesap, sayi, esik, pencere); const d = degerlendir(u); const durdurulan = [...u].reduce((a, [k, v]) => a + basarili .filter((b) => b.hesap === k && b.t >= v.t && b.etiket !== "puskurtme").length, 0); console.log(y1([ad, esik, u.size, `${d.yakalanan}/2`, d.kacan, d.bos, durdurulan])); } console.log("\nkural 2 — bolge basina AYRI hesap sayisi (pencere 1 saat)"); console.log(y2(["esik", "uyari", "yakalanan", "kacan olay", "gereksiz", "engellenen hesap"])); for (const esik of [10, 20, 40, 70, 90]) { const u = gecis((o) => o.bolge, ayriHesap, esik, 3600); const d = degerlendir(u); const engel = new Set([...u].filter(([, v]) => !v.p.some((o) => KAMPANYA.includes(o.etiket))).flatMap(([, v]) => v.p.map((o) => o.hesap))).size; console.log(y2([esik, u.size, `${d.yakalanan}/2`, d.kacan, d.bos, engel])); } const enBuyuk = Math.max(...bas.map((o, i) => new Set(bas.slice(0, i + 1) .filter((x) => x.bolge === o.bolge && x.t > o.t - 3600 && !KAMPANYA.includes(x.etiket)) .map((x) => x.hesap)).size)); const p = bas.filter((o) => o.etiket === "puskurtme"); const hesapBasi = [...new Set(p.map((o) => o.hesap))] .map((h) => p.filter((o) => o.hesap === h).length); console.log(`\npuskurtme: ${new Set(p.map((o) => o.hesap)).size} hesap, hesap basina en cok ` + `${Math.max(...hesapBasi)} deneme, 1 basarili giris`); console.log(`en buyuk MESRU toplu basarisizlik: bir saatte ${enBuyuk} ayri hesap`); ``` ``` 1168 satir, 916 basarisiz giris; iki kampanya (odakli-deneme, puskurtme) toplam 216 olay uretti kural 1 — hesap basina basarisizlik sayisi pencere esik kilitlenen yakalanan kacan olay gereksiz durdurulan giris 1 saat 3 6 1/2 213 5 9 1 saat 5 6 1/2 211 5 9 1 saat 10 6 1/2 206 5 9 1 saat 20 0 0/2 216 0 0 24 saat 3 70 2/2 104 11 49 24 saat 5 12 2/2 199 5 16 24 saat 10 6 1/2 206 5 9 24 saat 20 3 1/2 196 2 0 kural 2 — bolge basina AYRI hesap sayisi (pencere 1 saat) esik uyari yakalanan kacan olay gereksiz engellenen hesap 10 2 1/2 206 1 10 20 2 1/2 196 1 20 40 2 1/2 176 1 40 70 1 1/2 146 0 0 90 0 0/2 216 0 0 puskurtme: 88 hesap, hesap basina en cok 2 deneme, 1 basarili giris en buyuk MESRU toplu basarisizlik: bir saatte 62 ayri hesap ``` Birinci tablonun ilk üç satırı üç ayrı eşiği deniyor ve **üçü de aynı sonucu veriyor**: altı hesap kilitleniyor, iki kampanyanın biri yakalanıyor, 216 kampanya olayının 206 ile 213 arası kaçıyor. Üçe, beşe ve ona ayarlanmış eşikler arasında ölçülebilir bir tespit farkı yoktur; üçü de aynı beş meşru hesabı yakalar, çünkü bir saatlik pencerede on başarısızlığı geçen tek şeyler eskimiş servis kimlikleri, parolasını unutan kullanıcılar ve odaklı denemedir. Tablodaki `gereksiz` sütunu penceresinde kampanya olayı bulunmayan uyarıyı, yani **yanlış pozitifi** sayar: her eşikte beş uyarı meşru bir nedenden geliyor ve kilitleme açıksa dokuz meşru giriş duruyor. İkisi servis hesabıdır; kilitlendiklerinde duran şey bir kullanıcı değil, sayaç toplama işidir. Eşiği yirmiye çekmek yanlış pozitifle birlikte tespiti de sıfırlıyor: yakalanan kampanya sıfır, kaçan olay 216. Pencereyi yirmi dört saate açmak tabloyu değiştiriyor ama sorunu çözmüyor. Üç eşiğinde her iki kampanya da yakalanıyor ve kaçan olay 104'e iniyor; bedeli **70 kilitlenen hesap**, 11 yanlış pozitif ve 49 durdurulmuş meşru giriştir. Bu, gün içinde bir kez parolasını yanlış yazan herkesin akşama kadar sisteme girememesi demektir. Duyarlılığı pencereden almanın faturası budur. Yakalamanın nasıl olduğu da önemlidir: püskürtme, hesap başına iki denemesi gün içindeki meşru bir başarısızlıkla **toplandığı için** görünüyor. Kural onu püskürtme olarak değil, üç başarısızlık biriktirmiş bir hesap olarak görüyor ve hiç meşru başarısızlığı olmayan hesaplarda hâlâ görmüyor. #### Aynı Olayı Bölge Ekseninde Saymak Hesap başına sayan bir kural püskürtmeyi hiçbir eşikte tek başına göremez, çünkü ölçtüğü büyüklük yanlıştır: kampanya hesap başına iki denemede kalıyor ve **iki**, meşru yazım hatası düzeyinin altındadır. Eşiği düşürmek burada yardım etmez, yalnız yazım hatalarını uyarıya çevirir. Değişmesi gereken şey eşik değil, sayılan **anahtardır**. İkinci tablo aynı günlüğü bölge başına ayrı hesap sayarak okuyor. On, yirmi ve kırk eşiklerinde iki uyarı çıkıyor ve biri yanlış pozitiftir: sunucu tarafı ayar değişikliği 62 şube hesabında birer başarısızlık üretmişti ve bu kural onu bir kampanya gibi görüyor. Bölge engellemeye bağlanmış bir kuralda bedel doğrudan okunuyor — kırk eşiğinde 40 meşru hesap engellenir. Yetmiş eşiğinde uyarı tek kalıyor, yanlış pozitif sıfırlanıyor ve püskürtme ayrılıyor. Bu satır umut verici görünür, ama son çıktı satırı sınırı yazıyor: **en büyük meşru toplu başarısızlık bir saatte 62 hesaptır.** Kural yalnız bundan geniş yayılan denemeleri yanlış pozitif üretmeden ayırabilir. Aynı kampanya 50 hesaba yayılsaydı hiçbir eşikte ayrılamayacaktı; doksan eşiğinde ise bu kampanya da kaçıyor ve 216 olayın tamamı görünmez oluyor. Kursun ölçüsüne çevrildiğinde tablo şunu söylüyor: kimlik doğrulama günlüğü **hiçbir tutunma noktasını kapatmıyor**, yalnız noktaların kurulmasından önceki adımı görünür kılıyor ve o görünürlük eşiğe bağlı. Püskürtmenin ürettiği tek başarılı giriş de kayıtta duruyor, ama başarısızlık eşiği başarılı girişlere hiç bakmaz. #### Özet - Günün 916 başarısız girişinin 572'si tek bir meşru sorundan geliyor: kimliği eskimiş iki servis hesabı, hesap başına 286 başarısızlıkla en derin kampanyanın tek hesaptaki 40 başarısızlığının yedi katını üretiyor. - Hesap başına sayan kural bir saatlik pencerede üç, beş ve on eşiklerinde aynı altı hesabı kilitliyor — yirmi eşiğinde hiçbirini; on eşiğinde 216 kampanya olayının 206'sı kaçıyor, 5 uyarı yanlış pozitif ve 9 meşru giriş duruyor. - Pencereyi 24 saate açmak iki kampanyayı da yakalıyor ve kaçan olayı 104'e indiriyor; bedeli 70 kilitlenen hesap, 11 yanlış pozitif ve 49 durdurulmuş meşru giriştir. - Püskürtme hesap başına en çok 2 deneme yaptığı için hesap eksenli hiçbir eşikte görünmez; iki sayısı meşru yazım hatası düzeyinin altındadır ve eşiği düşürmek yalnız yazım hatalarını uyarıya çevirir. - Bölge başına ayrı hesap sayan kural 70 eşiğinde püskürtmeyi yanlış pozitif üretmeden ayırıyor; bunun tabanı meşru toplu başarısızlığın büyüklüğüdür — bir saatte 62 hesap. #### Sonraki Adım Her iki kural da tek bir alana bakıyordu: giriş başarısız mı, hangi hesapta, hangi bölgede. Oturum açıldıktan sonra ne olduğu bu günlükte yoktur; püskürtmenin ürettiği başarılı giriş, öteki 251 başarılı girişten ayırt edilemez. Bir sonraki ders o oturumun içine bakar ve ilk dersin tablosunda sekiz türü tek başına adıyla yazan kaynağı açar: süreç oluşturma kayıtları. Ölçü orada üst süreç bağlamıdır — aynı komut listesi düz bir dizi olarak okunduğunda kaç kalem şüpheli görünüyor, ağaç olarak okunduğunda kaçı ayrılıyor ve kaydın hacmi ne. ### Komut Satırı Denetimi Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/komut-satiri-denetimi 5.110 kayıtlık bir süreç oluşturma örnekleminde yalnız alt süreç adına bakan kural 1.702 kaydı işaretliyor; üst süreç bağlamı aynı kümeyi 40 kayda ve 9 çifte indiriyor, yeni ve seyrek ölçütü beş şüpheli kalemin beşini de bir meşru yenilikle birlikte ayırıyor. Beş kalemin üçünün başka hiçbir kaynakta izi yok. Filoda kayıt günde 10,18 milyon satır ve 4,55 GiB tutuyor; taban çizgisi dışı çifti saklamak hacmi 128'e bölüyor ama dört soruşturma sorusunun üçünü yanıtsız bırakıyor. Bir önceki ders kimlik doğrulama günlüğünü tek başına ölçtü ve oturum açıldıktan sonrasını göremediğini gösterdi. İlk dersin kapsam tablosunda on iki tutunma noktası türünden sekizini tek başına adıyla yazan bir kaynak vardı ve varsayılan olarak kapalıydı: süreç oluşturma kaydı. Bu ders o kaydı açar ve iki soruyu birlikte sorar — kayıt neyi ayırt edebiliyor ve ne kadar yer tutuyor. Ayırt etmenin anahtarı tek bir alandır: **üst süreç**. Bir süreç oluşturma kaydı yalnız çalışan kalemin adını taşırsa elde düz bir liste kalır; üst süreç kimliğini de taşırsa aynı kayıtlar bir **süreç ağacına** dönüşür ve soru "bu araç çalıştı mı" olmaktan çıkıp "bu aracı ne çalıştırdı" olur. Aşağıdaki ölçüm bir **modeldir**, bölgesel ölçüm ağı **kurgudur** ve süreç adları ürün değil **tür** adıdır. Şüpheli kalemler yalnız **çift** olarak anılır; hiçbir komut, betik ya da kullanım biçimi yazılmaz. - **SG11.** Örneklem bir günün süreç oluşturma kaydından 5.110 satırdır ve 8 makineyi kapsar. Filo hacmi ilk dersteki makine başına 38.000 kayıt varsayımından ölçeklenir. - **SG12.** Taban çizgisi, öğrenme döneminde görülmüş 16 (üst, alt) çiftidir. Bir çift taban çizgisinde yoksa "yeni çift" sayılır. - **SG13.** Kural 1 yalnız alt sürecin adına bakar ve üç adı ilgi çekici sayar. Kural 2 (üst, alt) çiftinin taban çizgisinde olup olmadığına bakar. Kurallar etiket alanını görmez. - **SG14.** Modelin bildiği doğru şudur: dört yeni çift meşru bir yeniliktir, beş yeni çift şüphelidir. Şüpheli kalemlerin bir bölümünün başka bir kaynakta izi vardır; bu iz ilk dersteki kapsam tablosundan okunur. - **SG15.** Kayıt boyutu 480 bayttır ve saklama karşılaştırması 90 gün üzerinden yapılır. #### Düz Liste ve Süreç Ağacı ```js // surec.mjs — surec olusturma kaydi orneklemi ve iki kural: ad listesi ile ust surec cifti. // MODELDIR; surec adlari urun degil TUR adidir. Kurallar yalniz ust/alt/makine alanlarini okur; // etiket alani modelin dogrusudur ve kurallara verilmez. export const TOHUM = 20260401; const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); // Taban cizgisi: ogrenme doneminde gorulmus (ust, alt) cifti ve gunluk sayisi. export const TABAN = [ ["oturum-yoneticisi", "kabuk", 620], ["kabuk", "olcum-istemcisi", 840], ["kabuk", "arsivleyici", 180], ["kabuk", "ag-aktarim", 210], ["zamanlayici", "betik-yorumlayici", 460], ["zamanlayici", "yedekleme", 120], ["yonetim-ajani", "paket-yoneticisi", 90], ["yonetim-ajani", "betik-yorumlayici", 260], ["servis-yoneticisi", "olcum-toplayici", 40], ["olcum-toplayici", "olcum-istemcisi", 1300], ["belge-isleyici", "yazdirma-yardimcisi", 70], ["posta-istemcisi", "belge-isleyici", 150], ["tarayici", "belge-isleyici", 130], ["paket-yoneticisi", "kurulum-kancasi", 210], ["yedekleme", "arsivleyici", 260], ["kurulum-kancasi", "kabuk", 130], ]; // Taban cizgisinde olmayan cift: dort mesru yenilik, bes supheli kalem. // "iz" alani: kalemin etkisini goren BASKA kaynak (ilk dersin kapsam tablosu), yoksa null. export const YENI = [ ["yonetim-ajani", "ag-aktarim", 14, "mesru-yenilik", null], ["zamanlayici", "arsivleyici", 6, "mesru-yenilik", null], ["kabuk", "paket-yoneticisi", 9, "mesru-yenilik", "paket ve yukleme kaydi"], ["yedekleme", "ag-aktarim", 2, "mesru-yenilik", null], ["belge-isleyici", "betik-yorumlayici", 2, "supheli", null], ["posta-istemcisi", "kabuk", 1, "supheli", null], ["olcum-toplayici", "arsivleyici", 3, "supheli", null], ["yazdirma-yardimcisi", "kabuk", 1, "supheli", "zamanlayici kaydi"], ["tarayici", "betik-yorumlayici", 2, "supheli", "sistem olay gunlugu"], ]; export const MAKINE = 8; const kayitlar = []; const ekle = (ust, alt, etiket) => kayitlar.push({ t: Math.floor(r() * 86400), makine: `uc-${String(1 + Math.floor(r() * MAKINE)) .padStart(3, "0")}`, ust, alt, etiket }); for (const [ust, alt, n] of TABAN) for (let i = 0; i < n; i++) ekle(ust, alt, "taban"); for (const [ust, alt, n, tur] of YENI) for (let i = 0; i < n; i++) ekle(ust, alt, tur); kayitlar.sort((a, b) => a.t - b.t); export const KAYIT = kayitlar; // Kural 1: yalniz alt surecin adina bakar. export const ILGI = ["kabuk", "betik-yorumlayici", "ag-aktarim"]; // Kural 2: (ust, alt) cifti taban cizgisinde mi. const tabanKume = new Set(TABAN.map(([u, a]) => `${u}>${a}`)); export const cift = (k) => `${k.ust}>${k.alt}`; export const yeniCift = (k) => !tabanKume.has(cift(k)); export const supheliCift = new Set(YENI.filter((y) => y[3] === "supheli") .map(([u, a]) => `${u}>${a}`)); if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([42, 8, 10, 18, 24]); console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${KAYIT.length} surec olusturma kaydi orneklemi, ` + `${MAKINE} makine, ${new Set(KAYIT.map(cift)).size} ayri (ust, alt) cifti (kurgu)`); const ad = KAYIT.filter((k) => ILGI.includes(k.alt)); const agac = KAYIT.filter(yeniCift); console.log(`kural 1 (yalniz alt surec adi): ${ad.length} kayit isaretleniyor, ` + `${new Set(ad.map(cift)).size} ayri cift`); console.log(`kural 2 (taban cizgisi disi cift): ${agac.length} kayit, ` + `${new Set(agac.map(cift)).size} ayri cift`); console.log("\n" + yz(["taban cizgisi disi cift", "kayit", "makine", "kural 1 gorur mu", "baska kaynakta izi"])); for (const [u, a, , tur, iz] of YENI) { const l = KAYIT.filter((k) => cift(k) === `${u}>${a}`); console.log(yz([`${u} > ${a}`, l.length, new Set(l.map((k) => k.makine)).size, ILGI.includes(a) ? "evet" : "hayir", iz ?? "yok"])); } const seyrek = [...new Set(agac.map(cift))] .filter((c) => agac.filter((k) => cift(k) === c).length <= 3); console.log(`\nyeni VE seyrek (3 kayit ve alti) cift: ${seyrek.length}; bunlarin ` + `${seyrek.filter((c) => supheliCift.has(c)).length} tanesi supheli kalemdir, ` + `${seyrek.filter((c) => !supheliCift.has(c)).length} tanesi mesru yeniliktir`); console.log(`bes supheli kalemin ${YENI.filter((y) => y[3] === "supheli" && y[4]).length} ` + `tanesinin baska bir kaynakta izi var; ` + `${YENI.filter((y) => y[3] === "supheli" && !y[4]).length} tanesi yalnizca surec ` + `olusturma kaydinda gorunuyor`); } ``` ``` model (tohum 20260401): 5110 surec olusturma kaydi orneklemi, 8 makine, 25 ayri (ust, alt) cifti (kurgu) kural 1 (yalniz alt surec adi): 1702 kayit isaretleniyor, 11 ayri cift kural 2 (taban cizgisi disi cift): 40 kayit, 9 ayri cift taban cizgisi disi cift kayit makine kural 1 gorur mu baska kaynakta izi yonetim-ajani > ag-aktarim 14 6 evet yok zamanlayici > arsivleyici 6 5 hayir yok kabuk > paket-yoneticisi 9 6 hayir paket ve yukleme kaydi yedekleme > ag-aktarim 2 2 evet yok belge-isleyici > betik-yorumlayici 2 1 evet yok posta-istemcisi > kabuk 1 1 evet yok olcum-toplayici > arsivleyici 3 3 hayir yok yazdirma-yardimcisi > kabuk 1 1 evet zamanlayici kaydi tarayici > betik-yorumlayici 2 2 evet sistem olay gunlugu yeni VE seyrek (3 kayit ve alti) cift: 6; bunlarin 5 tanesi supheli kalemdir, 1 tanesi mesru yeniliktir bes supheli kalemin 2 tanesinin baska bir kaynakta izi var; 3 tanesi yalnizca surec olusturma kaydinda gorunuyor ``` İki kuralın çıktısı arasındaki oran dersin ilk sayısıdır. Yalnız alt sürecin adına bakan kural 5.110 kaydın **1.702'sini** işaretliyor, yani üçte birini. Bunun nedeni işaretlenen adların gerçekten şüpheli olması değil, kurumun bu araçları gün boyu meşru biçimde kullanmasıdır: kabuk oturum yöneticisinden 620 kez, betik yorumlayıcı zamanlayıcıdan 460 kez, ağ aktarım aracı kabuktan 210 kez başlıyor. Bir uyarı listesi olarak bu sayı işe yaramaz. Aynı kayıt kümesi üst süreçle birlikte okunduğunda 1.702 kayıt **40'a**, on bir çift dokuza iniyor. Değişen tek şey ölçütün alan sayısıdır: bir yerine iki. Süreç ağacının verdiği şey, bir aracın çalışmış olmasının değil, **beklenmeyen bir üstten** çalışmış olmasının sayılabilmesidir. Tablo bu dokuz çiftin ikiye ayrıldığını gösteriyor. Dördü meşru yeniliktir — yeni bir dağıtım adımı, yeni bir yedek işi, yöneticinin elle kurulum yapması. Beşi şüphelidir ve ortak yanları biçimlerinde: belge işleyen, posta alan ya da tarayan bir sürecin altında bir yorumlayıcı ya da kabuk, dış veriye dokunan bir servisin altında bir arşivleyici. Bunlar ayrı ayrı hiçbir yasak komut içermez; şüpheli olan **konumdur**. Sonuncu iki satır iki ayrı sınırı yazıyor. Yeni ve seyrek olma ölçütü altı çift veriyor; beşi şüpheli kalemdir, biri meşru yeniliktir — yani bu ölçüt beş kalemi de ayırıyor ve karşılığında bir gereksiz inceleme üretiyor. İkinci sınır daha ağırdır: beş şüpheli kalemin **üçünün başka hiçbir kaynakta izi yoktur**. Kayıt kapalıysa o üç kalem için elde hiçbir şey kalmaz. Kalan ikisinden biri yalnız zamanlayıcı kaydında görünür ve o kaynak da ilk dersin tablosunda varsayılan olarak kapalıdır. Bu ölçütün meşru işe bedeli tabloda dördüncü sütun olarak durmuyor, ama sayılabilir. Bir günde dokuz yeni çift çıktı ve **dördü** taban çizgisine eklenmesi gereken meşru yeniliktir: yeni bir dağıtım aracı, yeni bir yedek işi, bir yöneticinin elle kurulumu. Uyarıların yaklaşık yarısı bir tehdit değil, bir bakım kalemidir ve her biri bir kişinin bakıp karar vermesini ister. Taban çizgisi bir kez yazılıp bırakılan bir dosya değildir; kurumdaki her yazılım değişikliği onu eskitir. Bedeli ödenmezse ölçüt kendiliğinden bozulur — biriken meşru yenilikler listeyi kalabalıklaştırır ve bir süre sonra kimse dokuz satıra bakmaz. #### Kaydın Hacmi ve Saklama Kararı ```js // hacim.mjs — uc saklama politikasinin hacmi, tuttugu supheli kalem ve yanitladigi soru. import { KAYIT, ILGI, yeniCift, cift, supheliCift } from "./surec.mjs"; const FILO = 268, GUNLUK = 38000, BAYT = 480; // onceki dersteki makine basina kayit const POLITIKA = [ ["hepsini sakla", () => true], ["yalniz ilgi ceken ad", (k) => ILGI.includes(k.alt)], ["yalniz taban disi cift", yeniCift], ]; // Sorular tam kume uzerinde yanitlanir; suzulmus kumede ayni yaniti veriyorsa "evet". const SORU = [ ["belge isleyici baska ne calistirdi", (l) => new Set(l.filter((k) => k.ust === "belge-isleyici").map((k) => k.alt)).size], ["arsivleyici cifti ilk hangi makinede", (l) => l.filter((k) => cift(k) === "olcum-toplayici>arsivleyici") .sort((a, b) => a.t - b.t)[0]?.makine ?? "-"], ["olcum istemcisi kac kez calisti", (l) => l.filter((k) => k.alt === "olcum-istemcisi").length], ["kabugu kac ayri ust surec calistirdi", (l) => new Set(l.filter((k) => k.alt === "kabuk").map((k) => k.ust)).size], ]; const tamYanit = SORU.map(([, f]) => f(KAYIT)); const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([25, 10, 9, 15, 14, 13, 10]); const gib = (n) => (n * BAYT) / 1024 ** 3; console.log(`filo ${FILO} makine x ${GUNLUK} kayit/gun = ` + `${(FILO * GUNLUK).toLocaleString("tr-TR")} kayit/gun, kayit ${BAYT} bayt`); console.log(yz(["politika", "orneklem", "oran", "filo kayit/gun", "GiB/gun", "90 gun GiB", "supheli"])); const yanitlar = []; for (const [ad, suz] of POLITIKA) { const l = KAYIT.filter(suz); const oran = l.length / KAYIT.length; const s = new Set(l.filter((k) => supheliCift.has(cift(k))).map(cift)).size; yanitlar.push(SORU.map(([, f], i) => f(l) === tamYanit[i])); console.log(yz([ad, l.length, `%${(100 * oran).toFixed(1)}`, Math.round(FILO * GUNLUK * oran).toLocaleString("tr-TR"), gib(FILO * GUNLUK * oran).toFixed(2), Math.round(gib(FILO * GUNLUK * oran) * 90), `${s}/${supheliCift.size}`])); } const ys = gen([38, 15, 22, 24]); console.log("\n" + ys(["sorusturma sorusu", ...POLITIKA.map((p) => p[0])])); for (const [i, [ad]] of SORU.entries()) console.log(ys([ad, ...yanitlar.map((y) => (y[i] ? "evet" : "hayir"))])); console.log(POLITIKA.map((p, j) => `${p[0]}: ` + `${yanitlar[j].filter(Boolean).length}/${SORU.length}`).join("; ")); const tam = gib(FILO * GUNLUK), dar = gib(FILO * GUNLUK * KAYIT.filter(yeniCift).length / KAYIT.length); console.log(`\ntaban disi cifti saklamak hacmi ${Math.round(tam / dar)} kata boluyor ve bes ` + `supheli kalemin besini de tutuyor; bedeli dort sorudan ucunun yanitsiz kalmasidir`); ``` ``` filo 268 makine x 38000 kayit/gun = 10.184.000 kayit/gun, kayit 480 bayt politika orneklem oran filo kayit/gun GiB/gun 90 gun GiB supheli hepsini sakla 5110 %100.0 10.184.000 4.55 410 5/5 yalniz ilgi ceken ad 1702 %33.3 3.392.009 1.52 136 4/5 yalniz taban disi cift 40 %0.8 79.718 0.04 3 5/5 sorusturma sorusu hepsini sakla yalniz ilgi ceken ad yalniz taban disi cift belge isleyici baska ne calistirdi evet hayir hayir arsivleyici cifti ilk hangi makinede evet hayir evet olcum istemcisi kac kez calisti evet hayir hayir kabugu kac ayri ust surec calistirdi evet evet hayir hepsini sakla: 4/4; yalniz ilgi ceken ad: 1/4; yalniz taban disi cift: 1/4 taban disi cifti saklamak hacmi 128 kata boluyor ve bes supheli kalemin besini de tutuyor; bedeli dort sorudan ucunun yanitsiz kalmasidir ``` Hacim satırı bu kaydın neden varsayılan olarak kapalı olduğunu açıklıyor. Filo günde 10,18 milyon süreç oluşturma kaydı üretiyor; bu, günde 4,55 GiB ve doksan günde 410 GiB eder. Rakam tek başına karşılanamaz değildir, ama ilk dersteki öteki altı kaynağın toplamının yanında büyüktür ve bu kayıt her makinede tek tek açılmalıdır. Orta satır saklamayı ada göre daraltmanın ne verdiğini gösteriyor: hacim üçte bire iniyor ve beş şüpheli kalemin **dördü** kalıyor. Kaybedilen kalem, adı ilgi listesinde olmayan bir arşivleyicidir — yani daraltmayı ada göre yapmak, tam olarak listeye yazılmamış aracı silmek demektir. Alt satır çift ölçütünü kullanıyor: hacim 128'e bölünüyor, beş kalemin beşi de kalıyor. Alttaki tablo bu ucuzluğun neye mal olduğunu ölçüyor. Dört soruşturma sorusu tam kümede yanıtlanıyor; taban çizgisi dışı çifti saklayan politika yalnız birini yanıtlıyor. Kalanları yanıtlayamaz, çünkü sildiği şey **beklenen** kayıtlardır: bir üst sürecin o gün başka ne çalıştırdığı, bir kalemin kaç kez koştuğu ve bir aracı kaç ayrı üstün başlattığı yalnız beklenen kayıtların içinde durur. Bu iki tablo birlikte kaydın gerçek kararını veriyor. Tespit için taban çizgisi dışı çiftler yeter ve çok ucuzdur; **soruşturma** için tam kayıt gerekir ve doksan günde 410 GiB tutar. İkisi aynı karar değildir: uyarı üretmek ile bir uyarıdan sonra soru sorabilmek ayrı ayrı fiyatlanır ve ada göre daraltma ikisinde de en kötü seçenektir — hacmin üçte birini ödeyip dört sorunun birini yanıtlıyor ve beş kalemin birini kaybediyor. #### Özet - Yalnız alt süreç adına bakan kural 5.110 kaydın 1.702'sini işaretliyor; aynı küme üst süreç bağlamıyla okunduğunda 40 kayda ve 9 çifte iniyor. - Dokuz taban çizgisi dışı çiftin dördü meşru yeniliktir, beşi şüphelidir; şüpheli olan komut değil **konumdur** — bir kalemin hangi üst sürecin altında çalıştığıdır. - Yeni ve seyrek olma ölçütü altı çift veriyor: beş şüpheli kalemin beşi de içinde, karşılığında bir gereksiz inceleme. - Beş şüpheli kalemin üçünün başka hiçbir kaynakta izi yok; biri yalnız varsayılan olarak kapalı olan zamanlayıcı kaydında görünüyor. - Filo günde 10,18 milyon kayıt ve 4,55 GiB üretiyor; taban çizgisi dışı çifti saklamak hacmi 128'e bölüyor ve beş kalemi de tutuyor, ama dört soruşturma sorusunun üçünü yanıtsız bırakıyor. #### Sonraki Adım Bu konunun üç dersi de aynı sessiz varsayımı taşıdı: kayıt orada duruyor ve doğru. Oysa ölçülen kayıtların tamamı, üzerinde kalem çalıştıran makinenin kendi diskinde üretiliyor. Kod bir kez uçta çalıştıysa, o kayıtlar da onun erişebildiği yerdedir. Son ders bu varsayımı sınar: kurcalanmış bir günlük kümesinde kaç kaydın silindiği ve kaçının değiştirildiği bir karma zinciriyle tespit edilir, zincirin göremediği durum adıyla yazılır ve merkezîleştirmenin kapattığı pencere ölçülür. ### Günlük Bütünlüğü Source: https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/gunluk-butunlugu 1.200 kayıtlık bir günlük zinciri dört kurcalama biçimine karşı sınanır: silme 744. sırada ve 11 sıra boşluğuyla, özeti tazelenmiş değişiklik 839. sırada yakalanıyor, zincir yeniden hesaplandığında yalnız sıra boşluğu kalıyor, sıra da yeniden verildiğinde yerel doğrulama temiz diyor. Merkezdeki kopya 13 kurcalanan kaydın günlük aktarımda 0'ını, saat başı aktarımda 11'ini, beş saniyelik gönderimde 13'ünü gösteriyor; filoda pencere hiçbir aralıkta kapanmıyor, çünkü 130 makine çevrimdışı kalıyor. Bir önceki ders süreç oluşturma kaydını açtı ve üst süreç bağlamının 1.702 işareti 40'a indirdiğini gösterdi. Bu konunun üç dersi de aynı sessiz varsayımı taşıdı: kayıt orada duruyor ve doğru. Oysa sayılan kayıtların tamamı, üzerinde kalem çalıştıran makinenin kendi diskinde üretiliyor ve bu kursun başlangıç varsayımı koda bir kez uçta çalışma izni veriyordu. Kayıt da o kodun erişebildiği yerdedir. Bu ders o varsayımı sınar. Bir **karma zinciri** (hash chain) kaydın kendi içinde tutarlı olduğunu gösterir: her kaydın özeti sırayı, bir önceki özeti ve gövdeyi kapsar, dolayısıyla ortadan bir kaydı çıkarmak ya da değiştirmek zinciri kırar. Sorulacak soru bunun **neye karşı** işe yaradığıdır. Ölçüm bir **modeldir**, bölgesel ölçüm ağı **kurgudur** ve kurcalamanın **yöntemi yazılmaz**, yalnız sonucu modellenir. **Başkasına ait bir sistemde kayıt üzerinde işlem yapmak — silmek, değiştirmek, taşımak — yazılı yetki ve tanımlı kapsam olmadan hem yasadışı hem meslek dışıdır.** - **SG16.** Bir uçta bir günün günlüğü 1.200 kayıttır. Her kayıt sıra numarası, gövde ve özet taşır; özet `node:crypto` ile sıra, bir önceki özet ve gövdeden hesaplanır. Yapı Backend Üretim kursundaki zincirleme özetle aynıdır, ölçülen soru farklıdır. - **SG17.** Kurcalama anı 61.550. saniyedir ve kurcalanan aralık 54.000. saniyeden başlar. Aralıktan 11 kayıt siliniyor, 2 kaydın gövdesi değişiyor. - **SG18.** Dört kurcalama biçimi ayrılır: **A** silme, zincire dokunmadan; **B** değiştirme, yalnız o kaydın özetini tazeleyerek; **C** silme, zinciri yeniden hesaplayarak; **D** silme, sıra numaralarını da yeniden vererek. - **SG19.** Merkezî toplayıcı kaydın bir kopyasını tutar ve karşılaştırma kaydın değişmeyen kalem kimliği üzerinden yapılır. Merkeze ulaşmamış kayıt karşılaştırılamaz. - **SG20.** Filo dört gruptur ve saha dizüstüleri günde 23.400 saniye çevrimdışıdır. Gönderim başına ek yük 8 KiB'dir; bütün sayılar kurgudur. #### Zincirin Gördüğü Dört Biçim ```js // zincir.mjs — uc noktada uretilen gunluk zinciri, dort kurcalama bicimi ve yerel dogrulama. // MODELDIR; kurcalama YONTEMI yazilmaz, yalnizca sonucu modellenir. import { createHash } from "node:crypto"; export const TOHUM = 20260515, N = 1200, T = 61550; // kurcalama ani (saniye) const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); const KAYNAK = ["surec-olusturma", "kimlik-dogrulama", "sistem-olay", "zamanlayici"]; export const ozet = (sira, once, govde) => createHash("sha256").update(`${sira}|${once}|${govde}`).digest("hex").slice(0, 16); // Zincir: her kaydin ozeti sira, bir onceki ozet ve govdeden hesaplanir. export function zincirle(kayitlar) { let once = "baslangic"; return kayitlar.map((k) => { once = ozet(k.sira, once, k.govde); return { ...k, ozet: once }; }); } const zamanlar = Array.from({ length: N }, () => Math.floor(r() * 86400)).sort((a, b) => a - b); export const GUNLUK = zincirle(zamanlar.map((t, i) => ({ sira: i + 1, t, govde: JSON.stringify({ t, kaynak: KAYNAK[Math.floor(r() * 4)], kalem: 100 + i }), }))); // Kurcalama araligi: son etkinlik penceresi. Bu araliktan bir bolum kayit siliniyor, // son iki kayit degisiyor. const aralik = GUNLUK.filter((k) => k.t >= 54000 && k.t <= T); export const SILINEN = aralik.filter((_, i) => i % 9 === 0).slice(0, 12).map((k) => k.sira); export const DEGISEN = aralik.filter((k) => !SILINEN.includes(k.sira)).slice(-2) .map((k) => k.sira); // Degistirme kaydin zamanini kaydiriyor; kalem kimligi degismiyor. const bozuk = (k) => JSON.stringify({ ...JSON.parse(k.govde), t: JSON.parse(k.govde).t + 900 }); // A: silindi, zincire dokunulmadi. B: degisti, yalniz o kaydin ozeti tazelendi. // C: silindi, zincir yeniden hesaplandi. D: silindi, sira da yeniden verildi. export const BICIM = { A: () => GUNLUK.filter((k) => !SILINEN.includes(k.sira)), B: () => GUNLUK.map((k) => (DEGISEN.includes(k.sira) ? { ...k, govde: bozuk(k), ozet: ozet(k.sira, GUNLUK[k.sira - 2].ozet, bozuk(k)) } : k)), C: () => zincirle(GUNLUK.filter((k) => !SILINEN.includes(k.sira)) .map((k) => (DEGISEN.includes(k.sira) ? { ...k, govde: bozuk(k) } : k))), D: () => zincirle(GUNLUK.filter((k) => !SILINEN.includes(k.sira)) .map((k, i) => ({ ...k, sira: i + 1, govde: DEGISEN.includes(k.sira) ? bozuk(k) : k.govde }))), }; // Yerel dogrulama: zincir bastan yurutulur, ilk uyusmazligin sirasi dondurulur (yoksa 0). export function dogrula(kayitlar) { let once = "baslangic"; for (const k of kayitlar) { once = ozet(k.sira, once, k.govde); if (once !== k.ozet) return k.sira; } return 0; } // Sira bosluklari: silinen kayitlarin birakabilecegi tek yerel iz. export const bosluk = (kayitlar) => kayitlar.reduce((a, k, i) => (i && k.sira !== kayitlar[i - 1].sira + 1 ? a + k.sira - kayitlar[i - 1].sira - 1 : a), 0); if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([42, 8, 16, 14, 15]); console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${N} kayitlik gunluk zinciri, kurcalama ani ${T}. saniye`); console.log(`kurcalanan aralik ${SILINEN.length} silinen, ${DEGISEN.length} degisen kayit ` + `(sira ${SILINEN[0]}-${SILINEN.at(-1)} arasi ve ${DEGISEN.join(", ")})`); console.log("\n" + yz(["kurcalama bicimi", "kayit", "ilk uyusmazlik", "sira bosluk", "yerel sonuc"])); for (const [ad, aciklama] of [["A", "kayit silindi, zincire dokunulmadi"], ["B", "kayit degisti, ozeti tazelendi"], ["C", "kayit silindi, zincir yeniden hesaplandi"], ["D", "silindi, sira ve zincir yeniden verildi"]]) { const l = BICIM[ad](); const u = dogrula(l), b = bosluk(l); console.log(yz([`${ad}: ${aciklama}`, l.length, u || "-", b || "-", u || b ? "kurcalanmis" : "temiz"])); } } ``` ``` model (tohum 20260515): 1200 kayitlik gunluk zinciri, kurcalama ani 61550. saniye kurcalanan aralik 11 silinen, 2 degisen kayit (sira 743-833 arasi ve 838, 839) kurcalama bicimi kayit ilk uyusmazlik sira bosluk yerel sonuc A: kayit silindi, zincire dokunulmadi 1189 744 11 kurcalanmis B: kayit degisti, ozeti tazelendi 1200 839 - kurcalanmis C: kayit silindi, zincir yeniden hesaplandi 1189 - 11 kurcalanmis D: silindi, sira ve zincir yeniden verildi 1189 - - temiz ``` Dört satır bir merdiven kuruyor. İlk biçimde kayıtlar silinmiş ve zincire dokunulmamıştır; iki bağımsız işaret birden çıkıyor — doğrulama 744. sırada duruyor ve 11 sıra boşluğu sayılıyor. İkincisinde iki bitişik kaydın gövdesi değişmiş ve yalnız o iki kaydın özeti yeniden hesaplanmıştır; uyuşmazlık ilk değişen kayıtta değil, **ondan sonrakinde** — 839. sırada — çıkıyor, çünkü o kaydın özeti bir öncekinin eski özetine bağlıdır. Zincirin kazandırdığı tam olarak budur: bir kaydı tutarlı kılmak, ondan sonraki bütün kayıtları da yeniden yazmayı gerektirir. Üçüncü biçimde zincirin tamamı yeniden hesaplanmıştır ve doğrulama hiçbir uyuşmazlık bulmuyor. Geriye tek iz kalıyor: 11 sıra boşluğu. Dördüncü biçimde sıra numaraları da yeniden verilmiştir ve o iz de kayboluyor — yerel doğrulama **temiz** diyor. On bir kayıt silinmiş, iki kaydın zamanı kaydırılmıştır ve makinenin üzerinde bunu gösteren hiçbir şey yoktur. Sonuç bir cümleye iniyor: aynı makinede üretilip aynı makinede doğrulanan bir zincir, o makineyi elinde tutana karşı bütünlük kanıtı değil, yalnız **tutarlılık** kanıtıdır. Gerçek katkısı kısmi kurcalamayı olanaksız kılmasıdır: kurcalayan ya hiç dokunmayacak ya da kaydın tamamını yeniden üretecektir. #### Merkezdeki Kopya ve Aktarım Penceresi ```js // merkez.mjs — merkezdeki kopya ile karsilastirma ve aktarim penceresinin filo bedeli. import { GUNLUK, BICIM, SILINEN, DEGISEN, T } from "./zincir.mjs"; const yerel = BICIM.D(); // yerel dogrulamanin temiz gordugu kume const kalem = (k) => JSON.parse(k.govde).kalem; // kayitin degismeyen kimligi const ARALIK = [["gunde bir", 86400], ["4 saat", 14400], ["saat basi", 3600], ["5 dakika", 300], ["5 saniye", 5]]; const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const y1 = gen([13, 11, 13, 15, 19, 15]); const y2 = gen([17, 10, 11, 13, 16, 16, 13]); console.log(`kurcalama ani ${T}. saniye; ${SILINEN.length} silinen ve ${DEGISEN.length} ` + `degisen kayit var, yerel zincir bunlarin hicbirini gostermiyor`); console.log(y1(["aralik", "merkezde", "pencerede", "tespit silme", "tespit degisiklik", "gorunmeyen"])); for (const [ad, w] of ARALIK) { const sonAktarim = Math.floor(T / w) * w; const merkez = GUNLUK.filter((k) => k.t <= sonAktarim); const yerelKalem = new Map(yerel.map((k) => [kalem(k), k.govde])); const silme = merkez.filter((k) => !yerelKalem.has(kalem(k))).length; const degis = merkez.filter((k) => yerelKalem.has(kalem(k)) && yerelKalem.get(kalem(k)) !== k.govde).length; console.log(y1([ad, merkez.length, GUNLUK.length - merkez.length, `${silme}/${SILINEN.length}`, `${degis}/${DEGISEN.length}`, SILINEN.length + DEGISEN.length - silme - degis])); } // Filo: aktarim araligini kisaltmanin bedeli ve kapatilamayan pencere. const GRUP = [["saha dizustu", 84, 41000, 23400], ["sube ucu", 46, 39000, 3600], ["sayac toplayici", 120, 44000, 0], ["merkezi isleme", 18, 52000, 0]]; const EK = 8192; // gonderim basina ek yuk (bayt) console.log("\n" + y2(["aktarim araligi", "gonderim", "filo/gun", "ek yuk MiB", "saha penceresi", "riskteki kayit", "kapanmayan"])); for (const [ad, w] of ARALIK) { const bag = Math.round(86400 / w); const filo = GRUP.reduce((a, g) => a + g[1] * bag, 0); const risk = GRUP.reduce((a, g) => a + g[1] * g[2] * Math.max(w, g[3]) / 86400, 0); const kapanmayan = GRUP.filter((g) => g[3] > w).reduce((a, g) => a + g[1], 0); console.log(y2([ad, bag, filo.toLocaleString("tr-TR"), Math.round(filo * EK / 1048576), `${Math.max(w, GRUP[0][3])} sn`, Math.round(risk).toLocaleString("tr-TR"), kapanmayan])); } console.log(`\naraligi gunde birden 5 dakikaya cekmek gonderim sayisini 288 katina cikariyor; ` + `saha dizustulerinde etkin pencere ${GRUP[0][3]} saniyenin altina inmiyor`); ``` ``` kurcalama ani 61550. saniye; 11 silinen ve 2 degisen kayit var, yerel zincir bunlarin hicbirini gostermiyor aralik merkezde pencerede tespit silme tespit degisiklik gorunmeyen gunde bir 0 1200 0/11 0/2 13 4 saat 789 411 6/11 0/2 7 saat basi 834 366 11/11 0/2 2 5 dakika 837 363 11/11 0/2 2 5 saniye 839 361 11/11 2/2 0 aktarim araligi gonderim filo/gun ek yuk MiB saha penceresi riskteki kayit kapanmayan gunde bir 1 268 2 86400 sn 11.454.000 0 4 saat 6 1.608 13 23400 sn 2.267.750 84 saat basi 24 6.432 50 23400 sn 1.266.500 84 5 dakika 288 77.184 603 23400 sn 1.029.083 130 5 saniye 17280 4.631.040 36180 23400 sn 1.007.860 130 araligi gunde birden 5 dakikaya cekmek gonderim sayisini 288 katina cikariyor; saha dizustulerinde etkin pencere 23400 saniyenin altina inmiyor ``` Üstteki tablo merkezdeki kopyanın neyi kapattığını sayıyor ve kapattığı miktar tam olarak **aktarım penceresinin dışında kalan kayıt sayısıdır**. Günde bir aktarımda merkezde o günden hiç kayıt yoktur ve 13 kurcalanan kalemin 13'ü görünmez kalır. Dört saatlik aralıkta 11 silmenin altısı çıkıyor; saat başı aktarımda 11'i de çıkıyor. Değiştirilen iki kayıt yalnız beş saniyelik gönderimde görünüyor, çünkü ikisi de son gönderimden sonraya düşüyor. Bu satırların hepsi yerel zincirin **temiz** dediği kümede duruyor. Karşılaştırmayı mümkün kılan ikinci bir kopyadır, zincir değil. Alttaki tablo pencereyi kısaltmanın faturasını yazıyor. Günde bir gönderimden beş dakikaya inmek gönderim sayısını 288 katına çıkarıyor — filoda 268'den 77.184'e — ve gönderim ek yükü günde 603 MiB tutuyor. Beş saniyelik gönderimde aynı ek yük 35 GiB olur. Son iki sütun asıl sınırı gösteriyor. Riskteki kayıt sayısı 11,45 milyondan 1,03 milyona iniyor ve orada duruyor: aralığı beş dakikadan beş saniyeye çekmek bu sayıyı yalnız yüzde iki azaltıyor. Nedeni dördüncü sütundur — saha dizüstülerinin etkin penceresi hiçbir aralıkta 23.400 saniyenin altına inmiyor, çünkü o makineler günün altı buçuk saatini çevrimdışı geçiriyor. Beş dakikalık aralıkta 130 makinede pencere hiç kapanmıyor. **Merkezîleştirmenin kapattığı pencere bir yapılandırma değil, bir bağlanabilirlik sınırıdır.** Pencerenin içinde kalan kayıt için elde tek bir seçenek kalıyor ve o da bir mimari kalemidir: kaydı, üreten makinenin değiştiremeyeceği bir yere yazmak — yalnız ekleme yapılabilen bir ortama ya da anahtarı uçta bulunmayan bir imzayla. Bu, pencereyi kapatmaz; pencere içindeki kaydın **sessizce** değişmesini engeller. #### Özet - Karma zinciri üç kurcalama biçimini yakalıyor: silme 744. sırada ve 11 sıra boşluğuyla, özeti tazelenmiş değişiklik 839. sırada, zincir yeniden hesaplandığında yalnız sıra boşluğuyla. - Sıra numaraları da yeniden verildiğinde yerel doğrulama **temiz** diyor: aynı makinede üretilip aynı makinede doğrulanan bir zincir, o makineyi elinde tutana karşı tutarlılık kanıtıdır, bütünlük kanıtı değil. - Merkezdeki kopya 13 kurcalanan kaydın günde bir aktarımda 0'ını, saat başı aktarımda 11'ini, beş saniyelik gönderimde 13'ünü gösteriyor; kapattığı miktar aktarım penceresinin dışında kalan kayıt sayısıdır. - Aralığı günde birden beş dakikaya çekmek gönderimi 288 katına ve ek yükü günde 603 MiB'ye çıkarıyor; beş saniyede ek yük 35 GiB olur. - Riskteki kayıt 11,45 milyondan 1,03 milyona iniyor ve orada kalıyor: 130 makinede pencere hiçbir aralıkta kapanmıyor, çünkü etkin pencereyi ayar değil çevrimdışı kalma süresi belirliyor. #### Kurs Kapanışı | Ders | Tutunma noktası | Kapanan / görünen | Meşru işe bedel | |---|---|---|---| | Sertleştirme İlkeleri | 101 kalem, 84 nokta | 40 kapanıyor, 44 görünür | 41 elle adım | | Yama Yönetimi | 1.038 nokta, 12 duyuru | 0 kapanıyor, pencere 10,8'den 2,3 güne | 939 plan dışı kesinti | | Yapılandırma Kıyaslamaları | 26 madde, 104 karar | 0 kapanıyor, 588 nokta daralıyor | 48 elle adım, 53 istisna | | Uygulama İzin Listeleri | 1.038 nokta, 25 kalem | 972 kapanıyor, 66 açık | 7 kalem 208 makinede | | Sanal Alan Kullanımı | 15 kalem, 4 yapılandırma | 0 kapanıyor, 8 kötüden 4'ü duruyor | 2 yanlış engel, 275 dakika | | Disk Şifreleme | 1.038 nokta tanımı, 18 kalem | 936 kapanıyor, 102 açık | 204 anahtar kopyası, 14.112 dakika | | Kötü Amaçlı Yazılım Türleri | 8 nokta türü, 10 tür | 8 tür duruyor, 2'si kalıyor | 130 meşru kalem | | Kötü Amaçlı Yazılım Karşıtı | 20 kalem, 6 kötü | 7 nokta kapanıyor, uyarı kipinde görünür | 3 meşru iş, 7 uyarı | | Uç Nokta Tespit ve Yanıt | 8 nokta türü, 7 kaynak | 0 kapanıyor, 6 görünür, 2 kör | 19,5 gün pencere, 2 yeni nokta | | Konak Tabanlı Güvenlik Duvarı | 729.252 yol, 290.772 bölge içi | 158.100 yol kapanıyor, 60 tür kayıtta | 2 meşru akış kesiliyor | | Yaşayan Toprakta Saldırı | 14 araç, 7 yetenek | 0 kapanıyor, 6 koşumun 5'i ayrılıyor | 3 yanlış pozitif | | Kalıcılık Mekanizmaları | 10 tür, 161 meşru kalem | 7,1 kapalı, 1,8 görünür, 1,2 karanlık | 36 kalem, 52 elle onay | | Olay Günlükleri | 3.078 makine-tür çifti | 0 kapanıyor, 2.356 görünür, 250 kör | günde 10,2 milyon kayıt | | Kimlik Doğrulama Günlükleri | 916 başarısızlık, 0 nokta | 0 kapanıyor, 216 olayın 10'u görünür | 5 yanlış pozitif, 9 giriş | | Komut Satırı Denetimi | 8 tür adıyla, 5 şüpheli | 0 kapanıyor, 5'i ayrılıyor, 3'ü tek kaynakta | 90 günde 410 GiB | | Günlük Bütünlüğü | 13 kurcalanan kayıt | 0 kapanıyor, 13'ü merkezde görünür | 1,03 milyon kayıt pencerede | Üçüncü sütunu boş kalan tek bir satır yok ve ikinci sütunda "0 kapanıyor" yazan dokuz satır var. Kursun kuralı bu iki gözlemden çıkıyor: **uç nokta güvenliği bir ürün listesi değil, otomatik çalıştırılan kalemlerin sayısıdır; kapatılamayan her nokta en azından görünür kılınmalıdır, çünkü görünmeyen nokta yok sayılmış noktadır.** Kapatma ile görünür kılmayı aynı sütuna yazan her ölçüm, kendi kapsamını olduğundan geniş gösterir. On altı ders boyunca ikinci sütun tek yönde ilerledi: sertleştirme kalem sayısını düşürdü, izin listesi ve disk şifreleme büyük blokları kapattı, koruma katmanları kapatamadıklarını görünür kılmaya başladı, son dört ders yalnız görünürlüğü ölçtü. Kalan sayı hep aynı biçimdeydi. Bütün bu ölçüm boyunca sorulmamış bir soru var. Beş kurs boyunca hep savunma tarafından bakıldı ve her denetimin neyi kaçırdığı tek tek sayıldı — kaçan yol, geçen iddia, açık kalan nokta, kör kalan kayıt. Ama kaçırılan bu yolları **kimin, hangi sırayla ve neden** kullandığı hiç ele alınmadı. Bir saldırgan neden bir noktayı seçip ötekini bırakır, hangi adımdan sonra hangisine geçer, ne zaman durur? **M24/K06 Saldırı Teknikleri ve Tehdit Ortamı** kursu tam olarak bu soruyla başlar.