--- title: 'Makale ve Bölüm Ayrımı' source: 'https://academia.sh/tr/kurslar/web-temelleri-ve-html/makale-ve-bolum-ayrimi' course: "Web'in Temelleri ve HTML" language: tr updated: '2026-08-17T18:09:32+00:00' license: 'CC BY-SA 4.0' --- # Makale ve Bölüm Ayrımı Bağımsız dağıtılabilirlik ölçütüyle makale ve bölüm seçimi, başlıksız bölümün sorunu ve iç içe makalelerin yapısı. Önceki ders `section` ögesini adlandırılmış bir bölüm olarak kullandı, `article` ögesini yer imi tablosunda gösterdi ama ayrımı açmadı. İkisi arasındaki seçim, anlamsal işaretlemede en sık yanlış yapılan karardır — çünkü görünür bir sonucu yoktur ve yanlış seçim hiçbir hata üretmez. Ayrımın tek bir ölçütü vardır ve bu ders o ölçütü tanımlar. ## Bağımsızlık Ölçütü `article` ögesi, **kendi başına dağıtılabilir** bir içerik birimini işaretler. Ölçüt şudur: bu içerik bulunduğu belgeden koparılıp başka bir yerde —bir akışta, bir listede, bir okuma uygulamasında— tek başına yayımlansa anlamını korur mu? Korursa `article`, korumazsa `section`. Ölçüt, içeriğin türüyle ilgili değildir. Bir gazete yazısı `article` olabilir; bir ürün kartı, bir yorum, bir günlük kaydı, bir arama sonucu da olabilir. Tersine, uzun bir belgenin "Yöntem" bölümü `article` değildir: koparıldığında neyin yöntemi olduğu kaybolur. `section` ögesi ise **tematik bir gruplamadır**. Belgenin bir bölümünü ayırır; anlamı, belgenin bütünüyle ilişkisinden gelir. İçindekiler tablosuna bir giriş oluşturacak her bölüm bu ögeye adaydır. ## Bölümün Başlığı Olmalıdır `section` ögesinin bir başlığı yoksa, ne ayırdığı bildirilmemiştir. Bu, önceki dersteki kuralın nedenidir: adı olmayan bir `section` yer imi listesinde görünmez ve öge işlevsiz kalır. Aşağıdaki betik belgedeki bölümleme ögelerini tarar ve başlık taşıyıp taşımadıklarını bildirir. ```js // bolum.mjs — bolumleme ogelerinin baslik denetimi const belge = `

İstasyon Özeti

Kuzey Yamaç istasyonu 1840 metrede kuruludur.

Bakım nedeniyle veri akışı durabilir.

Kalibrasyon Kaydı

Nem sensörü yeniden ayarlandı.

`; const BOLUMLEME = new Set(["section", "article", "nav", "aside"]); const desen = /<(\/?)([a-z0-9]+)([^>]*)>/g; const yigit = []; let esleme; while ((esleme = desen.exec(belge)) !== null) { const [, kapanis, ad, oznitelik] = esleme; if (kapanis) { if (BOLUMLEME.has(ad)) { const bolum = yigit.pop(); console.log( (bolum.ad + (bolum.kimlik ? "#" + bolum.kimlik : "")).padEnd(18), bolum.baslik ? "baslik var" : "BASLIK YOK", ); } continue; } if (BOLUMLEME.has(ad)) { const kimlik = oznitelik.match(/id="([^"]*)"/)?.[1] ?? ""; yigit.push({ ad, kimlik, baslik: false }); } else if (/^h[1-6]$/.test(ad) && yigit.length > 0) { yigit[yigit.length - 1].baslik = true; } } ``` ``` section#ozet baslik var section#uyari BASLIK YOK article#kayit-2 baslik var ``` İkinci bölüm bir kusur bildirir. İçeriği bir uyarıdır ve tematik bir bölüm değildir; doğru öge bir uyarı bloğu için `div` ya da —uyarının yapısal bir bölüm olması isteniyorsa— bir başlık eklenmiş `section` olurdu. Bu denetim bir üslup tercihi değildir. Başlıksız bir bölüm, önceki dersteki yer imi listesinde görünmez; belgeyi bölümlere ayırdığı sanılırken hiçbir şey yapmamış olur. ## İç İçe Makaleler Bir makale başka bir makaleyi içerebilir ve bu geçerlidir: içteki makale, dıştakiyle ilişkilidir ama kendi başına da anlamlıdır. Bir yazının altındaki yorumlar bu yapının tipik örneğidir. ```html

Nem Sensörü Kalibrasyonu

Sensör, referans değere göre yüzde iki sapma gösterdi.

Gözlemci Notları

Sabah ölçümü

Gövde içi yoğuşma gözlendi.

Akşam ölçümü

Sapma yinelenmedi.

``` Yapı iki düzey bildirir. Dıştaki makale bir kalibrasyon kaydıdır; içtekiler o kayda düşülmüş notlardır ve her biri tek başına okunabilir. İkisini birbirine bağlayan `section` ögesi bağımsız değildir — koparıldığında "hangi kaydın notları" bilgisi kaybolur. Başlık düzeylerine dikkat edilmelidir: iç içelik başlık düzeyini kendiliğinden değiştirmez. Başlık Hiyerarşisi dersinde belirtildiği gibi, bu kurs düzeyleri belgenin bütünü üzerinden sayar; `article` ögesinin içinde `h1` ile yeniden başlanmaz. ## Makalenin Üstverisi Bağımsız dağıtılabilirlik, makalenin kendi künyesini taşımasını gerektirir: koparıldığında ne zaman ve kim tarafından yazıldığı da onunla birlikte gitmelidir. İki öge bu bilgiyi makinece okunabilir kılar. `time` ögesi bir tarihi veya süreyi işaretler. Görünen metin serbest yazılabilir; `datetime` özniteliği aynı değeri tanımlı bir biçimde taşır. ```html

Nem sensörü yeniden ayarlandı

Referans değere göre yüzde iki sapma düzeltildi.

``` `datetime` değerinin biçimi tanımlıdır: tarih `YYYY-AA-GG`, saat `SS:DD` düzeninde yazılır ve ikisi `T` ile birleşir. Bu biçim, "12 Mart sabahı" gibi serbest bir yazımdan sıralama ve karşılaştırma yapılamayacağı için gereklidir. `address` ögesi bir adres değil, **iletişim bilgisidir**: bulunduğu makalenin (ya da en üst düzeyde belgenin) yazarına ulaşma yolunu işaretler. Bir posta adresini işaretlemek için kullanılmaz. ## Karar Ölçütleri Sıralı bir denetim, çoğu durumu çözer. | Soru | Yanıt evetse | |---|---| | İçerik koparıldığında tek başına anlamlı mı? | `article` | | Belgenin bir konusunu ayıran, başlığı olan bir bölüm mü? | `section` | | Ana içerikten koparılabilir, dolaylı ilişkili bir ek mi? | `aside` | | Yalnızca sunum için gruplama mı? | `div` | İlk üç soruya "hayır" veriliyorsa öge gereksizdir. Anlamsal öge eklemek her zaman bir iyileştirme değildir: yanlış bildirim, hiç bildirim yapmamaktan daha zararlıdır çünkü belgeyi okuyan araç ona güvenir. Bir başka sık hata, her `div` ögesini `section` ile değiştirmektir. Bu, yer imi listesini anlamsız girişlerle doldurur — ya da adsız oldukları için hiçbir şey eklemez ve yalnızca kaynak metni büyütür. ## İstasyon Belgesinde Ölçüm istasyonu sayfasında iki yapı bir arada bulunur. ```html

Kuzey Yamaç Ölçüm İstasyonu

Ölçülen Büyüklükler

Kalibrasyon Kayıtları

Nem sensörü yeniden ayarlandı

Referans değere göre yüzde iki sapma düzeltildi.

Gözlemci: A. Yılmaz

Rüzgâr ölçer yatağı değiştirildi

Düşük hızlarda takılma gözlenmişti.

``` "Ölçülen Büyüklükler" bir bölümdür: koparıldığında hangi istasyonun büyüklükleri olduğu kaybolur. Her kalibrasyon kaydı ise bir makaledir: tarih, işlem ve gözlemci bilgisiyle birlikte başka bir belgede —örneğin ağ genelindeki bir kayıt akışında— tek başına yayımlanabilir. İç `footer` ögeleri, önceki derste belirtildiği gibi belgenin alt bilgisi değildir; bulundukları makalenin alt bilgisidir ve yer imi listesine girmezler. ## Özet - `article`, bulunduğu belgeden koparıldığında anlamını koruyan içerik birimidir; ölçüt içeriğin türü değil, bağımsız dağıtılabilirliğidir. - `section`, belgenin bir konusunu ayıran tematik gruplamadır ve anlamını belgeyle ilişkisinden alır. - Başlığı olmayan bir `section` yer imi listesinde görünmez ve neyi ayırdığını bildirmez. - Makaleler iç içe olabilir; içteki makale dıştakiyle ilişkilidir ama kendi başına da anlamlıdır. - Yanlış anlamsal öge, öge yazmamaktan daha zararlıdır; ilk üç ölçüte uymayan gruplamalar `div` ile yazılır. ## Sonraki Adım Belge bölümlendi ama hâlâ yalnızca metinden oluşuyor. Ölçüm istasyonu sayfasının konumu bir görselle anlatılmalı ve bu görsel, göremeyen okuyucu için de bir karşılık taşımalıdır. Sonraki ders görsel ögesini ele alır: alternatif metnin ne söylemesi gerektiğini, boyut bildiriminin yerleşimi nasıl etkilediğini ve aynı görselin farklı ekranlar için farklı boyutlarda nasıl sunulduğunu.