--- title: 'Günlük Bütünlüğü' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/uc-nokta-guvenligi/gunluk-butunlugu' course: 'Uç Nokta ve Sistem Sertleştirme' language: tr updated: '2026-08-17T18:08:35+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Günlük Bütünlüğü 1.200 kayıtlık bir günlük zinciri dört kurcalama biçimine karşı sınanır: silme 744. sırada ve 11 sıra boşluğuyla, özeti tazelenmiş değişiklik 839. sırada yakalanıyor, zincir yeniden hesaplandığında yalnız sıra boşluğu kalıyor, sıra da yeniden verildiğinde yerel doğrulama temiz diyor. Merkezdeki kopya 13 kurcalanan kaydın günlük aktarımda 0'ını, saat başı aktarımda 11'ini, beş saniyelik gönderimde 13'ünü gösteriyor; filoda pencere hiçbir aralıkta kapanmıyor, çünkü 130 makine çevrimdışı kalıyor. Bir önceki ders süreç oluşturma kaydını açtı ve üst süreç bağlamının 1.702 işareti 40'a indirdiğini gösterdi. Bu konunun üç dersi de aynı sessiz varsayımı taşıdı: kayıt orada duruyor ve doğru. Oysa sayılan kayıtların tamamı, üzerinde kalem çalıştıran makinenin kendi diskinde üretiliyor ve bu kursun başlangıç varsayımı koda bir kez uçta çalışma izni veriyordu. Kayıt da o kodun erişebildiği yerdedir. Bu ders o varsayımı sınar. Bir **karma zinciri** (hash chain) kaydın kendi içinde tutarlı olduğunu gösterir: her kaydın özeti sırayı, bir önceki özeti ve gövdeyi kapsar, dolayısıyla ortadan bir kaydı çıkarmak ya da değiştirmek zinciri kırar. Sorulacak soru bunun **neye karşı** işe yaradığıdır. Ölçüm bir **modeldir**, bölgesel ölçüm ağı **kurgudur** ve kurcalamanın **yöntemi yazılmaz**, yalnız sonucu modellenir. **Başkasına ait bir sistemde kayıt üzerinde işlem yapmak — silmek, değiştirmek, taşımak — yazılı yetki ve tanımlı kapsam olmadan hem yasadışı hem meslek dışıdır.** - **SG16.** Bir uçta bir günün günlüğü 1.200 kayıttır. Her kayıt sıra numarası, gövde ve özet taşır; özet `node:crypto` ile sıra, bir önceki özet ve gövdeden hesaplanır. Yapı Backend Üretim kursundaki zincirleme özetle aynıdır, ölçülen soru farklıdır. - **SG17.** Kurcalama anı 61.550. saniyedir ve kurcalanan aralık 54.000. saniyeden başlar. Aralıktan 11 kayıt siliniyor, 2 kaydın gövdesi değişiyor. - **SG18.** Dört kurcalama biçimi ayrılır: **A** silme, zincire dokunmadan; **B** değiştirme, yalnız o kaydın özetini tazeleyerek; **C** silme, zinciri yeniden hesaplayarak; **D** silme, sıra numaralarını da yeniden vererek. - **SG19.** Merkezî toplayıcı kaydın bir kopyasını tutar ve karşılaştırma kaydın değişmeyen kalem kimliği üzerinden yapılır. Merkeze ulaşmamış kayıt karşılaştırılamaz. - **SG20.** Filo dört gruptur ve saha dizüstüleri günde 23.400 saniye çevrimdışıdır. Gönderim başına ek yük 8 KiB'dir; bütün sayılar kurgudur. ## Zincirin Gördüğü Dört Biçim ```js // zincir.mjs — uc noktada uretilen gunluk zinciri, dort kurcalama bicimi ve yerel dogrulama. // MODELDIR; kurcalama YONTEMI yazilmaz, yalnizca sonucu modellenir. import { createHash } from "node:crypto"; export const TOHUM = 20260515, N = 1200, T = 61550; // kurcalama ani (saniye) const uretec = (t) => { let s = t >>> 0; return () => (s = (s * 1664525 + 1013904223) >>> 0) / 4294967296; }; const r = uretec(TOHUM); const KAYNAK = ["surec-olusturma", "kimlik-dogrulama", "sistem-olay", "zamanlayici"]; export const ozet = (sira, once, govde) => createHash("sha256").update(`${sira}|${once}|${govde}`).digest("hex").slice(0, 16); // Zincir: her kaydin ozeti sira, bir onceki ozet ve govdeden hesaplanir. export function zincirle(kayitlar) { let once = "baslangic"; return kayitlar.map((k) => { once = ozet(k.sira, once, k.govde); return { ...k, ozet: once }; }); } const zamanlar = Array.from({ length: N }, () => Math.floor(r() * 86400)).sort((a, b) => a - b); export const GUNLUK = zincirle(zamanlar.map((t, i) => ({ sira: i + 1, t, govde: JSON.stringify({ t, kaynak: KAYNAK[Math.floor(r() * 4)], kalem: 100 + i }), }))); // Kurcalama araligi: son etkinlik penceresi. Bu araliktan bir bolum kayit siliniyor, // son iki kayit degisiyor. const aralik = GUNLUK.filter((k) => k.t >= 54000 && k.t <= T); export const SILINEN = aralik.filter((_, i) => i % 9 === 0).slice(0, 12).map((k) => k.sira); export const DEGISEN = aralik.filter((k) => !SILINEN.includes(k.sira)).slice(-2) .map((k) => k.sira); // Degistirme kaydin zamanini kaydiriyor; kalem kimligi degismiyor. const bozuk = (k) => JSON.stringify({ ...JSON.parse(k.govde), t: JSON.parse(k.govde).t + 900 }); // A: silindi, zincire dokunulmadi. B: degisti, yalniz o kaydin ozeti tazelendi. // C: silindi, zincir yeniden hesaplandi. D: silindi, sira da yeniden verildi. export const BICIM = { A: () => GUNLUK.filter((k) => !SILINEN.includes(k.sira)), B: () => GUNLUK.map((k) => (DEGISEN.includes(k.sira) ? { ...k, govde: bozuk(k), ozet: ozet(k.sira, GUNLUK[k.sira - 2].ozet, bozuk(k)) } : k)), C: () => zincirle(GUNLUK.filter((k) => !SILINEN.includes(k.sira)) .map((k) => (DEGISEN.includes(k.sira) ? { ...k, govde: bozuk(k) } : k))), D: () => zincirle(GUNLUK.filter((k) => !SILINEN.includes(k.sira)) .map((k, i) => ({ ...k, sira: i + 1, govde: DEGISEN.includes(k.sira) ? bozuk(k) : k.govde }))), }; // Yerel dogrulama: zincir bastan yurutulur, ilk uyusmazligin sirasi dondurulur (yoksa 0). export function dogrula(kayitlar) { let once = "baslangic"; for (const k of kayitlar) { once = ozet(k.sira, once, k.govde); if (once !== k.ozet) return k.sira; } return 0; } // Sira bosluklari: silinen kayitlarin birakabilecegi tek yerel iz. export const bosluk = (kayitlar) => kayitlar.reduce((a, k, i) => (i && k.sira !== kayitlar[i - 1].sira + 1 ? a + k.sira - kayitlar[i - 1].sira - 1 : a), 0); if (import.meta.url === `file://${process.argv[1]}`) { const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const yz = gen([42, 8, 16, 14, 15]); console.log(`model (tohum ${TOHUM}): ${N} kayitlik gunluk zinciri, kurcalama ani ${T}. saniye`); console.log(`kurcalanan aralik ${SILINEN.length} silinen, ${DEGISEN.length} degisen kayit ` + `(sira ${SILINEN[0]}-${SILINEN.at(-1)} arasi ve ${DEGISEN.join(", ")})`); console.log("\n" + yz(["kurcalama bicimi", "kayit", "ilk uyusmazlik", "sira bosluk", "yerel sonuc"])); for (const [ad, aciklama] of [["A", "kayit silindi, zincire dokunulmadi"], ["B", "kayit degisti, ozeti tazelendi"], ["C", "kayit silindi, zincir yeniden hesaplandi"], ["D", "silindi, sira ve zincir yeniden verildi"]]) { const l = BICIM[ad](); const u = dogrula(l), b = bosluk(l); console.log(yz([`${ad}: ${aciklama}`, l.length, u || "-", b || "-", u || b ? "kurcalanmis" : "temiz"])); } } ``` ``` model (tohum 20260515): 1200 kayitlik gunluk zinciri, kurcalama ani 61550. saniye kurcalanan aralik 11 silinen, 2 degisen kayit (sira 743-833 arasi ve 838, 839) kurcalama bicimi kayit ilk uyusmazlik sira bosluk yerel sonuc A: kayit silindi, zincire dokunulmadi 1189 744 11 kurcalanmis B: kayit degisti, ozeti tazelendi 1200 839 - kurcalanmis C: kayit silindi, zincir yeniden hesaplandi 1189 - 11 kurcalanmis D: silindi, sira ve zincir yeniden verildi 1189 - - temiz ``` Dört satır bir merdiven kuruyor. İlk biçimde kayıtlar silinmiş ve zincire dokunulmamıştır; iki bağımsız işaret birden çıkıyor — doğrulama 744. sırada duruyor ve 11 sıra boşluğu sayılıyor. İkincisinde bir kaydın gövdesi değişmiş ve yalnız o kaydın özeti yeniden hesaplanmıştır; uyuşmazlık değişen kayıtta değil, **ondan sonrakinde** çıkıyor. Zincirin kazandırdığı tam olarak budur: bir kaydı tutarlı kılmak, ondan sonraki bütün kayıtları da yeniden yazmayı gerektirir. Üçüncü biçimde zincirin tamamı yeniden hesaplanmıştır ve doğrulama hiçbir uyuşmazlık bulmuyor. Geriye tek iz kalıyor: 11 sıra boşluğu. Dördüncü biçimde sıra numaraları da yeniden verilmiştir ve o iz de kayboluyor — yerel doğrulama **temiz** diyor. On bir kayıt silinmiş, iki kaydın zamanı kaydırılmıştır ve makinenin üzerinde bunu gösteren hiçbir şey yoktur. Sonuç bir cümleye iniyor: aynı makinede üretilip aynı makinede doğrulanan bir zincir, o makineyi elinde tutana karşı bütünlük kanıtı değil, yalnız **tutarlılık** kanıtıdır. Gerçek katkısı kısmi kurcalamayı olanaksız kılmasıdır: kurcalayan ya hiç dokunmayacak ya da kaydın tamamını yeniden üretecektir. ## Merkezdeki Kopya ve Aktarım Penceresi ```js // merkez.mjs — merkezdeki kopya ile karsilastirma ve aktarim penceresinin filo bedeli. import { GUNLUK, BICIM, SILINEN, DEGISEN, T } from "./zincir.mjs"; const yerel = BICIM.D(); // yerel dogrulamanin temiz gordugu kume const kalem = (k) => JSON.parse(k.govde).kalem; // kayitin degismeyen kimligi const ARALIK = [["gunde bir", 86400], ["4 saat", 14400], ["saat basi", 3600], ["5 dakika", 300], ["5 saniye", 5]]; const gen = (B) => (h) => h.map((v, j) => (j ? String(v).padStart(B[j]) : String(v).padEnd(B[0]))).join(""); const y1 = gen([13, 11, 13, 15, 19, 15]); const y2 = gen([17, 10, 11, 13, 16, 16, 13]); console.log(`kurcalama ani ${T}. saniye; ${SILINEN.length} silinen ve ${DEGISEN.length} ` + `degisen kayit var, yerel zincir bunlarin hicbirini gostermiyor`); console.log(y1(["aralik", "merkezde", "pencerede", "tespit silme", "tespit degisiklik", "gorunmeyen"])); for (const [ad, w] of ARALIK) { const sonAktarim = Math.floor(T / w) * w; const merkez = GUNLUK.filter((k) => k.t <= sonAktarim); const yerelKalem = new Map(yerel.map((k) => [kalem(k), k.govde])); const silme = merkez.filter((k) => !yerelKalem.has(kalem(k))).length; const degis = merkez.filter((k) => yerelKalem.has(kalem(k)) && yerelKalem.get(kalem(k)) !== k.govde).length; console.log(y1([ad, merkez.length, GUNLUK.length - merkez.length, `${silme}/${SILINEN.length}`, `${degis}/${DEGISEN.length}`, SILINEN.length + DEGISEN.length - silme - degis])); } // Filo: aktarim araligini kisaltmanin bedeli ve kapatilamayan pencere. const GRUP = [["saha dizustu", 84, 41000, 23400], ["sube ucu", 46, 39000, 3600], ["sayac toplayici", 120, 44000, 0], ["merkezi isleme", 18, 52000, 0]]; const EK = 8192; // gonderim basina ek yuk (bayt) console.log("\n" + y2(["aktarim araligi", "gonderim", "filo/gun", "ek yuk MiB", "saha penceresi", "riskteki kayit", "kapanmayan"])); for (const [ad, w] of ARALIK) { const bag = Math.round(86400 / w); const filo = GRUP.reduce((a, g) => a + g[1] * bag, 0); const risk = GRUP.reduce((a, g) => a + g[1] * g[2] * Math.max(w, g[3]) / 86400, 0); const kapanmayan = GRUP.filter((g) => g[3] > w).reduce((a, g) => a + g[1], 0); console.log(y2([ad, bag, filo.toLocaleString("tr-TR"), Math.round(filo * EK / 1048576), `${Math.max(w, GRUP[0][3])} sn`, Math.round(risk).toLocaleString("tr-TR"), kapanmayan])); } console.log(`\naraligi gunde birden 5 dakikaya cekmek gonderim sayisini 288 katina cikariyor; ` + `saha dizustulerinde etkin pencere ${GRUP[0][3]} saniyenin altina inmiyor`); ``` ``` kurcalama ani 61550. saniye; 11 silinen ve 2 degisen kayit var, yerel zincir bunlarin hicbirini gostermiyor aralik merkezde pencerede tespit silme tespit degisiklik gorunmeyen gunde bir 0 1200 0/11 0/2 13 4 saat 789 411 6/11 0/2 7 saat basi 834 366 11/11 0/2 2 5 dakika 837 363 11/11 0/2 2 5 saniye 839 361 11/11 2/2 0 aktarim araligi gonderim filo/gun ek yuk MiB saha penceresi riskteki kayit kapanmayan gunde bir 1 268 2 86400 sn 11.454.000 0 4 saat 6 1.608 13 23400 sn 2.267.750 84 saat basi 24 6.432 50 23400 sn 1.266.500 84 5 dakika 288 77.184 603 23400 sn 1.029.083 130 5 saniye 17280 4.631.040 36180 23400 sn 1.007.860 130 araligi gunde birden 5 dakikaya cekmek gonderim sayisini 288 katina cikariyor; saha dizustulerinde etkin pencere 23400 saniyenin altina inmiyor ``` Üstteki tablo merkezdeki kopyanın neyi kapattığını sayıyor ve kapattığı miktar tam olarak **aktarım penceresinin dışında kalan kayıt sayısıdır**. Günde bir aktarımda merkezde o günden hiç kayıt yoktur ve 13 kurcalanan kalemin 13'ü görünmez kalır. Dört saatlik aralıkta 11 silmenin altısı çıkıyor; saat başı aktarımda 11'i de çıkıyor. Değiştirilen iki kayıt yalnız beş saniyelik gönderimde görünüyor, çünkü ikisi de son gönderimden sonraya düşüyor. Bu satırların hepsi yerel zincirin **temiz** dediği kümede duruyor. Karşılaştırmayı mümkün kılan ikinci bir kopyadır, zincir değil. Alttaki tablo pencereyi kısaltmanın faturasını yazıyor. Günde bir gönderimden beş dakikaya inmek gönderim sayısını 288 katına çıkarıyor — filoda 268'den 77.184'e — ve gönderim ek yükü günde 603 MiB tutuyor. Beş saniyelik gönderimde aynı ek yük 36 GiB olur. Son iki sütun asıl sınırı gösteriyor. Riskteki kayıt sayısı 11,45 milyondan 1,03 milyona iniyor ve orada duruyor: aralığı beş dakikadan beş saniyeye çekmek bu sayıyı yalnız yüzde iki azaltıyor. Nedeni dördüncü sütundur — saha dizüstülerinin etkin penceresi hiçbir aralıkta 23.400 saniyenin altına inmiyor, çünkü o makineler günün altı buçuk saatini çevrimdışı geçiriyor. Beş dakikalık aralıkta 130 makinede pencere hiç kapanmıyor. **Merkezîleştirmenin kapattığı pencere bir yapılandırma değil, bir bağlanabilirlik sınırıdır.** Pencerenin içinde kalan kayıt için elde tek bir seçenek kalıyor ve o da bir mimari kalemidir: kaydı, üreten makinenin değiştiremeyeceği bir yere yazmak — yalnız ekleme yapılabilen bir ortama ya da anahtarı uçta bulunmayan bir imzayla. Bu, pencereyi kapatmaz; pencere içindeki kaydın **sessizce** değişmesini engeller. ## Özet - Karma zinciri üç kurcalama biçimini yakalıyor: silme 744. sırada ve 11 sıra boşluğuyla, özeti tazelenmiş değişiklik 839. sırada, zincir yeniden hesaplandığında yalnız sıra boşluğuyla. - Sıra numaraları da yeniden verildiğinde yerel doğrulama **temiz** diyor: aynı makinede üretilip aynı makinede doğrulanan bir zincir, o makineyi elinde tutana karşı tutarlılık kanıtıdır, bütünlük kanıtı değil. - Merkezdeki kopya 13 kurcalanan kaydın günde bir aktarımda 0'ını, saat başı aktarımda 11'ini, beş saniyelik gönderimde 13'ünü gösteriyor; kapattığı miktar aktarım penceresinin dışında kalan kayıt sayısıdır. - Aralığı günde birden beş dakikaya çekmek gönderimi 288 katına ve ek yükü günde 603 MiB'ye çıkarıyor; beş saniyede ek yük 36 GiB olur. - Riskteki kayıt 11,45 milyondan 1,03 milyona iniyor ve orada kalıyor: 130 makinede pencere hiçbir aralıkta kapanmıyor, çünkü etkin pencereyi ayar değil çevrimdışı kalma süresi belirliyor. ## Kurs Kapanışı | Ders | Tutunma noktası | Kapanan / görünen | Meşru işe bedel | |---|---|---|---| | Sertleştirme İlkeleri | 101 kalem, 84 nokta | 40 kapanıyor, 44 görünür | 41 elle adım | | Yama Yönetimi | 1.038 nokta, 12 duyuru | 0 kapanıyor, pencere 10,8'den 2,3 güne | 939 plan dışı kesinti | | Yapılandırma Kıyaslamaları | 26 madde, 104 karar | 0 kapanıyor, 588 nokta daralıyor | 48 elle adım, 53 istisna | | Uygulama İzin Listeleri | 1.038 nokta, 25 kalem | 972 kapanıyor, 66 açık | 7 kalem 208 makinede | | Sanal Alan Kullanımı | 15 kalem, 4 yapılandırma | 0 kapanıyor, 8 kötüden 4'ü duruyor | 2 yanlış engel, 275 dakika | | Disk Şifreleme | 1.038 nokta tanımı, 18 kalem | 936 kapanıyor, 102 açık | 204 anahtar kopyası, 14.112 dakika | | Kötü Amaçlı Yazılım Türleri | 8 nokta türü, 10 tür | 8 tür duruyor, 2'si kalıyor | 130 meşru kalem | | Kötü Amaçlı Yazılım Karşıtı | 20 kalem, 6 kötü | 7 nokta kapanıyor, uyarı kipinde görünür | 3 meşru iş, 7 uyarı | | Uç Nokta Tespit ve Yanıt | 8 nokta türü, 7 kaynak | 0 kapanıyor, 6 görünür, 2 kör | 19,5 gün pencere, 2 yeni nokta | | Konak Tabanlı Güvenlik Duvarı | 729.252 yol, 290.772 bölge içi | 158.100 yol kapanıyor, 60 tür kayıtta | 2 meşru akış kesiliyor | | Yaşayan Toprakta Saldırı | 14 araç, 7 yetenek | 0 kapanıyor, 6 koşumun 5'i ayrılıyor | 3 yanlış pozitif | | Kalıcılık Mekanizmaları | 10 tür, 161 meşru kalem | 7,1 kapalı, 1,8 görünür, 1,2 karanlık | 36 kalem, 52 elle onay | | Olay Günlükleri | 3.078 makine-tür çifti | 0 kapanıyor, 2.356 görünür, 250 kör | günde 10,2 milyon kayıt | | Kimlik Doğrulama Günlükleri | 916 başarısızlık, 0 nokta | 0 kapanıyor, 216 olayın 10'u görünür | 5 yanlış pozitif, 9 giriş | | Komut Satırı Denetimi | 8 tür adıyla, 5 şüpheli | 0 kapanıyor, 5'i ayrılıyor, 3'ü tek kaynakta | 90 günde 410 GiB | | Günlük Bütünlüğü | 13 kurcalanan kayıt | 0 kapanıyor, 13'ü merkezde görünür | 1,03 milyon kayıt pencerede | Üçüncü sütunu boş kalan tek bir satır yok ve ikinci sütunda "0 kapanıyor" yazan dokuz satır var. Kursun kuralı bu iki gözlemden çıkıyor: **uç nokta güvenliği bir ürün listesi değil, otomatik çalıştırılan kalemlerin sayısıdır; kapatılamayan her nokta en azından görünür kılınmalıdır, çünkü görünmeyen nokta yok sayılmış noktadır.** Kapatma ile görünür kılmayı aynı sütuna yazan her ölçüm, kendi kapsamını olduğundan geniş gösterir. On altı ders boyunca ikinci sütun tek yönde ilerledi: sertleştirme kalem sayısını düşürdü, izin listesi ve disk şifreleme büyük blokları kapattı, koruma katmanları kapatamadıklarını görünür kılmaya başladı, son dört ders yalnız görünürlüğü ölçtü. Kalan sayı hep aynı biçimdeydi. Bütün bu ölçüm boyunca sorulmamış bir soru var. Beş kurs boyunca hep savunma tarafından bakıldı ve her denetimin neyi kaçırdığı tek tek sayıldı — kaçan yol, geçen iddia, açık kalan nokta, kör kalan kayıt. Ama kaçırılan bu yolları **kimin, hangi sırayla ve neden** kullandığı hiç ele alınmadı. Bir saldırgan neden bir noktayı seçip ötekini bırakır, hangi adımdan sonra hangisine geçer, ne zaman durur? **M24/K06 Saldırı Teknikleri ve Tehdit Ortamı** kursu tam olarak bu soruyla başlar.