Nesneler

Önceki derste ölçüm kayıtları nesne olarak kullanıldı ama sözdizimi tanımlanmadı. Bu ders nesneleri ele alıyor: oluşturma, erişim, ayırma ve birleştirme.

Nesne, anahtar–değer çiftlerinin sırasız olmayan bir kümesidir. Anahtarlar dizgi veya semboldür; değerler herhangi bir tipte olabilir. Prototip zinciri, özellik tanımlayıcıları ve sınıf sözdizimi bir sonraki kursun konusudur; bu ders yalın veri nesnelerini kapsar.

Oluşturma ve Erişim

const alan = "sicaklik";
const istasyon = "A1";
const sicaklik = 21.5;

const kayit = {
  istasyon,
  sicaklik,
  [alan + "Birimi"]: "C",
  ozet() {
    return `${this.istasyon}: ${this.sicaklik}`;
  },
};

console.log(kayit);
console.log(kayit.istasyon, kayit["sicaklik"], kayit[alan]);
console.log(kayit.ozet());

{
  istasyon: 'A1',
  sicaklik: 21.5,
  sicaklikBirimi: 'C',
  ozet: [Function: ozet]
}
A1 21.5 21.5
A1: 21.5

Üç yazım kısayolu birlikte kullanıldı. Kısaltmalı özellik (istasyon), aynı adlı bir değişkenden değer alır. Hesaplanmış anahtar ([alan + "Birimi"]), anahtarı çalışma anında üretir. Kısaltmalı yöntem (ozet()), fonksiyon özelliğini function sözcüğü olmadan yazar; Ok Fonksiyonları dersindeki kural gereği yöntemler ok biçiminde yazılmaz.

Erişimin iki biçimi vardır. Nokta biçimi sabit ve geçerli bir ad gerektirir. Köşeli ayraç biçimi herhangi bir ifade kabul eder; anahtar çalışma anında belirleniyorsa zorunludur. Çıktının ikinci satırında üç erişim biçimi de aynı değeri verdi.

Nesnenin çok satırlı yazılması çalışma zamanının inceleme biçimidir; nesne belirli bir uzunluğu aştığında satırlara bölünür ve fonksiyon özellikleri [Function: ad] biçiminde gösterilir. Bu gösterim standartta tanımlı değildir.

Anahtarlar Dizgidir

Sembol dışındaki her anahtar dizgiye çevrilir:

const nesne = {};
nesne[1] = "sayi bir";
nesne["1"] = "metin bir";
nesne[true] = "mantiksal";
console.log(nesne);
console.log(Object.keys(nesne));
console.log(typeof Object.keys(nesne)[0]);

{ '1': 'metin bir', true: 'mantiksal' }
[ '1', 'true' ]
string

1 ve "1" aynı anahtardır; ikinci atama birinciyi ezdi. Döngüler dersinde for...in ile gelen dizinlerin dizgi olmasının nedeni budur — dizi de bir nesnedir ve dizinleri anahtar olarak taşır.

Sayısal anahtarlı bir eşleme gerekiyorsa Map yapısı ayrımı korur; bu kursun kapsamı dışındadır.

Varlık Denetimi

Bir alanın bulunmaması ile undefined değeri taşıması farklı durumlardır:

const kayit = { istasyon: "A1", nem: undefined };
console.log(kayit.nem, "nem" in kayit, Object.hasOwn(kayit, "nem"));
console.log(kayit.basinc, "basinc" in kayit, Object.hasOwn(kayit, "basinc"));
delete kayit.nem;
console.log("silme sonrasi:", "nem" in kayit, kayit);

undefined true true
undefined false false
silme sonrasi: false { istasyon: 'A1' }

Okuma her iki durumda da undefined verdi; ayrımı yalnızca varlık denetimi gösterdi. in işleci kalıtılan özellikleri de sayar; Object.hasOwn yalnızca nesnenin kendi özelliklerine bakar. Kursta ikincisi kullanılacaktır.

delete özelliği tümüyle kaldırır. undefined atamak ise özelliği bırakır ve yalnızca değerini değiştirir.

Anahtar–Değer Çevrimleri

Nesne ile dizi arasında gidip gelmek, dönüşüm yazmanın temelidir:

const kayit = { istasyon: "A1", sicaklik: 21.5, nem: 48 };
console.log(Object.keys(kayit));
console.log(Object.values(kayit));
console.log(Object.entries(kayit));

const ciftler = [["istasyon", "B1"], ["sicaklik", 23]];
console.log(Object.fromEntries(ciftler));

[ 'istasyon', 'sicaklik', 'nem' ]
[ 'A1', 21.5, 48 ]
[ [ 'istasyon', 'A1' ], [ 'sicaklik', 21.5 ], [ 'nem', 48 ] ]
{ istasyon: 'B1', sicaklik: 23 }

Object.entries ile Object.fromEntries birbirinin tersidir. Bu çift, nesne üzerinde dizi yöntemleri kullanmayı mümkün kılar: nesne diziye çevrilir, süzülür veya eşlenir, sonra nesneye geri çevrilir.

Yapıbozum

Yapıbozum (destructuring), bir nesnenin veya dizinin alanlarını ayrı adlara ayırır:

const kayit = { istasyon: "A1", sicaklik: 21.5, konum: { yukseklik: 120 } };

const { istasyon, sicaklik: derece, nem = null } = kayit;
console.log(istasyon, derece, nem);

const { konum: { yukseklik } } = kayit;
console.log(yukseklik);

const { istasyon: ad, ...digerleri } = kayit;
console.log(ad, digerleri);

const [ilk, , ucuncu = 0] = [21.5, 19.75];
console.log(ilk, ucuncu);

A1 21.5 null
120
A1 { sicaklik: 21.5, konum: { yukseklik: 120 } }
21.5 0

Dört yetenek kullanıldı: yeniden adlandırma (sicaklik: derece), varsayılan (nem = null), iç içe ayırma ve kalan alanların toplanması. Varsayılanın ölçütü Parametreler dersindekiyle aynıdır: yalnızca değer undefined ise devreye girer.

Dizi yapıbozumunda sıra konuma göredir; atlanacak eleman boş bırakılır. Döngüler dersinde entries ile kullanılan [dizin, deger] yazımı budur.

Yayma ve Birleştirme

Yayma sözdizimi, bir nesnenin kendi sayılabilir özelliklerini başka bir nesne sözdiziminin içine kopyalar:

const temel = { istasyon: "A1", sicaklik: 21.5, birim: "C" };
const guncel = { sicaklik: 22.75 };

console.log({ ...temel, ...guncel });
console.log({ ...guncel, ...temel });
console.log(temel);

{ istasyon: 'A1', sicaklik: 22.75, birim: 'C' }
{ sicaklik: 21.5, istasyon: 'A1', birim: 'C' }
{ istasyon: 'A1', sicaklik: 21.5, birim: 'C' }

Sıra sonucu belirler: sonra yazılan aynı adlı özellik öncekini ezer. İkinci satırda sıra tersine çevrildiği için güncelleme kaybolmuştur. Üçüncü satır, özgün nesnenin değişmediğini gösteriyor — yayma yeni bir nesne üretir.

Kopya sığdır:

const derin = { istasyon: "A1", konum: { yukseklik: 120 } };
const kopya = { ...derin };
kopya.konum.yukseklik = 999;
console.log(derin.konum.yukseklik);

999

İç nesne kopyalanmadı; iki nesne aynı konum nesnesini paylaşıyor. Derin kopya bu kursun kapsamı dışındadır ve Değişmezlik Teknikleri dersinde ele alınacaktır.

Referans Anlambilimi

Nesneler adlara referansla bağlanır. Programlama Temelleri kursundaki Değer ve Referans ile Aktarım dersinde kurulan kural burada birebir geçerlidir:

const kayit = { istasyon: "A1", sicaklik: 21.5 };
const ikinciAd = kayit;
ikinciAd.sicaklik = 22.75;
console.log(kayit.sicaklik);

function bozar(k) { k.sicaklik = 0; }
function bozmaz(k) { return { ...k, sicaklik: 0 }; }

bozar(kayit);
console.log(kayit.sicaklik);
console.log(bozmaz(kayit), kayit.sicaklik);

22.75
0
{ istasyon: 'A1', sicaklik: 0 } 0

bozar fonksiyonu çağıranın verisini değiştirdi. bozmaz ise yeni bir nesne üretti ve özgün kaydı olduğu gibi bıraktı — son satırdaki 0 değeri, bozar çağrısından kalmadır.

Kursun kuralı: dönüşüm fonksiyonları girdilerini değiştirmez, yeni nesne döndürür. Yan etkili bir güncelleme gerekiyorsa fonksiyonun adı bunu söylemelidir.

Ölçüm Betiğine Uygulama

Kayıtları istasyona göre gruplamak, nesnenin eşleme olarak kullanımıdır:

const kayitlar = [
  { istasyon: "A1", sicaklik: 21.5 },
  { istasyon: "A2", sicaklik: 19.75 },
  { istasyon: "A1", sicaklik: 22.75 },
  { istasyon: "B1", sicaklik: 23 },
];

const gruplar = {};
for (const kayit of kayitlar) {
  const anahtar = kayit.istasyon;
  if (!Object.hasOwn(gruplar, anahtar)) {
    gruplar[anahtar] = [];
  }
  gruplar[anahtar].push(kayit.sicaklik);
}
console.log(gruplar);

const ortalamalar = Object.fromEntries(
  Object.entries(gruplar).map(([ad, degerler]) => [
    ad,
    degerler.reduce((t, d) => t + d, 0) / degerler.length,
  ]),
);
console.log(ortalamalar);

{ A1: [ 21.5, 22.75 ], A2: [ 19.75 ], B1: [ 23 ] }
{ A1: 22.125, A2: 19.75, B1: 23 }

İki adım da bu dersin araçlarını kullanıyor. Gruplama, hesaplanmış anahtarla nesneye yazıyor ve varlık denetimini Object.hasOwn ile yapıyor. Ortalama hesabı, nesneyi çiftlere çevirip eşleme uyguluyor ve nesneye geri döndürüyor. Geri çağrının parametresi [ad, degerler] yazımıyla yapıbozuma uğratıldı.

Özet

• Kısaltmalı özellik, hesaplanmış anahtar ve kısaltmalı yöntem yazımları nesne sözdiziminin üç kısayoludur.
• Sembol dışındaki anahtarlar dizgiye çevrilir; 1 ile "1" aynı anahtardır.
• Alanın bulunmaması ile undefined taşıması ayrı durumlardır; ayrım Object.hasOwn ile görülür.
• Object.entries ve Object.fromEntries birbirinin tersidir ve nesne üzerinde dizi yöntemleri kullanmayı sağlar.
• Yapıbozum yeniden adlandırma, varsayılan, iç içe ayırma ve kalan alan toplama sunar.
• Yaymada sonra yazılan özellik önceki aynı adlıyı ezer; kopya sığdır ve nesneler adlara referansla bağlanır.

Sonraki Adım

Çıktılar bu derse kadar console.log argümanlarıyla veya birleştirmeyle üretildi. Sonraki ders dizgileri ele alacak: şablon dizgileriyle biçimlendirme, arama ve bölme yöntemleri, kod birimi ile grafem ayrımının pratik sonuçları ve sayı biçimlendirme. Ölçüm raporunun okunabilir metni orada yazılacak.